Uploaded by petekcan

3-VarlikFelsefesi

advertisement
Varlığı iki başlıkta inceleyebiliriz:
Varlık Felsefesinin alanları:
Varlığa iki farklı yaklaşım:
Bilim
Felsefe
• Varlığın var olduğunu kabul
eder.
• “Varlık var mıdır?” sorusunu
sorar.
• Varlığı parçalara ayırır.
• Varlığı bütün olarak ele alır.
• Bilimsel yöntemi kullanır.
• Akıl yürütmeyi kullanır.
• Sebep-sonuç ilişkilerini araştırır.
• Varlığın özünü araştırır.
• Metafizikle ilgilenmez.
• Metafiziği de kapsar.
Varlık üzerine felsefi sorular:
Varlık var mıdır?
Yoktur
Vardır
NİHİLİZM(HİÇÇİLİK)
REALİZM(GERÇEKÇİLİK)
Gorgias
Nietzsche
Lao Tse (Taoizm)
Monizm
(Tekçilik)
Sonraki Slayt »
Düalizm
(İkicilik)
Nicelik
Plüralizm
(Çokçuluk)
Nitelik
Varlık
oluştur
Varlık
ideadır
Varlık
maddedir
Madde ve
İdeadır
Herakleitos
Platon
Demokritos
A.N.Whitehead
Aristoteles
T.Hobbes
Farabi
La Mettrie
Spinoza
G.W.F.Hegel
Diyalektik
İdealizm
Karl Marx
Diyalektik
Materyalizm
Leibniz
G.Berkeley
Descartes
Varlık
fenomendir
E.Husserl
Gorgias
MÖ. 483-376


Geri

Hiçbir şey yoktur.
Var olsa da bilinemez.
Bilinse bile bir başkasına bildirilemez.
Friedrich Wilhelm Nietzsche
1844-1900
Geri
 Toplumsal normları ve değerleri yok sayar.
 Evrendeki nesnel düzen yanılsamadır.
 İnsanın, Tanrı tarafından yaratılmış özel bir varlık
olduğu fikrinin masaldan başka bir şey olmadığını ileri
sürer.
Lao Tse (Taoizm)
MÖ. 6. yy.
Geri
 Taoculuğa göre dış dünyadaki varlıklar veya
nesneler gerçekte var olmayan görünüşlerdir.
 Tao, evrenin düzenidir, bütün olayların kendinden
çıktığı “sonsuz öz” dür.
 “TAO” dışında gerçek varlık kabul etmemesiyle
nihilizme yakındır.
MONİZM (Tekçilik)
Var olan her şeyin tek bir gerçeklikten oluştuğunu
savunan görüştür.
Geri
Örn: Platon (idealar öğretisi)
DÜALİZM (İkicilik)
Gerçekliğin iki ayrı tözden meydana geldiğini savunan
görüştür.
Geri
Örn: Descartes (madde-ruh)
PLÜRALİZM (Çokçuluk)
Gerçekliği birden çok unsurla açıklayan görüştür.
Geri
Örn: Empedokles (su-ateş-toprak-hava)
Herakleitos
MÖ. 540-480
Geri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Ana madde “ateş”tir.
Evrende durağan hiçbir şey yoktur.
Her şey sürekli bir “oluş” içindedir.
- Zıtlıkların çatışması (tez-antitez)
- Zıtlıkların uzlaşması (sentez)
- Çatışma olmasaydı evrende nesneler olmazdı.
- Yaşam “dişi” ile “erkek”ten gelir.
Evrendeki değişme gelişigüzel değildir.
Değişimi düzenleyen yasaya “logos(akıl)” der.
İnsan aklı bu “genel aklın” bir parçasıdır.
Alfred North Whitehead
1861-1947
•
•
•
•
•
•
Geri
•
Durağan varlık anlayışına karşı çıkar.
Evren mekanik değil, canlı bir “oluş”tur.
- Doğadaki her şey birbiriyle ilişkilidir.
- Hiçbir şey tek başına var olamaz.
- Her varlık varlığını bir başka varlığa borçludur.
Yaratıcı bir Tanrı vardır ve evrende canlı bir oluş
olarak varlığını sürdürür.
“Yaratıcılık” ve “Süreklilik” Tanrı’nın özellikleridir.
Platon
MÖ. 427-342
•
•
Geri
•
•
•
İdealar öğretisini geliştirmiştir.
Buna göre iki evren vardır.
-İdealar dünyası ve nesneler dünyası
İdealar gerçek, nesneler sahtedir.
Gerçek varlıklar, ideal varlıklardır.
İdeaların en üstünde “iyi” ideası vardır.
Aristoteles
MÖ. 384-322
•
Geri
•
•
•
•
•
Varlıklar iki öğeden meydana gelmiştir.
-Madde(beden) ve form(idea)
Form(idea) nesnelerin özüdür.
Heykelin maddesi toprak, formu ise şeklidir.
Heykeli heykel yapan maddesi değil formudur.
Madde; toprak, su, hava, ateş biçimindedir.
Bitki(canlı), hayvan(duygulu), insan(akıllı)
Farabi
870-950
•
Geri
•
•
•
•
•
•
Farabi’ye göre varlıklar ikiye ayrılır:
-Zorunlu varlık ve mümkün varlık
Zorunlu varlık Tanrı’dır.
Diğer tüm varlıklar mümkün varlıklardır.
Tanrı’nın doğrudan ilk yarattığı varlık akıldır.
Akıllar arasında en önemlisi etkin akıldır.
Etkin akıl, insanla Tanrı arasında bir köprüdür.
Tanrı’ya en yakın olan “akıl”, en uzak olan “madde”dir.
George Wilhelm Friedrich Hegel
1770-1831
•
•
•
•
Geri
Diyalektik İdealizm
Düşünce  Madde
«Her akli olan gerçektir, her gerçek olan da aklidir.»
Var olanların temelinde Geist vardır.
Geist, mutlak akıl ya da zihindir.
Hegel varlıkları diyalektik yöntemle açıklar:
-Karşıtların savaşı: Tez - Antitez
-Karşıtların birliği : Sentez
(Geist doğayı yarattı, sonra kendisine döndü.)
Geist[Tez] – Doğa[Antitez]
Kendine dönmesi[Sentez]
George Berkeley
1685-1753
•
•
•
Geri
•
•
Maddenin varlığını reddeder(inmateryalizm).
Nesnelerin bilincimiz dışında varlıkları olduğunu kabul
etmek bir çelişmedir.
Dışarıdaki nesnelerin varlıklarını ne kadar düşünürsek
düşünelim, incelediğimiz hep kendi idelerimizdir.
Var olan her şey ya bizim ya da Tanrı’nın aklındadır.
Var olmak algılanmış olmaktır.
Demokritos
M.Ö. 460-370
•
•
•
•
Geri
Evren atomlardan meydana gelmiştir.
Atomlar maddi, hareketli, sonsuz ve bölünemezdir.
Evren atomların hareketi sonucunda gerçekleşir.
Her şey rastlantısal değil, atomların birbirine çarpması
sonucunda mekanik bir zorunlulukla oluşur.
Thomas Hobbes
1588-1679
Geri
•
•
•
•
•
•
•
Maddeden ayrı bir ruhun varlığını reddeder.
Ruh ve diğer her varlık, cisimlerden oluşur.
Gerçekten var olan yer kaplayan cisimdir.
Cisimlerin en önemli ve ortak özelliği harekettir.
Evrende hiçbir şey rastlantısal değildir.
Her şey hareket yasalarına göre mekanik olarak ortaya çıkar.
Zihinsel faaliyetler, düşünceler, duygular bile fiziksel süreçlerdir.
Julien Offray De La Mettrie
1709-1751
Geri
•
•
•
•
•
•
Gerçekten var olan sadece maddedir.
İnsan ile diğer varlıklar madde bakımından aynıdır.
Doğanın yasaları tüm varlıklar için aynıdır.
Maddeden ayrı, bağımsız bir insan ruhunu reddeder.
İnsanın da makine olduğunu söyler(“Makine İnsan”).
Diğer canlılardan farkı, daha karmaşık olmasıdır.
Karl Marx
1818-1883
Diyalektik Materyalizm
Madde  Düşünce
•
•
•
•
Geri
Materyalizmin(Maddeciliğin) temsilcisi olmuştur.
Evrendeki değişme mekanik değil, diyalektiktir.
Hegel’in diyalektiğini tersine çevirir.
-Düşünce maddeyi değil, madde düşünceyi yaratır.
-Gerçekten var olan hareket halindeki maddedir.
Düşünce de ileri derecede gelişmiş maddenin, beynin
ürünüdür.
DİYALEKTİK
Geri
İDEALİZM
MATERYALİZM
Hegel
Marx
Düşünce  Madde
Madde  Düşünce
Rene Descartes
1596-1650
•
•
•
•
•
•
Düalist(İkici) varlık görüşüne sahiptir.
Varlık, ruh ve madde gibi iki cevherden meydana gelir.
Madde yer kaplar, ruh düşünür.
Kuşkuyu metot olarak kullanmıştır(Metodik şüphe).
Sonlu ve sonsuz tözler vardır.
Madde ve ruh sonludur, var olmak için sonsuz olan
Tanrı’ya muhtaçtır.
Varlık (Töz)
Sonsuz Töz (Tanrı)
Geri
Sonlu Töz
Madde (Yer kaplama)
Ruh (Düşünme)
Baruch Spinoza
1632-1677
•
•
•
•
•
Geri
Panteist(Tümtanrıcı) bir filozoftur.
Descartes beden ve zihni birbirinden ayırırken,
Spinoza bu ikisini tek bir gerçeklikte birleştirir:
-Beden ve zihin, tek gerçekliğin iki ayrı görüntüsüdür.
-Beden ve zihin, Tanrı’nın öznitelikleridir.
Bütün varlıklar Tanrı’dan zorunlu bir düzen içinde
doğmuşlardır.
Var olmak için başka şeye ihtiyacı olmayan tek varlık
Tanrı’dır.
Gottfried Wilhelm Leibniz
1646-1716
Geri
•
•
•
•
•
•
Descartes’ın töz kavramından hareket eder.
Varlıkların temelinde “monad”lar vardır.
Monadlar hareket edebilen, algılayabilen varlıklardır.
Monadlar maddesel değil ruhsaldır(idealist atomculuk),
Önceden belirlenmiş bir düzen içinde bulunurlar.
Dünya, olabilecek dünyaların en mükemmelidir.
Edmund Husserl
1859-1938
•
•
•
•
•
Geri
Özün bilinebileceğini öne sürer.
Öz deney, duyu ve akıl yoluyla bilinemez.
Bilinç nesnelerin somut özelliklerini ayıklayarak özünü
kavrayabilir.
Fenomenolojinin konusu, duyu organlarımızla
algıladığımız varlıklar değildir.
Bu varlıkların arkasında bulunan değişmez “öz”lerdir.
“Ağaç”tan dal, gövde, yaprak gibi algılarımızı değil,
düşünsel olarak kavradığımız ağaç özünü anlar.
Çağdaş Varlık Felsefesi
ÇAĞDAŞ VARLIK
FELSEFESİ
Yeni Ontoloji
Pragmatizm
(Faydacılık)
Egzistansiyalizm
(Varoluşçuluk)
Yeni Ontoloji
Nicolai Hartmann
Dört katmanlı realite:
İdeal
varlıklar
Tinsel varlıklar(Değerler)
İnsanın ürettikleri / FELSEFE
Ruhsal varlıklar(Bilinçli varlıklar)
Üretkenlik / PSİKOLOJİ
Reel
varlıklar
Organik varlıklar(Canlılar)
Büyüme - gelişme / BİYOLOJİ
İnorganik varlıklar(Cansız cisimler)
Zaman - mekan / FİZİK
Geri
Özgürleşir ve etki gücü artar
Bu yaklaşıma göre varlık, bilinçten bağımsız olarak vardır.
Alt katmanın,
varolmak için üst
katmana ihtiyacı
yoktur.
Fakat üst katmanın
varolmak için alt
katmana ihtiyacı
vardır.
Varlık aşağıdan
yukarıya doğru
gittikçe özgürleşir
ve etki gücü artar.
Pragmatizm(Faydacılık)
William James – John Dewey
Eylem
 Söylemden
Deneyim  Sözde evrensel ilkelerden
üstündür.
Düşünceler;
anlamlarını
 sonuçlarından,
doğruluklarını  işe yararlılıklarından
alırlar.
Bireye ve topluma fayda sağlayan;

bir uygulama doğru,

bir davranış iyi,

bir nesne gerçek,

bir bilgi hakikattir.
Varlığın "sabit ve belirlenmiş" bir doğası olmadığından, tüm spekülatif
tartışmalar anlamsızdır. Öyleyse söylenmesi gereken şudur:
Geri
- Tartışmayı bırak, işine bak!
Egzistansiyalizm(Varoluşçuluk)
Søren Kierkegaard – Jean Paul Sartre
Diğer varlıklarda "Öz", "Varoluş"tan önce gelir.
İnsan ise önce var olur, sonra kendi özünü kendisi belirler.
Geri
Download
Random flashcards
qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

Create flashcards