Uploaded by abdullahonden

2029330

advertisement
YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
DERS NOTLARI
MARMARA ÜNİVERSİTESİ
İLETİŞİM FAKÜLTESİ
BİLİŞİM ANABİLİM DALI
Doç. Dr. Cem S. Sütcü
Büyük Patlama





(…) Biz fizikçilerin çizmiş olduğumuz resme bak. Enerji enerjidir. Madde enerjidir. Başka ne var
orada? Kuvvetler –ki vektör bozonlarınca taşınırlar, ki bunlar parçacıktır ve parçacıklar madde ve
madde de enerjidir. Öyleyse evren neden bu kadar karmaşık? Neden sadece tanrının saf ve
tekdüze, beyaz ışığından ibaret değil? Neden hava veya taş; veya ağaç, sıra veya duvar, veya ben
ya da sen olasın?
(...) orada başka ne var?
(...) Şimdi doğru soruları soruyoruz. Başka ne var, gerçekten! Baştaki enerji alanını birçok farklı
alan halinde çökerten –dört güce, bir düzine temel parçacığa, yüz elemente, yüzbin bileşiğe
çeviren faktör nedir? Bir çekmece dolusu kalemin, bir gök dolusu kar tanesinin, bir plaj dolusu kum
tanesinin varlığına –grubun her elementinin, temelini oluşturan biçim kimliğinden fedakarlık
etmeden, bireysel karakter ve ayrı varlığını elde tutmasına- izin veren farklılığın özü nedir?
(...) Yani, onlara kimliklerini, varlıklarını veren şeyin, özelliklerinin belirtimi olduğunu mu söylemek
istiyorsun?
(...) Evet, kesinlikle. O ‘başka şey’ bilgidir. Bilgi enerjiyi düzenler ve farklılaştırır. Bilgi maddeyi
tanzim eder ve dengeler. Bilgi, madde-enerji boyunca çoğalarak yayılır ve madde-enerji
etkileşimine aracılık eder. O yaratılışın zekası, kaosun panzehiridir. (...) Madde sadece bir türev,
ikincil bir görüngüydü. Temel varlıklar, enerji ve bilgiydi. Bilgi tıpkı iradeyi amaca bağlar gibi
enerjiyi biçime bağlardı. Bilgiyi değiştirirseniz, varlık değişmeden kaldığı halde, biçim değişirdi. (...)
Enerji, bilgiden daha eskiydi, fakat o olmadan, biçimsiz ve zamansızdı –maddeden de daha
eskiydi, fakat o olmadan çaresiz ve faydasızdı. Bu yeni fakat kışkırtıcı görüşe göre, Büyük Patlama,
evrenin değil, evrenin bilincinin doğuşuydu.
Arthur C. Clarke, Tetik, 2. Kitap, 2001
2
Temel Kavramlar





Bilişimin temel kavramları arasında ilk akla gelenler veri, enformasyon,
bilgi ve akıl kavramlarıdır.
Veri (data), bir nesne veya olayda veya bunlara ilişkin raporlarda ortaya
çıkan mesaj ile ilgilidir. Bu açıdan ele alındığında, sadece kaynağın bir
fonksiyonu olma özelliği taşır.
Enformasyon (information), Veriye bir alıcı tarafından kazandırılan
anlam ile ilgilidir. Bu açıdan enformasyon, hem iletişim kanalının hem de
alıcının bir fonksiyonudur.
Bilgi (Knowledge) alınan enformasyonlar arasında kurulan ilişkilerle
temsil edilir. Bilgi kişisel bir kavramdır. Çünkü her insanın hayatı boyunca
öğrendikleri farklıdır. Hatırlamak, unutmak, ezberlemek, öğrenmek gibi
süreçlerle bu ilişkiler zayıflar veya kuvvetlenir.
Akıl (wisdom), Farklı alanlarda oluşturulan bilgiierin bir araya getirilmesi,
ilişkilendirilmesi ile ortaya çıkar. Kişinin bir alanda elde ettiği tecrübeyi
(bilgiyi) başka bir alana uygulaması, o alanda başarı sağlaması durumunu
ifade eder.
3
Veri-Enformasyon-Bilgi-Akıl
Veri
Enformasyon
Bilgi
Akıl
• 5922333464238
• 59-223-334-642-38
• 59-223-334-642-38
Ali Gel
• 59-223-334-642-38
Ali Gel
• Okul Kayıtları
• İş Kayıtları
• Sağlık Kayıtları
• Biçimlendirilmemiş
Veri
• Biçimlendirilmiş
Veri
• Veri İlişkileri
• Farklı Alanlar İçin
Veri İlişkileri
• Anlam: ???
• Anlam: Bir Sigorta
Sicil Numarası
• Anlam: SSN ? Tek
Bir Kişi
• Anlam: SSN ? Tek
Bir Kişi ? O Kişi ile
İlgili Her Türlü
Enformasyon
4
İletişim Süreci
Etkileşim
Geribildirima+1
Geribildirima
İletişim Süreci
Verici
Kodlayıcı
Kanal
Kodaçıcı
Alıcı
Gürültü
5
Yönetim Kavramı
 Yönetimle ilgili tanımları ve kullanışları
 sevk ve idare,
 idari sistem ve
 örgüt
 olmak üzere üç kavram içinde toplamak
mümkündür.
6
Yönetim Kavramı
 Yönetim, insanların işbirliğini sağlama ve
onları bu amaca doğru yürütme iş ve
çabalarının toplamıdır. Başka bir deyişle,
başkalarının aracılığı ile amaçlara ulaşma
veya başkalarına işgördürme faaliyetlerinin
toplamı yönetim sürecini oluşturur. Bu
tanımlamadan anlaşılacağı gibi, yönetim
araçlara yönelmiş (ereksel), insansal ve psikotoplumsal bir süreçtir.
7
Yönetim Kavramı
 Yönetim sürecinde rol alan, yani ortak çaba ve
çalışmalara katılan bireyler (iştirakçiler),
işgören ve işgördüren (iş yapan ve iş
yaptıran), yönetilen ve yöneten, ast ve üst,
memur ve amir gibi çeşitli terimlerle anılan bir
toplumsal farklılaşmaya uğrarlar.
8
Yönetim Kavramı
 Yönetim kısaca, işbirliğine dayanan ussal bir
etkinlik olarak belirtilmektedir.
 Diğer bir tanım ise; örgüt ve insandan oluşan
yapının harekete geçiricisi olarak
nitelendirilebilir.
 Örgüt bir yapıdır, yönetimin tümü ise bu
yapıyı işleten bir süreçtir
9
Yönetim Fonksiyonları
1. Planlama
2. Organizasyon
3. Emir–Komuta (yönetme)
4. Uyumlaşma (koordinasyon–dengeleme)
5. Kontrol
10
Sistem Kavramı
Sistem şu şekilde tanımlanabilir;
 Belli bir amaç için bir sınır içinde işleyen etkileşimli bileşen
kümesi.
 Birbiriyle ilişkili bileşen kümesi.
 Nesneler ve özellikleri arasında ilişki bulunan nesne kümesi.
 Her öğesinin en azından bir diğeriyle belli bir süreyle kararlı bir
ilişkide olduğu gelişigüzel bir ağda doğrudan veya dolaylı bir ilgisi
olan öğe veya bileşen topluluğu.
 Bir parça topluluğu, öyle ki;



Parça veya bileşenler düzenli bir şekilde bir araya getirilmiş
Parça veya bileşenler sistemin içinde bulunarak etkilenmiş
Topluluk bir iş yapıyor
 Bu tanımlar önemli öğeler içerir: parçalar, ilişkiler ve amaçlar.
 Örneğin: Muhasebe Sistemi, Merkezi Isıtma Sistemi, Kayıt
Sistemi
11
Sistem Kavramı
 Sistem yaklaşımının (sistem düşüncesi, Genel Sistem Teorisi 




GTS) aşağıdakileri en önemlileri olmak üzere bir çok yönü
bulunmaktadır;
Bütün sistemler birbirleriyle ilişkili parçalar veya alt-sistemlerden
oluşur ve sistem yalnız bir bütün olarak açıklanabilir.
Sistemler alt-sistemlerin parçalarının daha küçük parçalardan
oluşması açısından hiyerarşiktir.
Sistemin bir parçası diğer parçaları etkilemeksizin değiştirilemez.
Alt-sistemler bağımsız olarak kendi amaçlarını izlememeli ve üst
düzey sistemlerin amacına uygun olarak çalışmalıdır.
Düzenli sistemler güçlü ve zayıf özellikler içerir. Güçlü özellikler
bazı nesnel yollarla ortaya çıkarılabilenlerdir. Sistemin zayıf
özellikleri kişisel değer ve zevkler konusudur.
12
Sistem Kavramı
 Sistemlerin üç ana önemli özelliği vardır;
 Dönüştürme Süreci: Bütün sistemler aynı
temel öğelerden oluşur; girişler, süreçler ve
çıkışlar
 Sistem Sınırları: Bir sistemi tanımlayan kısıtlar
veya özellikler onun sınırlarıdır ve çoğu pratik
sorun bu sınırların değişmesiyle ilgilidir.
 Sistemin Çevresi: Bir sistemin çevresi kendi
sınırları dışında kalan bütün diğer sistemlerdir
ve bir bağlantısı veya ilişkisi olan öğeleri içerir.
13
Sistem Kavramı







Temel sistem sınıflandırması şöyledir;
Kapalı Sistem: Çevresinden izole olan sistemdir. Kapalı sistemler, dış
çevresi sistemin davranışını değiştirmeyecek veya sistem kendi çevresini
etkilemeyecek şekilde içine kapanıktır.
Açık Sistem: Çevresiyle etkileşimli olan sistemdir. Çevresinden girişler ve
etkiler alır ve sonucunda çevresine çıkışlar ve etkiler bırakır.
Kararlı Sistem: Girişten çıkışın tahmin edilebildiği sistemlerdir.
Stokastik Sistem: Sistemin o anki durumunun bir önceki duruma bağlı
olarak yaklaşık davranışının tahmin edilebilmesidir ve sistemin
yapacağının tahmininde her zaman belli bir hata payı bulunmaktadır.
Kendi Düzenlenen Sistem: Girişe reaksiyon gösteren ve kendini ona göre
uyarlayan sistemlerdir. Uyarlama yöntemi belirsizdir ve aynı girişler
daima aynı yanıtları üretmez.
Paylaşılan Alt-Sistem: Birden fazla sisteme ait olan alt-sistemdir.
Paylaşılmayı tanıyıp işleyiş ve süreçleri buna göre tasarlamak gerekir.
14
Günümüzde Bilişim Sistemleri
 1959’da Peter Drucker, enformasyonun ve bilişim
sistemlerinin artan önemini farkederek «bilgi çalışanı
(knowledge worker)» kavramını ortaya atmıştır.
 Bilgi çalışanları, genellikle iyi eğitim almış, işlerinin temel
bir parçası olarak bilgiyi yaratan, değiştiren ve/veya
sentezleyen profesyonellerdir.
 Ayrıca, Drucker bilgi çalışanlarının artan sayısı ile birlikte
artan önemi ve liderlikleri ile bir «bilgi toplumu»nun
(knowledge society) ortaya çıkacağını öngörmüştür.
 Eğitim ve öğretimin önemi ve bilgi çalışanlarına firmaların
duyduğu ihtiyaç nedeniyle, bilgi toplumunda eğitimin
önemli bir köşe taşı olacağını öngörmüştür.
15
Günümüzde Bilişim Sistemleri
Enformasyon
Bilgi Toplumunun
Değerli Varlıkları
Toprak
Sermaye
İş Gücü
16
Dijital Dünyanın Özellikleri
 Küreselleşmenin etkilerini pek çok şekilde
görebiliriz. Örneğin, malların, parasal bilginin,
iş gücü ve teknolojik gelişmelerin,
standartların ve bu hareketleri kolaylaştıran
süreçlerin daha fazla oranda uluslararası
dolaşıma girmesi gibi.
17
Dijital Dünyanın Özellikleri
 Daha küresel ve rekabetçi bir dünyada şu
görünen ekonomik, kültürel ve teknolojik
değişiklikler meydana gelir:
 Ekonomik değişiklikler: Uluslararası ticarette
artışlar, finansal ve parasal sistemlerde
gelişmeler ve dışarıdan işgücü alımının artması.
 Kültürel değişiklikler: Çok kültürlülük ile ilgili
konulara tüm dünyada artan ilgi.
 Teknolojik değişiklikler: Mobil iletişime duyulan
ilginin artması, uluslararası iletişimin
yoğunlaşması, iş hayatında teknoloji
kullanımının yoğunlaşması.
18
Bilişim Sistemlerine İş Dünyası
Açısından Bakış

İş dünyasından bakıldığında, bir bilişim sistemi çevreden
gelen rekabete ayak uydurmak için, bilişim teknolojisine
dayalı kurumsal ve yönetsel bir çözümdür. Bilişim
sistemlerini verimli olarak kullanmak kurum, yönetim ve
bilişim teknolojisi anlayışı gerektirir.

Bilişim sistemi tasarlamak ve kullanmak için
aşağıdakileri gerçekleştirmek gerekmektedir:




Kurum
Çevreyi, yapıyı, işlevi ve kurum politikasını anlamak
Yönetimin ve yönetsel karar sürecinin rolünü anlamak
Çözüm sağlayacak güncel bilişim teknolojisinin kapasite ve
fırsatlarını incelemek
Yönetim
Teknoloji
Yukarıdaki açıklamaların bir sonucu olarak, kurum,
yönetim ve teknolojinin beraber bir bilişim sistemi
oluşturduğu söylenebilir .
19
Kurum
 Bilişim sistemleri kurumların bir parçasıdır. Önemli öğeleri
şunlardır;
 İnsanlar: Yöneticiler, bilgi çalışanları (yönetici, mühendis, mimar
veya bilim adamı gibi), veri çalışanları (sekreter, muhasebeci veya
katip gibi), üretim/hizmet çalışanları (makinist, montajcı veya
paketleyici gibi)
 Standart İşlem Prosedürleri: Beklenen durumlarla uğraşmak için
uzun zamandan beri geliştirilmekte olan resmi kurallar.
 Politika: Kurumdaki değişik bölümlerinde ve düzeylerde çalışanlar
ve uzmanlar değişik ilgi alanları ve bakış açıları yaratır. Bu bakış
açıları sık sık çatışır ve kurum politikası için bir temel oluşturur.
 Kültürler: Her kurumun, çoğu üyesi tarafından kabul edilmiş tek
bir kültürü veya temel varsayımları, değerleri ve iş yapma yolları
vardır.
20
Yönetim
 Yönetimin büyük bir bölümü, yeni bilgi ve bilişim
ile yönlenen yöneticilerin yaptığı yaratıcı işlerdir.
Yönetici rol ve kararları, kurumun değişik
düzeylerinde şu şekilde çeşitlilik gösterir:
 Kıdemli yöneticiler: Bir kurumun hangi ürün ve
hizmetleri üreteceği konusunda uzun vade kararları
verme sorumluluğundaki, hiyerarşinin en üst
düzeyinde yer alan kişilerdir.
 Orta kademe yöneticileri: Kıdemli yöneticilerin plan ve
amaçlarını uygulama sorumluluğunda bulunan kurum
hiyerarşisinin ortasında bulunan kişiler
 Operasyonel yöneticiler: Kurumun günlük
etkinliklerini kontrol eden kişiler.
21
Teknoloji
 Yönetimin kontrol ve yaratma amacıyla kullandığı
araçtır. Bilgisayar-tabanlı bilişim sistemleri bilgisayar
donanımı, bilgisayar yazılımı, saklama teknolojileri
ve iletişim teknolojileri kullanılır.
 Bilgisayar Donanımı: Bir bilişim sistemindeki giriş, işleme ve
çıkış etkinlikleri için kullanılan fiziksel parçalardır.
 Bilgisayar Yazılımı: Bir bilişim sisteminde bilgisayar
donanım parçalarının çalışmasını kontrol eden detaylı,
önceden programlanmış komut dizileridir.
 Saklama Teknolojisi: Bir bilişim sisteminde kullanılan
verinin saklanması ve düzenlenmesini yöneten fiziksel
ortam ve yazılımlardır.
 İletişim Teknolojisi: Bir bilişim sisteminde verinin iletimini
sağlayan aygıt ve yazılımlardır.
22
Bilişim Sistemlerine İş Dünyası
Açısından Bakış
 Bilişim sistemleri konusu çok disiplinli bir alandır. Teknik ve
davranış disiplinlerinin katkısı olan sezgi ve meselelerle uğraşır.
 Teknik Yaklaşım: Bilişim sistemlerine teknik yaklaşım, fiziksel
teknoloji ve sistemin kapasitesi kadar matematiğe dayalı belli bir
standarda uygun modelleri belirtir. Teknik yaklaşıma katkısı olan
disiplinler;



Yönetim Bilimi
Bilgisayar Bilimi
Yöneylem Araştırması’dır.
 Davranış Yaklaşımı: Bilişim sistemlerinin yönetiminde sadece
teknik bilgiyi kullanmak yeterli olmaz. Aşağıdaki davranış
disiplinleri de bir rol oynar;



Psikoloji
Politika Bilimi
Sosyoloji
23
Bilişim Sistemlerine İş Dünyası
Açısından Bakış
 Bilişim sistemlerinin kurulması, işleyişi ve bakımında
beş anahtar yönetim sorgulaması vardır;
 Stratejik İş Sorgulaması: Rekabetçi ve verimli kurumların




tasarımı için bilişim teknolojisi nasıl kullanılabilir?
Küreselleşme Sorgulaması: Firmalar küresel ekonomik
ortamın sistem gereksinimleri nasıl anlayabilir?
Bilişim Mimarisi Sorgulaması: Kurumlar kendi iş amaçlarını
destekleyen bir bilişim mimarisini nasıl geliştirebilir?
Bilişim Sistemleri Yatırım Sorgulaması: Kurumlar bilişim
sistemlerinin iş açısından değerini nasıl belirleyebilir?
Sorumluluk ve Kontrol Sorgulaması: Kurumlar kişilerin
kontrol edip anlayabilecekleri bir sistemi nasıl
tasarlayabilir? Kurumlar kendi bilişim sistemlerinin etik ve
sosyal açıdan sorumlu bir şekilde kullanılmasını nasıl
sağlayabilir?
24
Bilişimin Temelleri
 Bilişim (Informatics), şekil vermek veya şekil almak
anlamına gelen Latince Informare kelimesinden
türemiştir. Bilişim, bilginin belli amaçlar için
toplanmasını, iletilmesini, işlenmesini, saklanmasını,
alıcı ve verici arasındaki iletişimi ve bu işlevleri yerine
getirecek yöntem, aygıt ve sistemleri gerekli yazılımları
ile birlikte konu alan disiplindir.
Veri
Enformasyon
Bilgi
25
Bilişimin Temelleri
 Bilişim, belirsizliğin zıddıdır. Belirsizliğin azalması




anlamına gelen daha fazla bilişim, karar verme
işleminin kalitesinin ve verimliğinin
iyileştirilmesini sağlar.
Anlamlı bir işaret: bilişim aynı zamanda giriş ve
çıkış iletişimi olarak da tanımlanır.
Bir kaynak: bilişim çıktıların üretimi için bir
girdidir.
Bir özkaynak: bilişim bir kurumun çıktı üretmek
için kullandığı bir varlığıdır.
Bir mal: bilişim satılabilir bir üründür.
26
Bilişimin Temelleri
 Bilişimin değeri, en iyiyi yapmak için maliyet,
fiyat veya zamanın azaltılmasıdır (Ekonomi
Teorisi).
 Karar verme işleminin iyileştirilmesidir (Karar
Teorisi).
 Rakiplere karşı bir üstünlüktür (Oyun Teorisi).
27
Bilişimin Temelleri
 Enformasyon elde edilmesi: İş formları kullanarak,




veri tabanları gibi resmi kaynaklardan ve müşterilerle
sohbetlerden, kurum içi gözlem gibi gayrı resmi
kaynaklardan elde edilir.
Enformasyonun işlenmesi: Elle veya teknoloji
kullanarak yapılır.
Enformasyonun saklanması: Saklama ortamı ve
kapasitesine bağlı olarak arttırılabilir.
Enformasyonun kullanılması: Gerekli bilişimin erişim,
okuma ve kullanılması maliyetini içerir
Enformasyonun iletimi: Notlar, mektuplar, raporlar
gibi klasik yöntemlerle ya da telefon, videokonferans
gibi elektronik yollarla gerçekleştirilir.
28
Bilişimin Temelleri
 Bilişimci: Bilişim Teknolojisi ürünlerinin
geliştirilmesi ve üretilmesinde çalışan beyin
(bilgi) gücüne sahip çalışanlardır.
 Bilişim Toplumu: Gereksinimlerinin
karşılanmasında ve sorunlarının çözülmesi
sürecinde bilgi’yi kullanan, «akıl» ve «bilgi» ile
karar ve veren toplumdur.
29
Bilişimin Temelleri
 Bilişimci’nin özellikleri;










Çözümleyicidir.
Sorunu tanımlar.
Sorun çözme becerilerine sahiptir.
İletişim kurma becerileri gelişmiştir.
Takım çalışması yapar; örgütleyicidir.
Ortak akla güvenir.
Proje yaklaşımını benimser.
Plan yapar ve uygular (zamanı doğru kullanır).
Yöntem (metod/metodoloji) geliştirir.
Yaratıcıdır.
30
Bilişimin Temelleri
 Bilişimci’nin özellikleri;










Merak eder, inceler, bilgi toplar.
Yıkıcı değil yapıcıdır.
Bütünü ve ayrıntıyı aynı anda görür.
Model geliştirir.
Sistem geliştirir.
Sistemleri işletir.
Ussal ve bilimsel düşünceye bağlıdır.
İnsan kaynaklarını, beyin gücünü yönetir.
Kendini eğitir, güncel tutar.
Değiştirir, dönüştürür.
31
Bilişim Sistemi Çeşitleri
 Değişik kurumsal düzeylere hizmet veren dört ana
çeşit bilişim sistemi vardır
 Operasyonel-Düzey Sistemler: Satış, fatura, bordro gibi
kurumun temel etkinlik ve işlemlerini idare eden bilişim
sistemleri
 Bilgi-Düzeyi Sistemleri: Ofis sistemleri gibi kurumdaki bilgi
ve veri çalışanlarına destek veren bilişim sistemleri
 Yönetici-Düzeyi Sistemleri: Periyodik raporlar gibi orta
kademe yöneticilerinin kontrol, karar ve yönetsel
etkinliklerini destekleyen bilişim sistemleri
 Stratejik-Düzey Sistemler: Stratejik meseleler gibi kıdemli
yöneticilerin uzun-vade planlama etkinliklerini destekleyen
bilişim sistemleri
32
Bilişim Sistemi Bileşenleri
İletişim
İnsan
Veri/Enformasyon
Bilişim Sistemi
Donanım
Yazılım
33
Bilişim Sistemlerini Oluşturan
Yapı Taşları
 Bilişim sistemleri nasıl organize edilmiş, nasıl
geliştirilmiş olursa olsun altı adet yapı
taşından oluşur. Bu yapı taşları:






Girdi,
Model,
Çıktı,
Teknoloji,
Veri Tabanı ve
Kontrol’dür.
34
Bilişim Sistemlerini Oluşturan
Yapı Taşları
Kullanıcı
Kullanıcı
Girdi
Model
Çıktı
Kullanıcı
Kullanıcı
Teknoloji
Kullanıcı
Veri
Tabanı
Kontrol
Kullanıcı
35
Girdi Yapıtaşı
 Bilişim sistemlerine girilen bütün veriler,
metinler, ses ve görüntü olarak sisteme
aktarılır.
 Girdi, işlemlerden, isteklerden,
sorgulamalardan, açıklamalardan ve
mesajlardan oluşur.
 Genel olarak girdi, verinin ne olduğunu
tanımlayıp kullanımını yetkilendiren bir
şablon ile biçimlendirilir.
36
Girdi Yapıtaşı
 Bir Bilişim Sistemine hangi verinin girileceği
kadar o verinin nasıl girileceği ve hangi
biçimde kodlanacağı da önemlidir.
 Girdiler iki şekilde sisteme aktarılabilir:
 El ile (manuel)
 Otomatik olarak (topluca giriş)
 Girilen verinin kodlanma biçimi de iki şekilde
olabilir:
 Kağıt formlar üzerinden veri girişi
 Elektronik formlar üzerinden veri girişi
37
Veri Girişi için Kod Yapısı
Türleri
 Sıralı Kodlama (Sequential Code)
 Blok Kodlama (Block Code)
 Hiyerarşik Blok Kodlama (Hierarchical Block
Codes)
 Ondalık Kodlama (Decimal Codes)
 Barkod (Bar Codes)
 (Harf ve Rakamlardan Oluşan Kodlama
(Mnemonic Codes)
 Ses Kodları (Phonetic Codes)
 Renk Kodları (Color Codes)
38
Model Yapıtaşı
 Model, işlemlerin tanımlanması amacıyla
kullanılır. verilerin mantıksal ve matematiksel
olarak yönlendirilmesinden oluşur. Bir başka
deyişle istenilen sonuçların veya çıktıların
oluşturulmasıdır.
 Mantıksal matematiksel model bir takım veri
elementleri içerir.
 Bu elementler sorgulama sonrasında gelecek
uygun cevapların sağlanmasında kullanılır ya da
sorgulama sonrasında oluşan veriler bir rapora
aktarılır. Gelir=Kazanç-Harcamalar basit bir
örnek olarak gösterilebilir.
39
Teknoloji Yapıtaşı
 Bilişim sisteminin “alet çantası” dır denilebilir.
Teknoloji girdileri alır (yakalar), modelleri kullanarak,
veriyi depolayıp gerektiğinde ona erişerek çıktıyı
oluşturur ve onu yayınlar.
 Bunun yanı sıra, kontrol yapıtaşına tüm sistemin
denetiminde yardımcı olur.
 Teknoloji dört ana bileşenden oluşmaktadır:




Bilgisayar ve onun çevre birimleri (donanım)
Yazılım
Veri saklama teknolojileri ve
İletişim ağlarıdır.
 İletişim noktalar arasındaki elektronik veya fiber
optik haberleşmedir.
40
Teknoloji Yapıtaşı: Bilişim
Teknolojileri Hiyerarşisi
Teknoloji
Bilişim
Teknolojileri
Bilişim Sistemleri
41
Teknoloji Yapıtaşı: Donanım
 Temel Girdi Birimleri





Klavye
Sabit Disk
Disket ve Disket Sürücüler
CD, DVD, Bluray
Optik Okuyucu
 İşaretleme Girdi Birimleri





Fare
İztopu
Oyun Çubuğu
Dokunmatik Ekran
İşaretleme Kalemi
 Ses ve Görüntü Girdi
Birimleri
 Mikrofon
 Tarayıcı
 Dijital Kamera
42
Teknoloji Yapıtaşı: Donanım
 Veri İşleme: Girdileri Çıktılara çevirme sürecidir.
Bilgisayarın Merkezi İşlem Birimi (Central
Processing Unit –CPU) şu temel bileşenlerden
oluşur:
 Sistem Birimi
 Anakart, Güç Kaynağı ve Soğutucu birimler
 Mikroişlemci
 RAM (Rastgele Erişimli Bellek) ve ROM (Sadece
Okunabilir Bellek)
 Video Bellek
 Giriş ve Çıkış Kapıları (Ses, Ekran ve Ağ bağlantıları vb.
için)
43
Teknoloji Yapıtaşı: Donanım
 Çıktı Birimleri
 Ekran
 Yazıcı ve Çiziciler
 Ses Çıktısı için Hoparlörler
 Sabit Disk
 Disket ve Disket Sürücüler
 CD, DVD, Bluray
44
Kurumlarda Kullanılan
Bilgisayarların Özellikleri
Aynı Anda
Bağlanabilen
Bilgisayar Türü Kullanıcı Sayısı
Süper
1 veya daha
Bilgisayarlar
fazla
Fiziksel Büyüklük
Bir otomobil kadar
veya bir odayı
kaplayacak kadar
Anaçatı
Bilgisayarlar
1000+
Buzdolabı
büyüklüğünde
Ortaboy Ana
Bilgisayarlar
5-500
Dosya Dolabı
büyüklüğünde
Kişisel
Bilgisayarlar
(Personal
Computer-PC)
1
Fiziksel Kullanımı
Bilimsel amaçlı
Bellek Kapasitesi
Tipik Maliyeti
5000+ GB
1 Milyon dolar dan
başlayıp 20 milyon
doların üzerine
kadar değişken
Büyük işletmelerde 100+ GB’a kadar
genel amaçlı kullanım
için
Orta Büyüklükteki
işletmelerde genel
amaçlı kullanım için
20 GB’a kadar
1-10 milyon dolar
arası
10000-100000 dolar
arası
Masaüstüne
Kişisel verimlilik amaçlı 512 MB - 8 GB 200-5000 dolar arası
Konulabilir veya elde
arası
taşınabilir boyutta
45
Teknoloji Yapıtaşı: İletişim
Ağları
 Yerel Alan Ağları (Local Area Network-LAN):
Bir binada veya binanın katlarında
bilgisayarların bağlanmasıyla oluşturulur.
 Geniş Alan Ağı: (Wide Area Network):
Birbirinden çok uzakta bulunan bilgisayarları
birbirine bağlanmasıyla oluşturulur.




Küresel Ağlar (Global Networks)
Kurumsal Ağlar (Enterprise Networks)
Katma Değerli Ağlar (Value-Added Networks)
Büyükşehir Ağları (Metropolitan Area Networks)
46
Geniş Alan Ağları

Küresel Ağlar bir çok ülkeye yayılır ve farklı
örgütlerin ağlarını da içerir (Internet).

Kurumsal Ağlar tek bir örgütün farklı
ağlarını tek bir ağ olarak birleştirmek
amacıyla oluşturulur.

Katma Değerli Ağlar üçüncü şahıslar
tarafından kurulan ve birden fazla
organizayon tarafından paylaşılan hızlı ve
ekonomik ağlardır.

Büyükşehir Ağları genellikle şehirler gibi
sınırlı bir coğrafik alanda kurulu olan yerel
alan ağlarını ve fiber optik teknolojisini
birleştiren ağlardır.
47
İletişim Ağları Kavramları
 Sunucu (Server), İstemci (Clients) ve Bağlantı Uçları
(Peers)
 Ağ Hizmetleri (Network Services)
 İletim Ortamı (Transmission Media)
 Kablo ile İletim (Cable Media)
 Bükülü Çift Kablo (Twisted Pair Cable)
 Koaksiyel Kablo (Coaxial Cable)
 Fiber Optik Kablo (Fiber-Optic Cable)
 Kablosuz İletim
 Kızılötesi iletim (Infrared Line of Sight)
 Radyo Frekansı (High-Frequency Radio)
 Mikrodalga (Microwave)
48
Ağ Topolojileri: Yıldız
 En yaygın ağ
türlerinden
biridir.
49
Ağ Topolojileri: Halka
 Her bir
bilgisayarın başka
iki bilgisayara
bağlanıp tek bir
hat oluşturduğu
ağlardır.
50
Ağ Topolojileri: Bus
 Birden fazla
bilgisayarı
birbirine
bağlamanın en
basit yoludur.
51
Ağ Topolojileri: Mesh
 Bu tip ağlarda
her bir bilgisayar
bir yönlendirici
(router) olarak
görev yapabilir.
52
Ağ Protokolleri
53
Internet: Ağların ağı
54
Veri Tabanı Yapıtaşı

Bilişim Sistemindeki tüm kullanıcılar için gerekli bütün verinin
depolandığı yerdir. Bu veri ses, resim, metin ve rakamların bir bileşimi
olabilir.

Veri tabanı iki açıdan ele alınmalıdır:
 fiziksel
 mantıksal

Fiziksel olarak veri tabanı denilince sabit ve taşınabilir diskler, SSD
diskler (flash bellekler) gibi veri depolama ortamları akla gelmektedir.

Mantıksal olarak veri tabanı denilince de verini aranması (ya da
bulunması), ilişkilendirilmesi ve özel bilgi ihtiyaçlarını karşılamak için
depolanan bilgiden gereken raporların elde edilmesi akla gelmektedir.

Eğer mantıksal veri tabanı düzgün bir şekilde yapılandırılmış ise bu
verinin doğru, zamanında ve uygun olarak elde edilmesini sağlayacaktır.
55
Kontrol Yapıtaşı
 Bütün bilgi sistemleri doğal felaketler dahil olmak üzere yangın,
sistem hataları, görev yapamama, sabotaj ve bilgisayar korsanlarının
hedefi olabilir. Bir çok olayda sisteme gelebilecek en büyük zararları,
yanlış işletim yöntemleri, beceriksiz çalışanlar ve yöneticiler
gerçekleştirebilir.
 Kontrol iç ve dış faktörler göz önüne alınarak yapılmalıdır.
 Geleneksel hesap kontrollerinin oluşturulması, bilgi sistemlerinin asıl
planının geliştirilmesi, olasılık planının yaratılması, personel
prosedürlerinin oluşturulması ve bunlar gibi kontroller, eğitimler,
rutin işler, tatiller ve tam ve doğru dokümantasyon hazırlığı iç
faktörler ile ilgi kontroller içindir.
 Destek sistemlerinin oluşturulması, kesintisiz güç kaynağı, yangın
söndürücülerinin oluşturulması dış faktörler ile ilgi kontroller içindir.
56
Çıktı Yapıtaşı
 Tüm yönetim için gerekli olan bilgi ve dokümanlardır. Yol
gösterici özelliktedir. Eğer bu yapı taşının dizaynı
kullanıcının isteklerine cevap vermezse diğer yapı taşları da
bundan etkilenir. Çıktı girdinin diğer bir ucudur. Genellikle
girdi ve çıktı interaktif yapıdadır.
 Çıktı girdiye, girdi çıktıya dönüşür. Telefon ahizesinin
konuşulan tarafı girdi sesin dinlendiği tarafsa çıktıdır.
Daktilonun klavyesi bilgi girişi yapar. Kağıt üzerine basılan
yazı çıktıyı oluşturur. Kullanıcının işi için gerekli bilgiyi
araması için yaptığı sorgular ve elde ettiği raporlar birer
çıktıdır.
 Genel olarak evraklar, faturalar, sipariş formları, bilançolar,
bütçe analizleri , sorgulama cevapları, mesajlar, emirler,
programlanan karar verme sonuçları, senaryolar, çeviriler,
simülasyonlar ve kararlar çıktıyı oluşturur.
57
Çıktı Yapıtaşı
 Raporlar Bilişim Sistemlerinin temel çıktılarıdır.
Başlıca rapor türleri şunlardır:






Analitik Raporlar
Karşılaştırma Raporları
Oran Raporları
Değişim Raporları
Uyarı Raporları
Denge Raporları
 Raporlama türleri ise temel olarak üçe ayrılabilir:
 Yazılı Raporlar
 Sözlü Raporlar
 Grafiksel Raporlar
58
Grafiksel Rapor Türleri
 Çubuk Grafikleri
 Çizgi Grafikleri
 Pasta Grafikleri
 Haritalar
 Örgüt Grafikleri
59
Bilişim Sistemlerini Oluşturan
Tasarım Güçleri
 Bilişim sistemlerini tasarlayan kişiler işlerini nasıl yapacaklarını
belirleyen/kısıtlayan on adet zorlayıcı/şekillendirici etkeni dikkate
almak zorundadırlar, bunlar,










Bütünleşim,
Kullanıcı/sistem arayüzü,
Rekabet Güçleri (Rekabete yönelik etkenler),
Enformasyonun kalitesi ve kullanılabilirliği,
Sistem gereksinimleri,
Veri işleme gereksinimleri,
Örgütsel faktörler,
Maliyet etkinlik,
İnsan faktörü ve
Olurluk şartlarıdır.
 Tasarımcılar, her durum için ayrıntılı şekilde tasarım güçlerini
tanımlamalı, bu güçlerin etki derecelerini ve etkileşimlerini, bazı
durumlardaki çelişkilerini belirlemelidirler.
60
Enformasyon Sistemlerini
Etkileyen Güçler
Olurluk
Şartları
Bütünleşim
Kullanıcı
Kullanıcı
İnsan
Faktörü
Girdi
Kullanıcı/Sistem
Arayüzleri
Model
Çıktı
Kullanıcı
Kullanıcı
Teknoloji
Maliyet
Etkinlik
Rekabet
Güçleri
Veri
Tabanı
Kullanıcı
Örgütsel
Faktörler
Kontrol
Kullanıcı
Veri İşleme
Gereksinimleri
Enformasyon
Kalitesi ve
Kullanılabilirliği
Sistem
Gereksinimleri
61
Bütünleşim
 Enformasyon sistemleri, iş yeri ile fabrika
arasında sıkı bir bağlantı olacak şekilde
tasarlanmak zorundadır. Enformasyon
teknolojileri kuruma yerleştirilmiş olmalı,
işlemlerin tam senkronizasyonu ve
koordinasyonu için birbirleriyle bağlı hale
getirilmelidir.
 Böyle bir tasarım organizasyon için bir
enformasyon ağı olarak sonuçlanacaktır,
haberleşme ve bilgi akışı daha açık
gerçekleşecektir.
62
Kullanıcı/Sistem Arayüzleri
 Daha iyi bir arayüz için kullanıcıyla sistem
arasında bir engel olmadan, çalışanın işini
yapabileceği şekilde bir sistem
tasarlanmalıdır.
 Tasarım güçlerinde zengin bir
Kullanıcı/Sistem Arayüzü, örgütün
yeteneklerinin çeşitliliği ve gücüne
dayanmaktadır.
 Kullanıcıya sorular-cevaplar, komutlar,
fonksiyon anahtarları, menüler, iletişim
kutuları vb. iletiler ile bir kombinasyonu ile
sistemle kullanıcı arasında iletişim kurulması
mümkün olacaktır.
63
Rekabete yönelik etkenler
 Organizasyonlar yarının dünyasında kalıcı
olabilmek için, kendi sistemlerini yönetim,
ürün/hizmet farklılaştırmasını destekleme ve
geliştirmeyle birlikte verimliliğin
arttırılmasına yönelik tasarlamalıdırlar.
 Rakiplerin kullandıkları sistemleri bilerek
kendi sistemlerini güçlendirmeleri gerekir.
64
Enformasyon Kalitesi ve
Kullanılabilirliği
 Enformasyon sisteminin tasarımını etkileyen temel
güçlerden biri, kullanıcının ihtiyaçlarının belirli
enformasyon gereksinimlerinden türetilmiş
olmasıdır.
 Herhangi bir kullanıcı bir nakit akışı tablosu isterken,
diğeri aylık bölgesel satışları bilmek isteyebilir.
 Veri, enformasyona dönüştürülürken karışıklık
ortaya çıkmaması, enformasyonun dikkatli ve
zamanında elde edilmesi için sistemin yapı taşlarının
uyum içinde tasarlanması gerekmektedir.
 Bu nedenle enformasyonun tam, zamanında ve
doğru olması gerekir.
65
Sistem Gereksinimleri

Güvenilirlik: Bir kaynak, ardışık süreçler üzerinde aynı sonucu vermelidir.

Kullanılabilirlik: Sistem, kullanıcılara erişebilir olmalıdır.

Esneklik: Sistem, değişen kullanıcı ihtiyaçlarına uyum sağlamalı veya
onlara göre değişebilmelidir.

Zamanlama: Bir organizasyon ihtiyacı tanımlanması ve onun sonucunun
gerçekleşmesi arasında zaman periyodunun belirlenmesi gerekir.

Ortalama Ömür ve Büyüme Potansiyeli: Bir sistem, mantıklı bir zaman
periyodu için ihtiyaçları karşılamalı ve önemli ölçüde değişmesi
gerekiyorsa büyüyebilmelidir.

Dayanıklılık: Bir sistemin daha dayanıklı olabilmesi için sistem, standart
veri adları ve programlama dilleri, yapılandırılmış ve modüler
programlama, standart konfigürasyonlar ve standart dokümantasyon
prosedürleri kullanılarak tasarlanmalıdır.
66
Veri İşlem Gereksinimleri
 Veriyi sistemde işlemek için yapılması gereken
düzenlemeleri ifade etmektedir. Bunların
başlıcaları;
 Miktar (Volume): Enformasyon elde etmek için verilen
bir süreçte işlenmesi gerekli veri miktarını ifade
etmektedir.
 Karmaşıklık: Bir enformasyon amacına ulaşmak için
gerçekleştirilmesi gereken birbirleriyle ilişkili ve karışık
veri işlemleridir.
 Zaman Kısıtları: Verinin enformasyon haline gelene
kadar işlenmesi için geçen süreyi ifade eder.
67
Örgütsel Faktörler
 Örgüt ile sistemin entegrasyonu ne derecede
olacak, enformasyon sistemi belirli
hissedarlarla bağlantı kurmak için
organizasyonun sınırlarını genişletecek mi,
veri paylaşılacak mı, kullanıcılar
birbirlerinden bağımsız olacak mı gibi
soruların cevapları aranmalıdır.
68
Maliyet Etkinlik
 Enformasyon sisteminin kaynak olduğu
dikkate alındığında bir enformasyon sistemi;
kar veya tasarruf elde edilmesi ve rekabet
edilebilmesi bakımından ürün ve hizmet
farklılaşmasının sağlanması ve verimliliğin
arttırılması yoluyla geliştirilir.
 Bu nedenle, bilişim sistemini geliştirmek veya
kurmak için belirli bir fon harcanmadan önce
bir fayda-maliyet analizi yapılmalıdır.
69
İnsan Faktörü

İnsan Faktörü etkenler arasında en önemli olanıdır. İnsanın açısından,
sistemin fiziksel ve psikolojik durumunu geliştirmek için şunlar
yapılabilir:






Alternatif Alanlar: Çalışma yeri, iş yeri ve dinlenme yeri olmak üzere ikiye
bölünebilir.
Çalışma Grupları: Farklı departmanlarda (Satış, Muhasebe, İnsan Kaynakları, Satın
Alma vb.) çalışan kişilerin, aynı temel enformasyonlara erişmeleri zorunlu hale
getirilebilir.
Kullanıcı Özellikleri: Sistem tasarımcıları, her kullanıcının memnuniyeti için basit
bir sistem oluşturmaya çalışmaktadırlar. Kullanıcıların farklı ihtiyaçları vardır ve
sistem bu ihtiyaçları giderecek en uygun şekilde tasarlanmalıdır.
Sunum ve Cevap: Sunumları geliştirmek için kısaltmalar gibi çeşitli kodlama
teknikleri gösterilebilir ve girilebilir, enformasyonun farklı kategorileri için renkler
ve yer veya kategorileri belirlemek için ikonlar vb. kullanılabilir. Sistem, kullanımı
kolay hale getirilebilir.
Psikolojik İş Talepleri: Bazı çalışanlar rutin işlerinden memnun olabilir ve değişim
istemeyebilir, çalışanlara işlerinin bir anatomisi verilebilir, böylece onlar, kendi
işleri hakkında bilgilendirilebilirler.
Enformasyon Kaynak Merkezi: Çalışanlara, sistemle birlikte çalışırken yardımcı
olması için bir merkez kurulabilir.
70
Olurluk Şartları





Teknik Şartlar: Teknik şartlara karar vermek için tasarımcı, ilk olarak eldeki teknolojiyi
kullanarak geliştirilebilecek tasarımı belirler. Bu belirleme, şimdilerde örgütte var olan
teknolojik uzmanlığı içermektedir, buna karşılık organizasyon dışından bir değerleme
ile de belirleme yapılabilir.
Ekonomik Şartlar: Bu şart temelde şu soruyu esas alır; “ Örgüt, bir enformasyon
sistemi geliştirmek ve uygulamak için gerekli fonlara sahip mi?”. Eğer öyleyse;
finansal anlaşmalar ne aşamada, ona bakılmalıdır. Yani proje tasarımı ve kapsamı
direk olarak ekonomik desteğe bağlıdır.
Yasal Şartlar: Bu faktör sistem ile örgütün yasal zorunluluklarını yerine getirmesi
arasında anlaşmazlık olmaması bakımından önemlidir. Buna göre, analist, hükümetin
durumundan, genel hukuk kurallarından ve hükümet kurumlarından (vergi makamı,
borsa kurulu vb.) ve sözleşme hükümlerinden doğan yasal uygulamaları göz önüne
almalıdır.
Operasyonel Şartlar: Eğer tasarım örgütsel çevreye, var olan prosedürlere ve
personele uygun değilse; buna bağlı olarak sistemi operasyonel yapmak için yeterli
miktarda kişiler eğitilmiş ve diğer değişiklikler yapılmış mı sorularının cevabı hayırsa,
sistem tasarımı operasyonel olacak şekilde var olan koşullara göre değiştirilmelidir.
Zamanlama: Sistem tasarımı, belirli bir zaman içerisinde işlemelidir. Belirlenen zaman
diliminde yapılamayan tasarım aksaklıklara sebep olur.
71
İŞLEVSEL ENFORMASYON SİSTEMLERİ
 Geleneksel olarak, örgütlerde işler
fonksiyonel sınırlar arasında organize edilir.
Herhangi bir fonksiyon üzerinde
uzmanlaşmış bir kişi, bir aktivite içeren bir
süreç veya aksiyon içinde yer alır.
 Bilişim sisteminin her alt sistemi; aynı
zamanda belirli bir sektördeki iş süreçleriyle
eşleştirilmek üzere tasarlanmıştır.
72
İşlevsel olarak Enformasyon
Sistemleri:
 Muhasebeyi Destekleyen Bilişim Sistemleri
 Üretimi Destekleyen Bilişim Sistemleri
 Pazarlamayı Destekleyen Bilişim Sistemleri
olarak üçe ayrılabilir.
73
Bütünleşik Bilişim Sistemi
Üretim Fonksiyonu
Muhasebe Fonksiyonu
Muhasebe ve Finans
Bilişim Modülü
Üretim Bilişim
Modülleri
Bilişim Sistemi
•Girdi
•Model
•Çıktı
•Teknoloji
•Veri Tabanı
•Kontrol
Pazarlama Bilişimi Modülü
Pazarlama Fonksiyonu
74
Muhasebe Sistemini Destekleyen
Bilişim Sistemi Bileşenleri
Sipariş Girişi
ve İşlenmesi
Yazışmalar İçin
Kelime İşlem
Yazılımları
Alacak
Hesapları
Duran Varlıklar
ve
Amortisman
Tedarik ve
Satın Alma
Defter-i Kebir
(Ana Muhasebe
Defteri)
Envanter
Yönetimi
Maaş
Bordrosu
Borç Hesapları
75
Ana Üretim Planlaması
Sorgular
Tahminler ve
Bütçeler
Detaylı Ana
Üretim
Planlaması
Ana Üretim
Planlaması
Öncelik
Raporu
Talep
Değişiklikleri
Simulasyonlar
76
Satış Performans Analiz ve Tahmin Modülü
Satış Tahmini
Girişleri
Satış Verisi
Satış Hacmi
Analizi
Satış
Performans
Analiz ve
Tahmini
Satış Karlılığı
Bütçe Verisi
Satış
Tahminleri
77
Pazarlama Araştırması Modülü
Pazarlama
Görüşmeleri
Pazarlama
Araştırmaları
ve İstihbarat
Tarama Araçları
Pazar
Araştırma
Raporları
Veri Haritaları
Pazarlama
Haritaları
78
Ürün Analizi Modülü
Pazarlama
İstihbaratı
Ürün
Analizi ve
Stratejisi
Maliyet ve Satış
Verisi
Pazar Test
Raporu
Yeni Ürün
Raporu
Fiyatlandırma
Strateji
Raporu
Ürün Test Verisi
Ürün Karması
Raporu
Ürün Yaşam
Döngüsü
Raporu
79
Alacak Hesapları
 Alacak hesapları modülü; müşteri faturaları,
beyannameleri, borçlu uyarı mektupları ile
ilgili modüldür. Şu fonksiyonları içerir:
 Satış Yevmiye Defteri
 Fatura
 Denetim Raporu
 Satış Tarihi
 Çeşitli Yönetim Raporları vb.
80
Alacak Hesabı Modülü
Müşteri Hesabı
Sorgusu
Satış Yevmiye
Hesabı
Alacak Hesabı
Nakit Giriş
Yevmiye
Hesabı
Satış
Komisyonları
Alacak Hesabı
Yaşlandırma
Modülü
Satış
Kayıtları
Borç ve
Alacak
Duyuruları
Tablolar
Denetleme
Raporu
Büyük Defter ile
Mutabakat
Fatura
Çeşitli
Yönetim
Raporları
81
Borç Hesapları
 Bu modül, tedarikçilerden satın alma, fatura
düzenleme ve doğrulama, ödeme planı için
satış faturalarının vade tarihine göre gözden
geçirmesi, indirim ve mutabakat kontrolü
girişlerine izin verir.
 Borç Hesapları Modülü şu fonksiyonları içerir:




Satın Alma Tarihi
Tedarikçi Raporu
İş veya Departman Masrafları
Nakit İhtiyacı Raporu vb.
82
Sipariş Girişi ve İşlenmesi
 Sipariş girişi modülü; müşteri siparişlerinin
sisteme girilmesini sağlar. Bu modül
aşağıdaki fonksiyonları içerir:
 Sipariş Girişi
 Sipariş Sorgulama
 Fiyatlandırma Yönetimi
 Fiyat Listesi
 Sipariş Durumu vb.
83
Sipariş Girişi-İşlem Modülü
Sipariş Sorgulama
Veri Girişi ve
İşlenmesi
Sipariş Girişi
Depodan Alma
ve Paketleme
Birikmiş Sipariş
Raporları
Sipariş Doğrulama
Fiyat Yönetimi
Sipariş Durumu
Fiyat Listesi
84
Envanter Yönetimi
 Envanter, firmalar için en önemli varlıklardan
birisidir. Kaydedilen ve bir depodan diğer
depoya transfer edilen maddelerinin tam
ayrıntısını gösterir.
 Envanter Yönetimi Modülü Şu fonksiyonları
içerir:




Stok Durumu Sorgulama
Maliyet Yöntemleri
Fiziksel Sayım
Kullanım Raporları vb.
85
Envanter Yönetimi Modülü
Stok Durum
Sorgusu
Makbuzlar,
bildirimler, ve
transferler
Madde
Numarası ve
Açıklaması
Bazında Sayım
Maliyetlendirme
Yöntemi
Envanter Yönetimi
Faaliyet Bazlı
Maliyet
Fiziksel Sayım
Kullanım
Raporları
86
Duran Varlıklar ve
Amortisman
 Duran varlıklar (makine, techizat, bina, patent,
şerefiye, telif hakları gibi) bilançoda en önemli
varlıktır ve amortisman ise yıpranma payıdır.
Taşınmaz malların aşınmalarına karşılık olarak
yıllık kardan ayrılan belirli bir payı ifade eder.
Gelir tablosunda önemli miktarda yer alır.
 Bu modülde şu fonksiyonlar yer alır:




Varlıkların Amortismanı
Dönemsel Amortisman Harcamaları
Varlıkların Listesi
Aktifleri Sorgulama vb.
87
Tedarik ve Satın Alma
 Bu muhasebe modülü; tüm satın alma
kayıtlarını oluşturmaya izin verir ve satın
alınan maddelerin kalitesini, doğruluğunu ve
teslimat zamanlılığını garanti eder.
 Bu modül şu fonksiyonları içerir:





Satın Alma için Sipariş İşleme
Satın Alma Siparişleri
Alım
Alım Raporları
Sipariş Durumu Sorgulama vb.
88
Tedarik ve Satınalma Modülü
Sipariş Durum
Raporu
Satınalma
Sipariş İşlenmesi
Saatınalma
Siparişleri
Satınalma Siparişi
ve Temini
Temin Raporu
Tedarikçi
Performans
Analizi
Temin Edilmesi
Planlama
Makbuz
Raporları
89
Maaş Bordrosu
 Bu modül, ödeme hesaplamalarının
karmaşıklığına, ödeme, tutma ve raporlama
kayıtlarına yer verir.
 Bordro Modülü, şu fonksiyonları içerir:
 Çalışan Ayrıntıları
 Kesintiler
 Bordro Kaydı
 Zamanlama ve Diğer Ödeme Oranları
 Bordro Kontrolü vb.
90
Yazışmalar İçin Kelime İşlem
Yazılımları
 Bu modül; çeşitli mektup, e-posta, doküman
ve raporlar hazırlamak için diğer
enformasyon sistemi modüllerinden
beslenir.
 Bu modülün fonksiyonları; mektup ve diğer
dokümanlar, üst bilgi-alt bilgi, yazım düzeni,
etiketleme, postalama vb. için kesmeyapıştırma, arama ve yerleştirmeyi içerir.
91
Download
Random flashcards
qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

321işletme

2 Cards oldcity

Terimler

2 Cards oauth2_google_ef32970e-e5f9-4595-9abe-394e9f6bc8d9

TRYF

6 Cards oauth2_google_3b3e6916-5080-45f2-ae61-79434233ea03

Create flashcards