Şu ele avuca sığmaz “ENFORMASYON” üzerine bazı düşünceler

advertisement
Şu ele avuca sığmaz “ENFORMASYON” üzerine bazı düşünceler
Son yılların muhtemelen en popüler kavramlarından biri olan “enformasyon”un
Türkçeye aktarılışının düpedüz yanlış bir biçimde “bilgi’ olması, bu sözcüğün
sorunlarının belki de en hafifidir. Bugünkü kullanımıyla o kadar geniş anlamlar
taşımaya başlamıştır ki sözcük, bütün bir toplumsal dönüşüm onunla ifade edilir hale
gelmiştir; enformasyon toplumu, enformasyon ekonomisi vb.
Enformasyon, bilimsel kuramlara sibernetiğin popülerleştiği 1940’lı yıllarda girmeye
başlar. İletişim alanında sinyal işleme konusunda kullanılmaya başlanılan
enformasyon teorisi, Claude Shannon ile bilimsel bir temele kavuşur. Bir sinyalin gidiş
gelişini matematiksel olarak tanımlamak için geliştirilen bu teori, soğuk savaş
yıllarında iletişim akademik disiplini içindeki çıkış noktasını geride bırakıp,
insanlararası anlam taşıyan alışverişte ve insan davranışlarını ölçülebilir kılmaya
yarayacak yarı-bilimsel kuramlarda yer edinir.
Sözcüğün anlamındaki asıl sıçrama, çok sonraları, sanayi-ötesi ya da post-endüstriyel
toplum kuramcılarının elinde gerçekleşti.
Enformasyon toplumu kavramının
popülerleşmesinde baş köşeyi sanayi-ötesi toplum kuramcılarından en şöhretlisi olan
Daniel Bell’e vermemek haksızlık olur. Bell “Kapitalizmin Kültürel Çelişkileri” ve
“Sanayi-Ötesi Toplumun Gelişi” adlı kitaplarıyla kendisinden sonrakilerin sözcükle
ilişkilerini belirlemiştir. Shannon’un teorisinin taşıdığı bilimsellik zırhının yardımıyla
Bell, enformasyona atfedilen anlamı çok daha ileri götürmüş; hatta Shannon’un hiç
bir zaman amaçlamadığı şekilde hemen bütün toplumsal ilişkileri açıklamaya
elverecek bir kavramsallaştırmaya tabi tutmuştur. Ekonomik ve toplumsal hayatta
sürmekte olan değişimler; artan sayısallaşma, değişen işgücü yapısı, bilgisayarın
yaygın kullanımının getirdiği otomasyon ve bilimsel-teknik değişime hakimiyetin
görünür güç artırıcı etkisi vs., bütün gelişmelerin merkezine enformasyon analizinin
yerleştirilmesini Bell’e göre kaçınılmaz kılar. Bell’e göre, modern toplumun bilimselteknolojik bilgi ya da enformasyonla sembiyotik ilişkisi, bütün geçmiş toplumsal
yapılara göre sanayi-ötesi toplumda yapının ve sosyal örgütlenmenin temel
belirleyicisidir. Sözcüğün öyküsü böyle, sinyal işlemeye ilişkin matematiksel bir
soyutlamadan başlayıp toplumun özünü açıklayıcı bir üst-anlama varış.
Dikkat ! Toplumsal tarihin yükü sözcükten uzaklaştırılmıştır. “Enformasyon”’u bu
bağlamda, örneğin “kültür”le karşılaştırmak ilginçtir. Kültür ne kadar tarih ve toplum
kokuyorsa enformasyon o kadar steril, dezenfekte ve tarafsızdır. Hiçbir tarihsel ve
toplumsal referansa başvurmaz, adeta bilimin ışığında yıkanmış ve kutsanmış,
günahlarından arınmıştır. Buna karşılık toplumsal tarih, “kültürü” anlamlandırır.
Kültür emperyalizmi, karşı-kültür, hatta kültürel devrim kelimelerini anlamlarından
kuşku duymadan rahatlıkla kullanırız. Ama “enformasyon emperyalizmi” biraz
gerçekdışılık kokar. Bağımsızlık savaşlarının ve Bağlantısızlar hareketinin yükseldiği
günlerde, haber içeriklerindeki tekele karşı başlatılan mücadelenin adı “Yeni Dünya
Enformasyon Düzeni” idi. Bugün bunu hatırlayan kaldı mı acaba?
Enformasyonun içeriksizleştirilmesi operasyonu, onu sanayi-ötesi kuramlarının pivot
kavramı yapar. Tarihin, sınıfların, toplumsal mücadelenin sonunun geldiğini savlayan
bir çağda, Toffler’ın üçüncü dalgada sözünü ettiği enformasyon toplumu, bize bütün
sorunlarından arınmış, tüm dertlere deva bir “enformasyon çağı” vadeder!
Enformasyon otoyolu, yeni ekonomi, internet, siber uzay
bu arada tabii
küreselleşme, özelleştirme ve liberal demokrasi...
“Enformasyon”un bu şekilde kavramsallaştırılması, onun toplumsal analizini, “kültür”
ile sağlanabilen
zengin çağrışımlardan kopartır. Bir başka içeriksizleştirme
operasyonunun kurbanı olan “ekonomi” sözcüğü ile izdivacını kolaylaştırır.
Enformasyon Ekonomisi, yeni bilişim teknolojilerinin de ateşlemesiyle, büyüme
iktisadına veciz katkılarda bulunur.
Enformasyonun bu şekilde kavramsallaştırılmasının önüne geçmek için yapılması
gereken, toplumsallığını geri vermek, yaşanan hayata ilişkin referanslarını
kazandırmaktır. Bunu gerçekleştirmek için enformasyon sözcüğünü meta sözcüğü ile
beraber düşünmek; enformasyonun meta özellikleri üzerine kafa yormanın yanısıra,
metalaşma sürecinin aldığı biçimleri betimlemek gerekir. Ancak bu şekilde, yani
ücretli emek tarafından piyasaya arz için üretilen bir ‘şey’ olarak, kavramsallaştırılan
enformasyon sözcüğü, tanık olduğumuz toplumsal dönüşümü açıklayıcı bir nitelik
kazanır. Enformasyonun metalaşması bağlamında bugün sergilediği özellikler,
üretimi, dağıtımı ve tüketimine ilişkin nitelikleri, kendisinden kaynaklanan, tarih-dışı
niteliklerinden kesinlikle kaynaklanmaz. Durmaksızın yeni piyasalar, yeni meta
alanları ve birikim fırsatları arayan sistemin şaşmaz ekonomi-politik mantığı, dünün
zanaat üretimini ücretli emeğe, sanat eserlerini de piyasa mallarına dönüştürür...
Download
Random flashcards
En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

321işletme

2 Cards oldcity

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

Terimler

2 Cards oauth2_google_ef32970e-e5f9-4595-9abe-394e9f6bc8d9

TRYF

6 Cards oauth2_google_3b3e6916-5080-45f2-ae61-79434233ea03

Create flashcards