yönetim ve organizasyon

advertisement
KARŞILAŞTIRMALI SAĞLIK SİSTEMLERİ
TÜRK SAĞLIK SİSTEMİ VE SAĞLIKTA
DÖNÜŞÜM
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
*T.C. Sağlık Bakanlığı 1920 yılında kurulmuştur.
*Türkiye’deki mevcut halk sağlık sisteminin temelleri 19231946 yılları arasında atılmıştır.
*Bu dönemde, sağlık programlarının planlanması,
düzenlenmesi ve uygulanmasından sorumlu olan Sağlık
Bakanlığı’nın görevlerini açıkça ortaya koyan bir yasa
çıkarılmıştır.
*Bu dönemde teşkilat modeli dikey örgütlenmişti. Ankara,
Diyarbakır, Erzurum, Sivas gibi illerde tam teşekküllü
hastaneler kurulmuş, ilçe düzeyinde tanı ve tedavi
merkezleri açılmıştır.
2
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*1946- 1960 yılları arasında tüm hastaneler, yerel
yönetimlerden sağlık bakanlığına devredilmiştir.
*SSK, özel sektörde çalışan işçilere ve kamu sektöründeki
mavi yakalılara sağlık sigortası sağlamak amacıyla 1946
yılında kurulmuştur.
*224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında
Yasa 1961 yılında kabul edilmiştir. Anılan Yasa, Türkiye’de
ulusal sağlık hizmetlerinin kurulmasına zemin hazırlamıştır.
Bu Yasa’da sağlık hizmetlerinin tarafsız bir biçimde, sürekli
ve halkın ihtiyaçları doğrultusunda sağlanması gerektiğini
belirtmiş ve Entegre Sağlık Hizmetleri Sistemi’nin
kurulmasına öncülük etmiştir. 3
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
* Tüm vatandaşlara ücretsiz sağlık hizmetinin sağlanması
hedeflenmiş, finansman sağlık hizmeti için yapılan sigorta
ödemelerinden ve devlet bütçesinden yapılan tahsislerle
sağlanmıştır.
*1963 yılında ilk kez beş yıllık kalkınma planında sağlığa yer
verilmiştir.
*1971 yılında genel sağlık sigortası fikrini benimseyen GSS
Yasası TBMM’ye sunulmuş fakat kabul edilmemiştir. 1974
yılında aynı Yasa tekrar TBMM’ye sunulmuş ancak hiçbir
zaman görüşülmemiştir.
*1978 yılında Kamuda Çalışan Hekimlerin Tam Gün Çalışmasına
İlişkin Yasa kabul edilmiş ve devlet hastanesinde çalışan
4
doktorların özel
sektörde
çalışması
engellenmiştir
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
21.3.2016
* 24 Ocak 1980 kararları iktisat politikası ağırlıklı olmakla
beraber sağlık politikasında da neoliberal politikaların
yayılmasına yol açmış, özelleştirme ve ticarileştirmeye odaklı
politikalarla devletin sağlık hizmeti üretimindeki rolü önemli
ölçüde değiştirilmiştir.
*1986-1989 yılları arasında Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve
Bağ-Kur yoluyla Sağlık Sigortası Başlatma Yasası kabul edilmiştir.
*1988-1993 yılları arasında Sağlık Bakanlığı ve DPT, ihtiyaçları
anlamak ve reform yapılacak yönleri belirlemek için bir sağlık
reformu çalışması gerçekleştirmiştir.
*1990 yılında Ulusal Sağlık Politikası, Hükümet tarafından
resmen kabul edilmiştir. 1992 yılında Yeşil Kart uygulaması
5
başlatılmıştır. 21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
6
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*24 Ocak 1980 kararları, dünyadaki siyasi boyuttaki liderlik
değişimi, yönetim kuramındaki değişim gibi genel anlamda
kamu yönetimindeki değişimin Türkiye’deki yansımasıdır.
*Bu yansımalar, sağlık politikalarına reformlar şeklinde
yansımıştır.
*Sağlık politikalarındaki reformların gerekçelerinin temelinde,
maliyet artışı, toplumun sağlık bakım sistemine ilişkin
memnuniyetsizlikleri, medyanın etkisi, uluslararası kuruluşların
etkisi gibi konular teşkil etmektedir.
7
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
* Bu dönemde, sağlık hizmetlerinde örgütlenme, fiziki altyapı
eksikliği, insan gücü ve finansman gibi düzenlenmesi
alanlarda yeni bir düzenleme yoktur. Önceki hükümetlerin
üzerinde durduğu aşağıdaki konular öne çıkmıştır:
*Sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde öncelikle sosyal adalet
ve sosyal kalkınma ilkeleri doğrultusunda verimliliği artırmak
için doktor, yardımcı sağlık personeli arasındaki
dengesizliklerin giderilmesi,
*Etkin nüfus planlamasının yapılması ve sağlık sigortası
sistemine geçirilmesi öngörüleridir.
8
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
* Birinci Özal Hükümeti olarak anılan bu hükümet
programında hükümetin temel görüşleri;
*“Hükümetimiz milliyetçi ve muhafazakar, sosyal adaletçi,
rekabete dayalı serbest piyasa ekonomisini esas alan bir
hükümettir.” şeklinde ifade edilmiştir.
*Programda, ülkenin iki sorunu üzerinde durulmaktadır:
1. Milli birlik, beraberlik ve asayişin sağlanmasına olan
gerekliliktir.
2. Ekonomik ve sosyal sorunlar olarak ifade edilmiştir.
*Hükümetin ekonomi politikası, sağlık politikasının yönüne de
ışık tutmaktadır.
9
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
* 45. Hükümetin sağlık politikasında, sağlık hizmetlerinin
geliştirilmesinde koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik
verilerek, sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması temel amaç
olarak benimsenmiştir.
*Sosyal güvenlikle ilgili sağlık, hayat, yaşlılık gibi sigorta
uygulamalarının geliştirilmesi için sigorta primlerine vergi
muafiyeti getirilmesi öngörülmüştür.
*Tüm vatandaşları kapsayan bir sağlık sigortasının kurulacağı
ifade edilmiştir.
*“Devlet adına koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerini
yürütmek Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’nın görevidir”
anlayışı terk edilerek özel sağlık kuruluşlarının kurulması
desteklenip sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde devlet, özel
kesimle sorumluluğu paylaşarak10 hizmet sunmaya başlamıştır.
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Hükümet programında sağlık konusu ayrı bir başlıkta
değerlendirilmemiştir. Sağlık konusu hükümetin izleyeceği
genel politika içinde yer almıştır. Sağlık hizmetine yönelik
olarak ise hükümetin sosyal güvenlik anlayışının esasları
aşağıdaki şekilde ele alınmıştır:
*“Çiftçi, küçük esnaf ve sanatkâr, işçi, memur, emekli, dul ve
yetimler ile kimsesizlerin sosyal güvenliğe sahip olmaları;
korunmaya muhtaç çocuklar ve yaşlılar ile çalışamayacak
derecede malul ve sakatların yeterli seviyede sosyal yardıma
kavuşmaları; eğitim ve öğrenimde fırsat ve olanak eşitliğinin
sağlanması, bütün vatandaşlarımızın sağlık hizmetlerinden
yararlanmaları sosyal güvenlik anlayışımızın esaslarını
11
meydana getirir.”
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
21.3.2016
*46. Programının tekrarı niteliğindedir. Bu Programda, 1983
yılında sosyal güvenlik kapsamındaki nüfusun toplam nüfusa
oranının % 48,1’den; 1989 yılında % 59,1’ e ulaştığı
vurgulanmıştır.
*47. Hükümet Programında önceki hükümet programından
farklı olarak sağlık ayrı bir başlık altında ifade edilmiştir:
1. Sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve bu amaçla önceki
iki hükümet programına sadık kalınarak özel sağlık
kuruluşlarının sağlık hizmeti sunmalarının desteklenmesi,
2. Aile hekimliği uygulamasına geçilmesi. Ancak bu
uygulamanın alt yapısına yönelik hiçbir görüş
12
sunulmamıştır.
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*48. Hükümet Programında ekonomi politikasının ana hatları:
*Devletin doğrudan yürüteceği hizmetler altyapı hizmetleri
olarak belirlenmiş ve devletin ekonomik kalkınmada esas
rolünün düzenleyici olduğu vurgulanmıştır.
*Bu Programda Doğu Bloku’nun çökmesi ile Demirperde
ülkelerinin kapalı devletçi ekonomilerinin başarısız olduğuna
dikkat çekilmiştir. Bu çöküş örnek gösterilerek rekabete
dayalı bir piyasa ekonomisi, yabancı sermayenin girmesi gibi
ekonomik değişimlere gerekçe gösterilmeye çalışılmıştır.
13
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*48. Hükümet Programında sağlık politikasının ana vurguları:
1.Koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması;
2.Aile planlaması; ana ve çocuk sağlığı çalışmaları yapılması ve
3.45. Hükümetten beri tüm ekonomik programları
şekillendiren liberalizasyon olgusunun sürdürülmesi
*Bu programda da 45. Hükümet Programındaki gibi, sosyal
güvenlik başlığı altında işçi, memur, esnaf, sanatkar ve çiftçi
olmak üzere tüm çalışanların sosyal güvenlik çatısı altına
alınması temel amaç olarak ifade edilmiştir.
*45. Hükümet Programı’ndan itibaren 48. Hükümet Programı
da dahil olmak üzere evrensel kapsama ilkesine yer
verilmesine karşılık uygulamaların ağırlık noktasını sağlık
14
hizmetlerinde21.3.2016
özelleştirme
oluşturmuştur.
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*49. Hükümet Programındaki sağlık politikasını iki kışıma
ayırarak incelemek mümkündür:
1.Sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması, koruyucu sağlık
hizmetlerinin önemi, sağlık personeli sayısının artırılması,
araç-gerecin her açından güçlendirilmesi, aile hekimliği
uygulamasının başlatılması, ana-çocuk sağlığı ve sağlık
eğitiminin güçlendirilmesi gibi önceki programlarda da yer
alan hususlar.
2.Personel ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak hizmet
yükümlülükleri yerine performansa göre ücretin belirlendiği
sözleşmeli istihdam modeli. İkinci politika önerisi, evrensel
kapsam hedefi uyarınca hiçbir vatandaşın sağlık sigortası
sistemi dışında kalmayacağı ve bu bağlamda da ödeme gücü
olmayan vatandaşlara Yeşil Kart verilmesi öne çıkmıştır.
15
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*50. Hükümet Programında devletin sağlık kurumlarına ve
özellikle hastanelere doğrudan destek sağlaması
uygulamasına kademeli olarak son verilmesi öngörülmüştür.
*Program’da sağlık hizmetlerine devlet bütçesinden ayrılan
payın yükseltileceği ve genel sağlık sigortası esasına
dayandırılarak sağlık finansmanının sağlanacağı, hiçbir
vatandaşın sigortasız kalmayacağı ifade edilmiştir. Sağlık
hizmetlerinin finansmanında özel sağlık sigortacılığının
geliştirilmesi ifade edilmiştir. Sağlık alanına özel yatırımların
özendirilmesi, özel girişimcilerin özellikle sağlık
yatırımlarındaki arsa ihtiyacının ihtiyaç dışı kamu
arazilerinden karşılanması amaçlanmıştır.
*50. Hükümet Programının özgün unsurlardan biri işsizlik
sigortasının ilk kez önerilmiş olmasıdır.
16
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*51. Hükümet Programında sağlık politikasına ayrı bir başlıkta
çok kısa olarak değinilmiştir:4
1. Genel sağlık sisteminin kurulması ve sağlık hizmetlerinin
yaygınlaştırılması öngörülmüştür.
2. Programın geneline hakim olan devletin düzenleyici bir
yapıya kavuşturulması anlayışı sağlık politikasına da
yansımıştır.
3. Bu anlayış uyarınca Sağlık Bakanlığı’nın hizmet sunan bir
yapıdan politika ve kural koyan bir yapıya kavuşturulması
gerekliliği vurgulanmıştır.
17
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*50. Hükümetin istifası, 51. Hükümetin güvenoyu
almaması üzerine Tansu Çiller başkanlığında 52
Hükümet kurulmuştur.
*Hükümet programında dikkat çeken nokta, Anayasal
bir hak olan sağlık kavramına hiç yer verilmemesidir.
18
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*53. Hükümet Programında sağlık politikasına ilişkin en önemli
husus, özelleştirme kapsamına sağlık hizmetleri bağlamında
hastanelerin özelleştirilmesinin de dahil edilmesidir.
*Programda sosyal güvenlik kurumlarının finansmanı konusu da
önemli bir yer tutmuştur. Devletin finansman yükünü
hafifletmek amacıyla özel sigortacılık uygulamasının
desteklenmesi, özel sağlık ve özel emeklilik sigortasının
hayata geçirilmesi hedeflenmiştir.
*53. Hükümetin Programına ilişkin eklenebilecek önemli bir
husus, özürlüler için gerekli olan yasal düzenlemelerin
yapılması gereğine işaret edilmesidir.
19
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Program’da sağlık politikası; temel sağlık hizmetlerinin ücretsiz
olarak devlet tarafından sunulması, sağlık sigortası sisteminin
yaygınlaştırılması, hastanelerin özelleştirilmesi ve prim
ödemeyecek durumda olanların primlerinin devletçe kurulacak
bir fon tarafından karşılanması hedeflenmiştir.
*Sağlık politikasına yönelik diğer programlardan farklı tek ifade;
"hemşirelik ve ebelik eğitiminin yüksekokul düzeyine
çıkarılmasının ve hemşirelikte branşlaşmaya gidilmesinin
hedeflenmesidir”.
*Sosyal güvenlik politikası önceki hükümet programlarından farklı
bir konu ele alınmamıştır. Sosyal güvenlik ağının geliştirilmesi,
sağlık sigortası için prim ödeyemeyecek durumda olanların
primlerinin devlet tarafından kurulacak bir fondan karşılanması
ve çalışma barışının sağlanması konuları üzerinde durulmuştur.
SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı’nın
20 tek çatı altında
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
21.3.2016
birleştirilmesi gerekliliği
ifade edilmiştir.
*Önceki hükümet programlarında sağlık ve sosyal güvenlik
politikaları farklı başlıklar altında yer alırken bu programda
iki politika birleştirilmiş ve “Sosyal Güvenlik ve Sağlık” başlığı
adını almıştır. Buna karşılık, önceki hükümet programlarında
yer alan özel kesimin teşvik edilmesi ve tüm vatandaşları
kapsayacak sağlık sigortası politikalarının sürdürüleceği
vurgulanmıştır.
*“Sosyal Güvenlik ve Sağlık” başlığında, ayrıca kamu kesimi
borçlanma gereğinin azaltılabilmesi için sosyal güvenlik
kuruluşlarının düzenlenmesi ve denetlenmesi gereğinden
bahsedilmiştir.
21
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlık politikasına 56. Hükümet Programında çok kısa bir yer
verilmiştir.
*Sağlık hizmetlerinin ülkede dengeli dağılımından,
verimliliğinin artırılmasından bahsedilmiştir ve yoksul
kesimlerin de bu hizmetlerden yararlanmasının önemine
değinilmiştir.
*Ayrıca, sağlık hizmetlerinden yararlanmada fırsat eşitliğinin
sağlanması hedeflenmiştir
22
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*57. Hükümet Programında aile hekimliği uygulaması ile sağlık
hizmetlerinin yaygınlaştırılması hedeflenmiştir. Bu programda
kamunun özel sağlık kurumlarından hizmet alımlarının ve
denetimlerinin yeni kurallara bağlanması gereği ifade
edilmiştir.
23
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*58. Hükümet Programında herkesin ulaşabileceği nitelikli ve
etkin çalışan bir sağlık sistemi oluşturma kararı tekrar
hedeflenmiştir.
*Program’da sağlık hizmetlerinin örgütlenmesinde değişiklikler
önerilmiştir. Bu değişiklikler;
1. Devlet hastanesi, sigorta hastanesi ve kurum hastanesi
ayrımının ortadan kaldırılması,
2. Hastanelerin yönetsel ve mali özerkliklerinin sağlanması,
3. Sağlık Bakanlığı’nın yeniden yapılandırılması,
4. Sağlık hizmetlerinin rekabet anlayışı içinde sürdürülmesinin
amaçlanmasıdır.
24
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Genel sağlık sisteminin kurulacağı, primlerini ödeme gücü
olamayan vatandaşların primlerinin devlet tarafından
ödeneceği, aile hekimliği uygulamasına geçilmesi ve hasta
sevk zincirinin sağlam bir şekilde kurulması daha önceki
hükümet programlarında olduğu gibi bu Program’da da yer
almıştır.
*Sağlık politikası olarak öngörülen diğer unsur ise sağlık
hizmetlerinin yürütülmesinde bilişim teknolojisinden
yararlanmak suretiyle sağlık bilgi sisteminin oluşturulmasıdır.
25
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*58. Hükümet Kasım 2002’de kurulup Mart 2003’de yerini 59.
Hükümete bırakmıştır.
*59. Hükümet Programı, esasen 58. Hükümet Programının
tekrarıdır.
26
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*60. Hükümet Programında ön plana çıkan hususlar:
1. Aile hekimliği uygulamasının ülke genelinde
yaygınlaştırılması. Bunun için 5258 Sayılı Aile
Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun yerine
Aile Hekimliği Uygulama Kanunu’nun çıkarılarak
ilgili mevzuatın oluşturulması.
2. Sağlıkta Dönüşüm Programı sürdürülmesi
hedeflenmiştir.
27
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlıkta Dönüşüm Programı kapsamındaki hedefler:
*Sağlıkta Dönüşüm Programı kapsamında; “Sağlık Bakanlığı’nın
planlayıcı ve denetleyici rolünün güçlendirilmesi için teşkilat
kanununun yenilenmesi,
*Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi’nin uluslararası geçerliliği
olan Ulusal Halk Sağlığı Kurumu’na, Hıfzıssıhha Mektebi’nin
ise Sağlık Enstitüsüne dönüştürülmesi,
*Hastane hizmetlerinin kalitesinin ve verimliliklerinin
artırılması amacıyla öncelikle kamu hastane birliklerinin
oluşturulacağı, pilot çalışmaların yapılması ve tüm
hastanelerin kademeli olarak özerkleştirilmesi,
28
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*İlaçlar ve ilaç üretiminde kullanılan maddelerin, kozmetikler
ile tıbbi cihazların üretiminin, ithalatının, ihracatının ve
topluma, güvenli, etkili, kaliteli ve standartlara uygun bir
şekilde ulaşmasını sağlayacak her türlü düzenlemenin
yapılması ve denetimi amacıyla İlaç ve Tıbbi Cihaz
Kurumu’nun kurulması,
*Ulusal ve gerektiğinde uluslararası hasta ve yaralı tahliyesini
sağlamak amacıyla "Hava Ambulans Sistemi"nin kurulması,
*Genel Sağlık Sigortası sisteminin uygulamaya konulması,
*Sosyal güvenlik sisteminin tek çatı altında toplanması,
29
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlık hizmetlerinde eşgüdüm için, bireylerin tıbbi
kayıtlarının oluşturulmasının, korunmasının ve
paylaşılmasının, sevk basamakları esnasında bilgi transferinin
ve temel sağlık uygulamalarındaki verilerin toplanmasını
sağlanması amacıyla Ulusal Sağlık Bilgi Sistemi’nin
oluşturulması,
*Hizmet kalitesinin artırılması amacıyla hizmet sunumu ve
personele ilişkin ulusal standartların belirlenmesi ve sağlık
kuruluşlarının akreditasyonu için Sağlık Akreditasyon
Sistemi’nin oluşturulması gerekliliği.
30
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Öne Çıkan politikalar:
*2010 yılında başlatılan evde sağlık bakımı hizmetleriyle
Yatağa bağımlı hastalarımızın evlerinde kaliteli, etkin,
ulaşılabilir ve güvenli sağlık hizmeti almasının sağlanması,
*Vatandaşları hastalıktan ve yüksek tedavi maliyetlerinden
korumak için kapsamlı bir Koruyucu Sağlık Stratejisini hayata
geçirilmesi,
*Hizmet kalitesini artırmak ve maliyet-etkin sağlık hizmeti
sunabilmek amacıyla inşasına başlanılan “Şehir
Hastanelerinin” yaygınlaştırılması,
*Toplum temelli sağlık hizmetlerini geliştirilmesi ve Yurt
sathında oluşturulacak 29 sağlık bölgesinde, istisnalar hariç,
hastaların diğer bölgelere gitmesini gerektirmeyecek seviyede
gelişmiş bir hizmet altyapısı kurulması,
31
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*120 bin olan doktor sayısı, 2015'te 130 bine çıkarılacak, 163
bin olan ebe hemşire sayısı 2015'te 238 bine çıkarılacak,
*Aile hekimi başına ortalama 2015'te 3.200 nüfusun düştüğü
bir yapının gerçekleştirilmesi,
*Tütün, alkol, uyuşturucu ve diğer madde kullanımlarını
azaltmak için risk faktörleri ile mücadeleye devam edilmesi,
*Sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel faaliyeti teşvik ederek
her yüz yetişkin arasında 32 olan obez oranını 2015'te 30'un
altına indirilmesi,
*Evde bakım ve tele-tıp gibi uygulamalarla sağlık hizmetlerinin
kalitesi artırılarak, maliyetinin düşürülmesi,
32
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlık Bakanlığının düzenleyici, denetleyici ve yönlendirici
fonksiyonlarının daha da güçlendirilmesi,
*Türkiye’nin Avrupa’da ve Ortadoğu’da termal turizm ve sağlık
turizmi konusunda önemli bir merkez olması
33
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*61 Hükümet hedefleri benzer şekilde tekrar edilmektedir.
İlave olarak;
*Türkiye’nin son dönemde sağlıkta yakaladığı başarıyı Ar-Ge
alanında sürdürmesi, sağlık alanında teknoloji merkezi
rolünün güçlendirilmesi, dünyada tıp alanında meydana gelen
bilimsel gelişmelere uyum sağlanması, kanser ve diğer
hastalıkların artan maliyetlerinin kontrolü ve yönetimi
amaçlarıyla sağlık bilimlerinde üst düzey eğitim ve araştırma
merkezi oluşturulması,
*Kan ürünlerinin kamu özel işbirliği modeli ile ülkemizde
üretecek teknolojileriin elde edilmesi ve bu ürünlerin
ihracatında dünya ölçeğinde söz sahibi olmak üzere
çalışmaların en kısa sürede sonuçlandırılması
34
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*1980 sonrası kalkınma planlarında sağlık politikalarının
görünümü özelleştirme temellidir
*Neoliberal politikaların yansımalarını Dördüncü Kalkınma
Planından başlayarak görmek mümkündür.
35
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma sağlık politikası aşağıdadır:
* Planda sağlıkta temel ilke, sağlık hizmetlerini eşit, sürekli ve
etkili bir biçimde her kişiye ve her yere ulaştırmak, böylece,
toplumun genel sağlık düzeyini yükseltmek,
*Sosyalleştirme programına ağırlık verilerek ana ve çocuk
sağlığı ile ilgili programlar geliştirmek ve bu hedefler için
kırsal kesimlerdeki sağlık personelinin işlevini artırmak,
*İlaçlar üzerindeki denetimi artırmak,
* Hekimlerde tam zamanlı çalışma yasasını etkinleştirmek,
*Toplum kesimlerinin yeterli ve dengeli beslenmesini
sağlayabilmek ve bu kesimlere eşit hizmet verebilmek için
özel sektörü özendirici önlemler almak,
*Sağlık çalışanlarının yetiştiği okullarda koruyucu sağlık
36
hizmetlerinin 21.3.2016
önemininDoç.
anlatılmasıdır.
Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı sağlık politikası;
*Sağlık hizmetlerinin koordineli bir şekilde yürütülmesi için
gerekli mevzuat değişiklikleri yapılması,
*Koruyucu ve temel sağlık hizmetlerinin bütün yurt sathında
yeterli ve etkili şekilde yaygınlaştırılması,
*Halkın yeterli, sağlık ve kaliteli gıdalarla beslenmesinin
sağlanması,
*Ailelere, kendi sosyo - ekonomik düzeylerine göre istedikleri
sayıda çocuğa sahip olmalarını sağlayacak uygun ve etkili aile
planlaması hizmetlerinin sunulması,
*Çocuk ölümlerinin azaltılması,
37
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlık hizmetlerinin her kademesi için yeterli sayı ve nitelikte
insan gücü yetiştirilmesi ve istihdam edilmesi,
*Yeterli miktarda ve nitelikte ilacın üretiminin ve israf
edilmeyecek şekilde tüketiminin sağlanması,
*Sağlık yapılarına ilişkin inşaat ve maliyet standartlarının
geliştirilmesi ve günün şartlarına göre yönlendirilmesi,
*Tıbbi cihazların seçimi, alımı, muhafazası, bakımı, onarımı ve
kalibrasyon hizmetlerinin yeni esaslara bağlanarak
geliştirilmesi ve bu konuda koordinasyon ve işbirliği
sağlanması, gerekli personelin yetiştirilmesi,
38
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlık kuruluşları, hizmet verimliliğinin artırılması için,
işletmecilik yönünden ele alınması; Devlet, üniversite ve
diğer hastaneler arasında işbirliği imkânlarının geliştirilmesi
ve kuruluşların karşılıklı dayanışma anlayışı içinde
çalışmalarının sağlanması için gerekli politikaların
uygulanması, kullanılmayan imkanların ihtiyaç duyulan
yerlere aktarılmaları sağlanması,
*Özel sağlık müesseseleri ve hastanelerin teşvik edilmesi, bu
müesseselerin sağladıkları hizmetlerin karşılığı olan ücretlerin
serbest bırakılması ve diğer taraftan serbest çalışan
hekimlerle anlaşmalar yapılarak kamunun hizmet satın alması
yoluyla sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi,
*Sağlık sigortasına geçişin dönem içinde ele alınması,
39
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Beşinci Beş Yıllık Kalkınma Planı sağlık politikası;
*Sağlıklı bir toplum için, sağlık hizmetlerinden vatandaşların
en iyi şekilde faydalanmasını sağlamak amacıyla sağlık
hizmetlerini eşit olarak, sürekli, dengeli ve yeterli bir şekilde
herkese ve her yere ulaştırılması ve bu amaçla sağlık ana
planı hazırlanması,
*Aile planlaması, ana-çocuk sağlığı hizmetlerinin
etkinleştirilerek yaygınlaştırılması,
*Gıda kontrol hizmetlerini, ilaç, aşı, serum ve kan ürünlerinin
üretimini, kalite kontrolünü, muhafazasını, dağıtım ve
kullanımını etkinleştirecek düzenlemeler yapılması,
*Evde bakım hizmetleri geliştirilmesi,
40
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
* Tıp Eğitimi müfredat programlarında ve hekim istihdam
politikalarında pratisyen hekimliği özendirici düzenlemelerin
yapılması, uzman açığı bulunan tıp dallarında uzmanlaşmanın
teşvik edilmesi,
*Sağlık hizmetlerinin finansman kaynaklarının çeşitlendirilmesi
ve hizmet talebinin karşılanmasında özel kesimden de
yararlanmak üzere gerekli teşviklerin sağlanması,
*Yönetim, kaynak ve norm birliği sağlanarak sağlık sigortasının
kapsamının genişletilmesi,
* Bebek ölüm oranının %
0
50’nin altına düşürülmesi,
41
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlıkta kaynakların etkili kullanılması, hizmette yaygınlık,
süreklilik ve kalite sağlanarak tüketici tatmininin artırılması
amacıyla sistemin finansman, yönetim ve organizasyon, insan
gücü, hizmet sunumu, mevzuat ve enformasyon boyutları
itibariyle yeniden yapılandırılması,
*Sağlık politikalarına süreklilik kazandırılması, yasaların
kararlılıkla uygulanması,
*Sağlık grup başkanlıklarının kaldırılması, ilçe sağlık
müdürlüklerinin kurulması, illerde ve büyük ilçelerde nüfus
büyüklüğüne göre eğitim sağlık ocaklarının oluşturulması
*Sağlık hizmeti sunan kamu kuruluşlarının rasyonel planlama
yapabilmeleri, etkili hizmet sunumu ve denetimi
gerçekleştirebilmeleri için hizmet sunumu ile finansmanının
birbirinden ayrılması,
42
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlık Bakanlığı’nın halk sağlığını koruyucu, standart ve norm
koyucu bir yapıya kavuşturulması, doğrudan yataklı tedavi
hizmeti sunumundaki rolünün giderek azaltılması,
*Sağlık hizmetlerinde merkezi idarelerin görev, yetki ve
sorumluluklarının azaltılması, hizmetin sunulmasında yerel
yönetimlerin rolü artırılması,
*Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi’nin referans hizmet
verebilecek bir ulusal laboratuar haline getirilmesi,
*Bütün hizmet kademelerini kapsayan bir hasta sevk sisteminin
kurulması ve bu çerçevede bireye hekim ve hastane seçme
imkanının getirilmesi,
43
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Daha kaliteli ve etkili sağlık hizmeti sunulabilmesi için
hastanelerin idari ve mali özerkliğe kavuşturulması, çağdaş
işletmecilik anlayışıyla yönetim yapılarının güçlendirilmesi,
*Hastanelerde maliyet muhasebesi teknikleri kullanılarak
bütün gider unsurlarının maliyetlere yansıtılması, gerçek
maliyetlere dayalı fiyatlandırmaya gidilmesi ve bu şekilde,
kendi gelirleri ile giderlerini karşılayan ve piyasa koşullarında
çalışan hastanelerden kamu sübvansiyonunun kademeli olarak
kaldırılması,
*Sağlık hizmetleri açısından sosyal güvencesi olmayan kesimin
sigortalanması, uzun vadede sigorta kuruluşları arasında norm
ve standart birliğinin sağlanarak genel sağlık sigortası
sistemine geçilmesi ve ödeme gücü olmayanların sigorta
primlerinin kısmen veya tamamen kamu kaynaklarından
44
karşılanması, 21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sağlık hizmetlerinin finansmanı, sunumu, personel
politikaları, yönetim yapısı, toplum sağlığının korunması
konularını kapsayan yeni yasal düzenlemelerin yapılması ve
mevcut mevzuatın güncelleştirilmesi,
*Özel kesimin sağlık sektöründeki faaliyetlerinin özendirilmesi,
*Temel Sağlık Kanunu’nun çıkarılması,
*Toplumda bireylerin yaşamlarının beden ve ruh sağlığı içinde
devamını sağlamaya yönelik düzenlemeleri
gerçekleştirebilmek, Sağlık Bakanlığı’nın doğrudan tedavi
hizmeti sunan, hastane işleten ve personel istihdam eden bir
yapı yerine, politika, standart ve norm belirleyen, sağlık
alanını düzenleyen, denetleyen ve koruyucu sağlık hizmetleri
sunan bir yapıya kavuşturulması amacıyla Sağlık Bakanlığı
Görev ve Teşkilatı Kanunu’nun 45
çıkarılması,
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Başta sağlık ve hayat sigortası ile zorunlu sigortalar olmak
üzere, sigortacılığın her alanında hizmet ağının
genişletilmesi,
*Sosyal güvenlik kurumlarının tek çatı altında toplanması,
*Özel sigortacılığın mevcut sosyal sigorta sistemine ilave ve
isteğe bağlı bir sistem olarak desteklenmesi ve bu kapsamda
özel sağlık ve özel emeklilik sigortasının teşvik edilmesi,
*Genel Sağlık Sigortası, İşsizlik Sigortası, Aile Yardımları
Sigortası Kanunları ve hizmeti verecek kurumlarla ilgili yasal
düzenlemelerin yapılması
46
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı hedefleri;
*Emeklilik ve sağlık sigortası hesapları ve hizmetlerinin
birbirinden ayrılması, sağlık sigortası ve sağlık hizmetlerinin
özelleştirilmesine çalışılması,
*Sağlık hizmet sunumu ve finansmanının birbirinden ayrılması,
herkese sağlık sigortası kapsamında sağlık hizmetinden
yararlanma hakkının sağlanması,
*Sağlık hizmeti basamakları arasında etkin işleyen bir hasta
sevk sisteminin geliştirilmesi,
*Kentsel kesim birinci basamak sağlık hizmet kapasitesinin
geliştirilmesi, semt polikliniği uygulamasının yeniden
yapılandırılması, piyasa şartlarında hizmet üreten özel sağlık
kuruluşlarının imkanlarından yararlanılması ve aile hekimliği
uygulamasına geçilmesi,
47
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Hastanelerin idari ve mali yönden özerkliğe kavuşturulması,
çağdaş yönetim ve işletmecilik anlayışıyla yönetilmesi, kendi
gelirleriyle giderlerini karşılayan işletmeler haline
getirilmesi.
*Acil sağlık hizmetlerinin ülke düzeyinde yaygınlaştırılması ve
geliştirilmesi sağlanması,
*Özel sektörün sağlık yatırımları ve gönüllü sağlık
kuruluşlarının hizmetlerinin teşvik edilmesi,
*Sağlık Bakanlığının görev ve teşkilat yapısı yeniden
düzenlenmesi,
*Hastanelerin rekabet edebilir ve özerk işletmeler haline
48
dönüştürülmesi
ile ilgiliDoç.mevzuat
düzenlemelerinin
yapılması,
Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
21.3.2016
*Sağlık hizmet sunumu ile finansmanının ayrılmasına ilişkin
düzenlemelerin yapılması,
*Özel sağlık ve hayat sigortalarının mevcut sosyal sigorta
sistemine ilave ve isteğe bağlı bir sistem olarak
desteklenmesi,
*Tamamlayıcı bireysel emeklilik sigorta programlarının, kayıt
dışı çalışmayı azaltacak ve zorunlu sigortalılık sistemini
destekleyecek şekilde uygulamaya konulması ve ayrıca, özel
sağlık ve emeklilik sigortalarının desteklenmesi
49
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Dokuzuncu Beş Yıllık Kalkınma Planı hedefleri;
*Sağlık sisteminin etkinleştirilmesi,
*Sosyal güvenlik sisteminin etkinliğinin arttırılması,
*Sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması, hizmet
kalitesinin artırılması, Sağlık Bakanlığı’nın planlama ve
denetleme rolünün güçlendirilmesi, sağlık bilgi sistemlerinin
geliştirilmesi, akılcı ilaç ve malzeme kullanımının sağlanması,
genel sağlık sigortası sisteminin oluşturulması amacıyla
Sağlıkta Dönüşüm Programı’nın başlatılması,
*Büyümekte olan sosyal güvenlik açığının, 2007 yılından
itibaren yürürlüğe girecek reform sonrasında düşürülmesi,
*Eğitim ve sağlık sektörlerinin kamu yatırım payının
artırılması,
50
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Genel sağlık sigortası sisteminin, getireceği mali yüklerin
azaltılması için, Sağlıkta Dönüşüm Programıyla birlikte
uygulanılması,
*Genel sağlık sisteminin getireceği mali yükün öngörülenin
üzerine çıkması halinde, sistem gözden geçirilerek mali yükü
azaltmaya yönelik tedbirlerin alınması,
*2008 yılı sonu itibarıyla aile hekimliği hizmet modelinin tüm
illerde yaygınlaştırılması,
*Daha verimli işletilmelerinin sağlanması ve hizmet
kalitelerinin artırılması amacıyla, hastanelerin idari ve mali
açıdan kademeli olarak özerkleştirilmesi,
*Özel sektörün sağlık alanında yapacağı yatırımların teşvik
edilmesi, şeklinde özetlenmektedir.
51
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*İlaç ve tıbbi cihaz sektörlerinde orta ve uzun vadeli
stratejilerin ve yol haritalarının hazırlanması, Ar-Ge ve yenilik
alanının geliştirilmesi, üretim ve ihracatın desteklenmesi
*Sağlık turizmi alanında fiziki ve teknik altyapının
iyileştirilmesi, sağlık turizmi hizmet kalitesinin artırılması,
sağlık turizmi alanında etkin tanıtım ve pazarlama yapılması,
*Gıda güvenilirliğinin artırılması, sağlıklı ve dengeli beslenme
düzeyinin artırılması, tütün kullanımı ile alkol ve madde
bağımlılığının azaltılması,
*Kanser, kalp ve damar ve diyabet gibi bulaşıcı olmayan
hastalıkların görülme sıklığının ve risk faktörlerinin
azaltılması
*Ruh sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesi
52
*Spor yapma alışkanlığının
ve hareketliliğin
teşviki
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
21.3.2016
*Devletin sağlık alanındaki rolünün hizmet sunucusu olma
niteliğinden koparılıp, düzenlemelerin ve ilgili mevzuatın
piyasanın gereksinimlerine uygun bir şekilde dizayn edilmesi
gereğinin sürekli vurgulanması, bu bağlamda Sağlık
Bakanlığı’nın görev ve teşkilat yapısının değiştirilmesi
gereğinin her program ve planda yer alması,
*Sağlık hizmeti sunumu alanında özel sektöre yer açılması,
*Sağlık sektöründe özel sektörün girişimlerinin desteklenmesi
ve teşvikler ile arazi tahsisi gibi çeşitli kolaylıklar sağlanması,
*Hastanelerin özelleştirilmesi, piyasa anlayışıyla üretim yapan
özel sağlık hizmeti sunucularının önemli aktörler haline
getirilmesi,
53
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Sosyal sigortayı da kapsayan sosyal güvenlik harcamalarının,
maliyetleri düşürecek biçimde azaltılması gereğinin, özellikle
de 2000 yılından sonra ön plana çıkması,
*Özel sigortacılığın önünün açılması, özel sigortanın
yaygınlaştırılması çabası ve bu surette “sağlığın bir hak
olması” olgusunun, yerini tedricen “sağlığın bireysel bir
sorumluluk olması” olgusuna bırakması,
*Hastanelerin idari ve mali yönden özerkliğe kavuşturulması,
“çağdaş yönetim ve işletmecilik anlayışıyla” yönetilmesi,
kendi gelirleriyle giderlerini karşılayan işletmeler haline
getirilmesi vurgusu. Böylelikle, hastanelerin ve genel
anlamda sağlık alanının piyasa ve kar odaklı yaklaşımlarla
düzenlenmesidir.
54
21.3.2016
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
*Türk sağlık sisteminin oldukça karmaşık bir yapısı vardır. Türk
sağlık sektöründeki aktörleri kamu, yarı-kamu ve özel
kurumlar ile dernek ve vakıflardan oluşmaktadır.
* Pek çok kamu, yarı kamu ve özel kuruluş, sağlık hizmetlerinin
üretim, finansman ve politika oluşturulması aşamalarında
ortaya çıkmaktadır. Kamu kesiminde SB, MSB, üniversiteler ve
belediyeler sağlık hizmeti üretimini gerçekleştirmektedir.
Bunun yanı sıra Kızılay ve vakıflara ait sağlık kuruluşları da
hizmet üretmektedir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Sağlık Bakanlığı
POLİTİKA OLUŞTURMA AKTÖRLERİ
Anayasa Mahkemesi
Devlet Planlama Teşkilatı
Yüksek Öğretim Kurumu
Sağlık Bakanlığı
İDARİ KARAR ALMA AKTÖRLERİ
İl Sağlık Müdürlüğü
Maliye Bakanlığı
Sosyal Güvenlik Kurumu (SSK, Bağ-Kur, E.Sandığı)
FİNANSMAN AKTÖRLERİ
Özel Sigorta Kuruluşları
Kendi Kendini Finanse Eden Kuruluşlar
Uluslararası Ajanslar
Kızılay
SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLLERİ
Vakıflar ve Dernekler
HİZMET SUNUM AKTÖRLERİ
KAMU
ÖZEL
Özel Hastaneler
Vakıf Hastaneleri
Azınlık Hastaneleri
Özel Muayenehaneler
Ayakta Tedavi Klinikleri
Laboratuarlar ve Tanı Merkezleri
Tıbbi Cihaz ve Malzeme Satıcıları
Sağlık Bakanlığı
Milli Savunma Bakanlığı
Üniversiteler
Belediyeler
*Sağlık Bakanlığı, devletin sağlık sektöründe
politika belirlenmesi, programlar aracılığıyla
ulusal sağlık stratejilerinin uygulanması ve sağlık
hizmetlerinin doğrudan sunumundan sorumlu
temel organıdır.
*Birinci ve ikinci basamak sağlık hizmetleri ile
anne sağlığı, çocuk sağlığı ve aile planlaması
hizmetlerinin ana tedarikçisidir.
Yıl 2006 2007 2008
2009
2010
2011
2012
2013
Kuruluşun Adı
Hastane
767
848
847
834
843
840
832
854
Sağlık Ocağı
5250
4944
4297
3842
-
-
-
-
Aile Hekimliği Birimi
-
-
-
6546
20185
20216
20811
21175
Aile Sağlığı Merkezi
-
943
1765
2086
6367
6520
6660
6756
298
227
225
222
188
183
189
183
Toplum Sağlığı Merkezi
-
182
373
429
961
957
957
971
Verem Savaş Dispanseri
249
247
243
229
198
194
179
177
Kanser Erken Teşhis, Tarama
ve Eğitim Merkezi (KETEM)
40
50
84
122
122
124
124
134
1175
1264
1308
1317
1375
1710
1863
2072
AÇSAP Merkezi
112 Acil Yardım İstasyonu
* Sağlık Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının yeniden
yapılandırılması; 06.04.2011 tarihli ve 6223 sayılı Kanun’un
verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulunca 11.10.2011
tarihinde kararlaştırılmış olup; 2 Kasım 2011 tarih ve 28103
sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı
ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname ile düzenleme yürürlüğe girmiştir.
* Bu tarih itibari ile 181 Sayılı Kanun Hükmünde kararname ile
gerçekleştirilen teşkilat yapısı sona erdirilmiş ve Bakanlık
teşkilatı yeniden düzenlenmiştir. Buna göre Bakanlık teşkilatı,
Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı kuruluşlardan
oluşmaktadır.
* Bakanlığın taşra teşkilâtı; illerde kurulan il sağlık müdürlükleri
ile ihtiyaca göre ilçelerde kurulan ilçe sağlık müdürlüklerinden
oluşur. İl sağlık müdürleri Bakanlığın ildeki temsilcisi ve valinin
sağlık müşaviridir
* Acil sağlık hizmetleri il ve ilçe sağlık müdürlükleri tarafından
yürütülür. Bu müdürlükler söz konusu hizmetlerin yürütülmesi
için kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere ait tüm
sağlık kurum ve kuruluşlarının sevk ve idaresinden sorumlu ve
bu konuda yetkilidir.
* İl ve ilçe sağlık müdürlüğü yetki devri çerçevesinde Bakanlıkça
yürütülen görevleri il ve ilçe düzeyinde yerine getirir, yapılan
düzenlemelere uyumu denetler ve gerekli müeyyideleri uygular.
* Birden fazla ildeki sağlık hizmetlerinin bir arada
değerlendirilmesi, gelişmişlik farklarının giderilmesi ve
hizmetlerin ve ihtiyaçların müşterek planlanması amacıyla
Bakanlıkça belirlenen illerdeki müdürlerden biri koordinatör
olarak görevlendirilebilir.
* İlçe sağlık müdürlüğünün kurulmadığı yerlerde sağlık grup
başkanlıkları oluşturulabilir. Bu başkanlıklara ayrıca kadro
tahsisi yapılmaz ve buralarda gerek duyulan hizmetler ilgili
ilçede bulunan personel eliyle yürütülür.
* Türkiye’deki sağlık hizmetleri kamu ve özel sağlık kurum ve
kuruluşları tarafından üretilmektedir. En büyük kamu hizmet
sunucusu Sağlık Bakanlığı’dır. Ayrıca, birinci ve ikinci basamak
sağlık hizmetlerinin temel tedarikçisi ve koruyucu hizmetlerin tek
tedarikçisi de SB’dir. SB birinci, ikinci, üçüncü basamak yataklı ve
ayakta tedavi kurumları ile çok geniş bir kapsamda hizmet
üretmektedir.
* Sağlık Bakanlığı dışında üniversite hastaneleri de önemli hizmet
sunucusudur. Üniversiteler 69 hastane, 36.056 hasta yatağı ile çok
güçlü bir hizmet üretim kapasitesine sahiptir. Bu iki ana hizmet
sunucusuna diğer başlığı altında verilen MSB, belediye ve kamu
vakıf hastaneleri de katıldığı zaman Türkiye’deki hastanelerin
%60,84’ü ve yatakların %77,87’si ile kamu sağlık kuruluşlarının çok
yaygın bir şekilde hizmet sundukları görülmektedir. Kamu
sektöründeki bu kapsamlı hizmet üretimine özel sektör de hem
ayakta hem de yataklı tedavi hizmeti vererek katılmaktadır
* Birinci Basamak ve Koruyucu Sağlık Hizmetleri
* 2013 Sağlık Bakanlığı İstatistik Yıllığı verilerine göre SB, 6.756 aile
sağlığı merkezi, 183 AÇS/AP merkezi, 971 toplum sağlığı merkezi,
177 verem savaş dispanseri ve 134 kanser erken teşhis, tarama ve
eğitim merkezi ile ülke çapında yaygın bir hizmet sunum ağına
sahiptir. AÇS/AP merkezleri bu alanda uzmanlaşmış hekimler ve
diğer sağlık personeli görev yapmaktadır. Özellikle kentsel
bölgelerde bu alanda uzmanlaşmış merkez ve dispanserlerde
önemli hizmetler sunulmaktadır. Verem savaş dispanseri, uzman
kadrosu ile koruyucu ve tedavi edici hizmetler sunmasının yanı
sıra, diğer birinci basamak tedavi birimlerinin sağlık personeline
de eğitimler vermektedir. Bu merkez ve dispanserlerin dışında
sıtma savaş dispanserleri ve kanser erken teşhis ve tarama
merkezleri ile SB birinci basamakta önemli hizmetler sunmaktadır.
* 5258 sayılı yasada “aile hekimi, kişiye yönelik koruyucu sağlık
hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici
sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her
kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle
yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün
esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının
öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabip” şeklinde
tanımlanmaktadır.
* Aile hekimi, ailenin tüm bireylerinin hekimidir. Bu kapsamda,
bireysel koruyucu sağlık önlemleri ile ayakta tedavi ve evde bakım
hizmetleri de aile hekimliği kapsamına girer.
* Birinci basamak sağlık hizmetini aşan sorunlar için diğer uzman
hekimler, diş hekimi, diyetisyen gibi kişilere hastayı
yönlendirerek, koordinatör görevini üstlenir. Dolayısıyla kendisine
kayıtlı kişilerin aynı zamanda sağlık danışmanı, bu konuda onlara
yol gösteren ve onların haklarını savunan kişi konumundadır.
* Aile hekimliğine dayalı hizmetin yürütülmesinde "hasta" değil
"kişi", anlayışı esas alınır. Dolayısı ile aile hekimi ekibi ile birlikte
ilgi alanındaki kişilerin sağlık düzeyini yükseltmekten sorumludur.
Hekim ve diğer aile sağlık personeli, yalnızca kendilerine başvuran
hastalarla değil, hasta ya da sağlam, kendisinden hizmet alan
herkese hizmeti sunar.
* Aile hekimi, hastasının ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti
veren bir kuruluşa başvurmasına gerek olup olmadığına karar verir.
Gerek görülmesi halinde hastayı da bilgilendirerek sevk eder ve
hastasına verilen sağlık hizmetini geri bildirim vasıtası ile izler.
Aile hekimliği disiplininin özellikleri şunlardır:
* Normal olarak sağlık sistemiyle ilk tıbbi temas noktasını oluşturur;
hizmet almak isteyenlere açık ve sınırsız bir giriş sağlar; yaş,
cinsiyet ya da kişinin başka herhangi bir özelliğine bakmaksızın
tüm sağlık sorunlarıyla ilgilenir.
* Bireylere sunulan bakımı koordine etmek, birinci basamakta diğer
sağlık çalışanlarıyla birlikte çalışmak ve gerektiğinde hasta adına
üstlendiği savunuculuk göreviyle diğer uzmanların sunduğu
hizmetlerle teması yönetmek suretiyle sağlık kaynaklarının etkili
kullanımını sağlar.
* Bireyin kendi ailesini ve yaşadığı toplumu odak noktasına alarak,
kişi merkezli bir yaklaşım geliştirir.
* Doktor ve hasta arasında etkili bir iletişim süreci geliştirmek
suretiyle zaman içinde ilişki kurarak, kendine özgü bir danışma
süreci oluşturur.
Aile hekimliği disiplininin özellikleri şunlardır:
* Hastanın ihtiyacının ne olduğuna karar vermek suretiyle bakımın
sürekliliğinin sağlanmasından sorumludur.
* Toplumda görülen hastalıkların insidans ve prevelans hızlarının
belirlenmesiyle ilgili özel bir karar verme süreci vardır.
* Hastaların hem akut hem de kronik sağlık sorunlarını aynı anda
yönetir.
* Gelişiminin erken evresinde henüz ayrışmamış bir şekilde ortaya
çıkan ve acil girişim gerektirebilen rahatsızlıkları yönetir.
* Uygun ve etkili müdahalede bulunarak sağlık ve iyilik durumunu
destekler.
* Toplumun sağlığı için özel bir sorumluluğu bulunmaktadır.
* Sağlık sorunlarını fiziksel, ruhsal, toplumsal, kültürel ve varoluşsal
boyutlarıyla ele alır.
Aile hekimliğinin amaçları şunlardır:
* Erken tanı ve tedaviyi sağlamak,
* Hastalık ve sağlık konularında sadece fiziksel etmenleri değil,
sosyal ve ruhsal et-menleri de göz önüne alarak yaklaşmak,
* Sağlıkla ilgili tüm konularda ilk değerlendirmeyi yapmak,
* Kronik hastalıklarda sürekli bakım ve tedaviyi sağlamak, böyle
hastalıkları olan kişileri izlemek,
* Hastalarla uzun süreli ilişkiler kurarak onları izlemek,
* Birinci basamakta verilmesi gereken hizmetleri topluma sunmak,
* Bireylerin yaşam kalitesini ve sağlık düzeyini geliştirmeye
çalışarak toplumların gelişmelerine katkı yapmak.
* Toplum Sağlık Merkezleri (TSM), bölgelerinde yaşayan toplumun
sağlığını geliştirmeyi ve korumayı ön plana alarak sağlıkla ilgili risk
ve sorunları belirleyen, bu sorunları gidermek için planlama yapan
ve bu planları uygulayan, uygulatan; birinci basamak koruyucu,
iyileştirici ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini il sağlık
müdürlüğünün sevk ve idaresinde organize eden, bu hizmetlerin
verimli şekilde sunulmasını izleyen, değerlendiren ve destekleyen,
bölgesinde bulunan sağlık kuruluşları ile diğer kurum ve kuruluşlar
arasındaki koordinasyonu sağlayan sağlık kuruluşlardır. Bu
kapsamda; toplumla ilgili hastalıkların kontrolü, çevre sağlığı,
gereği halinde adli tıp hizmetleri, okul sağlığı, iş sağlığı ve
güvenliği, acil sağlık hizmetleri, sağlık eğitimi, laboratuvar
hizmetleri gibi hizmetlerin sunumu ve gerekli kurumlarla işbirliği
içinde koruyucu ve tedavi edici hizmetlerden vatandaşların en iyi
şekilde yararlanması için bölgedeki nüfusun sağlık düzeyini
yükseltici planların ve hizmetlerin yapılmasına destek verirler.
* TSM, kurulacak yerin özellikleri dikkate alınarak valiliklerin teklifi
ve Bakanlığın onayı ile kurulur. Bu merkezlerde sağlık hizmetleri
bir bütün olarak değerlendirilir. Sağlık kuruluşları ile
koordinasyonu sağlamak, gerektiğinde diğer kuruluşlarla işbirliği
yapmak suretiyle toplumun ver bireyin sağlığını korumak ve sağlık
düzeylerini yükseltmekten sorumludur.
* Toplum Sağlığı Merkezleri, aile hekimlerine aşılama, ana çocuk
sağlığı ve aile planlaması gibi öncelikli hizmet alanlarında, Sağlık
Bakanlığının yıllık programına uygun olarak ücretsiz lojistik
destekte bulunmayı amaçlamaktadır. Mevcut olan ve fiilen birinci
basamak sağlık hizmeti veren AÇSAP merkezleri, verem savaş
dispanserleri ve kurum hekimlikleri bir toplum sağlık merkezleri
bünyesinde toplanmaya çalışılmaktadır. Ayrıca, uygun olan
mekânlarda ilçe sağlık idaresi, toplum sağlığı merkezi ve 112 ilk
ve acil yardım istasyonlarının aynı bina bünyesinde hizmet vermesi
öngörülmektedir.
* KETEM, hastanelere entegre olarak kurulduğu gibi, resmi ve özel
kurumlarca da kurulabilir. Bu alanda eğitimden geçmiş
hekimlerden biri, Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelere entegre
olan merkezlerde Başhekimlikçe, diğer Merkezlerde ise
yetkililerince merkez sorumlusu olarak görevlendirilir.
* 2004 yılından itibaren KETEM faaliyetlerine başlatılmıştır. 2009
yılında Kanserle Savaş Daire Başkanlığı’nca 81 ilde 81 KETEM
kurulmuştur. Ayrıca KETEM faaliyetlerini yürütmek üzere İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na bağlı 34 Kadın ve Aile Sağlığı
Merkezi ile toplam 122 KETEM kurulmuştur. Aktif Kanser Kayıt
Sistemi Kanser Kayıt Elemanları tarafından tek tek hasta dosyaları
ve elektronik veri tabanları araştırılan bilgiler, kanser kayıt
formlarına aktarılmaktadır. Bu formların il sağlık müdürlüğü kanser
kayıt merkezlerinde özel bilgisayar programına girilmesinin
ardından dublikasyon kontrolü ve diğer kalite kontrol çalışmaları
yapıldıktan sonra veriler
İkinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetleri
temelde tedavi hizmetlerinin sunulmasını gerekli
kılmaktadır. Ancak birinci basamakta tedavi
edilemeyen ve uzmanlık bilgisi gerektiren
poliklinik hizmetleri de bu aşamalarda sunulabilir.
Başka bir ifade ile yataklı tedavi kuruluşları yatan
hastaların yanı sıra poliklinik hastalarına da
hizmet vermektedir.
*Yataklı tedavi kurumlarında poliklinik hizmetlerinin
giderek artması, birinci basamak sağlık hizmetlerinin
kullanılmamasının yanı sıra, bu basamakta verilmesi
gereken hizmetlerin yerine, hastanelerin poliklinik
hizmetleri için çaba ve kaynak harcamasına neden
olmaktadır.
*Bu durum hem ikinci basamaktan itibaren daha
pahalıya mal olan hizmetlerin gereksiz kullanımı
nedeni ile kaynak israfına hem de uzmanlık bilgisine
sahip sağlık personelinin uzmanlık bilgisini
gerektirmeyen hastaların yoğunluğu nedeni ile gerekli
hizmeti vermesine engel olmaktadır.
Özel sektördeki sağlık hizmetleri beş farklı şekilde
sunulmaktadır:
* Özel muayenehaneler
* Özel poliklinik ve tıp merkezleri
* İş yeri hekimlikleri
* Özel tanı laboratuar merkezleri
* Özel hastaneler
Muayenehane, bir tabip tarafından
mesleğini serbest olarak icra etmek üzere
açılan, cerrahi ve girişimsel tıbbi işlemlerin
yapılmadığı işyeridir.
Türk vatandaşı olan ve hekimlik diploması
olan herkes Türk Tabipler Birliği’nin,
bulunduğu ildeki şubesine müracaat etmek ve
Maliye Bakanlığı’na vergi bildiriminde
bulunmak sureti ile muayenehane açabilir,
serbest hekimlik yapabilir.
Özel poliklinik ve tıp merkezleri 15.02.2008 tarih ve
26788 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Ayakta Teşhis ve
Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre kurulur ve işletilir.
Poliklinikler, tıpta uzmanlık alanlarının dağılımına
bakılmaksızın, temel olarak muayenehane ve diğer gerekli
asgari destek hizmetleri ile bir veya birden çok tıpta
uzmanlık dalı ve/veya genel pratisyenlik olarak en az iki
hekimin hizmet verdiği, ayrıca istenirse ilave olarak diş
hekimliği hizmetinin bir araya gelmesi ile kurulan özel sağlık
kuruluşlarıdır.
Tıp merkezleri, iç hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum,
çocuk sağlığı ve hastalıkları ve genel cerrahi tıp dallarında
birer uzman hekim olmak üzere asgari dört uzmanlık
dalında faaliyet gösteren ve bünyelerindeki bu uzmanlardan
iç hastalıkları veya çocuk sağlığı ve hastalıkları
uzmanlarından bir kadrolu hekim ile kadın hastalıkları ve
doğum veya genel cerrahi tıp dallarında bir kadrolu hekim
olmak üzere en az iki kadrolu uzman hekim çalıştıran, ağız
ve diş sağlığı alanında hizmet vermek amacıyla en az bir diş
ünitesi ve diş hekimi ile sürekli ve düzenli olarak gelişmiş
donanım ve personel desteği ile 24 saat süre ile ayakta
teşhis ve tedavi hizmeti sunan özel sağlık kuruluşlarıdır.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’nün 91. maddesine
göre 50’den daha fazla eleman çalıştıran özel şirketlerin
Sosyal Sigortalar Kurumunca sağlanan tedavi hizmetleri
dışında kalan işçilerin sağlık durumlarının denetlenmesi, ilk
yardım, acil tedavi ve diğer koruyucu sağlık hizmetlerini
düzenlemek üzere, işyerindeki işçi sayısına ve işteki
tehlikenin büyüklüğüne göre bir yada daha fazla iş yeri
hekimi bulundurması gerekmektedir.
Eğer özel kuruluşun eleman sayısı 700’den az ise bu iş
yeri hekimi yarı zamanlı olarak çalıştırılabilir; aksi halde
tam zamanlı olarak çalıştırılmak zorundadır.
Türkiye’de Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık
Kuruluşları Hakkında Yönet-melik gereğince laboratuvar ve
tanı merkezleri açılmakta ve işletilmektedir. Sağlık
kuruluşlarında, sadece kendi hastalarına yönelik teşhis
hizmetlerinde kullanılmak ve tetkiki isteyen tabibin
sorumluluğunda olmak kaydıyla, laboratuvar tetkikleri ve
radyolojik tetkikler, 992 ve 3153 sayılı Kanun uyarınca ruhsat
alınmaksızın yapılabilir. İleri seviyedeki laboratuvar ve
radyoloji tetkikleri için 992 sayılı Kanun ve 3153 sayılı Kanun
hükümlerine göre ilgili dallardaki uzman tabiplerin
sorumluluğunda, işleten adına ruhsatlandırılan laboratuvar ve
radyoloji ünitelerini bulundurabilir veya bu hizmetleri
Bakanlıkça ruhsatlandırılmış kuruluş ve/veya hastanelerden
karşılayabilir.
Özel hastaneler ülkemizde sağlık hizmetlerinin
kalitesinin gelişmesinde, hastaların daha iyi şartlarda hizmet
alımında ve kamu hastanelerini kaliteli hizmet sunmaya
zorlayarak rekabet ortamının yaratılmasında önemli bir
görev yaptığını kabul etmek gerekir.
Bu nedenle bu hastanelerin gelişmesi ve ülke genelinde
yaygınlaşması konusunda gerekli destek sağlanmalıdır.
Nitekim sağlık sektöründe özel sektörün payının %15’lerden
%25’lere çıkarılması hedeflenmektedir.
Vakıf hastaneleri dışında sivil toplum kuruluşlarının bir
kısmı sağlık sektöründe hizmet üretmektedirler. Ana-çocuk
sağlığı ve aile planlaması, diyabet ve kanser gibi belirli
hastalık ya da hastalık grubuna özel faaliyette bulunan
dernek ve vakıflar buna örnek olarak gösterilebilir. Ancak bu
dernek ve vakıfların sunacakları hizmetlerin sınırlı olacağı
dikkate alınmalıdır.
83
Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri
21.3.2016
Download
Random flashcards
En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

321işletme

2 Cards oldcity

TRYF

6 Cards oauth2_google_3b3e6916-5080-45f2-ae61-79434233ea03

Create flashcards