Uploaded by zerdem.tr

yerli işgücünün hukuki durumu

advertisement
1. İŞ KANUNU’NA GÖRE EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN DURUMU:
Esnek çalışma biçimleri arasında da yer alan (ev esaslı tele çalışmada olduğu gibi) ev
hizmetlerinde çalışmada da işyeri ve ev ayrımı tamamen ortadan kalkmaktadır. ““İşverenin
özel alanı, çalışanın kamusal alanıdır ve tüm dünyada artık “milyonlarca ev iş yeridir; aynı
şekilde milyonlarca işyeri de evdir”” (Dickey ve Adams 2000:5’den aktaran Kaşka 2005:50)1
Ev hizmetlerinde, halk arasındaki yaygın tabiri ile çocuk bakıcısı, aşçı, bahçıvan, temizlikçi,
hizmetçi vb. isimlerle adlandırılan çalışanların İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanunu
yönünden hukuki durumları aşağıda belirtilmiştir.
1.1 T.C. Uyrukluların Hukuki Durumu
1.1.1 İş Kanunu’na Göre Ev Hizmetlerinde Çalışanların Durumu:
4857 sayılı İş Kanunu’nun 4.maddesi “İstisnalar” başlığı adı altında düzenlenmiş ve Kanun
maddesinde sayılan işlerde ve iş ilişkilerinde İş Kanununun uygulanmayacağı belirtilmiştir.2
1
http://www.sendikanet.org/tr/modules/news/article.php?storyid=2064
2 Madde:4-Aşağıda belirtilen işlerde ve iş ilişkilerinde bu Kanun hükümleri uygulanmaz;
a) Deniz ve hava taşıma işlerinde,
b) 50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde,
c) Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri,
d) Bir ailenin üyeleri ve 3 üncü dereceye kadar (3 üncü derece dahil) hısımları arasında dışardan başka biri
katılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde,
e) Ev hizmetlerinde,
f) İş sağlığı ve güvenliği hükümleri saklı kalmak üzere çıraklar hakkında,
g) Sporcular hakkında,
h) Rehabilite edilenler hakkında,
ı) 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanununun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde.
Şu kadar ki;
a) Kıyılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma
işleri,
b) Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler,
c) Tarım sanatları ile tarım aletleri, makine ve parçalarının yapıldığı atölye ve fabrikalarda görülen işler,
4.Maddenin (e) bendi “Ev Hizmetlerinde” diyerek, ev hizmetlerinde yapılan işleri İş Kanunu
kapsamı dışına çıkarmıştır. Çocuk Bakıcısı, aşçı, bahçıvan, temizlikçi ve hizmetçilerin
yaptıkları işler ev hizmetleri içinde kabul edildiğinden dolayı sözkonusu çalışanların hakları İş
Kanunu kapsamında değil Borçlar Kanunu kapsamında değerlendirilmektedir. Ev
hizmetlerinde yapılan işler İş Kanunu kapsamına girmediğinden diğer bir ifadeyle bu işlerde
çalışan Çocuk Bakıcısı/Aşçı/Bahçıvan/Temizlikçi/Hizmetçi iş kanunu hükümlerinden
yararlanamadıkları için “Kıdem Tazminatı” da alamazlar.3
1.1.2 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na Göre Ev Hizmetlerinde
Çalışanların Durumu:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, hizmet akdi ile bir
veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılmaktadırlar (madde 4 / a).
Aynı maddenin devamında birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin
hükümlerin, mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi
yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile
çalışanlar için de uygulanacağı belirtilmektedir. Altıncı maddenin (c) bendinde de ev
hizmetlerinde süreksiz olarak çalışanlar ile ev hizmetlerinde hizmet akdi ile sürekli
çalışmasına rağmen, haftalık çalışma sürelerinin 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen
sürelerden () az olması nedeniyle, aylık kazançları prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz
katından az olanların sigortalı sayılmayacağı belirtilmiştir.
Sonuç itibariyle; Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre ev
hizmetlerinde çalışanlardan sigortalı sayılanlar şunlardır;
Ev hizmetlerinde sürekli çalışanlar.
d) Tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri,
e) Halkın faydalanmasına açık veya işyerinin eklentisi durumunda olan park ve bahçe işleri,
f) Deniz İş Kanunu kapsamına girmeyen ve tarım işlerinden sayılmayan, denizlerde çalışan su ürünleri üreticileri
ile ilgili işler,
Bu Kanun hükümlerine tabidir.
3
Cumhur Sinan ÖZDEMİR; “Ev Hizmetlerinde Çalışanlar Kıdem Tazminatı Alamaz”;
http://www.alomaliye.com/kasim_06/cumhur_sinan_hizmetli.htm
Hizmet akdi ile çalışmakla birlikte, haftalık çalışma süreleri 4857 sayılı İş Kanununda
belirtilen sürelerden () az olmayan ve bu suretle, aylık kazançları prime esas günlük kazanç alt
sınırının otuz katından az olmayanlar.
Yukarıdaki esasları taşımakla birlikte; mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal
güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu
kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre ev hizmetlerinde çalışıyor
olmasına rağmen sigortalı sayılmayanlar ise şunlardır;
Hizmet akdi ile çalışmayanlar
Hizmet akdi ile çalışıyor olmasına rağmen, mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası
sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar
Ev hizmetlerinde süreksiz çalışanlar
Ev hizmetlerinde hizmet akdi ile sürekli çalışmasına rağmen, haftalık çalışma sürelerinin
4857 sayılı İş Kanununda belirtilen sürelerden az olması nedeniyle, aylık kazançları prime
esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olanlar.
Ev hizmetlerinde çalışmanın hangisinin sürekli, hangisinin süreksiz sayılacağına ilişkin
Yargıtay kararı mevcuttur. Sözkonusu karara göre4 “Ev işlerinde ücretli ve sürekli olarak
çalışanlar (2100 sayılı kanunla yapılan değişiklikle 24.11.1977 gününden geçerli olmak üzere)
sigortalı sayılmaktadırlar. Haftanın tamamında değil, belli günlerinde kısmen çalışılmasa dahi
bu hizmetin süreklilik unsurunun gerçekleştiğini gösterir”. Sigortalı sayılmak için haftanın
tam günü çalışmak şart değildir.
(Ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç) ev hizmetlerinde çalışanlar işsizlik sigortasından da
yararlanamazlar. Ya da başka bir ifadeyle ev hizmetlerinde ücretle ve sürekli olarak çalışanlar
işsizlik sigortasından yararlanabilirler.5
4
Yargıtay 10 H.D. E.1987/7430,K.1987/7462,Tarih:24.12.1987
5
http://www.iskur.gov.tr/mydocu/sigorta.html
1.1.3 Ev Hizmetlerinde Personel İstihdam Edenlerin Hukuki Sorumluluğu
Ev hizmetlerinde personel istihdam eden ailelerin / işverenin hukuki sorumluluğu aşağıda
belirtilmiştir:
Sosyal Sigortalar Kurumunun İlgili Sigorta Müdürlüğüne verilmek üzere “İşyeri Bildirgesi”
düzenleyeceklerdir.
Sosyal Sigortalar Kurumunun İlgili Sigorta Müdürlüğüne verilmek üzere “Sigortalı İşe Giriş
Bildirgesi” düzenleyeceklerdir.
Her ay “Aylık Prim Ve Hizmet Belgesini”, düzenlenerek, en geç ait olduğu ayı takip eden
ayın sonuna kadar Sosyal Sigortalar Kurumu’nun ilgili sigorta müdürlüğüne verecekler ve
muhteviyatı primleri de aynı süre içinde ödeyeceklerdir.
Çalışana en az yasal asgari ücreti ödenecektir. Çünkü Asgari ücret, iş sözleşmesi ile çalışan ve
4857 sayılı İş Kanununun kapsamında olan veya olmayan, her türlü işçinin çalıştığı bütün
işkollarını kapsar, (madde: 39)
Download
Random flashcards
Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Create flashcards