PowerPoint Sunusu - video.eba.gov.tr

advertisement
İLETİŞİM
SARAYKÖY MENDERES
ANADOLU LİSESİ
KADRİYE ATLI
Duygu, düşünce ve isteklerin yazı, konuşma
ve görsel işitsel araçlarla iletilmesine iletişim
denir.
İletişim, ilk çağlardan günümüze gelinceye kadar pek
çok aşamalardan geçmiştir. İlkel insanlar birtakım
sesler çıkararak, işaretleşerek iletişim kurmuşlardır.
Hatta ilkel kabilelerin ateş yakarak, duman çıkartarak
kendi aralarında iletişim kurdukları bilinir.
Günümüzde ise trafik işaretleri ile parti, dernek vakıfların vb.
kullandıkları flama, amblem, sembol gibi işaretler birer iletişim
aracıdır. Ancak bu araçlar sınırlı sayıdaki bireyler arasında iletişim
sağlar. Radyo, televizyon telefon, faks, gazete, dergi vb. araçların
hepsi birer iletişim aracıdır.
Ancak iletişimin en güçlü olanı dil ile yapılanıdır. Dille gerçekleştirilen
iletişim resim, şekil, işaret ve vücut diliyle yapılan iletişimden daha
güçlüdür. Bu bakımdan duygu, düşünce ve istekler dil ile aktarılır.
İletişimin kurulmasında dört temel öge kullanılır. Duygu düşünce ve
isteğin aktarılmasında sözü söyleyen kişi kaynak, söylenen bir söz
(mesaj, ileti), iletilen sözü alan alıcı ve bir de iletişimin yapıldığı iletişim
aracı (ortamı) vardır.
Bu alışveriş, yani iletişim genellikle
konuşmayla gerçekleşir.
Fakat göz işareti, gülümseme, susma,
ağlama, müzik, resim, kitap, gazete,
sinema, heykel ve mimariyle de iletişim
sağlanabilir.
Nitekim insanlar tarih boyunca duman,
mektup, kuş, ıslık, trafik işaretleri,
internet gibi değişik iletişim araçları
kullanmışlardır.
İletişimin Önemi
İnsan toplu hâlde yaşayan bir varlıktır. Dolayısıyla
İletişim, toplumsal bir varlık olan insan yaşantısının
kaçınılmaz ve önemli bir boyutunu oluşturur.
Toplum içinde yaşayan her insan, farkında olsun veya
olmasın, birbirleriyle iletişim içindedir.
İnsanlar duygu, düşünce ve hayallerini, sorunlarını
birbirlerine iletişimle aktarırlar. İletişimle insanlar
birbirlerini anlarlar, sorunlarını paylaşırlar, problemlerine
çözümler üretirler.
Yani insan hayatının merkezinde iletişim vardır. İnsan
ailesiyle, arkadaşlarıyla, komşularıyla, çevresiyle sürekli
iletişim hâlindedir. Tarih boyunca insanlar hep iletişime
önem vermişler ve sürekli iletişim hâlinde olmuşlardır.
İlk insanların mağara duvarındaki resimleri birilerine bir
şeyler anlatmak için bir araçtı. Duman, ateş, güvercin
bile anlaşma aracı olarak kullanılmıştır. Şimdi elimizde
sayısız iletişim yolu var ve insanoğlu dünyanın bir
ucundaki, hatta uzaydaki biriyle iletişim kurabiliyor.
İletişimin gerçekleşmediği durumlarda ise insan,
kendini boşlukta görür ve büyük bir yalnızlık hisseder.
Hatta hiç konuşmayan insan zamanla konuşmasını bile
unutabilir.
Özellikle günümüzde iletişimsizlik sorunları
yaşanmaktadır. Çoğu zaman telefon, İnternet gibi
araçlarla çok uzaktaki insanlarla iletişim kurarken yanı
başımızdaki arkadaşlarımızla, annemizle, babamızla,
kardeşimizle sağlıklı bir iletişim kuramıyoruz.
1. Gönderici
Gönderici iletiyi hazırlayan, gönderen kişidir.
Gönderici iletişimin en önemli öğesidir. Çünkü
gönderici olmadan iletişim gerçekleşmez.
İletiyi aktaran göndericiye kaynak ya da verici
de denir. Dinleyiciye bir şey söyleyen kişi
göndericidir.
2. İleti
Göndericinin aktardığı duygu, düşünce, hayal,
istek ve bilgilere “ileti” denir. Başka bir deyişle
ileti, göndericinin alıcıya aktardığı mesajdır.
Dolayısıyla konuşanın (gönderici) anlattığı,
bildirdiği şeylerin hepsi ileti kavramına
dâhildir. Sözü söyleyenin, dinleyene söylediği
söz iletidir.
3. Alıcı
Duygu,
düşünce,
istek
ve
bilgilerin
aktarıldığı kişi ya da kişilerdir. Başka bir
deyişle alıcı, iletinin gönderildiği insan ya da
topluluktur. Ortada bir ileti vardır, bu iletinin
pek tabii bir de “alıcısı” olmalıdır. Bu da
konuşmayı dinleyen kişidir. Dinler ve “iletiyi”
alır.
4. Şifre (Kod)
İletişimdeki iletiler şifrelenerek aktarılır.
Gönderici, iletisini konuşmanın yanı sıra
yazıyla, resim çizerek, rakamlarla ya da
hareket yaparak anlatmayı da deneyebilir.
İşte bu tür iletişim şekillerine “şifre” denir.
5.Bağlam
İletişimde bağlam bir ilişkinin, bir faaliyetin
olduğu koşulları, yer ve zamandaki durumu
anlatır. Bağlam iletişimin tarzını belirleyici olarak
rol oynayabilir.
Arkadaşlık ortamındaki konuşma ile resmi bir
ortamdaki konuşma arasında nitelik farkları
olacaktır.
Bir kişi arkadaşlık ortamında daha sıcak daha
samimi ifadeler kurarken resmi ortamlarda daha
seviyeli bir tavır takınır.
Kelimeler de farklı ortamlarda değişik anlamlar
ifade edecek şekilde kullanılabilir. Bu kullanımlara
bağlam adı verilir. Dildeki anlatım zenginliği
kelimelerin kullanıldığı bağlamla doğrudan
ilgilidir.
6. Kanal
İletinin göndericiden alıcıya ulaştığı yol veya araca
kanal denir. İletişimde gönderici iletisini alıcıya söz,
yazı, rakam gibi belli araçlar yardımıyla aktarır. İşte
iletişimin bir parçası olan bu araçlara kanal adı
verilir. Konuşmada kanal sözdür.
7. Filtre
Filtre, alıcının iletiyi kendine göre yorumlama
biçimidir. Bu açıdan filtre, algılamayla ilişkili bir
öğedir. Algı, kişinin belli bir bilgiyi duyma, anlama ve
değerlendirme sürecidir. Kişinin durumu, istekleri,
geçmiş yaşamı, önyargıları ile sosyal ve kültürel
unsurlar algılamayı etkilemektedir. Tüm bu unsurlar,
kişilerin aynı iletiyi farklı yorumlamasına kapı
aralamaktadır. Bu durum da iletişimdeki filtre
kavramıyla açıklanmaktadır.
8. Dönüt (Geri Bildirim)
Alıcının, göndericiye verdiği tepkiye (cevaba) dönüt
denir.
Hakan, arkadaşı Caner’e cep telefonundan: “Toplantı
başladı mı?” mesajını gönderdi. Caner de onun
mesajını: “Hayır, daha başlamadı.” diye cevapladı.
Yukarıdaki iletişimde iletişimi başlatan kişi Hakan’dır.
O hâlde Hakan “gönderici (kaynak)” durumundadır.
Hakan’ın soru yönelttiği kişi olan Caner ise “alıcı”dır.
Gönderici olan Hakan’ın, alıcı olan Caner’e aktardığı
“Toplantı başladı mı?” sözü, yani mesajı “ileti”dir.
Gönderici, iletisini telefonla aktardığı için burada
telefon “kanal” durumundadır. Gönderici ve alıcının
sözlerini yansıtan harfler veya dil (Türkçe) “şifre’dir.
Alıcının (Caner), göndericiye (Hakan) verdiği “Hayır,
daha başlamadı.” cevabı ise bu iletişimdeki “dönüt”ü
oluşturmaktadır.
İletişimin Ögelerini Belirleme
Sokakta karşılaşan Selin ve arkadaşı Müge arasında
şöyle bir konuşma geçer:
Selin:
- Merhaba Müge! Akşam sinemaya gelir misin,
bizimle?
Müge:
- Merhaba Selin! Teşekkür ederim ama gelemem,
akşam teyzemlere gideceğiz.
Örnekte gönderici Selin, alıcı Müge'dir. İleti, "Merhaba
Müge, akşam sinemaya gelir misin, bizimle?" ifadesidir.
Kanal, iletişim dille gerçekleştiği için sözdür. Bağlam,
sokaktır. Dönüt ise "Merhaba Selin! Teşekkür' ederim
ama gelemem, akşam teyzemlere gideceğiz." ifadesidir.
İletişimde Göstergelerin Yeri ve Önemi
Kendi dışında başka bir şeyi gösteren,
düşündüren, onun yerini alabilen, sözcük,
nesne, görünüş ve olgulara gösterge denir.
İletişim göstergeler aracılığıyla sağlanır
Örneğin kelimeler bir göstergedir. Buna göre
adlarımız
bizim
göstergemizdir.
“Hasan”
kelimesi bir insanın göstergesidir.
Aynı şekilde “vazo” kelimesi “vazo nesnesi”nin
göstergesidir. “Vazo” kelimesi vazonun kendisi
değildir ama vazoyu karşılar. Yazıda, konuşmada
vazonun yerine geçer. Bu kelime, vazoyu gösterdiği,
düşündürdüğü, onun yerini alabildiği için “gösterge”
diye adlandırılır. Kısaca gösterge; kendisi o şey
olmadığı hâlde, o şeyi çağrıştırarak iletişim kurmayı
sağlayan araçtır, nesnedir, olgudur.
Yine bir göstergenin gerçek dünyadaki karşılığına
gönderge denir. Sözcükler, resim, şekil, işaret gibi
diğer ögelere de gösteren adı verilir. Eğer gösteren
olgu akılda birtakım görüntüler oluşturuyorsa; bu da
gösterilendir.
“o, d, u, n”
Sesleri ve kelimeler
öğelere gösteren denir.
gösteren
Harflerden oluşan sözcük, resim, şekil, işaret vb.
«Gönderge»
odunun kendisidir.
“yakmak için kullanılan
sert bir nesne’dir.
Göstergenin insanların
zihninde çağrıştırdığı
görüntü ve anlamlara ise
gösterilen denir.
DİL GÖSTERGELERİNİN ÖZELLİKLERİ
» Dil göstergeleri ses taklidi kelimeler dışında
nedensizdirler. Oldukları gibi kabul
edilmişlerdir.
» Gösterge çizgiseldir. Gösteren düzleminde
seslerin art arda gelmesi göstergeye bu
özelliğini kazandırır. Görsel iletişimde böyle
değildir.
» Dil göstergeleri sebepsiz yere bırakılıp
yerlerine yenileri uydurulmaz, dil kendi doğal
seyri içinde değişebilir.
» Dilde her şey ayırıcı birimlerin birleşimiyle
işler.
» Dilin çift eklemliliği bir başka özelliğidir.
**Dilde anlamı olan en küçük birime dil
göstergesi denir. Türkçede kelimeler ve fiil
çekim ekleri dil göstergesidirler.
İletişimde kullanılan göstergeler
1.Dil göstergeleri: Söz ve yazıyla
gerçekleştirilen her eylem bu gruba
girer. İnsan duygu ve düşüncelerini en
iyi şekilde dil ile anlatır. Dille
gerçekleştirilen iletişim resim, şekil,
işaret ve vücut diliyle yapılan iletişimden
daha güçlü ve daha kullanılışlıdır.
2.Dil dışı göstergeler: Resim, şekil, işaret, hareket,
jest ve mimikler bu gruba girer.
a) Belirti: Amacı olmayan, istem dışı gelişen doğal
göstergelere denir. Belirtide gösteren ile
gösterilen arasındaki ilişki nedenlidir.
Örneğin; dumanın görülmesi ateşin olduğunu
gösterir. Bulut yağmurun yağacağını,yaprakların
dökülmesi sonbaharın geldiğinin,ateşlenen kişinin
hasta olacağının ,güneşin doğmasının yeni bir
günün başlangıcının,batmasının akşam olduğunun
belirtisidir.
b) Belirtke: İletişim kurma, bir ileti aktarma, bir bilgi
verme amacı içeren göstergelerdir. Gösteren ve
gösterilen arasındaki ilişki nedensiz ve uzlaşımsaldır.
Örneğin; Trafik levhaları,
Dil Dışı göstergeleri belirtkesine en iyi örnek yön
işareti olan ok’tur. Mesela bu işaret yol üzerinde
görüldüğü zaman, seyir edeceğimiz güzargahı
anlarız. Lakin bu işaret değiştirilebilir.
c) İkon (görsel gösterge): Dili kullanmadan bilgi ve
iletileri aktaran en basit araçlardır. Temelde benzerlik
ilişkisi vardır. Bu gösterge türünde gösteren ile
gösterilen arasında gerçekten bir benzerlik vardır.
İnsan portreleri bu guruba girer.
Örneğin, bir kişinin fotoğrafları, resim, heykel vb.
(Atatürk büstü,bir firmanın kataloğundaki resimler.)
d) Simge:Uzlaşmaya bağlı olarak soyut ve
sayılamayan tek bir gösterilene göndermede
bulunan görsel bir biçimdir. Evrenseldir.
Örnek : Güvercin (özgürlük), zeytin dalı
(barış), eşit kollu terazi (adalet)…
Örneğin,
Tuvaletlerde bay ve bayan yazısı---dil göstergesi
Tuvaletlerde şapka ve topuklu ayakkabı resmi----- belirtke
Güvercin sözcüğü ---- dil göstergesi
Güvercin resmi--------- özgürlüğün simgesi
Zeytin dalı resmi Nedir?
Bayrağımızın resmi nedir?
Atatürk portresi nedir?
Ağaçların çiçeklerinin açması nedir?
Haç kolyesi?
Kilise resmi?
Esnemek nedir?
Günlük hayatta insanların düzeni sağlamak için
koydukları işaret sistemine sosyal gösterge denir.
Giyim, kuşam, trafik işaretleri,görgü kuralları,
levhalar birer sosyal göstergedir.
Doğada kendiliğinden oluşan hareketlere
doğal gösterge denir. Ağaçların
yapraklarını dökmesi, sonbaharın
geleceğinin göstergesidir'.
Dil aracılığıyla yapılan sözlü ya da yazılı her türlü
iletişim dil göstergesidir. Haller, sözcükler, cümleler,
konuşma ve edebi metinler bu gruba girer.
“Kedi” kelimesi bir dil göstergesidir.
Bu gösterge, “k, e, d, i” seslerinden oluşmuştur.
Kelimeyi oluşturan sesler gösteren, kelimenin
çağrıştırdığı anlam ise gösterilendir.
5. Bağlam
İletişime katılan öğelerin birlikte meydana getirdiği
ortama bağlam denir. Başka bir deyişle göstergenin öteki
öğelerle birlikte ve onlarla birleşerek, bütünleşerek
onların da yardımıyla bir kavramı yansıtmasıdır. Bir
sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını bağlamına göre
belirleriz. Bir sözcüğün anlamını belirlemede bağlam
devreye girer. Bu açıdan bağlam, iletişimde çok önemli
bir yere sahiptir. Örneğin “sıfır” kelimesi değişik
bağlamlarda değişik anlamlar ifade eder.
Bu sözcük, “Pazarda sıfır gibi bir araba buldum ve onu
hemen
aldım.”
cümlesinde
aracın
hasarsızlığını,
kullanışlılığını, yeniliğini bildiriyor. Yani olumlu anlamda
kullanılmıştır. “Sorma, su içsem kilo alıyorum, bütün
rejimleri denedim, netice sıfır.” cümlesinde ise “sıfır”
sözcüğü
“kötü,
başarısız,
verimsiz”
anlamında
kullanılmıştır. Yani olumsuz anlamda kullanılmıştır.
Örneğin,
Kalkmak göstergesi:
Bulunduğu yerden yükselmek.(Sınıfta üç el
kalktı.)
Tren kalktı(Hareket etmek.)
Ahmet kalktı, giyiniyor.(Uyanmak)
Kanun kalktı.(Yürürlüğü sona ermek.)
1-(…) Birlikte yaşayan insanlar anlaşmak ve
paylaşmak zorundadır. Bunun için iletişim
yaşamanın gereğidir.
2- (….) İletişim, anlatma-anlaşma üzerine
kurulur.
3- (….) İnsanlar arasındaki iletişim sadece
konuşarak gerçekleşir.
4- (…) İnsan; düşüncelerini, duygularını,
kaygılarını
ve
sezgilerini
başkalarına
iletebildiği ölçüde ifade eder.
5-(….) Her türlü iletişimde gönderici alıcıya
iletisini göstergeler yardımıyla iletir. Yani
iletişim
etkinliğinde
gösterge
temel
kavramlardan biridir. Çünkü iletişimde varlık
ve objeler değil; onların sembolü olan
göstergeler kullanılır.
6-(…..) Başlıca iletişim unsurları: belirti,
belirtke, görsel gösterge ve simgedir.
7-(....)
İnsanların
iletişimde
bulunmak
amacıyla kullandığı doğal diller birer gösterge
sistemidir.
8- (…..) Dil dışı göstergelerin bütün iletileri açıklama
imkânı yoktur. Dil dışı göstergeleri; belirti, belirtke,
simge ve görsel göstergeler (ikon) kelimeleriyle
adlandırabiliriz.
9- (….) Yazın bitmesiyle birlikte ağaçların yapraklarını
dökmesi, havaların soğuması sonbaharın geldiğinin
göstergesidir. Bu tür göstergelere dil biliminde simge
denir.
10- (…) İnsanlar kavramlarla düşünür, düşündüklerini
de göstergelerle anlatırlar. Dil göstergeleri nesne ve
kavramların kendisi değildir. Dilde anlamı olan en
küçük birime dil göstergesi denir.
11- (….) Türkçede kelimeler ve fiil çekim ekleri dil
göstergesidirler. Her dil göstergesi, gösteren ve
gösterilenden oluşur.
12- (…..) Uzak bir yerde yaşayan arkadaşınızdan
size
mektupla
fotoğrafını
göndermesini
istiyorsunuz. Bu davranışta fotoğraf dil bilgisi
açısında belirtke olarak adlandırılır.
13- (…..) Kişi, sosyal çevrede sağlıklı bir yaşam
sürmek için sağlıklı bir iletişim kurmak zorundadır.
Ve İnsanlar kendi aralarında iletişim kurmada
oldukça yeteneklidir.
14- (…) Dil düşünceyi geliştirirken, düşünce de dili geliştirir.
Okuma, yorum yapma, yeni bilgiler edinme, kişinin ruh
dünyasını geliştirme dilin insana kazandırdığı ve yaşamsal
değeri olan kazanımlarıdır. İnsan böylece düşünce ufkunu
geliştirir.
15- (…) Simge, dili kullanmadan bilgi ve iletileri aktaran en basit
araçlardır.
16- (….) İnsanın var olmasıyla birlikte başlayan iletişim,
çağımızın gerekleri ve günlük hayatın koşuşturmacısıyla birlikte
günümüzde daha da önemli bir hal almıştır.
17- (….) Her dil, belli iletilerin aktarılmasını sağlayan, kendi
içerisinde kuralları olan, ancak o kuralları bilenlerin birbirini
anlayabildiği, yani iletilenleri çözebildiği bir şifreleme sistemidir.
1- Bir başka şeyin yerini tutabilen, kendi dışında bir anlamı
belirten her çeşit nesne, biçim, olgu (olay) ve görünüşe
……………… denir.
2-Duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü
(ses, yazı, davranış, görüntü vb.) yolla başkalarına
aktarılmasına…………………..denir.
3-……………..gönderilmek istenen bilgi, düşünce, duygu ve
benzerinin kanal aracılığı ile şifrelenmesidir. Bu şifre genelde
dildir.
4- İletilerin kullandığı somut araçlara………………….. denir.
5- İletilerin üretildiği şifreleme sistemine …………… denir.
6-Bir göstergenin gerçek dünyadaki karşılığına
………………………. denir.
7- ……………, bir göstergenin sesteki ya da yazıdaki
karşılığıdır.
8- …………….., herhangi bir olguda olaylar, durumlar, ilişkiler
örgüsüne denir.
1-(gösterge)
2-(iletişim)
3-(ileti)
4-(kanal)
5-(kod)
6-(gönderge)
7-(gösteren)
8-(bağlam)
**Bir köşe yazarının köşesinde geçen “Okullarda
şiddet unsuru gittikçe artıyor.” Cümlesinde:
a)Gönderici:…………………
b) Alıcı:…………………….
**Aşağıda verilen dil dışı göstergelerin hangi gruba
girdiğini yazınız?
a)Barışın sembolü sayılan zeytin dalı:……………..
b) Yollardaki trafik levhaları:……………..
c) Dijital kamera ile alınan görüntü:………………
d) Hastalanmadan önce görülen baş ağrısı:
………………………
1-…………………., bir bilginin, niyetin, ilke ya da
amacın bir işaret sisteminden yararlanılarak bir
zihinden başka bir zihne ya da bir merkezden
başka bir merkeze ulaştırılmasına denir.
Yukarıdaki
parçada
boş
bırakılan
aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) İletişim
B) Gösterge
C) Alıcı
D) İleti
E) Kanal
yere
2-Aşağıdaki
numaralanmış
cümlelerden
hangisinde bilgi yanlışlığı vardır?
A) İletişim en gelişmiş şekliyle dille yapılır.
B) Her türlü iletişimde bir gönderici ile bir alıcı
vardır.
C)Her iletişimde iletiler belli kodlarda
oluşturulan göstergeler yardımıyla iletilir.
D) İletişim sadece konuşma yoluyla sağlanır.
E) Dil, göstergelerden oluşan bir sistemdir.
3-Aşağıdakilerden
hangisi
unsurlarından biri değildir?
A) Gönderici
B) Belirtke
C) Kanal
D) İleti
E) Alıcı
iletişimin
4-Aşağıdakilerden hangisi dil dışı
göstergelerinden biri değildir?
A) Belirti
B) Belirtke
C) Görsel gösterge(ikon)
D) Simge
E) Konuşma
5-Evimizin penceresini açtığımızda karşı binanın
üzerinden dumanların çıktığını görüyoruz. Bir anda
itfaiyeciler o alanı dolduruyor. Yancın çıktığını
anlıyoruz.
Bu parçada “duman” dil bilgisi açısında ne tür bir
göstergedir?
A) Belirti
B) Belirtke
C) Simge
D) İkon
E) Alıcı
6-Yollara konulan trafik levhaları, tehlike, alarm
göstergeleri, demir yollarına konulan ışıklar,
araçların ve yayaların kırmızı ışıkta durmaları
dil dışı göstergelerdendir.
Yukarıdaki örnekleri verilen dil dışı göstergeye
ne ad verilir?
A) Görsel gösterge
B) Belirtke
C) Simge
D) Kanal
E) Dönüt
7- Bir öğrenci öğretmenin verdiği ödevi araştırmak
için gittiği kütüphanenin fotoğrafını da çekerek
kütüphanenin
durumunu
da
öğretmenine
göstermek istemiştir.
Bu öğrencinin öğretmenine gösterdiği fotoğraflar
ne tür gösterge olarak kabul edilir?
A) Simge
B) Görsel gösterge
C) Belirti
D) Kod
E) Belirtke
8-İletişim esnasında karşı tarafa gönderilen ses ,
yazı, söz ya da davranış gibi bilgiye ne ad verilir?
A) İleti
B) Kod
C) Gösterge
D) Gönderici
E) Kanal
9-Her gün sorunsuz olarak kullandığı
arabasından bazı seslerin geldiğini duyan adam
arabasının bozulabileceğini düşünerek
arabasını tamirciye götürmüş.
Bu parçada arabadan gelen “ses” arabanın
bozulabileceğinin göstergesidir. Bu tür
göstergelere dil biliminde ne ad verilir?
A) Kanal
B) Gösterge
C) Belirti
D) Şifre
E) ileti
10- Her hafta evine bilgisayarla ilgili bir dergi alan
baba, bu dergiyi okuyan oğlunun sadece kitap
reklamları olan sayfaları okuduğunu görür.
Bu dergide yer alan kitap reklamları ne tür
göstergelerdendir?
A) Görsel gösterge
B) Simge
C) Belirtke
D) Belirti
E) Kod
11-Seyir halindeki bir arabanın yoldaki ışık
sisteminde kırmızının yandığını görmesiyle
durması, kırmızı ışının ne tür bir gösterge
olduğunu gösterir?
A) Dil göstergesi
B) Simge
C) İkon
D) Belirtke
E) Belirti
12-Gezi için bir müzeye gelen öğrenciler etrafta
gidecekleri yerleri gösteren işaretlerle karşılaşırlar.
Bu işaretler yardımıyla müzeyi rahatlıkla gezerler.
Böylece öğrenci grubundan yanlışlıkla ayrılan biri
bu işaretler yardımıyla birbirlerini kolaylıkla
bulabilirler.
Bu müzede kullanılan işaretler dil biliminde ne tür
gösterge olarak adlandırılır?
A) Belirtke
B) Simge
C) Görsel gösterge
D) Belirti
E) Kanal
13-Bir reklam panosunda kullanılan resimler ne tür
göstergelerdendir?
A) İkon
B) Dil göstergesi
C) Simge
D) Kod
E) Belirtke
14-Aşağıdaki
cümlelerin
hangisinde
bilgi
yanlışlığı vardır?
A) Amacı olmayan, istem dışı gelişen doğal
göstergelere belirti denir.
B) “Kitap” göstergesinin gösterenleri yazarın
yazısını
okurken
gördüğümüz
“k-i-t-a-p”
harfleridir.
C) Her iletişim bir bağlamda gerçekleşir.
D) İletişim amacıyla kullanılan her türlü gösterge
dizgesinin yapısını, işleyişini inceleyen bilim
dalına gösterge bilimi denir.
E) Her türlü iletişimde sadece gönderici yer alır.
15-Aşağıdakilerden hangisi görsel gösterge
değildir?
A) Fotoğraf
B) Şema
C) Resimli romanlar
D) Barış sembolü olarak kullanılan zeytin
dalı
E) İnsan portresi
16-Günlük çıkan bir gazetede düşüncelerini
okuyucuyla paylaşan bir köşe yazarının dile
getirdiği yargılar iletişim şemasında ne olarak
gösterilir?
A) Dönüt
B) Bağlam
C) Kanal
D) İleti
E) Gönderici
17-Aşağıdakilerden
değildir?
hangisi
simge
A) Birleşmiş Milletler binasın duvarındaki
güvercin resmi
B) Türk bayrağındaki ay-yıldız
C) Adalet binasındaki terazi
D) Uzakta görülen duman
E) Kâğıda çizilen kalp
18-“Dün babamın bana hediye ettiği kitabı
kaybettim.” Diye arkadaşına dert yanan birinin
verdiği iletiyi alan alıcının zihninde çeşitli
özellikleriyle bir kitap görüntüsü oluşur.
Alıcının zihninde oluşan kitap görüntüsüne dil
biliminde ne ad verilir?
A) Gösterilen
B) Gösteren
C) Gösterge
D) İkon
E) Gönderge
19-Aşağıdakilerden hangisi belirtkeye örnektir?
A) Hasta olacak birinin ateşinin çıkması
B) Gezilip görülen yerlerle ilgili fotoğraflar
C) Trafikte yayaların kırmızı ışıkta durmaları
D) Türk bayrağındaki ay-yıldız
E) Arabayla yokuş inen birinin arabanın
tekerleklerindeki yanık kokusunu hissetmesi
20- Aşağıdakilerden hangisi iletişimin
unsurlarından biridir?
A) Simge
B) Kanal
C) Görsel gösterge
D) Belirti
E) Belirtke
21- Kendi dışında bir başka şeyi gösteren,
düşündüren, onun yerini alabilen nesne,
görünüş ya da olguya……………..denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere
aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Bağlam
B) Kanal
C) İleti
D) Gönderici
E) Gösterge
22-Askere giden birinin askeri elbiselerle çekilmiş
fotoğrafını ailesine göndermesi fotoğrafların ne tür
bir gösterge olduğunu gösterir?
A) Dil göstergesi
B) Belirti
C) Belirtke
D) İkon
E) İleti
23-“İlkbaharda ağaçların çiçek açması yazın
geldiğine işaret etmektedir. “
Bu tür göstergelere dil biliminde ne ad verilir?
A) Belirtke
B) Görsel gösterge
C) Belirti
D) Simge
E) İkon
24-Acele işi olan birinin yetişmek için önündeki
dolmuşu ıslık çalarak durdurmasında “ıslık” dil
biliminde hangi tür göstergeye örnektir?
A) Simge
B) Belirtke
C) Dil göstergesi
D) İkon
E) Belirti
25- Bir kişi geziye gideceği yerler hakkında bilgi
almak için o yerlerin tanıtım broşürlerinden
yararlanmıştır.
Bu cümlede broşür hangi tür göstergeye
örnektir?
A) Simge
B) Belirti
C) Belirtke
D) Görsel gösterge
E) Kod
İLETİŞİMDE DİLİN İŞLEVİ
Göndergesel işlev: İletinin, dilin göndergeyi
olduğu gibi ifade etmesi amacıyla
oluşturulmasıdr. Dilin bilgi verme işlevidir.
Amaç, gönderge konusunda doğru, nesnel
gözlemlenebilir bilgi vermektir. Daha çok
kullanma kılavuzlarında, bilimsel
metinlerde,nesnel anlatımlarda karşımıza çıkar.
Örneğin, Hegel’ in felsefesinin çıkış noktası
bilim değil, tarihtir.
Heyecana Bağlı İşlev: Göndericinin iletinin konusu
karşısındaki duygu ve heyecanlarını dile getirme amacıyla
iletisini oluşturmasıdır.Bu işlev, göndericinin kendi
iletisine karşı tutum ve davranışını belirtir.Bu işlevde
duygular, heyecanlar söz konusudur.Özel mektuplar, lirik
şiirler, eleştiri yazıları dilin bu işleviyle oluşturulur.
Örneğin, Ben bu davranışı etik bulmuyorum, siz yanlış
davranıyorsunuz.
Alıcıyı Harekete
Geçirme İşlevi: İleti, alıcıyı
harekete geçirmek üzere düzenlenir. Amaç, alıcıda bir
tepki ve davranış değişikliği yaratmaktır. Propaganda
amaçlı siyasi söylevler, reklâm metinleri, el ilanları
genellikle dilin bu işleviyle oluşturulur. Bu işlevde olan
göndergelerde gönderici, iletiyi alanı işin içine sokmayı,
sorgulamayı iter.
Örneğin, sınıfı hemen terk et.
Kanalı Kontrol İşlevi: İletinin, kanalın iletiyi iletmeye
uygun
olup
olmadığını
öğrenmek
amacıyla
düzenlenmesidir. Gönderici ve alcı arasında iletişimin
kurulmasını, sürdürülmesini ya da kesilmesini sağlayan
işlevdir. İletinin içeriğinden çok iletinin devam etmesi
amaçlıdır. Törenlerde, uzun söylevlerde aile yakınları ya
da sevgililer arasındaki konuşmalarda kullanılır.
Örneğin, Beni anladınız değil mi?
Dil Ötesi İşlev: İletinin dille ilgili bilgiler vermek, dili
açıklamak üzere düzenlenmesidir. Bilimsel metinlerde ve
öğretme amaçlı konuşmalarda karşımıza çıkan “Yani,
demek istiyorum ki, bir başka deyişle…” gibi sözcüklerde
kendini gösteren dil ötesi işleve günlük yaşamda da
rastlanır. Dil ötesi kavram,
üst dil ifadesiyle de
karşılanır.
Örneğin, Beni yanlış anlamayın, ben bu sözcüğü mecaz
anlamda kullandım.
Şiirsel(Sanatsal) İşlev: İletinin iletisinin
kendinde
olmasıdır. Bu durumda ileti, kendi dışında herhangi bir
şeyi, herhangi bir olguyu ifade etmez, yansıtmaz. Obje,
iletinin kendisidir; ancak bu; iletinin insandan, hayattan ve
yaşanılandan soyutlanması değildir. Burada sanata özgü
gerçeklik vurgulanır.
Örneğin, dilin şiirsel işlevde kullandığı metinler olan
şiirlerde şiirin amacı, o şiirin kendisidir. Dilin şiirsel
işlevini kullanan gönderici alıcıda hissettirmek istediği
etkileri uyandırmak için bu işlevi harekete geçirir. Edebi
sanatlardan, çağrışımlı sözcüklerden yararlanarak imgeler
oluşturur, sözcükleri daha farklı anlamlarda kullanır. Edebi
metinlerde dil, şiirsel işlevde kullanılır.
Download