uluslararası ceza hukukunun temel özellikleri

advertisement
ULUSLARARASI CEZA HUKUKU
DR. EMİNA KARO
16.03.2017
ULUSLARARASI CEZA
HUKUKU KAVRAMI
• Sadece uluslararası kamu düzenine ilişkin
sorunlarla sınırlı kalmamaktadır;
• Daha çok yabancılık unsuru taşımaktadırlar;
• Uluslararası Ceza Hukuku kavramı Ceza
Hukukunun iki ayrı dalını, uluslar arası
yönleri nedeniyle bir arada ele alan bir
hukuk dalı görünümüne bürünmektedir.
• Yabancı ülke ceza yasası, yalnızca verilecek
cezanın
belirlenmesinde
göz
önünde
bulundurulur.
• Nitekim Türkiye’de yapılacak yargılamalar
bakımından Türk mahkemeleri münhasıran
Türk Ceza hukukunun uygulama alanını
belirleyen kurallar, olaya hangi hukuk
kuralarının uygulanacağını belirlemek için
birden fazla ceza normu arasında çatışmayı
çözmeyi değil.
• Uluslararası ya da sınır aşan suçların
önlenmesi ve cezalandırılmasında
uluslar arası adli işbirliğidir.
• Suçlulukla etkin şekilde mücadele
edebilmek açısından uluslararası
işbirliğine
gitmek
ve
bunu
düzenleyen antlaşmalar akdetmek
gerekebilir.
• Temel
uluslararası
suçları
(core
international crimes) unsurları, bunları
kovuşturmak
açısından
kurulan
uluslararası
mahkemeler,
bu
mahkemelerin görev ve yetki kuralları bu
alanın kapsamındadır.
• Öğretide devletler ceza hukuku olarak da
adlandırılan bu alan, doğrudan devletler
hukukuna(veya uluslar arası hukuka) göre
cezalandırabilir
olan
davranışları
içermektedir.
• Fransa, İtalya, Almanya ve İspanya gibi bir çok
ülkede ve bu arada Türkiye’de, yukarıda
belirttiğimiz ilk iki alanın aslında ulusal ceza
hukukunun (iç hukukun) parçası olduğu
söylenmiştir.
• Ulusal
mahkemeler
uluslararası
ceza
hukukunun
gelişimine
önemli
katkıda
bulunmuşlardır ve uluslar arası ceza
hukukunun
infazında
uluslararası
mahkemelerin önemi büyüktür.
• Uluslararası mahkemeler, uluslararası
suçlar hükme bağlarken, ulusal içtihatları
ve ulusal mahkemelerin ilgili kuralları ne
şekilde
uyguladığını
dikkate
almaktadırlar;
• Uluslararası mahkemeler görevlerini
gereği gibi yerine getirmek istiyorlarsa,
zorunlu olarak devletlerin işbirliğine
güvenmek zorundadırlar.
ULUSLARARASI CEZA HUKUKUNUN
YAKIN KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ
• Uluslararası ceza hukuku kavramı altında ele
alınan bir konu, uluslararası sözleşmelere
dayanarak oluşturulan organlarca doğrudan iç
hukukta uygulanabilir olan, ulusüstü
(supranasyonal) ceza hukukudur.
• Yakında olan ilişkiler içinde;
• insancıl hukuku ve insan hakları hukuku.
ULUSLARARSI SUÇ KAVRAMI
• Uluslararası toplumun huzur ve düzenini
bozduğu için uluslar arası toplumu bir bütün
olarak mağdur ettiği düşünülen fiiller de,
uluslararası suç olarak görülmektedir.
• Uluslararası suçlar ikiye ayırarak tasnif etmek
mümkündür:
• 1. uluslararası hukuk suçları ve
• 2. diğer uluslararası suçlardır.
•
• Devletlerarası ceza hukuku kavramından
hareketle, uluslar arası hukuk suçları (criminis
iuris gentium) kavramı, devletler hukukunca
doğrudan doğruya kişisel ceza sorumluluğunu
gerektiren ve devletler hukukunun doğrudan
ihlali dolayısıyla suç teşkil eden fiilleri ifade
eder.
• Buna göre, adet veya sözleşme ile tesisi edilen
uluslararası norm aracılığıyla suç haline
getirilen davranış tiplerine, uluslararası suç
denir.
• Bunlar genel olarak normlar tarafından
cezalandırabilir olduğu açıklanan insan
davranışlardır.
• Bu suçlar, bu yönüyle uluslararası hukuku ihlal
eden eylemlerdir.
• Bu tür suçlar bir bütün olarak insanlığı
ilgilendirirler.
• Çünkü yalnızca doğrudan mağdur aldıkları
bireylere değil, uluslararası toplumun barış ve
güvenine de zarar verirler.
• İkinci Dünya Savaşından sonra Nürnberg
Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi ve Tokyo
Uluslararası Uzakdoğu Askeri Mahkemesi,
Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Eski
Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi.
• Nihayet, 1998 yılında Roma’da yapılan bir
uluslararası konferans sonucunda kabul edilip
1 Temmuz 2002’de yürürlüğe giren Roma
Statüsü ile, sürekli yapıya sahip evrensel bir
mahkeme olarak kurulan Uluslararası Ceza
Divanı, bu süreçteki en önemli adımı
oluşturmuştur.
• ULUSLARRASI SUÇ TİPLERİ:
• 1. SOYKIRIM;
• 2. İNSANLIĞA KARŞI SUÇLAR;
• 3. SAVAŞ SUÇLARI
• 4. SALDIRI ( SALDIRGAN SAVAŞ
SUÇU YA DA BARIŞA KARŞI SUÇ).
İKİNCİ KATEGORİ SUÇLAR
• Uluslar arası sözleşmelerde yasaklanan, fakat
cezalandırılma süreci ilgili ulusal devletlere
bırakılan suçlardır (örneğin, uyuşturucu
ticareti, insan ticareti, göçmen kaçakçılığı,
karaparanın aklanması).
• Bir bütün olarak uluslararası topluma ait temel
değerleri değil de, birden çok devletin
menfaatini ilgilendiren, sınır aşan suçlar bu
kapsamdadır.
• Örneğin, insan ticareti suçu genelde
uluslararası suç örgütleri tarafından,
birden çok devletin ülkesi üzerinde işlenir
ve bununla mücadele uluslararası
işbirliğini gerektirir.
• Fakat bu suç sınır aşan nitelikte olmakla
birlikte , uluslararası hukuka göre bir
uluslar arası suç değildir.
• Bu ayrım önemlidir, çünkü
uluslararası suçlar, işlendikleri yer
ve zamanda ulusal hukuk bunları
yasaklamasa (hatta bunların
işlenmesine göz yumsa ya da
işlenmesini
emretse)
bile
cezalandırılır.
ULUSLARARASI CEZA HUKUKUNUN
TEMEL ÖZELLİKLERİ
• Uluslar arası ceza hukuku, devletler genel
(uluslararası kamu) hukukunun bir alt
branşıdır.
• Bununla birlikte UCH, iki ayrı disiplinin
kaynaşmasından oluşmaktadır:
• Uluslararası hukuk ve
• Ulusal ceza hukuku.
• 1. Uluslararası hukukun nispeten yeni bir
branşıdır;
• 2. Uluslararası ceza hukuku, henüz az
gelişmiş bir hukuk dalıdır. Bu durumun
nedenleri şöyle ifade edilmiştir:
• Uzun bir süre boyunca, belirli davranışlar
uluslar arası antlaşmalar ya da örfi hukuk
aracılığıyla yasaklanmış, fakat ihlallerin
ceza sonuçlarına değinilmemiştir.
• Uluslararası hukuk bazı davranışları suç
olarak belirlemekle birlikte, bunların
kovuşturulması ulusal mahkemelere
bırakılmış; böylece her bir devletin
mahkemesi kendi maddi ve usuli
kurallarını uygulamıştır.
• Devlet egemenliğini korumaya ilişkin kaygıların
uluslararası ceza hukukunun gelişimini
yavaşlattığı da belirtilmelidir.
• Uluslararası ceza hukukunun diğer bir
özelliği, insan hakları hukuku ve
ulusal ceza hukukundan hem
kaynağını alması, hem de sürekli
bunlardan esinlenmesidir.
• Uluslararası
ceza hukukunun
dördüncü bir özelliği, devletler genel
hukuku (uluslararası kamu hukuku)
ile olan özel ilişkisidir.
• Devletler
genel
hukukundaki
esnekliğe
bağlı
olarak,
bazı
hükümlerin belirsiz olması nedeniyle,
ulusal ve uluslararası mahkemelerin
içtihatları
uluslararası
ceza
hukukunda
çok
önemli
hale
gelmektedir, bu da, uluslararası ceza
hukukunun büyük hızla değişen ve
gelişen bir hukuk dalı olmasını
sağlamaktadır.
• Uluslararası ceza hukukunun çok önemli
bir özelliği de uygulanmasının büyük
ölçüde
devletlerin
işbirliğine
dayanmasıdır.
• Ulusal hukuk sistemlerinin aksine,
uluslararası ceza hukuku alanında kural
koyan üstün yetkilere donatılmış bir
organ, hiyerarşik bir düzen yoktur;
egemen devletlerin hukuksal eşitliğine
dayalı bir sistem vardır.
ULUSLARARASI CEZA HUKUKUNUN
KAYNAKLARI
• Uluslararası Adalet Divanı Statüsü m.38’de
belirtilen tüm kaynaklar aracılığıyla uluslararası
ceza hukuku kuralı yaratmak mümkündür.
• Aslı kaynaklar: uluslar arası antlaşmalar;
• (Hukuk kuralı olarak kabul edilen genel bir
uygulanmanın kanıtı olarak) uluslararası örf ve
adet; (uygar uluslarca kabul edilen) genel hukuk
ilkeleri.
• Yardımcı kaynaklar ise 1. yargı kararları, 2)öğreti.
• Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Kurucu
Statüleri ( Nürnberg, Eski Yugoslavya, Ruanda,
Ceza Divanı, Sierra Leone..)
• Uluslararası örf ve adet hukuku
• Uluslar arası ceza hukuku bakımından önemli
ve tartışmalı asıl kaynaklardan biri de,
uluslararası örf ve adet hukukudur.
• Genel bir değerlendirme yapmak gerekirse,
uluslar arası ceza mahkemelerinin uluslar arası
örfi hukuka ilişkin uygulamaları ciddi eleştiri
kaynağı olmaktadır.
ULUSLARARASI CEZA HUKUKUNUN
TARİHSEL GELİŞİMİ
• İlkel Sistem ve Antik Yunan dönemi: Yunan site
devletleri ceza hukuku, sonuçta mülkilik
ilkesinin düzenlenmesini tanımıştı.
• Roma ve Ortaçağın İlk Dönemleri: Ceza hukuku
, tam olarak mülkiydi: uygar dünyanın efendisi
gibi düşünülen Roma Devleti, sınırları dışında
geçen olaylarla ilgilenmemişti.
• İtalyan Statüler Teorisi
• Sitenin Yargı Bölgesinde İşlenen
Suçlar
• (Bartole’nin Seleflerinde)
• Bartol’de
• Site Yetki Bölgesi Dışında İşlenen
Suçlar
• (Bartole’nin
Seleflerinde,
Bartole’de.
CEZA KANUNLARIN YER BAKIMINDAN
UYGULAMA ALANI
• Uluslararası ceza hukuku, öncellikle yabancılık
unsuru taşıyan belirli bir olayın hangi devletin
yargılama yetkisine girdiği sorusunun yanıtını
bulmaya çalışır.
• Ceza yasalarının yer bakımından
uygulanmasını gösteren kurallar iç hukuk
kuralları olup, her bir devlet kendi
cezalandırma yetkisinin kapsam ve sınırlarını
bizzat belirlemektedir.
• Her devlet, ceza yasalarının geçerlilik
alanının belirlenmesi konusunda egemen
olup, bu yetkisini yalnızca kendi ülkesinde
işlenen
suçlarla
sınırlı
tutmaya
zorlanamaz.
• Devletler genel hukuku, uluslararası
sözleşmelerden ileri gelen yükümlülükler
aksini gerektirmediği sürece, her bir
devletin ceza yasalarının yer bakımından
uygulama alanının serbestçe ve tek yanlı
olarak belirleyebilmelerine engel değildir.
MÜLKİLİK (ÜLKESELLİK İLKESİ)
• Bu ilkeye göre suç, onu işleyen veya kendisine
karşı suç işlenen kişinin vatandaşlığına
bakılmaksızın, suçun işlendiği ülkede, o ülke
adli makamlarınca ve o ülke yasalarına göre
yargılanabilir.
• Mülkilik ilkesi kaynağını nereden bulur
sorusuna yanıt verilmelidir. Mülkilik ilkesinin
gerek teorik ve maddi ve gerekse uluslar arası
düzenle ilgili dayanakları bulunmaktadır.
• Mülkilik ilkesi yargılama hukukunun
gereklerine en iyi biçimde yanıt verir: suçun
işlendiği yerde soruşturmanın yapılması,
delillerin toplanması daha kolay olup,
yapılacak masraf daha azdır.
• Cezalandırmanın amacı yönünden elverişlidir.
• Ülkesellik ilkesinin avantajı, cezalandırma
yetkisini, egemenlik alanı ile sınırlı tutması
nedeniyle devletler arasında yetki
çatışmalarını a limine ortadan kaldırmasıdır.
NE BİS İN İDEM İLKESİNİN
ULUSLARARSI GEÇERLİLİĞİ
Türk Hukukunda ve Karşılaştırmalı
Hukukta Durum
Türkiye’de işlediği bir suçtan dolayı yabancı
ülkede yargılanmış olan bir kişinin Türkiye’de
yeniden yargılanıp yargılanmayacağı konusunda
TCK m. 9’da Türkiye’de işlediği suçtan dolayı
yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan
kimse Türkiye’de yeniden yargılanır denilmek
suretiyle yabancı ülke mahkemesinin kararına ne
bis in idem etkisi tanımamıştır.
• Türkiye’de suç işleyen kişinin Türk vatandaşı veya
yabancı olması bakımından herhangi bir ayırım
yapılmış değildir.
• Ne bis in idem, aynı kişi hakkında aynı fiilden
dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılmayacağını
ifade etmektedir.
• Karşılaştırmalı hukukta da aynı fiil nedeniyle
birden fazla kovuşturması yapılmaması, temel
ceza muhakemesi ilkeleri içinde yer almakta ise,
özellikle bu ilkenin “sınır ötesi” geçerliliği
konusunda ulusal düzenlemeler arasında önemli
farklılıklar bulunmaktadır.
• Hollanda ve İspanya bir tarafa bırakılırsa
sanık hakkında aynı fiil nedeniyle bir
başka ülkede kovuşturma yapılabileceği
kabul edilmektedir.
• Ne var ki, aynı fiil nedeniyle yeniden
kovuşturma yapılmasına olanak tanıyan
bazı devletlerde, söz konusu fiil nedeniyle
yabancı bir ülkede hükmedilen cezanın, o
ülkede yapılan yargılama sonucu verilen
cezadan “indirilmesi” olanağına yer
verildiğine de işaret edilmelidir.
• Bu yolla en azından çifte mahkumiyetin
yaptırım bakımından ortaya çıkaracağı
sonuçlar hafifletilmiş olmaktadır.
• Nitekim Türkiye’de işlenen suçtan dolayı
yabancı ülkede gözaltında tutuklukta veya
hükümlülükte geçen süreler Türkiye’de
yeniden yapılan yargılama sonucunda
verilecek cezadan indirilir (TCK m.16).
• Bununla birlikte, indirim yapılabilmesi için
Türkiye’de işlenmiş bir suçtan dolayı yabancı
ülkede , kişinin özgürlüğünün sınırlandırılmış
olması gerekir.
• Örneğin, Türkiye’den ihraç edilen uyuşturucu
madde, yabancı ülkede satılmış ise, ihraç ve
satma iki ayrı suç olduğu için yabancı ülkede
uyuşturucu maddenin satılması nedeniyle
yapılacak yargılama sonucu hükmedilecek
cezadan indirilmeyecektir.
• Öte yandan TCK m. 16’ da indirimin cezadan
yapılayacağını öngörmüş, ancak bunun hapis veya
adli para cezası olması bakımından bir ayırıma
gitmemiştir.
• Şu halde Türkiye’de yeniden yapılacak yargılama
sonucu hükmedilecek adli para cezasından da,
yabancı ülkede gözaltında, tutuklukta veya
hükümlükte geçen süreler indirebilecektir.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Create flashcards