Uploaded by abdurrahmanyasar

Musa Alak Emsile-Bablar-Aksam-ı Seba SARF KELİME ÇEKİMLERİ

ARAPÇA’DA
KELİME ÇEKİMLERİ
(EMSİLE – BÂBLAR – AKSÂM-I SEB‘A)
(HAZIRLIK SINIFI SARF DERSİ NOTLARI)
Yrd. Doç. Dr. Musa ALAK
İstanbul Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi
Arap Dili ve Belâgatı Anabilim Dalı
İSTANBUL 2012
EMSİLE-İ MUHTELİFE
Kelime
Sîğası
َ َ َ
ُ ُ َْ
‫َ ْ א‬
ً
ِ ‫א‬
ٌ َ
‫َ ْ ُ ٌر‬
ْ ُ َْ ْ َ
‫א‬
ْ ُ َْ َ
‫א‬
ُ ُ َْ َ
ُ ُ َْ َ
َ ُ َْ ْ َ
ِ
ْ ُ َْ
ْ ُ َْ َ
‫א‬
ْ ُ ُْ
ْ ُ َْ َ
ٌ َ َْ
ٌ َ
‫ًة‬
َ
‫ًة‬
َ
ٌْ
‫ِي‬
ِْ
ْ َ
ْ
ِ
َ ُ
ْ َ
‫אر‬
ٌ َ
َ‫أ‬
ُ َ ْ
‫َ א أَ ْ َ ُه‬
َ
ِ ِ ِ ْ َ‫أ‬
ْ
Mânâsı
Fiil-i mâzî
Yardım etti
Fiil-i muzâri
Yardım eder/ ediyor/ edecek
Masdar-ı gayr-i mimî
Yardım etmek
İsm-i fâil
Yardım eden
İsm-i mef‘ûl
Yardım edilen
Fiil-i muzâri cahd-i mutlak
Yardım etmedi
Fiil-i muzâri cahd-i müstağrak
Henüz yardım etmedi
Fiil-i muzâri nefy-i hâl
Yardım etmiyor
Fiil-i muzâri nefy-i istikbâl
Yardım etmeyecek
Fiil-i muzâri te’kîd-i nefy-i istikbâl
Asla yardım etmeyecek
Emr-i gâib
Yardım etsin
Nehy-i gâib
Yardım etmesin
Emr-i hâzır
Yardım et
Nehy-i hâzır
Yardım etme
İsm-i zamân
İsm-i mekân
Masdar-ı mîmî
Yardım etme zamanı
Yardım etme mekânı
Yardım etmek
İsm-i âlet
Yardım etme aleti
Masdar binâ-i merra
Bir kere yardım etmek
Masdar binâ-i nevi
Bir nevi yardım etmek
İsm-i tasğîr
Küçük bir yardım
İsm-i mensûb
Yardım etmeye mensup
Mübâlağa-i ism-i fâil
Çok yardım eden
İsm-i tafdîl
En (/daha) çok yardım eden
Fiil-i taaccüb-i evvel
Acaip yardım etti
Fiil-i taaccüb-i sânî
Ne acaip yardım etti
3
ALIŞTIRMA: Aşağıdaki 50 fiilin manalarını sözlükten bularak emsile-i muhtelifelerini
çekip Kur’ân-ı Kerîm’deki kullanımlarını inceleyiniz.1
:‫ َ ْ ًא‬- ُ ُ َ - َ
ْ
:‫ ُ ُ ً א‬- ُ ُ َ - َ
ْ
:‫ ُ ً א‬- ُ ْ َ - َ
ُ
ُ
:‫ َ َ ً א‬- ُ ُ ْ َ – َ َ
:‫ ُ ْ َ ً א‬- ُ ُ َ - َ َ َ
ْ
:‫ َ ًכא‬- ‫ َ ْ ُכ‬- ‫َ َכ‬
ْ
َ
ُ
:‫ ُ ُ و ً א‬- ‫ث‬
َ َ َ
ُ ُ ْ َ -‫ث‬
:‫ َ ْ א‬- ُ ْ َ - َ َ
ً
َ
ُ
:ً ُ ُ - ُ ُ ْ َ - َ َ َ
:‫ ُ ْכ ً א‬- ‫ َ ْ ُכ‬- ‫َ َכ‬
َ
ُ
:‫ َ ْ ً א‬- ُ ُ ْ َ - َ َ َ
:‫ ُ ُכ ًא‬- ُ ‫ َ ْ ُכ‬- َ ‫َ َכ‬
:‫ ُ ُ ًכא‬- ‫ َ ْ ُ ُכ‬- ‫َ َ َכ‬
:‫ ُ ْכ א‬- ‫ َ ْ ُכ‬- ‫َ َכ‬
ً
َ
ُ
ِ
:‫ ْ ً א‬- ‫ َ ْ ُ ُق‬- ‫َ َ َق‬
:‫ َ َ א‬- ُ ُ ْ َ - َ َ َ
ً
:‫אدة‬
ًَ َِ - َُُْ - َََ
:ً ُُ - َُُْ - َََ
َ
:‫ ُ ُכ ًא‬- ُ ‫َ َכ َ – َ ْ ُכ‬
:‫ ُ ُ ًرא‬- ُ ْ َ - َ َ
َ
ُ
:‫ورא‬
ً ُ ُ - ‫َ َ َر – َ ْ ُ ُر‬
:‫ َ َ ً א‬- ُ ُ ْ َ – َ َ َ
:‫ ُ ُ ً א‬- ُ ُ ْ َ - َ َ َ
:‫ ُ و ًא‬- ‫َ َب – َ ْ ُب‬
َ
ُ
ُ
:‫ َ ً א‬- ‫ َ ْ ُض‬- ‫َ َض‬
ْ
َ
ُ
ِ
:‫ ْ ً א‬- ُ ُ ْ َ - َ َ َ
: ً َْ - ُ ُ َْ - َ ََ
:‫אدא‬
ً َ َ - ُ ُ َْ - َ َ َ
:‫ َ ْ א‬- ُ ْ َ - َ َ
َ
ً
ُ
:‫ ُ ُ ًدא‬- ُ ُ ْ َ - َ َ َ
:‫ َכ ْ ً א‬- ُ ‫ َ ْכ‬- َ ‫َכ‬
َ
ُ
:‫ َ ْכ ًא‬- ُ ‫ َ ْ ُכ‬- َ ‫َ َכ‬
1
ََ
:‫אدא‬
ً َ َ -ُ ُ ْ َ - َ َ َ
:‫ ُ ُ ًرא‬- ُ ْ َ - َ َ
َ
ُ
:‫ ُ و ً א‬- ‫َ َج – َ ْ ُج‬
َ
ُ
ُ
: ً ُ ‫ ُد‬- ُ ُ ْ َ - َ َ ‫َد‬
ِ - ‫ ْ ُכ‬- ‫ذכ‬
:‫ذכ א‬
ًْ
ُ َ ََ َ
:‫ َ ْ א‬- ُ ْ َ - َ َ
ً
َ
ُ
:‫ ُ ُ ًא‬- ُ ُ ْ َ - َ َ َ
:‫در ً א‬
ْ َ - ‫رس‬
َََ
ُ ُ ْ َ - ‫درس‬
:‫رز ً א‬
َََ
ُ ُ ْ َ - ‫رزق‬
ْ ِ - ‫زق‬
:‫ ُ ُ ًدא‬- ُ ُ ْ َ - َ َ َ
:‫ َ ْ א‬ً
ُ
:‫ َ ْ ً א‬- ُ
:‫ َ ْ א‬- ُ
ً
ُ
ََ
ََ
:‫ َכ ْ א‬- ُ ُ ‫ َ ْכ‬- َ َ ‫َכ‬
ً
:‫ ُכ ْ א‬- ُ ‫ َ ْכ‬- َ ‫َכ‬
ً
َ
ُ
:‫ َ ًא‬- ُ ْ َ - َ َ
ْ
َ
ُ
:‫ َ َ א‬- ُ ْ َ - َ َ
ً
َ
ُ
:‫ ُ ْ َ א ً א‬- ُ ُ ْ َ – َ َ َ
ُ َْ - َ َ َ
ُ َْ - َ َ َ
َْ - َ َ َ
Bu konuda şu iki eserden yararlanılabilir: 1- Râgıb el-Isfahânî, el-Müfredât fî ğarîbi’l-Kur’ân; 2Muhammed Fuâd Abdülbâkî, el-Mu‘cemu’l-müfehres li-elfâzı’l-Kur’âni’l-Kerîm.
4
FİİLLERDE SAYI, KEYFİYET (CİNSİYET) VE ŞAHIS
ُْ
‫ُ َא‬
Cemi
Müzekker
Gâib
Tesniye
Müzekker
Gâib
ُ
‫ُ َא‬
َُ
Müfred
Müzekker
Gâib
ِ
َ
Cemi
Müennes
Gâibe
Tesniye
Müennes
Gâibe
Müfred
Müennes
Gâibe
َ‫أ‬
ُْْ
‫أَ ْ ُ َ א‬
َ ْ َ‫أ‬
Cemi
Müzekker
Muhâtab
ُ ْ َ‫أ‬
Cemi
Müennes
Muhâtaba
Tesniye
Müzekker
Muhâtab
Müfred
Müzekker
Muhâtab
‫أَ ْ ُ َ א‬
ِ ْ َ‫أ‬
Tesniye
Müennes
Muhâtaba
Müfred
Müennes
Muhâtaba
ُ ْ َ
‫أَ َ א‬
Nefs-i
Mütekellim
Maa’l-ğayr
Nefs-i
mütekellim
vahdeh
TÜRKÇE KARŞILIKLARI
ُْ
‫ُ َא‬
َُ
Onlar
(İkiden Fazla Erkek)
Onlar
(İki Erkek)
O
(Bir Erkek)
ُ
‫ُ َא‬
َ
ِ
Onlar
(İkiden Fazla Kadın)
Onlar
(İki Kadın)
O
(Bir Kadın)
َ‫أ‬
ُْْ
‫أَ ْ ُ َ א‬
َ ْ َ‫أ‬
Siz
(İkiden Fazla Erkek)
ُ ْ َ‫أ‬
Siz
(İkiden Fazla Kadın)
Siz
(İki Erkek)
‫أَ ْ ُ َ א‬
ِ ْ َ‫أ‬
Siz
(İki Kadın)
Sen
(Bir kadın)
ُ ْ َ
‫أَ َ א‬
Biz
Not-1:
Sayı:
Cinsiyet:
Şahıs:
Sen
(Bir Erkek)
Ben
a) Müfred: 1 varlık, b) Tesniye (Müsennâ): 2 varlık, c) Cemi: 2’den fazla varlık.
a) Müzekker: Erkek varlık, b) Müennes: Dişi varlık.
a) Gâib / Gâibe: 3. şahıs (o, onlar), b) Muhâtab / Muhâtaba: 2. şahıs (sen, siz),
c) Mütekellim: 1. şahıs (ben, biz).
Not-2:
a) Fiillerde hem sayı hem cinsiyet hem de şahıs vardır. Ör. ( َ َ ) “Fiil-i mâzî, ma‘lûm, müfred
َ
müzekker gâib”.
b) İki sıra çekilen isimlerde (İsm-i fâil, ism-i mef‘ûl, ism-i tasğîr, ism-i mensûb, mübâlağa-i ism-i fâil,
ism-i tafdîl) sayı ve cinsiyet vardır. Ör. ( ِ ‫“ ) َא‬İsm-i fâil, müfred müzekker”.
ٌ
c) Tek sıra çekilen isimlerde (Masdar-ı gayr-i mîmî, ism-i zaman ism-i mekân masdar-ı mîmî, ism-i
âlet, masdar binâ-i merra, masdar binâ-i nevi) sadece sayı vardır. Ör. (‫“ ) َ ْ א‬Masdar, müfred”.
ً
5
FİİL ÇEKİM TÜRLERİ
I- DÜZ ÇEKİM
FİİL-İ MUZÂRİ
‫ون‬
َ ُ ُ
‫ُ َن‬
ْ
‫ون‬
َ ُ ُ
ِ
‫אن‬
-٢
َ ُ َْ
ِ
‫אن‬
-٥
َ ُ َْ
ِ
‫אن‬
-٨
َ ُ َْ
ِ
‫אن‬
-١١
َ ُ َْ
-١٤
ُ ُ َْ
ْ َ -٣
ْ َ -٦
ْ َ -٩
‫ َ ْ ُ َن‬-١٢
ْ
FİİL-İ MÂZÎ
-١
ُ ُ َْ
-٤
ُ ُ َْ
‫ َ َ وא‬-٣
ُ
‫ َ َ َن‬-٦
ْ
-٩
ُْ ْ َ َ
-٧
ُ ُ َْ
َ ِ ُ ْ َ -١٠
َ‫ أ‬-١٣
ُ ُ ْ
ُ ْ َ َ -١٢
‫ َ َ א‬-٢
َ
‫ َ َ َ א‬-٥
َ
‫ َ َ ُ َ א‬-٨
ْ
-١
َ َ َ
‫ َ َ ْت‬-٤
َ
‫ َ َ َت‬-٧
ْ
‫ َ َ ُ َ א‬-١١ ‫ َ َ ِت‬-١٠
ْ
ْ
‫ َ َ َא‬-١٤ ‫ت‬
ُ ْ َ َ -١٣
ْ
II- ZAMİRLERLE ÇEKİM
FİİL-İ MUZÂRİ
ِ
‫אن‬
‫א‬
َ ُ َْ َ ُ
ِ
‫אن‬
‫א‬
َ ُ َْ َ ُ
ِ
‫אن‬
‫أَ א‬
َ ُ َْ َ ُْ
ِ
‫אن‬
‫أَ א‬
َ ُ َْ َ ُْ
ُ ُ َْ ُ ْ َ
‫ون‬
َ ُ ُ َْ ْ ُ
‫ُ َ ْ ُ َن‬
ْ
‫ون‬
َ ُ ُ ْ َ ْ ُ ْ َ‫أ‬
‫أَ ْ ُ َ ْ ُ َن‬
ْ
FİİL-İ MÂZÎ
‫ُ َ َ وא‬
ْ
ُ
‫ُ َ َ َن‬
ْ
َ‫أ‬
ُْ ْ َ َ ُْْ
ُ ُ َْ َ ُ
ِ
ُ ُ َْ َ
َ‫أ‬
ُ ُ َْ َ ْ
ِ
َ ِ ُ ْ َ ْ َ‫أ‬
َ‫أَ א أ‬
ُ ُ ْ َ
ُْ َ َ
ُ ْ َ‫أ‬
‫ُ َא َ َ א‬
َ
‫ُ َ א َ َ َא‬
َ
‫أَ ْ ُ َ א َ َ ُ َ א‬
ْ
‫أَ ْ ُ َ א َ َ ُ َ א‬
ْ
‫َ ْ ُ َ َ َא‬
ْ
َ َ َ َُ
‫ِ َ َ ْت‬
َ
َ
‫أَ ْ َ َ َ َت‬
ْ
‫أَ ْ ِ َ َ ِت‬
ْ
‫ت‬
ُ ْ َ َ ‫أَ َא‬
III- YAN ÇEKİM
FİİL-İ MUZÂRİ
‫ون‬
َ ُ ُ
‫ُ َن‬
ْ
‫ون‬
َ ُ ُ
ْ َ -٧
ْ َ -٩
ْ َ -٨
‫ َ ْ ُ َن‬-١٠
ْ
ِ
‫אن‬
َ ُ
ِ
‫אن‬
َ ُ
ِ
‫אن‬
َ ُ
ِ
‫אن‬
َ ُ
ْ َ -٥
ْ َ -٦
ْ َ -٦
ْ َ -٦
-٤
ُ ُ َْ
FİİL-İ MÂZÎ
-١
ُ ُ َْ
-٢
ُ ُ َْ
‫ َ َ وא‬-١٠
ُ
‫ َ َ َن‬-١١
ْ
-١٢
ُْ ْ َ َ
ُ ْ َ َ -١٣
-٢
ُ ُ َْ
َ ِ ُ ْ َ -١١
َ ‫ أ‬-٣
ُ ُ ْ
6
‫ َ َ א‬-٧
َ
‫ َ َ َ א‬-٨
َ
‫َ ُ َא‬
ْ
‫َ ُ َא‬
ْ
‫َ َא‬
ْ
َ -٩
َ -٩
َ -٦
-١
َ َ َ
‫ َ َ ْت‬-٢
َ
‫ َ َ َت‬-٣
ْ
ِ‫ َ ت‬-٤
ْ َ
‫ت‬
ُ ْ َ َ -٥
‫‪EMSİLE-İ MUTTARİDE‬‬
‫‪1- FİİL-İ MÂZÎ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ َ َ‬
‫َ َ ْت‬
‫َ‬
‫َ َ َت‬
‫ْ‬
‫َ تِ‬
‫َ ْ‬
‫ت‬
‫َ َ ْ ُ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ َ وא‬
‫ُ‬
‫َ َ َن‬
‫ْ‬
‫َ َ א‬
‫َ‬
‫َ َ َא‬
‫َ‬
‫َ َ ُ َא‬
‫ْ‬
‫َ َ ُ َא‬
‫ْ‬
‫َ َ َא‬
‫ْ‬
‫ُ ِ א‬
‫َ‬
‫ُ ِ َא‬
‫َ‬
‫ُ ِ ُ َא‬
‫ْ‬
‫ُ ِ ُ َא‬
‫ْ‬
‫ُ ِ َא‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ُ َ‬
‫ُ ِ ْت‬
‫َ‬
‫ُ ِ َت‬
‫ْ‬
‫ُ ِ تِ‬
‫ْ‬
‫ت‬
‫ُ ِ ْ ُ‬
‫َ َ ْ ُْ‬
‫َ َ ُْ‬
‫ُ ِ وא‬
‫ُ‬
‫ُ ِ َن‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ُ ْ ُْ‬
‫ُ ِ ُْ‬
‫‪2- FİİL-İ MUZÂRİ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َْ ُ ُ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫َْ ُ ِ َ‬
‫أَ‬
‫ْ ُ ُ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ون‬
‫َْ ُ ُ َ‬
‫َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫ون‬
‫َْ ُ ُ َ‬
‫َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫ُْ َ ُ‬
‫ُْ َ ُ‬
‫ُْ‬
‫ُْ‬
‫ُْ‬
‫ُْ َ ُ‬
‫ُْ َ ِ َ‬
‫أُ‬
‫ْ َ ُ‬
‫ُْ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ُْ‬
‫ون‬
‫َ ُ َ‬
‫َ َن‬
‫ْ‬
‫ُْ‬
‫ون‬
‫ُْ َ ُ َ‬
‫ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
‫ُْ َ ُ‬
‫‪3- MASDAR-I GAYR-İ MÎMÎ‬‬
‫ِ‬
‫אن ) َ ْ ْ ِ (‬
‫َ‬
‫َ ْ َ‬
‫َ ْ א‬
‫ً‬
‫אت‬
‫َ َ َ ٌ‬
‫‪4- İSM-İ FÂİL‬‬
‫‪/‬أ َ ‪/‬أ א‪:‬‬
‫َא ِ‬
‫ٌ‬
‫א‪ /‬أ א‪/‬‬
‫‪:‬‬
‫َא ِ ِ‬
‫אن ) َא ِ ْ ِ (‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َא ِ َ ِ‬
‫אر‪ٌ َ َ ، ُ ،‬ة‬
‫ون ) َא ِ َ (؛ ُ ٌ‬
‫َ‬
‫ٌ‬
‫ُ‬
‫َא ِ َ ِ‬
‫אن ) َא ِ َ ِ (‬
‫َ ْ‬
‫َ‬
‫אت؛ َ א ِ‬
‫ِ‬
‫َא َ ٌ َ‬
‫‪/‬أ ِ ‪/‬أ א‪:‬‬
‫א‪ /‬أ א‪/‬‬
‫‪:‬‬
‫‪/‬أ َ ‪/‬أ א‪:‬‬
‫א‪ /‬أ א‪/‬‬
‫‪:‬‬
‫َ א ِ َ ةٌ‬
‫‪/‬أ ‪/‬‬
‫‪:‬‬
‫‪/‬أ ّ ‪/‬‬
‫‪:‬‬
‫‪/‬أ ‪/‬‬
‫‪:‬‬
‫ُ‬
‫‪5- İSM-İ MEF‘ÛL‬‬
‫َ ْ ُ ٌر‬
‫‪/‬أ ِ ‪/‬أ א‪:‬‬
‫َ ْ ُ َرةٌ‬
‫ِ‬
‫رאن ) َ ْ ُ َر ْ ِ (‬
‫َْ ُ َ‬
‫رون ) ْ ِر (؛ َא ِ‬
‫َ َ‬
‫َْ ُ ُ َ َ ُ‬
‫ْ رَ ِ‬
‫אن ) َ ْ ُ َر َ ِ (‬
‫َ ُ َ‬
‫ْ‬
‫رאت‬
‫َْ ُ َ ٌ‬
‫א‪ /‬أ א‪/‬‬
‫‪/‬أ ّ ‪/‬‬
‫‪:‬‬
‫‪7‬‬
‫‪:‬‬
‫ُ‬
‫‪6- FİİL-İ MUZÂRİ CAHD-İ MUTLAK‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ ْ َْ‬
‫َ ْ َْ‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫َ ْ َْ‬
‫َ ْ َْ‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫َ َ ْ ُ ِي‬
‫ْ‬
‫أَ‬
‫َْ ْ ُ ْ‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ َ ْ ُ وא‬
‫ْ‬
‫ُ‬
‫َ َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ ُ وא‬
‫ْ‬
‫ُ‬
‫َ َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫َ ْ ُْ َ ْ‬
‫َ ْ ُْ َ ْ‬
‫َ ْ ُْ َ ْ‬
‫َ ُ ْ َ ِي‬
‫ْ‬
‫أُ‬
‫َْ ْ َ ْ‬
‫َ א َْ‬
‫َ א َْ‬
‫א‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫א‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫َ א َْ ُ‬
‫َ א َْ‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ ُ ِي َ א َ ْ‬
‫א أَ‬
‫א‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫َ ْ ُ ْ‬
‫َא‬
‫َא‬
‫َא َ ْ‬
‫َא َ ْ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫َא َ ْ‬
‫َא َ ْ‬
‫א‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫א‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َא َ ْ ُ ِ َ‬
‫א أَ‬
‫َ ْ ُ ُ‬
‫א‬
‫َ ُْ َ ْ‬
‫א‬
‫َ ُْ َ ْ‬
‫َ א ُْ َ‬
‫َ א َ ْ ُ وא‬
‫ُ‬
‫َ א َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ ُ وא‬
‫ُ‬
‫َ א َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫َ א ُْ‬
‫َ א ُْ‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َ َْ ُ ِ َ‬
‫أَ‬
‫َ ْ ُ ُ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ א ُْ‬
‫ْ‬
‫َ א ُ ْ َ ِي َ א ُ ْ‬
‫א أُ‬
‫א‬
‫َ ُْ َ ْ‬
‫َ ْ َ ْ‬
‫َ א ُ ْ َ وא‬
‫ُ‬
‫َ א ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
‫َ א ُ ْ َ وא‬
‫ُ‬
‫َ א ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
‫‪8- FİİL-İ MUZÂRİ NEFY-İ HÂL‬‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َא‬
‫ون‬
‫َא َ ْ ُ ُ َ‬
‫َ א َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫ون‬
‫َא َ ْ ُ ُ َ‬
‫َ א َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫َא‬
‫ُْ َ ُ‬
‫ُْ َ ُ‬
‫א‬
‫َ ُْ َ ُ‬
‫َא ُ ْ َ ِ َ‬
‫א أُ‬
‫َ ْ َ ُ‬
‫َא ُ ْ‬
‫َא ُ ْ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫َא ُ ْ‬
‫َא ُ ْ‬
‫א‬
‫َ ُْ َ ُ‬
‫ون‬
‫َא ُ ْ َ ُ َ‬
‫َ א ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
‫ون‬
‫َא ُ ْ َ ُ َ‬
‫َ א ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
‫‪9- FİİL-İ MUZÂRİ NEFY-İ İSTİKBAL‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ‬
‫َ ْ ُْ َ ْ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫َ ْ ُْ‬
‫َ ْ ُْ‬
‫‪7- FİİL-İ MUZÂRİ CAHD-İ MÜSTAĞRAK‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫ُ א‬
‫َ‬
‫َ ْ ُْ‬
‫َ ْ ُْ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ א‬
‫َ‬
‫َ ُ ْ َ وא‬
‫ْ‬
‫ُ‬
‫َ ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫َ ُ ْ َ وא‬
‫ْ‬
‫ُ‬
‫َ ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ِ‬
‫ون‬
‫אن َ َ ْ ُ ُ َ‬
‫َْ ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن َ َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫َْ ُ َ‬
‫ِ‬
‫ون‬
‫אن َ َ ْ ُ ُ َ‬
‫َْ ُ َ‬
‫ِ‬
‫אن َ َ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫َْ ُ َ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫َ ُْ َ ُ‬
‫َ ُْ َ ُ‬
‫َ ُْ َ ُ‬
‫َ ُْ َ ِ َ‬
‫أُ‬
‫َ ْ َ ُ‬
‫‪8‬‬
‫َ ُْ‬
‫َ ُْ‬
‫َ ُْ‬
‫َ ُْ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫َ ُْ َ ُ‬
‫َ ُْ‬
‫ون‬
‫َ ُ َ‬
‫َ َن‬
‫ْ‬
‫َ ُْ‬
‫ون‬
‫َ ُْ َ ُ َ‬
‫َ ُ ْ َ َن‬
‫ْ‬
10- FİİL-İ MUZÂRİ TE’KÎD-İ NEFY-İ İSTİKBÂL
MECHÛL
‫ُ ْ َ وא‬
ُ
‫ُ ْ َ َن‬
ْ
‫ُ ْ َ وא‬
ُ
‫ُ ْ َ َن‬
ْ
‫َ א‬
َ
‫َ א‬
َ
‫َ א‬
َ
‫َ א‬
َ
َْ
َْ
َْ
َْ
ُْ ْ َ
ُْ ْ َ
ُْ ْ َ
ُْ ْ َ
َ َ ُْ ْ َ
11- EMR-İ GÂİB
MA‘LÛM
‫َ ْ ُ وא‬
ُ
‫َ ْ ُ َن‬
ْ
‫َ ْ ُ وא‬
ُ
‫َ ْ ُ َن‬
ْ
َ َ ُْ ْ َ
َ َ ُْ ْ َ
َ َ ُْ ْ َ
‫ُ ْ َ ِي‬
ُ‫أ‬
َ َ ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
MECHÛL
:
:‫א‬
‫ُ א‬
َ
‫ُ א‬
َ
‫ُ א‬
َ
‫ُ א‬
َ
َْ ْ َ
َْ ْ َ
َْ ْ َ
َْ ْ َ
َ ُ َْ ْ َ
َ ُ َْ ْ َ
َ ُ َْ ْ َ
َ ُ َْ ْ َ
‫َ ْ ُ ِي‬
َ‫أ‬
َ ُ ْ
َْ
َْ
MA‘LÛM
:
:
:‫א‬
:
‫ِ ْ َ وא‬
ُ ُ
‫ِ ْ َ א‬
َ ُ
ِ
ْ َ ُْ
‫ِ ْ ُ وא‬
ُ َ
‫ِ ْ ُ א‬
َ َ
ِ
ْ ُ َْ
‫ِ ْ َ َن‬
ْ ُ
‫ُِْ َ א‬
َ
ِ
ْ َ ُْ
‫ِ ْ ُ َن‬
ْ َ
‫َِْ ُ א‬
َ
ِ
ْ ُ َْ
:ّ
:‫א‬
:
:ّ
Not: Emir lâmı vâv (‫)و‬, fâ (‫ ) َ ـ‬ve sümme ( ُ )’den sonra sâkin okunur: (
َ
:‫א‬
:
ِ ).
،
،
‫و‬:
ْ ُ َْْ ُ ْ ُ ََْْ ْ ُ َْْ َ ْ ُ َْ
12- NEHY-İ GÂİB
MECHÛL
‫َ ُ ْ َ وא‬
ُ
‫َ ُ ْ َ َن‬
ْ
13- EMR-İ HÂZIR
‫َ א‬
َ
‫َ א‬
َ
ُْ َ
ُْ َ
MA‘LÛM
‫َ َ ْ ُ وא‬
ُ
‫َ َ ْ ُ َن‬
ْ
ْ َ ُْ َ
ْ َ ُْ َ
MECHÛL
: ‫أ‬
:‫أ א‬
‫ُ א‬
َ
‫ُ א‬
َ
َْ َ
َْ َ
ْ ُ َْ َ
ْ ُ َْ َ
MA‘LÛM
:َ ‫أ‬
: ‫أ‬
:‫أ א‬
:َ ‫أ‬
‫ِ ُ ْ َ وא‬
ُ
‫ُِْ َ א‬
َ
ِ
ْ َ ُْ
‫אُ ْ ُ وא‬
ُ
‫אُ ْ ُ א‬
َ
‫א‬
ْ ُ ُْ
‫ِ ُ ْ َ َن‬
ْ
‫ُِْ َ א‬
َ
‫ِ ُ ْ َ ِي‬
‫אُ ْ ُ َن‬
ْ
‫אُ ْ ُ א‬
َ
‫אُ ْ ُ ِ ي‬
:ّ ‫أ‬
:‫أ א‬
:ِ ‫أ‬
:ّ ‫أ‬
Not: Emr-i hâzırın hemzesi, hemze-i vasıldır: ( َ ِ ِ ‫כא‬
َ ْ ‫א ْ َ ْ ِم א‬
:ِ ‫أ‬
:‫أ א‬
َ َ ‫ أَ ْ َ َ ْ َ َא َ א ْ ُ ْ َא‬. ْ ُ ْ ‫ َوא‬: ْ ُ ْ ُ‫)א‬.
14- NEHY-İ HÂZIR
MECHÛL
‫َ ُ ْ َ وא‬
ُ
‫َ ُ ْ َ َن‬
ْ
‫َ ُْ َ א‬
َ
‫َ ُْ َ א‬
َ
MA’LÛM
‫َ َ ْ ُ وא‬
ُ
‫َ َ ْ ُ َن‬
ْ
ْ َ ُْ َ
‫َ ُ ْ َ ِي‬
9
‫َ َْ ُ א‬
َ
‫َ َْ ُ א‬
َ
ْ ُ َْ َ
‫َ َ ْ ُ ِي‬
15- İSM-İ ZAMÂN, İSM-İ MEKÂN, MASDAR-I MÎMÎ
ِ ‫َא‬
َ
ِ
( ِ ْ َ ْ َ ) ‫אن‬
َ
َ َ َْ
ٌ َ َْ
ِ ‫َא‬
َ
ِ
ِ
( ِ ْ َ ْ ِ ) ‫אن‬
َ
َ َ ْ
ِ
ٌ َ ْ
‫אت‬
ٌ َ َ َ
ِ َ َ
( ِ َ ْ َ ) ‫אن‬
ْ َ
َ ْ
‫َ ْ ًة‬
َ
‫אت‬
ٌ َ َ ِ
ِ َ ِ
( ِ َ ْ ِ ) ‫אن‬
ْ َ
َ ْ
‫ِ ْ ًة‬
َ
( َ ِ َ ُ ) ‫ون‬
َ ُْ َ ُ
ْ
‫אت‬
ٌ َْ َ ُ
ِ
( ِ ْ َ ُ ) ‫אن‬
َْ
َْ َ ُ
ِ َ
( ِ َ َ ُ ) ‫אن‬
ْ َْ
َْ َ ُ
ٌْ َ ُ
‫ُ َ ٌة‬
َْ
( َ ِّ ِ ْ َ ) ‫َن‬
‫אت‬
ٌ
ِ
( ِ ِ ْ َ ) ‫אن‬
ْ
ِ َ
( ِ َ ِ ْ َ ) ‫אن‬
ْ
ِ ْ َ
ِ ْ َ
‫َ ْ ِي‬
ٌ ِ ْ َ
ِ
( ِ ْ ‫אر‬
َ َ ) ‫אرאن‬
َ َ
ِ ‫אر‬
( ِ َ ‫אر‬
) ‫אن‬
ْ َ َ ََ َ
‫אر‬
ٌ َ
‫אرة‬
ٌَ َ
َ ِ
َ
َ ْ ‫أ ْ َ َ אن )أ‬
ِ
ْ ُ ) ‫ُ ْ َ َאن‬
َ‫أ‬
ُ َ ْ
‫ُْ ى‬
َ
َ
َ ْ ‫َא أ‬
َ
َ ْ ‫َא أ‬
َ
َ ْ ‫َא أ‬
‫َ א أَ ْ َ ُه‬
َ
‫َ א أَ ْ َ َ א‬
َ
‫َ א أَ ْ َ َכ‬
َ
ِ‫א أَ ْ כ‬
َ َ َ
ِ ْ َ‫א أ‬
َ َ َ
ُ
16- İSM-İ ÂLET
ُ
17- MASDAR BİNÂ-İ MERRA
18- MASDAR BİNÂ-İ NEVİ
19- İSM-İ TASĞÎR
20- İSM-İ MENSÛB
ِ ْ َ
ِ ْ َ
21- MÜBÂLAĞA-İ İSM-İ FÂİL
ِ َ ) ‫אرون‬
( َ ‫אر‬
َ ُ َ
‫אرאت‬
ٌ َ َ
22- İSM-İ TAFDÎL
ُ
ِ ‫ون )أَ ْ ِ (؛ أَ َא‬
َ َ َ ُ
‫אت؛‬
ُ َ ُ ٌ ََ
َ
َ ْ‫أ‬
ُْ
23- FİİL-İ TAACCÜB-İ EVVEL
ُْ َ
ُ َ
‫כ‬
ُْ َ
‫ُכ‬
َ
(ِ ْ
َ
(ِ َ
ْ َ
َ
َ ْ ‫َא أ‬
َ
َ ْ ‫َא أ‬
َ
َ ْ ‫َא أ‬
‫ُ َא‬
َ
‫ُ َא‬
َ
‫ُכ َ א‬
َ
َ ْ ‫َא أ‬
َ
‫َ ُכ َ א‬
َ
‫َ َא‬
َ
10
ْ َ‫َ א أ‬
ْ َ‫َ א أ‬
‫‪24- FİİL-İ TAACCÜB-İ SÂNÎ‬‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫ِِ‬
‫ِ َא‬
‫َِכ‬
‫ِِכ‬
‫ِ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أَ ْ ِ ِ ِ‬
‫ْ‬
‫أَ ِ ِכ‬
‫ْ ْ ُْ‬
‫ِכ‬
‫أَ ْ ِ ْ ُ‬
‫ِِ‬
‫ِ ِ َא‬
‫ِ ِ َא‬
‫ِכ َ א‬
‫ُ‬
‫ِכ َ א‬
‫ُ‬
‫ِ َא‬
‫‪11‬‬
‫ْ‬
BAZI SIFAT-I MÜŞEBBEHE KALIPLARININ ÇEKİMİ
1- ( ‫ َ ْ َ ُء‬- ُ َ ْ َ‫ ) أ‬KALIBI:
Renk, bedenî / rûhî kusur veya şekil ifade eden lâzım fiillerden yapılır.
( ِ َ َ ْ َ‫أَ ْ َ َ ِن )أ‬
ْ
ِ َ َ
( ِ ْ ‫وאن ) َ ْ َ َو‬
َ ْ
ٌ ُْ
ٌ ُْ
ُ َ ْ َ‫أ‬
‫َ ْ َ ُء‬
، َ َ‫ أ‬،(‫ أَ ْ َ )م َ ْ ُאء‬، ُ َ ْ َ‫ أ‬، ْ َ‫ أ‬، ُ َ ْ َ‫ أ‬، َ ْ َ‫ أ‬، َ ْ َ‫ أ‬،‫أزرق‬
ُ َ ْ ، ُ َ ْ َ‫ أ‬، ُ
َ
َُ
ُ
ُ
... ، ُ ‫ أَ ْ َכ‬،‫ أَ ْ َ ُم‬، َ َ‫ أ‬،‫ أَ ْ َ ُل‬،‫ أَ ْ َ ُر‬، ‫ أَ ْ َכ‬،‫ أَ ْ َ ُب‬، ُ َ
ُ
َ ْ َ‫ أ‬،‫ أَ ْ َ ُد‬، ُ َ ْ َ‫ أ‬، ُ َ ْ َ‫أ‬
ْ َ ،‫ أَ ْ َ ُج‬،‫أَ ْ َ ُس‬
ْ َ‫ أ‬، ُ َ ‫أכ‬
2- ( َ َ - ‫ ) َ َ ُن‬KALIBI:
ْ
ْ
Doluluk/boşluk veya iç duyuları ifade eden lâzım fiillerden yapılır.
‫אل‬
ٌ َِ
‫אل‬
ٌ َِ
ِ َ َ
( ِ َ َ ْ َ ) ‫אن‬
ْ
ِ َ
( ِ َ ْ َ ) ‫אن‬
َْ
َ
‫َ ْ َ ُن‬
ََْ
َْ
َْ
،‫אن‬
ُ َ ْ َ ،‫ َ ْ َ ُن‬،‫אن‬
ُ َ ْ َ ،‫אن‬
ُ َ ْ َ ،‫ َ ْ ُن‬،‫אن‬
ُ َ ْ َ ،‫אن‬
ُ َ ْ َ ،(‫אع‬
ُ َ ْ َ ،‫אن‬
ُ َ ْ َ ،‫ َ ْ ُن‬،‫אن‬
ُ َْ َ
ٌ َ ِ ‫אن )ج‬
... ،(‫روאء‬
ُ ‫ َر‬،‫אن‬
ُ َ َْ
ٌ َ ِ ‫אن )ج‬
3- SIFAT-I MÜŞEBBEHE KALIPLARI
‫א‬
، َ ، ْ َ ،ٌ َ
ْ
ٌ
ِ
ِ
، ،ٌ ْ ، ْ ِ
ٌ
، ُ ، ٌ ْ ُ ‫ ُ ؛‬،ٌ ْ ُ
، ٌ ِ َ ،‫َ ِ ٌح‬
، ِ ‫ َא‬، ٌ ِ ‫َ א‬
ٌ
، ِ ‫ َכ‬، ٌ ِ َ
ٌ
، ٌ َِ ، ٌ ِ َ ، ٌ ِ َ
ّ
‫א وزאن‬
ٌ ْ َ -١
ٌ ْ ِ -٢
ٌ ْ ُ -٣
ٌ ِ َ -٤
ٌ ِ ‫ َ א‬-٥
ٌ ِ َ -٦
ٌ ِ َ -١
‫א א‬
‫א‬
،‫ َ ْ ُאء‬- َ ْ َ‫أ‬
َ
ُ
، َ ْ َ -‫אن‬
ُ َْ َ
َ َِ
‫و‬
، ٌ َ َ ،ٌ َ َ
،‫ ُ ٌف‬، ٌ ُ ُ
ُ
،‫אن‬
ٌ َ َ ،‫אن‬
ٌ ََ
،‫ ُ َ ٌאل‬،‫אع‬
ٌ َ ُ
ََُ
،‫ َ ُ ٌر‬،‫َو ُ ٌر‬
َََ
12
‫א وزאن‬
‫ َ ْ َ ُء‬- ُ َ ْ َ‫ أ‬-١
َ ْ َ -‫ َ ْ َ ُن‬-٢
ٌ َ َ -١
ٌ ُ ُ -٢
‫אل‬
ٌ َ َ -٣
‫אل‬
ٌ َ ُ -٤
‫ َ ُ ٌل‬-٥
‫א א‬
َ َِ
ََُ
MUZÂRİ, EMİR VE NEHİY FİİLLERİNİN
TE’KİD NÛNLARIYLA ÇEKİMİ
A- NÛN-İ MÜŞEDDEDE
1- FİİL-İ MUZÂRİ
‫ُْ َ ن‬
ُ
‫אن‬
ِّ َ ْ َ ْ ُ
‫ُْ َ ن‬
ُ
ِ‫אن‬
ّ َ ْ َ ُْ
2- EMR-İ HÂZIR
‫َ ن‬
ُ
‫אن‬
ِّ َ ْ َ
ُِْ
ُِْ
3- NEHY-İ HÂZIR
‫َ ُْ َ ن‬
ُ
‫אن‬
ِّ َ ْ َ ْ ُ َ
MECHÛL
‫אن‬
ِّ َ
‫אن‬
ِّ َ
‫אن‬
ِّ َ
‫אن‬
ِّ َ
‫ن‬
َ ُْ
َ ُْ
َ ُْ
َ ُْ
َ َ ُْ
MECHÛL
‫ِ ُ ْ َ א ِّن‬
َ
‫ِ ُ ْ َ א ِّن‬
َ
MA‘LÛM
‫ُْ َ ن‬
َ
‫ُْ َ ن‬
َ
‫ُْ َ ن‬
َ
‫ُ ْ َ ِن‬
‫أُ ْ َ ن‬
َ
‫َ ن‬
َ
‫َ ِن‬
‫َْ ُ ن‬
ُ
‫אن‬
ِّ َ ْ ُ ْ َ
‫َْ ُ ن‬
ُ
ِ‫אن‬
ّ َ ْ ُ َْ
ُ َْ
ُ َْ
ُ َْ
ُ َْ
َ ُ َْ
MA‘LÛM
ُِْ
‫ُ ن‬
ُ
‫אن‬
ِّ َ ْ ُ
ُِْ
ْ ُ‫א‬
ْ ُ‫א‬
MECHÛL
‫َ ُ ْ َ א ِّن‬
َ
‫َ ُ ْ َ א ِّن‬
َ
‫אن‬
ِّ َ
‫אن‬
ِّ َ
‫אن‬
ِّ َ
‫אن‬
ِّ َ
‫ن‬
‫אُ ْ ُ א ِّن‬
َ
‫אُ ْ ُ א ِّن‬
َ
‫ُ ن‬
َ
‫ُ ن‬
َ
‫ُ ن‬
َ
‫ُ ِن‬
َْ
َْ
َْ
َْ
‫أَ ْ ُ ن‬
َ
‫ُ ن‬
َ
‫ُ ِن‬
ْ ُ‫א‬
ْ ُ‫א‬
MA’LÛM
‫َ َْ ُ ن‬
ُ
‫אن‬
ِّ َ ْ ُ ْ َ َ
‫َ ُْ َ ن‬
َ
‫َ ُ ْ َ ِن‬
‫َ َ ْ ُ א ِّن‬
َ
‫َ َ ْ ُ א ِّن‬
َ
‫َ َْ ُ ن‬
َ
‫َ َ ْ ُ ِن‬
B- NÛN-İ MUHAFFEFE
1- FİİL-İ MUZÂRİ
MECHÛL
‫ُ ْ َ ْن‬
ُ
‫َ ْن‬
َ
‫َ ْن‬
َ
‫ُ ْ َ ْن‬
ُ
2- EMR-İ HÂZIR
‫ُ ْ َ ْن‬
َ
MECHÛL
‫ِ ُ ْ َ ْن‬
ُ
3- NEHY-İ HÂZIR
‫َ ُ ْ َ ْن‬
ُ
MA‘LÛM
ُْ
‫َ ْ ُ ْن‬
ُ
‫ُ ْ َ ْن‬
َ
‫ُ ْ َ ِ ْن‬
‫أُ ْ َ ن‬
َ
‫َ ْ ُ ْن‬
ُ
ُِْ
‫אُ ْ ُ ْن‬
ُ
‫َ ْن‬
َ
‫َ ِ ْن‬
ُْ
‫ُ ْن‬
َ
‫ُ ْن‬
َ
‫َ ْ ُ ْن‬
َ
MA‘LÛM
ُِْ
MECHÛL
َْ
َْ
‫َ ْ ُ ْن‬
َ
‫َ ْ ُ ِ ْن‬
‫أَ ْ ُ ْن‬
َ
‫ُ ْن‬
َ
‫ُ ِ ْن‬
ْ ُ‫א‬
ْ ُ‫א‬
MA’LÛM
‫َ َ ْ ُ ْن‬
ُ
‫َ ُ ْ َ ْن‬
َ
‫َ ُ ْ َ ِ ْن‬
13
‫َ َ ْ ُ ْن‬
َ
‫َ َ ْ ُ ِ ْن‬
ALIŞTIRMA: Aşağıdaki kelimeleri örnekteki gibi sarf açısından tahlil ediniz.
Kelime
َ َ َ
ُ ُ ‫َ ْأد‬
‫ُ ُج‬
َ
ٌ َََ
ِ
َ ْ ‫ُכ‬
‫אُ ْ ِכ‬
ُ
Sîğası
Fiil-i mâzi
Ma‘lum /
Mechûl
Ma‘lûm
Çekimdeki Yeri
Manası
Müfred müzekker gâib
Yardım etti (Bir erkek)
‫אر‬
ٌ ُ
َ َْ ْ ُ َْ
‫ِ ْ ُ ُ وא‬
َ
َُ َْ َ
ِ ْ َ ‫َ ْ ُ َر‬
ِ
‫אوאن‬
َ َ ْ َ
ِ
َ ‫َ אد‬
‫َ ْכ ى‬
َ
ِ ‫א أَ ْ َכ‬
َ
َ
ِ
ُ ْ ‫ُכ‬
‫أَ ْ ُج‬
َ
ُ ُ ‫َ א َ ْأد‬
‫אر‬
ٌ ‫ُכ‬
ِ َ‫أ‬
‫אכ‬
ُ َ
‫َ א ُ ْ َُ א‬
ٌ‫َ ْ َ ة‬
ُِ ْ َ ْ َ
‫َ ْ ْ َن‬
ُ
14
ِ ُْ
‫אن‬
ََ
َ ‫أ‬
‫أא‬
ِ ‫أ‬
‫أ‬
‫أ א‬
İsm-i
Tafdîl
‫אدאت‬
ٌ َ َ
‫א‬
‫أ‬
‫أ‬
‫أא‬
ِ ‫أ‬
Mübâlağa-i
İsm-i Fâil
‫أ‬
‫أ‬
‫َ َ ْ ُ َن‬
ْ
ِ ‫أ‬
ِ ‫أ‬
‫א‬
‫أ א‬
Nehiy
‫أ‬
‫أ‬
َ ‫أ‬
‫א‬
ِ ‫أ‬
‫أ א‬
‫אכ ُ א‬
ُ ُْ
Emir
‫أ א‬
ٌَ ُ ْ َ
‫أ‬
‫أא‬
ِ ‫أ‬
İsm-i
Mef’ûl
15
‫أא‬
‫أ‬
ِ ‫أ‬
‫א‬
‫أ‬
َ ‫أ‬
ِ َ ِ ‫َא‬
‫אن‬
İsm-i
Fâil
ً ُ ‫ُد‬
Masdar
‫رس‬
ُ َ ُْ
ِ ‫أ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫א‬
‫أ א‬
Muzâri
Mechûl
‫أא‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫أَ כ‬
ُُ ْ
‫א‬
‫أ‬
ِ ‫أ‬
Muzâri
Ma’lûm
‫ُכ ِ َن‬
ْ
‫أ‬
ِ ‫أ‬
‫א‬
‫أ א‬
‫أא‬
Mâzî
Mechûl
ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.
ِ
ْ ََ
ِ ‫أ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫א‬
Mâzî
Ma’lûm
‫)‪BÂBLAR (22‬‬
‫)‪I- SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARI (6‬‬
‫زن‪:‬‬
‫َא ْ َ ْ ُ‬
‫زون‪:‬‬
‫َא ْ َ ْ ُ ُ‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫َ َ َ – َْ ُ ُ‬
‫–‬
‫َ َ َ َْ ُ ُ‬
‫َ َ َ – َْ ِ ُ‬
‫َ َب – َ ْ ِ ُب‬
‫َ‬
‫–‬
‫َ َ َ َْ َ ُ‬
‫ََ َ – َْ َ ُ‬
‫َِ َ – َْ َ ُ‬
‫ِ –‬
‫َ َ ََُْ‬
‫ََُ‬
‫َ ُ‬
‫َِ َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ ٌ – َ‬
‫–כ‬
‫َْ ٌ َ ْ ٌ‬
‫ــאن‬
‫َ ــ ْ ــ َ ــ َ ْ‬
‫َכ ْ ٌ – َ ْ ٌ‬
‫– َْ ُ ُ‬
‫َ – َ ْ ُ ُ‬
‫– َْ ِ ُ‬
‫ِ‬
‫َ – َ ْ ُ‬
‫‪1- Birinci Bâb:‬‬
‫‪2- İkinci Bâb:‬‬
‫‪3- Üçüncü Bâb:‬‬
‫‪4- Dördüncü Bâb:‬‬
‫– َ‬
‫‪5- Beşinci Bâb:‬‬
‫ـאن‬
‫َכــ ْ ــ َ َ ْ‬
‫‪6- Altıncı Bâb:‬‬
‫َ‬
‫)‪II- SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARI (12‬‬
‫)‪A- RUBÂÎLER (3‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫أَ ْ َ َ – ُ ْ ِ ُ – ِإ ْ َ א ً‬
‫َ‬
‫أכ َم – ُ ْכ ِ ُم – ِ‬
‫)כ ر م(‬
‫إכ א ً א‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َ َ – ُ َ ِّ ُ – َ ْ ِ ً‬
‫)ف ر ح(‬
‫َ َح – ُ َ ِ ُح – َ ْ ِ ً א‬
‫ّ‬
‫َ א َ َ – ُ َ א ِ ُ – ُ َ א َ َ ً ‪ /‬و ِ َ א ً ‪ /‬و ِ َ ًא‬
‫)ق ت ل(‬
‫َ א َ َ – ُ َ א ِ ُ – ُ َ א َ َ ً ‪ /‬و ِ َא ً ‪ /‬و ِ َא ً‬
‫‪1- İf‘âl Bâbı:‬‬
‫‪2- Tef‘îl Bâbı:‬‬
‫‪3- Mufâale Bâbı:‬‬
‫)‪B- HUMÂSÎLER (5‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫א زن‪:‬‬
‫א‬
‫زون‪:‬‬
‫ِא ْ َ َ َ – َ ْ َ ِ ُ – ِא ْ ِ َ א ً‬
‫ِ‬
‫ِ ِ‬
‫ِ‬
‫אرא‬
‫א ْ َכ َ َ – َ ْ َכ ُ – א ْ כ َ ً‬
‫ِא ْ َ َ َ – َ ْ َ ِ ُ – ِא ْ ِ َ א ً‬
‫ِא ْ َ َ َ – َ ْ َ ِ ُ – ِא ْ ِ َ א ً א‬
‫ِא ْ َ – َ ْ َ – ِא ْ ِ َ ً‬
‫ِא ْ َ – َ ْ َ – ِא ْ ِ ًאرא‬
‫َ‬
‫ََ َ – ََ َ ُ – ََ ً‬
‫َ َכ – َ َ َכ – َ َכ ً א‬
‫َ‬
‫ُ‬
‫َ َא َ َ – َ َ َא َ ُ – َ َא ُ ً‬
‫َ א َ َ – َ َ א َ ُ – َ א ُ ًא‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫‪1- İnfiâl Bâbı:‬‬
‫)כ س ر(‬
‫‪2- İftiâl Bâbı‬‬
‫)ج م ع(‬
‫‪3- İf‘ılâl Bâbı:‬‬
‫)ح م ر(‬
‫‪4- Tefa‘ul Bâbı:‬‬
‫)כ ل م(‬
‫‪5- Tefâul Bâbı:‬‬
‫)ب ع د(‬
‫‪16‬‬
C- SÜDÂSÎLER (4)
1- İstif‘âl Bâbı:
2- İf‘îâl Bâbı:
ً ‫ِא ْ َ ْ َ َ – َ ْ َ ْ ِ ُ – ِא ْ ِ ْ َ א‬
‫ِא ْ َ ْ َج – َ ْ َ ْ ِ ُج – ِא ْ ِ ْ א ً א‬
َ
َ
ً ‫ِא ْ َ ْ َ َ – َ ْ َ ْ ِ ُ – ِא ْ ِ َ א‬
‫ِא ْ َ ْ َ َ – َ ْ َ ْ ِ ُ – ِא ْ ِ َ א ًא‬
ً ‫ِא ْ َ َل – َ ْ َ ِّ ُل – ِא ْ ِ א‬
‫ِא ْ َ َذ – َ ْ َ ِّ ُذ – ِא ْ ِ ًאذא‬
ً َ ِ ْ ‫ِא ْ َאل – َ ْ َ אل – ِא‬
‫ِא ْ َ אر – َ ْ َ אر – ِא ْ ِ ًאرא‬
َ
(‫)خ ر ج‬
(‫)ع ش ب‬
3- İf‘ıvvâl Bâbı:
4- İf‘îlâl Bâbı:
(‫)ج ل ذ‬
(‫)ح م ر‬
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
III- RUBÂÎ MÜCERRED BÂBI (1)
Dahrace Bâbı:
ً َ ْ ِ ‫و‬/ً
‫ و ِد ْ א ً א‬/ ً َ ْ
َ
َ
ََ َْ – ُ ِ ْ َُ – ََ َْ
‫َد ْ َج – ُ َ ْ ِ ُج – َد‬
َ
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
IV- RUBÂÎ MEZÎD BÂBLARI (3)
A- HUMÂSÎ (1)
Tedahrace Bâbı:
ًُ ْ ََ – ُ َ ْ َ ََ – َ َ ْ ََ
(‫َ َ ْ َج – َ َ َ ْ ُج – َ َ ْ ً א )د ح ر ج‬
َ
َ
ُ
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
B- SÜDÂSÎLER (2)
1- İhranceme Bâbı:
2- İkşaarra Bâbı:
ً َ ْ ِ ْ ‫َ – َ ْ َ ْ ِ ُ – ِא‬
(‫َ – َ ْ ْ ِ – ِא ْ ِ ْ َ א ً א )ح ر ج م‬
َ
ُ َ
ً ِ ْ ‫– َ ْ َ ِ – ِא‬
(‫)ق ش ع ر‬
‫– َ ْ َ ِ – ِא ْ ِ ْ ًאرא‬
َ
َ
َ ْ َ ْ ‫ِא‬
ْ َ ْ ‫ِא‬
َ َ ْ ‫ِא‬
َ ْ ‫ِא‬
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
:‫א زن‬
:‫زون‬
‫א‬
BÂBLARLA İLGİLİ BAZI NOTLAR
Genel İlkeler:
1- Arapça’da fiillerin kökleri ya üç harfli ya da dört harfli olur.
2- Arapça’da fiiller, en az üç harfli, en fazla altı harfli olur.
3- Fiillerin harf sayısını belirlemek için mâzîlerinin müfred müzekker gâiblerine
bakılır.
Bâbların İsimleri:
1- Sülâsî mücerred bâblarının isimleri sıra numaralarıdır.
2- Sülâsî mezîd bâblarının isimleri vezinlerinin masdarlarıdır.
3- Rubâî mücerred ve rubâî mezîd bâblarının isimleri mevzûnlarının
mâzîleridir.
17
Sülâsî Mücerred Bâbları:
1- Bir fiilin sülâsî mücerred bâblarının hangisinden olduğunu tespit etmek için
mâzî ve muzârîsinin ayne’l-fiilinin (2. kök harfinin) harekesine bakılır. Ancak bu tür
fiillerin mâzî ve muzârîsinin harekelerini bilmenin bir kuralı yoktur; ya önceden
ezberlemiş olmak ya da sözlüğe bakmak gerekir.
2- Aynı kök harflerinden oluşan bir fiil, birden fazla sülâsî mücerred bâbından
gelebilir. Bu durumda bazen mânâ değişir, bazen değişmez. Dolayısıyla cümleye en
uygun mânâyı bulmak için sözlükteki ilgili maddeyi dikkatli bir şekilde okumak gerekir.
3- Bir fiilin sülâsî mücerred 3. bâbdan gelebilmesi için ayne’l-fiilinin (2. kök
harfinin) ya da lâme’l-fiilinin (3. kök harfinin) boğaz harflerinden (‫ ـ‬،‫ غ‬،‫ ع‬،‫ خ‬،‫ ح‬،‫ )أ‬biri
olması şarttır. (Tek istisnâsı: َ ْ َ - َ َ‫)أ‬.
. ُ َ ْ َ - َ َ ‫َذ‬
،َُ َْ - ََ َ
،ُ َ ْ َ - َ َ َ
،ُ َ ْ َ - َ َ َ
،‫ َ ْ ُأ‬- َ‫َ أ‬
َ
َ
Ancak ayne’l-fiili ya da lâme’l-fiili boğaz harfi olan her fiil üçüncü bâbdan
değildir.
. ُ َ ْ َ - َ ِ ‫ َز‬، ُ ُ َ - َ َ َ ، ُ َ ْ َ - َ ِ َ
ْ
Tef‘îl Bâbının Masdarları:
،ُ ُ ْ َ - َ َ َ
ُ
ِ ْ – َ َ ،‫ َم‬- ِ
َ
ُ َْ َ َ
َ
.‫ َ َح – ُ َ ِ ُح – َ ْ ِ ً א‬: ً ِ ْ َ
ّ
. ً َ ِ ْ َ ‫ َ ْ ِ א و‬- ‫ َ َب – ُ َ ِ ُب‬: ً َ ِ ْ َ
ً
ّ
.‫ َכ َر – ُ َכ ِ ُر – َ ْכ ِ א و َ ْכ ًאرא‬: ً ‫َ ْ َ א‬
َ
ً
ّ
ِ
.‫ َ َ – ُ ِ ُ – َ ِ ًא و א ًא‬: ً ‫ِ ْ َ א‬
ْ
َّ
َْ
.‫ َכ َب – ُ َכ ِ ّ ُب – َ ْכ ِ א و ِכ א ًא‬: ً ‫ِ א‬
ً
.‫ َ – ُ َ ِّ – َ ْ ِ ً א و َ َ ً א‬: ً ‫َ َ א‬
َ
ُ
-١
-٢
-٣
-٤
-٥
-٦
İftiâl Bâbı:
1- İftiâl bâbının fâe’l-fiilinde (‫ ز‬،‫ ذ‬،‫ )د‬harflerinden biri bulunursa, ( َ َ َ ْ ‫’) ِא‬nin (‫ )ت‬si
(‫’)د‬a dönüşür.
. ً ‫– َ ِ ُ – ِ ِ ّאد َ א‬
ِ ْ ِ – ِ ‫– ْد‬
.‫אذد َ א ًא‬
َ
ُ َ َ
ِ ِْ – ِ ‫– د‬
.‫אزد َ א ً א‬
ُ َ َْ َ
َ َ ‫ِאد‬
ِ
َْ
َ ‫אذد‬
ِ
َ ْ
َ ‫אزد‬
ِ
ِ
– َ َ ‫אدد‬
َ ْ – َ َ َ ‫َ – ْאد‬
– َ َ َ ‫َ – ِ ْאذ‬
– َ َ ‫– ِ ْאز‬
َ
َ
َ ‫َد‬
َ ‫َذ‬
َ ‫َز‬
2- İftiâl bâbının fâe’l-fiilinde (‫ ظ‬،‫ ط‬،‫ ض‬،‫ )ص‬harflerinden biri bulunursa, ( َ َ َ ْ ‫’) ِא‬nin
(‫’)ت‬si (‫’)ط‬ya dönüşür.
ِ ِ
.‫אرא‬
ً َ ْ ‫ْ ََ َ – َ ْ َِ ُ –א‬
.‫ْ َ َب – َ ْ َ ِ ُب – ِא ْ ِ א ًא‬
َ
َ
.‫َد – َ ِ ُد – ِא ِ ّ ًאدא‬
َ
َ
ِ
ِ
.‫אرא‬
ً َ ْ ‫ْ ََ َ – َ ْ َِ ُ –א‬
18
‫ِא‬
‫ِא‬
‫ِא‬
‫ِא‬
– َ ْ ‫َ – ِא‬
ََ
ََ
ِ
– ‫َ َب – א ْ َ َب‬
َ
َ
– ‫َ َد – ِא ْ َ َد – ِא ْ َ َد‬
َ
َ
َ
ِ
– َ َْ ‫ََ –א‬
َ
َ
3- İftiâl bâbının fâe’l-fiilinde (‫ ي‬،‫ و‬،‫ )ث‬harflerinden biri bulunursa, bu harfler (‫’)ت‬
ye dönüşür.
ِِ
ِ
.‫אرא‬
ً َ ّ‫ُ –א‬
. ً ‫َ ِ ُ – ِא ِّ َ א‬
ِِ
ِ
.‫אرא‬
ً َ ّ‫ُ –א‬
Tefa‘ul ve Tefâul Bâbları:
ِ
َ – ََ ‫א‬
– َ َ ‫ِא‬
ِ
َ –َ َ ‫א‬
– َ َ ْ ‫َ َ – ِא ْ َ َ – ِא‬
َ
َ
َ
ِ
ِ
– َ َ َ ْ ‫َو َ َ – ْאو َ َ َ – א‬
– َ َ ْ ‫َ َ – ِא ْ َ َ – ِא‬
َ
َ
َ
Tefa’ul ve tefâul bâblarının fâe’l-fiili (‫ ظ‬،‫ ط‬،‫ ض‬،‫ ص‬،‫ ش‬،‫ س‬،‫ ز‬،‫ ذ‬،‫ د‬،‫ ث‬،‫)ت‬
harflerinden biri olursa, bu bâbların (‫’)ت‬sinin bu harflere kalbedilip şeddelenmesi,
mâzîde ve masdarda başına bir hemze-i vasıl getirilmesi câizdir.
.‫ِאد – َ – ِאد א‬
ً
َ
ُ
. ً ُ ‫ِא א َ َ – َ א َ ُ – ِא א‬
19
– ‫دد – د‬
–
–
َ
َ ََ َ ََ
– َ َ ‫– َ َא َ َ – َ َא َ َ – א‬
‫د‬
َََ
ََُ
BAZI SÎĞALARIN YAPILIŞI
1- FİİL-İ MÂZÎ
a) Ma‘lûm
Fiil-i mâzî ma‘lûmun her bâba göre kalıplarını ezberlediniz.
b) Mechûl
Fiil-i mâzîyi mechûle çevirmek için sırasıyla dört işlem yapılır:
1- Son harf olduğu gibi bırakılır.
2- Sondan bir önceki harf kesrelenir.
3- Sâkin harfler olduğu gibi bırakılır.
4- Geri kalan harfler dammelenir.
ِ
َ ُ –
ِ
َ ُ – َ
َِ ُ –
‫َ َب – ُ ِ َب‬
َ
ِ
َ ُ – َ ُ َ
‫َ َح – ُ ِ َح‬
ّ
ِ
ِ
َ ُ ْ ُ‫א ْ َ َ َ – א‬
َ ِ ُ ُ – َ َ ‫َ َא‬
‫ِא ْ َ َذ – אُ ْ ُ ِّ َذ‬
َ ََ
ِ
َ
َ َ ‫َא‬
ِ
ُ ْ ُ‫א ْ َ – א‬
‫ِא ْ َ ْ َج – אُ ْ ُ ْ ِ َج‬
َ
‫ِא ْ َ אر – אُ ْ ُ ر‬
ِ
‫–א‬
‫ِא‬
َ ُْ ْ ُ َ َ َْ ْ
‫َ َ ْ َج – ُ ُ ْ ِ َج‬
َ
ِ –
َ ُ َ َ َ
ِ – ِ
َ ُ
َ َ
‫أכ ِ َم‬
ْ ُ – ‫أכ َ َم‬
َْ
ِ ‫ِא כ – א כ‬
َ ُ ُْ َ َ َ ْ
ِ‫כ – כ‬
َُّ ُ َ َ َ
ِ ُ ُ‫ِא َ َ – א‬
ْ
َ
َ ْ ْ
‫َد ْ َج – ُد ْ ِ َج‬
َ
ِ ُ ْ ُ‫ِא ْ َ – א‬
َ
2- FİİL-İ MUZÂRİ
a) Ma‘lûm
Fiil-i muzâri ma‘lûmun her bâba göre kalıplarını ezberlediniz.
b) Mechûl
Fiil-i muzârîyi mechûle çevirmek için iki işlem yapılır:
1- Muzâraat harfi dammelenir.
2- Sondan bir önceki harf fethalanır.
ُ َ ُْ –
ُ َ ْ ُ – ُ
ُ َ ‫– ُ َא‬
َ ْ ُ –
ُ َ َْ
ِ
ْ َ
ُ ِ ‫ُ َא‬
َ ْ َ
‫َ ْ َ ْ ِ ُج – ُ ْ َ ْ ُج‬
َ
‫َ ْ َ אر – ُ ْ َ אر‬
‫َ ْ ِ ُب – ُ ْ ُب‬
َ
ُ َ ْ ُ –ُ ُ ْ َ
‫ُ َ ِ ُح – ُ َ ُح‬
ّ
ِ
ُ ََْ ُ – ُ َْ َ
ُ
،‫ُذ‬
20
َ ‫َ َ َא َ ُ – ُ َ َא‬
َ ْ ُ – ‫َ ْ َ ِّ ُذ‬
–
ُ َ ُْ ُ ُ َْ
–
ُ َُْ ُ ََْ
‫ُ ْכ ِ ُم – ُ ْכ ُم‬
َ
‫כِ – כ‬
ُ َ َ ُْ ُ َ َْ
‫כ – כ‬
ُ َ َُ ُ َ ََ
ِ
ُ َ ْ َ ُْ – ُ ْ َ َْ
– ِ
ُ َ َْ ْ ُ ُ َْ ْ َ
‫َ َ َ ْ ُج – ُ َ َ ْ ُج‬
َ
َ
‫ُ َ ْ ِ ُج – ُ َ ْ ُج‬
َ
ِ
َ َ ُْ – َ َْ
3- MASDAR-I GAYR-I MÎMÎ
a) Sülâsî Mücerred Bâblarından
Sülâsî mücerred bâblarının masdar-ı gayr-ı mîmîleri semâî, yani kuralsız olup
otuzdan fazla kalıp tespit edilmiştir. Dolayısıyla sülâsî mücerred fiillerin masdar-ı
gayr-ı mîmîlerini bilmek için önceden ezberlemiş olmak ya da sözlüğe bakmak
gerekir. Bazen bir fiilin birden fazla masdar-ı gayr-ı mîmîsi olur ve fiil o masdarlara
göre farklı manalara gelir. Bundan dolayı sözlükteki ilgili maddeyi dikkatli okumak
gerekir.
b) Sülâsî Mücerred Dışındaki Bâblardan
Sülâsî mücerred dışındaki bâbların masdar-ı gayr-ı mîmîleri kurallı olup her
bâba göre kalıplarını ezberlediniz.
4- İSM-İ FÂİL
a) Sülâsî Mücerred Bâblarından
Sülâsî mücerred bâblarından ism-i fâil, ( ٌ ِ ‫ ) َ א‬kalıbında gelir.
ِ
ٌ ‫َ َ َ – َא‬
. ٌ ِ ‫َ ِ َ – َא‬
‫אرب‬
ٌ ِ َ – ‫َ َ َب‬
(ٌ َ َ ) ٌ ِ ‫َ ُ َ – َא‬
ٌ
b) Sülâsî Mücerredin Dışındaki Bâblardan
ِ ‫َ – َא‬
َ َ
ِ‫ِ – א‬
ٌ َ َ َ
Sülâsî mücerredin dışındaki bâblardan ism-i fâil, fiil-i muzâriden yapılır:
1- Muzâraat harfi hazfedilip yerine dammeli mim getirilir.
2- Sondan bir önceki harf kesrelenir.
ٌ ِ ‫ُ َא ِ ُ – ُ َא‬
َ ْ ُ – َ ْ َ
‫َ ْ َ ْ ِ ُج – ُ ْ َ ْ ِ ٌج‬
‫َ ْ َ אر – ُ ْ َ אر‬
ِ
– ِ
ٌ َْ ْ ُ ُ َْ ْ َ
‫ُ َ ِ ُح – ُ َ ِ ٌح‬
ّ
ّ
ِ
ِ
ٌ َْ ُ – ُ َْ َ
ٌ ِ ‫َ َ َא َ ُ – ُ َ َא‬
‫َ ْ َ ِّ ُذ – ُ ْ َ ِّ ٌذ‬
‫َ َ َ ْ ُج – ُ َ َ ْ ِ ٌج‬
َ
5- İSM-İ MEF‘ÛL
‫ُ ْכ ِ ُم – ُ ْכ ِ ٌم‬
ِ‫כِ – כ‬
ٌ َ ْ ُ ُ َ َْ
ِ‫כ – כ‬
ٌ ّ َ َ ُ ُ َ ََ
ِ
ِ
ٌ ْ َ ُْ – ُ ْ َ َْ
‫ُ َ ْ ِ ُج – ُ َ ْ ِ ٌج‬
. ِ َ ْ ُ – ِ َ َْ
a) Sülâsî Mücerred Bâblarından
Sülâsî mücerred bâblarından ism-i mef‘ûl, (‫ ) َ ْ ُ ٌل‬kalıbında gelir.
‫َ َ َ – َ ْ ُ ٌح‬
.‫َ ِ َ – َ ْ ُ ٌب‬
‫وب‬
ٌ ُ ْ َ – ‫َ َ َب‬
‫َ ُ َ – َ ْ ُ ٌن‬
21
‫– َ ْ ُ ٌر‬
َ
‫– َ ْ ُ ٌم‬
َ
ِ
َ َ
َ
b) Sülâsî Mücerredin Dışındaki Bâblardan
Sülâsî mücerredin dışındaki bâblardan ism-i mef‘ûl, fiil-i muzâriden yapılır:
1- Muzâraat harfi hazfedilip yerine dammeli mim getirilir.
2- Sondan bir önceki harf fethalanır.
ٌ َ ‫ُ َא ِ ُ – ُ َא‬
َ ْ ُ – َ ْ َ
‫َ ْ َ ْ ِ ُج – ُ ْ َ ْ ٌج‬
َ
‫َ ْ َ אر – ُ ْ َ אر‬
– ِ
ٌ َ َْ ْ ُ ُ َْ ْ َ
ٌ َ
ٌ
‫ٌذ‬
‫ُ َ ِ ُح – ُ َ ٌح‬
ّ
ِ
َْ ُ – ُ َْ َ
َ ‫َ َ َא َ ُ – ُ َ َא‬
َ ْ ُ – ‫َ ْ َ ِّ ُذ‬
‫َ َ َ ْ ُج – ُ َ َ ْ ٌج‬
َ
َ
‫ُ ْכ ِ ُم – ُ ْכ ٌم‬
َ
‫כِ – כ‬
ٌ َ َ ْ ُ ُ َ َْ
‫כ – כ‬
ٌ َ َ ُ ُ َ ََ
ِ
ٌ َ ْ َ ُْ – ُ ْ َ َْ
‫ُ َ ْ ِ ُج – ُ َ ْ ٌج‬
َ
. َ َ ْ ُ – ِ َ َْ
Not: İsm-i fâil ve ism-i mef‘ûllerin bu kıyâsî (kurallı) kalıplarının dışında
birtakım semâî (kuralsız) kalıpları da vardır. Eğer bir fiilin semâî ism-i fâil ve/veya
ism-i mef‘ûlü kullanılıyorsa, Arapça’dan Arapça’ya sözlüklerde o fiilin mâzî, muzâri ve
masdarı verildikten sonra ism-i fâili (...
), ism-i mef’ûlü de (... ‫ )وذאכ‬denilerek
gösterilir.
6- EMR-İ HÂZIR
a) Ma‘lûm
Emr-i hâzırın ma‘lûmu fiil-i muzârinin muhâtabından yapılır:
1- Muzâraat harfi hazfedilir.
2- Sonra bakılır:
a) Muzâraat harfinden sonra gelen harf sâkin ise, başına bir hemze-i
vasıl getirilir:
- Ayne’l-fiili dammeli ise, hemze dammelenir.
- Ayne’l-fiili fethalı veya kesreli ise hemze kesrelenir.
b) Muzâraat harfinden sonra gelen harf harekeli ise, hemze getirilmez.
3- Sonu cezmedilir:
a) Son harf sahih ise, harekesi hazfedilir.
b) Son harf illetli ise, kendisi hazfedilir.
c) Tesniyelerde, cemi müzekkerlerde ve müfred müennes muhâtabada
(ef‘âl-i hamsede) nûn hazfedilir.
ِ
ْ َْ‫–א‬
ِ ِ
ْ ْ ‫ُ –א‬
ْ ِ ‫– َא‬
ُ َ َْ
ِ َ
ْ
ُ ِ ‫ُ َא‬
‫َ ْ َ – ِא ْ َ ِא ْ َ ِ ِא ْ َ ِ ْر‬
ّ
‫َ ْ ِ ُب – ِא ْ ِ ْب‬
ْ ُ ْ ُ‫َ ْ ُ ُ – א‬
‫ُ َ ِ ُح – َ ِ ْح‬
ّ
ّ
ِ ِ
ِ
ْ َ ْ ‫َ ْ َ ُ –א‬
22
‫–א‬
ْ ُ ُْ ُ ُ َْ
‫َ ْ َ – ِא‬
َْْ
ُ
‫أכ ِ ْم‬
ْ َ – ‫ُ ْכ ِ ُم‬
ِ ‫כ ِ – ِא כ‬
ْ َ ْ ُ َ َْ
‫َ ْ ِ ُج – ِא ْ َ ْ ِ ْج‬
ِ ِ
ِ
ِ
‫אرر‬
ْ ِ َ ْ ‫אر א‬
ّ َ ْ ‫َ אر – א ْ َ אر א‬
ِ
‫ْ ِ – ِא‬
ْ َْ ْ
ُ َ
َْ
ْ َ
ْ َ
ِ
َ ْ‫َْ َ –א‬
.( ْ ِ ) ‫َو َ َ ِ َ ِ – ِق‬
. ْ َ – ‫אف‬
ُ َ َ
ْ َ ‫َ َ َא َ ُ – َ َא‬
‫َ ْ َ ِّ ُذ – ِא ْ َ ِّ ْذ‬
‫َ َ َ ْ ُج – َ َ ْ ْج‬
َ
َ
.‫ِא ْ َ ْ ِ ْر‬
ِ ِ – ِ َ
‫אرم‬
ْ
ْ
.‫אذכ‬
ُ ْ ُ – ‫َ ْ ُכ‬
(... ، َ ُ
ْ ِ – ُ َِ
‫כ – כ‬
ْ َ َ ُ َ ََ
ِ
ِ
ِ
ْ ْ َ ْ ‫َْ َ ْ ُ –א‬
‫ُ َ ْ ِ ُج – َد ْ ِ ْج‬
ِ ِ ‫َ ْ َ ِ – ِא ْ َ ِ א‬
ّ َ ْ
ُ ْ ُ‫َ ْ ُ و – א‬
‫אرض‬
َ ِْ – َ َْ
– ‫َ ُ ُل – ُ ْ ) َ ُ َ ِن‬
b) Mechûl
Emr-i hâzırın mechûlü fiil-i muzârinin mechûlünün muhâtabından yapılır:
1- Başına emir lâmı getirilir.
2- Sonu cezmedilir.
ِ – ُ
ْ َُ
ُ َ
‫ُ َ َכ – ِ כ‬
ْ َ َُ
ُ
ِ
.‫ُ َ ْ ُج – ُ َ ْ ْج‬
َ
َ
ِ
َ ُْ – َ ُْ
.‫َ ِ ُ َ – ِ ُ َق‬
. ْ َ ُ ِ – ‫אف‬
ُ َ ُ
ِ – ُْ
‫ُ ْכ ُم – ِ ُ ْכ ْم‬
َ
َ
ْ َ ُْ
ُ َ
ِ
ْ َ ‫ُ َא َ ُ – ِ ُ َא‬
ْ ََْ ُ – ُ ََْ ُ
‫ُ ْ َ ْ ُج – ِ ُ ْ َ ْ ْج‬
ْ َ ‫ُ َ َא َ ُ – ِ ُ َ َא‬
َ
َ
ِ
‫ُ َ – ِ ُ َم‬
َ ْ ُ – ‫ُ ْ َى‬
ْ
ْ
.‫ُ ْ َכ – ِ ُ ْ َכ‬
‫ُ َ – ِ ُ َض‬
ْ
ْ
ِ
( َ ‫אل – ِ ُ َ ْ ) ُ َ א َ ِن – ِ ُ َ א‬
ُ َُ
ُ َُ
ْ َ ُ – ‫אع‬
23
‫‪SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARIN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫א אب א ول א אب א א‬
‫َ َ َ‬
‫)ُ ِ (‬
‫َ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫)ُْ َ (‬
‫ُ‬
‫َ ْ א‬
‫ً‬
‫א ِ‬
‫َ ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌر‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫א‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫א‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َ ْ َْ ُ َ‬
‫ِ‬
‫َْ ُ ْ‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫א‬
‫ُْ ُ ْ‬
‫)ُِْ َ (‬
‫ْ‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫َْ َ ٌ‬
‫ِ‬
‫ْ َ ٌ‬
‫َ ْ ًة‬
‫َ‬
‫ِ ْ ًة‬
‫َ‬
‫ُ َ ٌْ‬
‫َ ْ ِي‬
‫אر‬
‫َ ٌ‬
‫أَ‬
‫ْ َ ُ‬
‫َ א أَ ْ َ ُه‬
‫َ‬
‫أَ ْ ِ ِ ِ‬
‫ْ‬
‫َ َب‬
‫َ‬
‫) ُ ِ َب(‬
‫َ ْ ِ ُب‬
‫) ُ ْ ُب(‬
‫َ‬
‫َ ًא‬
‫ْ‬
‫אرب‬
‫َ ِ ٌ‬
‫وب‬
‫َ ْ ُ ٌ‬
‫َ َ ْ ِ ْب‬
‫ْ‬
‫َ א َ‬
‫َא َ ْ‬
‫ْ ِ ْب‬
‫ِ ُب‬
‫ِ ُب‬
‫ِ َب‬
‫َ َ ْ‬
‫َْ َ ْ‬
‫ِ ْ ِ ْب‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ِ ْب‬
‫ِא ْ ِ ْب‬
‫) ِ ُ ْ ْب(‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ِ ْب‬
‫ب‬
‫َ ْ َ ٌ‬
‫ِ ْ ٌب‬
‫َ‬
‫َ ًَْ‬
‫ِ ًَْ‬
‫ُ َْ ٌ‬
‫َ ِ‬
‫ْ‬
‫אب‬
‫َ ٌ‬
‫أَ ْ ُب‬
‫َ‬
‫َ א أَ ْ َ َ ُ‬
‫أَ ْ ِ ب ِ ِ‬
‫ْ‬
‫א אب א א‬
‫ََ َ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫َْ َ ُ‬
‫) ُ ْ َ ُ(‬
‫َ ْ ًא‬
‫ِ‬
‫َא ٌ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ُ ٌح‬
‫َْ َ ْ‬
‫א אب א א‬
‫ِ‬
‫َ َ‬
‫)ُِ (‬
‫َ‬
‫ََُْ‬
‫)ُْ َ (‬
‫ُ‬
‫ِ ْ ًא‬
‫אِ‬
‫َ ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌم‬
‫َْ ََْْ‬
‫א‬
‫َ ََْْ‬
‫َ א َْ َ ْ‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫َ ْ َْ َ َ‬
‫ِ‬
‫ََْ ْ‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫ِ‬
‫אَْ ْ‬
‫)ِ ُ ْ َ ْ(‬
‫َ ََْ ْ‬
‫ََْ ٌ‬
‫ِ‬
‫َْ ٌ‬
‫א‬
‫َ ََُْ‬
‫َ ََُْ‬
‫َْ َََْ‬
‫ِ‬
‫ََْْ‬
‫َ ََْْ‬
‫ِא‬
‫َْْ‬
‫)ُِ ْ َ (‬
‫ْ‬
‫َ ََْْ‬
‫ٌََْ‬
‫ِ‬
‫ٌَْ‬
‫ََْ ً‬
‫َِْ ً‬
‫َْ َ ً‬
‫ِْ َ ً‬
‫َُْ ٌ‬
‫َ ِ‬
‫ْ‬
‫אح‬
‫َ ٌ‬
‫أَ ْ َ ُ‬
‫َ א أَ ْ َ َ ُ‬
‫أَ ْ ِ ِ ِ‬
‫ْ‬
‫ُ َْ ٌ‬
‫ِِْ‬
‫َ ٌم‬
‫أَ‬
‫َُْ‬
‫َ א أَ ْ َ َ ُ‬
‫أَ ِ ِ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫‪24‬‬
‫א אب א א‬
‫َ ُ َ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫َ ْ ُ ُ‬
‫) ُ ْ َ ُ(‬
‫ُ ْ ًא‬
‫َא ِ ٌ ) َ َ ٌ(‬
‫َ ْ ُ ٌن‬
‫َْ َ ْ ُ ْ‬
‫َ א َ ْ ُ ْ‬
‫َא َ ْ ُ ُ‬
‫َ َ ْ ُ ُ‬
‫َْ َ ْ ُ َ‬
‫ِ‬
‫َ ْ ُ ْ‬
‫َ َ ْ ُ ْ‬
‫אُ ْ ُ ْ‬
‫)ُِ ْ َ ْ(‬
‫َ َ ْ ُ ْ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َ ٌ‬
‫ْ َ ٌ‬
‫َ ْ ًَ‬
‫ِ ْ ًَ‬
‫ُ َ ْ ٌ‬
‫ِ‬
‫ُ ْ‬
‫אن‬
‫َ ٌ‬
‫أَ ْ َ ُ‬
‫َ א أَ ْ َ َ ُ‬
‫أَ ِ ِ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫א אب א אدس‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫ِ‬
‫َ ْ ُ‬
‫)ُ ْ َ ُ (‬
‫ِ ْ א ًא‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َא ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌب‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ א َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ ُ‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ ْ‬
‫ِ ِ‬
‫אْ ْ‬
‫)ُِ ْ َ ْ (‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َ ٌ‬
‫ْ َ ٌ‬
‫َ ْ ًَ‬
‫ِ ْ ًَ‬
‫ُ َ ْ ٌ‬
‫ِ אِ‬
‫ْ َ‬
‫אب‬
‫َ ٌ‬
‫أَ ْ َ ُ‬
‫َ א أَ ْ َ َ ُ‬
‫أَ ِ ِ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫أכ ِ ْم‬
‫َْ‬
‫) ِ ُ ْכ ْم(‬
‫َ‬
‫َ ُ ْכ ِ ْم‬
‫َْ‬
‫ِ ْכ ِ ْم‬
‫ُ‬
‫َ ُ ْכ ِ ْم‬
‫َ‬
‫َא‬
‫ُ ْכ ِ ُم‬
‫ُ ْכ ِ ُم‬
‫ُ ْכ ِ َم‬
‫ُ ْכ ٌم‬
‫َ‬
‫َ ُ ْכ ِ ْم‬
‫ْ‬
‫َ א ُ ْכ ِ ْم‬
‫) ُ ْכ ُم(‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫إכ א ً א‬
‫َْ‬
‫ُ ْכ ِ ٌم‬
‫َ‬
‫أכ َم‬
‫َْ‬
‫أכ ِ َم(‬
‫)ُْ‬
‫ُ ْכ ِ ُم‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫َ َح‬
‫) ُ ِ َح(‬
‫ّ‬
‫ُ َ ِ ُح‬
‫ّ‬
‫) ُ َ ُح(‬
‫َ ُ َ ِ ُح‬
‫ّ‬
‫َ ْ ُ َ ِ َح‬
‫ّ‬
‫ِ َ ِ ْح‬
‫ُ ّ‬
‫َ ُ َ ِ ْح‬
‫ّ‬
‫َ ِ ْح‬
‫ّ‬
‫) ِ ُ َ ْح(‬
‫َ ُ َ ِ ْح‬
‫ّ‬
‫َ ُ َ ِ ْح‬
‫ْ ّ‬
‫َ א ُ َ ِ ْح‬
‫ّ‬
‫َ א ُ َ ِ ُح‬
‫ّ‬
‫َُ‬
‫َُ‬
‫ِ ٌح‬
‫ّ‬
‫ٌح‬
‫َ ْ ِ ًא‬
‫َْ ِ ْ‬
‫) ِ ُ َא َ ْ (‬
‫َ ُ َא ِ ْ‬
‫َא َ َ‬
‫)ُ َِ(‬
‫ُ َא ِ ُ‬
‫) ُ َא َ ُ (‬
‫ُ َ א َ َ ً و ِ َא ً و ِ َא ً‬
‫ُ َא ِ ٌ‬
‫ُ َא َ ٌ‬
‫َ ْ ُ َא ِ ْ‬
‫َ א ُ َא ِ ْ‬
‫َ א ُ َא ِ ُ‬
‫َ ُ َא ِ ُ‬
‫َ ْ ُ َא ِ َ‬
‫ِ ُ َא ِ ْ‬
‫َ ُ َא ِ ْ‬
‫َא ِ ْ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫ِא כ‬
‫ْ ََ َ‬
‫)אُ ْ ُכ ِ (‬
‫َ‬
‫כِ‬
‫َْ َ ُ‬
‫) ُ ْ َכ َ (‬
‫ُ‬
‫ِ ِ‬
‫אرא‬
‫א ْכ َ ً‬
‫כِ‬
‫ُْ َ ٌ‬
‫כ‬
‫ُْ ََ ٌ‬
‫כِ‬
‫َ ْ َْ َ ْ‬
‫א כِ‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫א כِ‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫כِ‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫כِ‬
‫َ ْ َْ َ َ‬
‫ِ כِ‬
‫َْ َ ْ‬
‫כِ‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫ِא כ ِ‬
‫ْ َ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َכ َ (‬
‫ْ‬
‫כِ‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫‪25‬‬
‫ِ‬
‫َْ َ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ א َ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َْ َ َْ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ َْ ْ‬
‫ِ ِ‬
‫אَْ ْ‬
‫)ُِ ْ َ َ ْ(‬
‫ِ‬
‫َ َ َْ ْ‬
‫ُ ََْ ٌ‬
‫ِ‬
‫אََْ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ َ (‬
‫ِ‬
‫َ َْ ُ‬
‫) ُ ْ َ َ ُ(‬
‫ِא ْ ِ َ א ً א‬
‫ِ‬
‫ُ َْ ٌ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫)َ‬
‫)ُ‬
‫رن(‬
‫َِْ َ‬
‫رن(‬
‫ََْ َ‬
‫َ َ ْ َ‬
‫َْ َ ْ َ‬
‫ِ ْ َ ‪ْ ِ َ ْ ِ / ِ َ ْ ِ /‬ر‬
‫َ ّ َ‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬‬
‫ِא ْ َ ‪ِ /‬א ْ َ ِ ‪ِ /‬א ْ َ ِ ْر‬
‫ّ‬
‫ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ ‪ْ َ ْ ُ / ِ َ ْ ُ ِ /‬ر(‬
‫َ‬
‫ّ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬‬
‫َ ِ ْر‬
‫َ ِ ْر‬
‫َ ْ َ ِ ْر‬
‫א َ ْ َ ِ ْر‬
‫ْ َِْ َ‬
‫رن ‪ْ َ /‬‬
‫ْ ََْ َ‬
‫رن ‪ْ ُ /‬‬
‫ِ‪/‬‬
‫‪/‬‬
‫َْ َ ْ َ َْ َ ْ َّ َْ‬
‫َ א َ ْ َ ‪ َ /‬א َ ْ َ ِّ ‪َ /‬‬
‫َא َ ْ َ‬
‫ُ ْ َ‬
‫ُ ْ َ‬
‫َ ْ َ‬
‫)ُ ْ َ (‬
‫ِא ْ ِ ًאرא‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫)א ُ ْ ُ (‬
‫رن ‪(...‬‬
‫) ‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ‬
‫رن ‪(...‬‬
‫) ‪ :‬אُ ْ ُ ِ ْ َ‬
‫ِא ْ ِ َْل‬
‫א כ‬
‫َ ََ َ ْ‬
‫א כ‬
‫َ ََ َ ُ‬
‫כ‬
‫َ ََ َ ُ‬
‫כ‬
‫َ ْ ََ َ َ‬
‫ِ כ‬
‫ََ َ ْ‬
‫כ‬
‫َ ََ َ ْ‬
‫כ‬
‫َ َ ْ‬
‫) ِ ُ َ َכ (‬
‫ْ‬
‫כ‬
‫َ ََ َ ْ‬
‫כ‬
‫َ َ َ‬
‫) ُ ُכ ِّ (‬
‫َ‬
‫כ‬
‫ََ َ ُ‬
‫) ُ َ َכ (‬
‫ُ‬
‫ََכ ً א‬
‫כِ‬
‫َُ ٌَّ‬
‫כ‬
‫َُ َ ٌ‬
‫כ‬
‫َ ْ ََ َ ْ‬
‫ََ ْ‬
‫‪SÜLÂSÎ MEZÎD RUBÂÎ VE HUMÂSÎ BÂBLARIN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫َ א َ َ َא َ ْ‬
‫َ א َ َ َא َ ُ‬
‫َ َ َ َא َ ُ‬
‫َ ْ َ َ َא َ َ‬
‫ِ َ َ َא َ ْ‬
‫َ َ َ َא َ ْ‬
‫َ َא َ ْ‬
‫)ِ َُ א َ ْ(‬
‫َ‬
‫َ َ َ َא َ ْ‬
‫َ َא َ َ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫ُ‬
‫َ َ َא َ ُ‬
‫) ُ َ א َ ُ(‬
‫َ‬
‫َ א ُ ًא‬
‫َ‬
‫א ٌِ‬
‫ُ ََ‬
‫ُ َ َא َ ٌ‬
‫َ ْ َ َ َא َ ْ‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫َ َْ‬
‫ِא ْ َ ْ‬
‫ِ‬
‫) ُْ َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ِ ْج‬
‫ْ ْج(‬
‫َ‬
‫َ ْ ِ ْج‬
‫َ ْ َ ْ ِ َج‬
‫َ ْ ِ ْج‬
‫َ ْ َ ْ ِ ْج‬
‫َא َ ْ َ ْ‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫ِ ُج‬
‫ِ ُج‬
‫َ ْ َ ْ ِ ُج‬
‫) ُ ْ َ ْ ُج(‬
‫َ‬
‫ِא ْ ِ ْ א ً א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َ ْ ِ ٌج‬
‫ُ ْ َ ْ ٌج‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َ ْ ِ ْج‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َ ْ ِ ْج‬
‫ِא ْ َ ْ َج‬
‫َ‬
‫)אُ ْ ُ ْ ِ َج(‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ُْ َ ْ َ ٌ‬
‫ِ‬
‫َْ َْ َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ א َْ َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ َ ْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َْ َ ْ ُ‬
‫ِ‬
‫َْ َْ َ ْ َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َْ َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫אْ َ ْ ْ‬
‫)ُِ ْ َ ْ َ ْ (‬
‫ِ‬
‫َ َْ َ ْ ْ‬
‫ِ‬
‫אْ َ ْ َ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ َ (‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ ُ‬
‫)ُْ َ ْ َ ُ (‬
‫ِא ْ ِ َ א ًא‬
‫ِ‬
‫ُْ َ ْ ٌ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫ُ ْ َ אر‬
‫َ ْ َ ْ َ אر‪ْ َ ْ َ /‬‬
‫َ א َ ْ َ אر‪ َ /‬א َ‬
‫אر‪ْ َ ْ َ /‬‬
‫َ ِّ‬
‫ْ َ ِّ‬
‫אر‪ َ /‬א َ‬
‫رر‬
‫َא ِ ْ‬
‫رر‬
‫ْ َא ِ ْ‬
‫אررن ‪(...‬‬
‫ِא ْ َ אر ) ‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ‬
‫ررن ‪(...‬‬
‫) א ُ ْ ُ ر( ) ‪ :‬א ُ ْ ُ ِ ْ َ‬
‫אررن(‬
‫אررن ‪َ ْ ِ َ ْ َ /‬‬
‫َ ْ َ אر ) َ ْ َ ِ ْ َ‬
‫אررن(‬
‫) ُ ْ َ אر( ) ُ ْ َ َ ْ َ‬
‫אررن ‪َ ْ َ َ ْ ُ /‬‬
‫ِא ْ ِ ًאرא‬
‫َ‬
‫ُ ْ َ אر‬
‫َ א َ ْ َ ِّ ُذ َ א َ ْ َ אر‬
‫َ َ ْ َ ِّ ُذ َ َ ْ َ אر‬
‫َ ْ َ ْ َ ِّ َذ َ ْ َ ْ َ אر‬
‫ِ ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ ْ َ ِّ ْذ‬
‫رر‬
‫אر‪ َ ْ َ /‬א ِ ْ‬
‫َ ْ َ אر‪ّ َ ْ َ /‬‬
‫َ‬
‫رر‬
‫َ َ ْ َ ِّ ْذ َ َ ْ َ אر‪ِّ َ ْ َ َ /‬‬
‫אر‪ َ ْ َ َ /‬א ِ ْ‬
‫ِ ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫رر‬
‫ِא ْ َ ِّ ْذ‬
‫אر‪ /‬א ْ َ א ِ ْ‬
‫א ْ َ אر‪ /‬א ْ َ ّ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ ِ‬
‫אرر(‬
‫) ُ ْ َ ْذ( ) ُ ْ َ אر‪ّ َ ْ ُ /‬‬
‫אر‪ْ َ َ ْ ُ /‬‬
‫رر‬
‫אر‪ َ ْ َ َ /‬א ِ ْ‬
‫َ َ ْ َ ِّ ْذ َ َ ْ َ אر‪ِّ َ ْ َ َ /‬‬
‫َ َ ْ َ ِّ ْذ‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِّ ْذ‬
‫ُ ْ َ ٌذ‬
‫َ ْ َ ِّ ُذ‬
‫) ُ ْ َ ُذ(‬
‫ِא ْ ِ ًאذא‬
‫ُ ْ َ ِّ ٌذ‬
‫ِא ْ َ َذ‬
‫)אُ ْ ُ ِّ َذ(‬
‫ِא ْ ِ ْאل‬
‫ِא ْ ِ َْل‬
‫َ َ ْ َج‬
‫َ‬
‫) ُ ُ ْ ِ َج(‬
‫‪26‬‬
‫َ א ُ َ ْ ِ ْج‬
‫َ א ُ َ ْ ِ ُج‬
‫َ ُ َ ْ ِ ُج‬
‫َ ْ ُ َ ْ ِ َج‬
‫ِ َ ْ ِ ْج‬
‫ُ‬
‫َ ُ َ ْ ِ ْج‬
‫َد ْ ِ ْج‬
‫) ِ ُ َ ْ ْج(‬
‫َ‬
‫َ ُ َ ْ ِ ْج‬
‫َ א َ َ َ ْ ْج‬
‫َ‬
‫َ א َ َ َ ْ ُج‬
‫َ‬
‫َ َ َ َ ْ ُج‬
‫َ‬
‫َ ْ َ َ َ ْ َج‬
‫َ‬
‫ِ َ َ ْ ْج‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ َ َ َ ْ ْج‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ْج‬
‫َ‬
‫) ِ ُ َ َ ْ ْج(‬
‫َ‬
‫َ َ َ َ ْ ْج‬
‫َ‬
‫َ َ َ ْ ُج‬
‫ُ َ ْ ِ ُج‬
‫َ‬
‫) ُ َ َ ْ ُج(‬
‫) ُ َ ْ ُج(‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َد ْ َ ً ود ْ א ً א َ َ ْ ً א‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ُ‬
‫ُ َ َ ْ ِ ٌج‬
‫ُ َ ْ ِ ٌج‬
‫ُ َ َ ْ ٌج‬
‫ُ َ ْ ٌج‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ َ َ َ ْ ْج‬
‫َ ُ َ ْ ِ ْج‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫َ‬
‫َد ْ َج‬
‫َ‬
‫) ُد ْ ِ َج(‬
‫َد ْ َج‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َج‬
‫َ‬
‫ُ ْ َْ َ ٌ‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫א‬
‫َ َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫א‬
‫َ َ ْ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ َْ َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫ِא‬
‫ْ َْ ْ‬
‫)ُِ ْ ْ َ (‬
‫َ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َْ ْ‬
‫ِא‬
‫ْ َْ َ َ‬
‫)א ُ ْ ْ ِ (‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ ُ‬
‫)ُ ْ ْ َ (‬
‫َ ُ‬
‫ِא ْ ِ ْ َ א ً א‬
‫ِ‬
‫ُ ْ َْ ٌ‬
‫ِא‬
‫ْ َْ َ َ‬
‫ِ ْر‬
‫ِ ْر‬
‫ْ ِ ْر‬
‫َ ْ ِ ْر‬
‫رن(‬
‫َ ِْْ َ‬
‫رن(‬
‫َ َْْ َ‬
‫ُْ َ َ‬
‫َ ْ َ ْ َ ِ ‪َ ْ َ ْ َ / ِّ ِ َ ْ َ ْ َ /‬‬
‫َ א َ ْ َ ِ ‪ َ /‬א َ ْ َ ِ ِّ ‪ َ /‬א َ ْ‬
‫א ْ َ ِ‬
‫َ َ‬
‫َ ْ َ ِ‬
‫َ‬
‫َ ْ َ ِ‬
‫ْ َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ ْ َ ‪ْ ِ ْ َ ْ / ِ َ ْ /‬ر‬
‫َ‬
‫ّ َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ َ ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬‬
‫ِא ْ َ ِ ‪ِ /‬א ْ َ ِ ِ ‪ِ /‬א ْ َ ْ ِ ْر‬
‫ّ‬
‫ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ َ ‪ْ ْ َ ْ ُ / ِ َ َ ْ ُ ِ /‬ر(‬
‫َ‬
‫ّ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ َ ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬‬
‫) ‪ِ :‬א ْ‬
‫) ‪ :‬אُ ْ‬
‫رن ‪(...‬‬
‫َ َْْ َ‬
‫رن ‪(...‬‬
‫ُ ِْْ َ‬
‫ِ‬
‫אْ َ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ (‬
‫ْ َ ِ‬
‫)َْ َ ْ ِ ْ َ‬
‫رن ‪ْ َ /‬‬
‫َ‬
‫)ُْ َ َ ( )ُْ َ ْ َ ْ َ‬
‫رن ‪ْ ُ /‬‬
‫ِא ْ ِ ْ ًאرא‬
‫َ‬
‫ْ َ ِ‬
‫ُ‬
‫ِ‬
‫אْ َ َ‬
‫‪SÜLÂSÎ MEZÎD SÜDÂSÎ İLE RUBÂÎ MÜCERRED VE MEZÎD BÂBLARIN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫َא َ ْ ِ‬
‫م‬
‫ََ ْ َ ْ َ‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫ُ ِ ْ َن‬
‫ُ‬
‫א‬
‫ِ‬
‫ل‬
‫אُ ْ ُ ْ َ‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫א א‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫م‬
‫أَ כ‬
‫َ َ ُ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫אرع‬
‫أ‬
‫أא‬
‫ل‬
‫ُ َ ْ ُج‬
‫َ‬
‫أ א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫אرع‬
‫א‬
‫َ ْ ِ אً‬
‫ر‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫‪27‬‬
‫َא ِ َ ِ‬
‫אن‬
‫א א‬
‫א‬
‫ل‬
‫أ א‬
‫ُْ َ ْ َ َ ٌ‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫א‬
‫א‬
‫أ‬
‫א‬
‫َ َ ْ َْ ِ ْ َ‬
‫أ َ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫أכ ِ ُ א‬
‫َْ‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫א אب‬
‫א‬
‫א‬
‫د‬
‫‪ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.‬‬
AKSÂM-I SEB‘A
Arapçada fiiller, kök harfleri arasında illet harflerinden (‫ ي‬،‫ و‬،‫ )א‬birinin bulunup
bulunmamasına göre ikiye ayrılır:
I- SAHÎH FİİLLER (Kök harfleri arasında illet harfi bulunmayan fiiller. Üç kısımdır.):
A- SÂLİM (Kök harfleri arasında illet harfi, hemze ve şeddeli harf bulunmayan
fiiller):
... ‫( َ ِ َ ؛‬٦) ، َ ُ َ (٥) ، ِ َ (٤) ، َ َ َ (٣) ، ‫( َ َب‬٢) ، َ َ (١)
َ
َ
َ
B- MEHMÛZ (Kök harflerinden biri hemze olan fiiller. Üç kısımdır.):
1- Mehmûzü’l-fâ (Fâe’l-fiili hemze olan fiiller.):
ِ
ِْ
ْ
ْ
ْ
ْ
... ‫دب؛‬
َ ُ َ (٥) ، ُ َ َ – َ َ‫( أ‬٤) ، ُ َ َ – َ َ َ‫( أ‬٣) ، ُ َ – َ َ َ‫( أ‬٢) ، ُ ‫( أَ َכ َ – َ ُכ‬١)
ُ ُ َ – ‫أدب‬
2- Mehmûzü’l-ayn (Ayne’l-fiili hemze olan fiiller):
َ
... ‫ؤف؛‬
َ ُ َ (٥) ،‫( َ ِ َ – َ ْ َ ُم‬٤) ،‫( َ َ َل – َ ْ َ ُل‬٣) ، ُ ِ ْ َ – ‫رأس‬
ُ ُ ْ َ – ‫رؤف‬
َ َ (٢ )
3- Mehmûzü’l-lâm (Lâme’l-fiili hemze olan fiiller):
... ‫( َ َؤ – َ ْ ُؤ؛‬٥) ،ُ َ ْ َ – َ ِ َ (٤) ،ُ ‫( َ أَ – َ ْ أ‬٣) ، ُ ِ ْ َ – َ َ َ (٢) ،‫( َ أَ – َ ُؤ‬١)
َ
َ
َ
ُ
ُ
ُْ
C- MUDÂAF (Ayne’l-fiili ile lâme’l-fiili aynı cinsten (şeddeli) olan fiiller):
... ‫؛‬
ََ –
ِ
َ (٤ ) ، َ – َ (٢ ) ، ُ َ – َ (١ )
II- MU‘TEL FİİLLER (Kök harfleri arasında bir veya iki illet harfi bulunan fiiller. Dört
kısımdır.):
A- MİSÂL (Sadece fâe’l-fiili illet harfi olan fiiller. İki kısımdır.):
1- Misâl-i vâvî (Fâe’l-fiili (‫ )و‬olan fiiller):
... ‫ث؛‬
َ ِ ‫( َو‬٦) ، ُ ُ ْ َ – َ ُ ‫( َو‬٥) ، ُ َ ْ َ – َ ِ ‫( َو‬٤) ، ُ َ َ – َ َ ‫( َو‬٣) ، ُ ِ َ – َ َ ‫( َو‬٢)
ُ ِ َ – ‫رث‬
2- Misâl-i yâî (Fâe’l-fiili (‫ )ي‬olan fiiller):
... ‫( َ ِ َ – َ ِ ُ ؛‬٦) ، ُ ُ َ – َ ُ َ (٥) ، ُ َ َ – َ ِ َ (٤) ، ُ َ َ – َ َ َ (٣) ، ِ َ – َ َ (٢) ، ُ ُ َ – َ َ َ (١)
ْ
ْ
ْ
ْ
ْ
َ
ُ ْ
B- ECVEF (Sadece ayne’l-fiili illet harfi olan fiiller. İki kısımdır.):
1- Ecvef-i vâvî (Ayne’l-fiili (‫ )و‬olan fiiller):
2- Ecvef-i yâî (Ayne’l-fiili (‫ )ي‬olan fiiller):
... ‫אف؛‬
َ َ (٤) ،‫( َ َאل – َ ُ ُل‬١)
ُ َ َ – ‫אف‬
... ‫אل؛‬
ُ َ َ – ‫( َ َאل‬٤) ، ُ ِ َ – ‫אع‬
َ َ (٢ )
C- NÂKIS (Sadece lâme’l-fiili illet harfi olan fiiller. İki kısımdır.):
1- Nâkıs-ı vâvî (Lâme’l-fiili (‫ )و‬olan fiiller):
2- Nâkıs-ı yâî (Lâme’l-fiili (‫ )ي‬olan fiiller):
... ‫ذכ َ – َ ْ ُכ ؛‬
ُ َ (٥ ) ، ‫( َ َ א – َ ْ ُ و‬١ )
... ‫( َر ِ – َ َ ؛‬٤) ، َ ْ َ – َ َ (٣) ، ِ َ – َ ‫( َر‬٢)
ْ
ْ
َ
D- LEFÎF (Kök harfleri arasında iki illet harfi bulunan fiiller. İki kısımdır.):
1- Lefîf-i mefrûk (Fâe’l-fiili ile lâme’l-fiili illet harfi olan fiiller):
... ‫( َو ِ – َ ِ ؛‬٦) ، َ ْ َ – ِ ‫( َو‬٤) ، ِ َ – َ ‫( َو‬٢)
َ
َ
2- Lefîf-i makrûn (Ayne’l-fiili ile lâme’l-fiili illet harfi olan fiiller):
... ‫ َ ِ – َ ْ א؛‬،‫( َ ِ َي – َ ْ َ ى‬٤) ،‫( َ َ ى – َ ْ ِ ي‬٢)
َ
َ
28
HEMZENİN TÜRLERİ
Harekeli olan elife “hemze” denir.
Elif (‫ )א‬dediğimiz harf ise, daima sâkindir.
İki türlü hemze vardır: a) Hemze-i Vasıl, b) Hemze-i Katı.
A- HEMZE-İ VASIL ( ِ ْ َ ْ ‫) َ ْ َ ُة א‬
Başlangıçta okunan, önceki kelimeden geçildiğinde okunmayan hemzeye
“hemze-i vasıl” denir.
Hemze-i vasıl kelimenin sadece başında bulunur; ortasında veya sonunda
bulunmaz.
Hemze-i vasıllar şunlardır:
1- Eliflâm (harf-i ta‘rîf)’ın başındaki hemze (Meftûh)
،‫ــכ‬
ُ ‫ِـ‬
، ‫ْכ‬
ُ
ِ
ِ
ِ
ُ َ َ ْ ‫)َو( َא‬
ُ ‫ َא ْ כ َـ‬، ُ ‫ َא ْ َ َא َ ـــ‬، ُ ‫ َא ْ َ ـــ‬، ‫ َא ْ َ ـــ‬، ُ ْ ‫ َא ْ َ ـــ‬، ُ ‫ אَ ْ َ ِ َـــ‬، ‫ َא ْ َ ـــ‬، ُ ‫ َא ْ َ َ ـــ‬، ُ ‫ َא ْ َ ْ ـــ‬،‫ذאن‬
َ ْ ‫ َא‬،‫ــאب‬
‫ אَ ــ‬،‫ َא ـ َ ُم‬،‫ـאة‬
ُ ‫ َא َכـ‬،‫ َא ُ ـ ُل‬، ُ ‫ َא ـ ِ ّ ْכ‬، ُ َ ْ ‫ َא ـ‬، ُ ‫ َא ْ َ ـ‬، ُ ‫ َא ْ َ ـ ْ ُم؛ )َو( َא א ِ ـ‬، ُ ‫ َא ْ ِ َ א َ ـ‬، ُ َ َ ‫َא ْ ـ‬
ِ
ِ
.‫ َא ُر‬،‫אس‬
ُ َ ّ ‫ َא‬، ُ ْ ‫ َא‬، ُ ‫ َא א‬، ُ َ َ ‫ َא‬،‫َא َ ُة‬
2- Hâs ism-i mevsûllerin başındaki hemzeler (Meftûh)
. ِ ‫ َא َ א‬، ِ
‫ َא‬، ِ ‫ َא َ א‬، ِ
ِ َ ‫ َא‬،‫)و( َא ِ ي‬
ِ َ ‫ َא‬، ِ ‫ َא ِ ؛ َא‬،( ِ َ ‫אن ) َא‬
‫ َא‬،( ِ َ ‫אن ) َא‬
َ
َ
ْ
ْ
3- Sülâsî mücerred fiillerin emr-i hâzırlarının başındaki hemzeler (Ayne’l-fiili
dammeli ise madmûm; fethalı veya kesreli ise meksûr)
. ْ ِ ْ ‫ ِא ْ ْح؛ אُ ْ ُ ْ ؛ ِא‬، َ ْ ‫ ِ ْאذ َ ْ ؛ ِא‬، ْ َ ْ ‫ ِא ْ ِ ْ ؛ ِא‬،‫ אُ ْ ْج؛ ِא ْ ِ ْب‬، ُ ْ ُ‫)َو( א‬
َ ْ
ْ
ُ
4- Hemze ile başlayan humâsî ve südâsî fiillerin mâzî, masdar ve emr-i
hâzırlarının başındaki hemzeler (Meksur; mâzi mechûlde madmûm)
،‫ِ ـ ًאرא‬
َ
،‫ـ َ א ًא‬
‫ـאرر؛‬
ِْ َ
ِ
ِ ِ ِ
ِ ِ ِ
ِ
ِ
ِ ِ
ِ
ِ ِ
ْ ‫ א‬،( ‫ א ْ َ ـ ْ ؛ א ْ َ ـ )אُ ْ ُ ـ‬،‫ א ْ َ א ً א‬،( َ ُ ْ ُ‫ א ْ َכ ْ ؛ א ْ َ َ َ )א‬،‫אرא‬
ً َ ‫ א ْ כ‬،( َ ‫)َو( א ْ َכ َ َ )אُ ْ ُכ‬
ِ
ِ ‫ ِא‬،( ِ ُ ُ‫ ِא ْ ِ ج؛ ِא َ َ )א‬،‫ ِא ِ ْ א א‬،(‫ِא ِ ِא ِ ر؛ ِא ْ ج )אُ ْ ِ ج‬
ْ
ْ َ ْ ْ ْ َ ْ ً َ ْ َ ُ ْ َ َ َ ْ ْ َ ْ َّ ْ َ ْ‫א‬
َ
ِ ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ ِ
ِ ِ
ِ
ْ ‫ـאر א‬
ّ َ ْ ‫ א ْ َ ـאر א‬،‫ א ْ ـ َ ًאرא‬،(‫ א ْ َ ـ ِّ ْذ؛ א ْ َ ـאر )אُ ْ ُ ـ ر‬،‫ א ْ ـ ًאذא‬،(‫א ْ َ ْ ْ ؛ א ْ َ ـ َذ )אُ ْ ُـ ِّ َذ‬
.‫ ِא ْ َ ِ ِא ْ َ ِ ِ ِא ْ َ ْ ِ ْر‬،‫ ِא ْ ِ ْ ًאرא‬،( ِ ُ ْ ُ‫ ِא ْ ْ ِ ؛ ِא ْ َ َ )א‬،‫ ِא ْ ِ ْ َ א ً א‬،( ِ ْ ْ ُ‫ِא ْ ْ َ )א‬
ْ َ
َ ُ
َ َ
َ
ّ
5- Aşağıdaki isimlerin başındaki hemzeler
ِ َ ْ ‫ ِא‬-٥ ،ٌ َ ‫ ِא‬-٤ ، ُ ‫ ِא‬-٣ ، ‫ ِא‬-٢ ، ‫ َא‬-١ (‫)و‬
ِ َ َ ْ ‫ ِא‬-٦ ،( ِ َ ْ ‫אن ) ِא‬
، ‫ ِא ْ ـ‬-٨ ، ٌ ‫ ِא ْ ـ‬-٧ ،( ِ ‫ـאن ) ِא ْ َ َـ‬
ٌ ْ
ْ
ُ
ْ
ْ
ٌ ْ
ٌ
. ْ ‫ َא‬-١٢ ، ٌ ُ ْ ‫ َא‬-١١ ،‫ ِא ْ َ ٌأة‬-١٠ ،‫ ِא ْ ٌؤ‬-٩
ٌ
َ
ُ
B- HEMZE-İ KATI ( ِ ْ َ ْ ‫) َ ْ َ ُة א‬
Hem başlangıçta hem de önceki kelimeden geçildiğinde okunan hemzeye
“hemze-i katı” denir.
Kelimenin başında bulunan hemzelerden hemze-i vasıl olmayanlar, hemze-i
katıdır.
Kelimenin ortasında ve sonunda bulunan bütün hemzeler, hemze-i katıdır.
29
HEMZENİN YAZILIŞI
Hemzenin yazılışıyla ilgili günümüzde yaygın bir şekilde uygulanan birtakım
kurallar vardır. Bunlar, hemzenin kelimenin başında, ortasında veya sonunda
bulunmasına göre şu şekilde tespit edilmiştir:
A- KELİMENİN BAŞINDA
Kelime başında bulunan hemzenin öncelikle hemze-i vasıl mı yoksa hemze-i
katı mı olduğu tespit edilir:
1- Hemze-i Vasıl
Kelimenin başında bulunan hemze hemze-i vasıl ise, katı işareti olmaksızın
sadece elif (‫ )א‬şeklinde yazılır. Yukarıdaki hemze-i vasıl örneklerinde olduğu gibi.
Bazı kitaplar ile Kur’ân-ı Kerîm hatlarında üzerine vasle (‫ )ٱ‬işaretinin konulduğu
da görülür.
2- Hemze-i Katı
Kelimenin başında bulunan hemze hemze-i katı ise, katı işaretli elif şeklinde
yazılır:
a) Hemze dammeli veya fethalı ise, katı işareti elifin üstüne (‫ َأ‬،‫;) ُأ‬
b) Hemze kesreli ise, katı işareti elifin altına (‫ )ِإ‬yazılır:
ِ
ِ
ِ
ِ ُ ) َ ‫أَ َכ‬
ِ ،(‫أכ ِ َم‬
،‫إכ א ً א‬
ْ ُ ) ‫أכ َ َم‬
ْ َ ‫أد ًא؛‬
ْ َ ،( َ ‫أכ‬
َ َ ،‫أدب‬
َ ُ َ ‫ أَ ْ ًא؛‬،( َ ُ‫أכ ً ؛ أَ َ َ )أُ َ ( أَ ْ ً א؛ أَ َ )أ‬
َْ
َ
َ ِ ِ َ
َ
َ
ُ
،‫أن‬
ْ َ ، ‫ ِإ‬،‫ َأن‬،‫ ِإن‬، َ ‫ ُأم؛ ِإ‬،‫אن‬
ٌ َ ْ ‫ ِإ‬،‫أوس‬
َْ
ٌ ْ ‫ أ ْ ْ ِ ؛‬،‫أכ ِ ْم؛ أ ْ ُ ُ )أ ْ َ ُ (؛ أ ْ َ ُ ؛ َ א أ ْ َ َ ُه‬
.‫ ِإ א‬،‫ َ ْأو‬،‫إذא َ א‬
َ ِ ،‫ ِ ْإذ َ א‬،‫ َأي‬، َ‫ أ‬، َ ْ َ‫ أ‬،‫إن‬
ًِ
ْ ِ ،‫إذא‬
،‫ َس‬،‫ َو‬،‫ َف‬،‫ َכ‬،‫ ِب‬،‫ ِل‬،‫َא ْل‬
‫ )א ـ אم‬edatları gelse bile yine yukarıdaki kural uygulanır. İstisnâ: ( ، ٍ ‫ ِـ َ ؛ ِ َ ِ ـ‬،‫ ـ ُ ء‬، ْ ِ ‫َـ‬
... ٍ ِ َ ‫ آ‬، ٍ ِ َ ْ َ )
Not: Başında hemze-i katı bulunan kelimelerin önüne ( ‫ـ ة‬
B- KELİMENİN ORTASINDA
Kelimenin ortasında bulunan hemzenin harekesi ile bir önceki harfin harekesi
mukayese edilir; hangisi daha kuvvetli ise, hemze, o harekeye uygun destek üzerine
yazılır.
Harekelerin kuvvet bakımından sıralaması, kuvvetliden zayıfa doğru, şöyledir:
1- Kesre (Desteği: Yâ/diş/nebra), 2- Damme (Desteği: Vâv), 3- Fetha (Desteği: Elif);
4- Sükûn.
‫ أَ ْ ِ ِ ؛‬، َ ِ ِ ْ َ ْ ُ ، َ ِ ِ ‫ِ ْ ؛ َ א‬
ٌ
ِ
ِ
،‫ ُ َ ٌאل‬،‫אد‬
ٌ َ ُ ‫ ُ ْ ٌم؛‬، ٌ ْ ُ ، ُ ْ ُ
،‫ َ ْ ٌس‬،‫ َכ ْ ٌس‬// .‫وس‬
ٌ ُ
ٌ ُ ‫ ُכ‬،‫ون‬
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
َ ‫ ِر َא‬،ٌ َ ،ٌ َ ‫ َ א ُ ُ ؛ َא‬،‫ َא ُ ن‬،‫َ ُ َن‬
ِ ، ٌ ِ ‫ ر ِ ؛ َא‬، ِ ، ِ ْ ‫ ر ِ ؛‬، َ ِ
ٌ َ َ َ
ُ
َ ُ َ ُ
َْ
ُ ُ َ ،‫ َ ْ ُ ُل؛ َ ُ م‬،‫ؤه‬
ٌ ُ ْ َ ‫ُ َ ِّ ُ ؛‬
ُ ‫رؤوف؛‬
ُ َ ،‫ول‬
ُ ُ ْ ُ ،‫ول‬
َ
َ
َ َ َ ،‫رأى‬
َ ‫ َ َ ْ َت؛‬، ُ ْ ،‫رأس‬
ْ
.ٌ َ َ ْ َ ،‫ َ ْ َ ٌة‬،‫ َ ْ َ ُل‬،‫أس‬
َ
َ
ُ َ ٌ َ
ُ ْ َ ‫ َ َل؛‬، َ ْ ‫ َرأ‬،‫رأب‬
،‫ ِ ْ َא‬، َ ْ ِ ‫ٌ؛‬
// .ٌ َ ِ ْ َ‫ أ‬، ُ
30
Özel durumlar:
1- Eliften sonra gelen fethalı hemze, desteksiz olarak satır üzerine yazılır:
.‫אءل‬
َ َ َ َ ،‫אءل‬
َ َ َ ،‫אءة‬
ٌَ ِ
2- Sâkin vâvdan sonra gelen fethalı veya dammeli hemze, desteksiz olarak satır
üzerine yazılır:
.ٌ‫ءودة‬
ٌَ َْ َ
َ ُ ْ َ ،‫ءه‬
ٌ َ ُ ْ َ ،‫ءه‬
َ ُ ْ َ ،‫ءכ‬
ُ ُ ُ ‫وءة؛ ُو‬
ُ َ ُ ‫ ُو‬،‫ءل‬
3- Sâkin yâdan sonra gelen fethalı veya dammeli hemze, diş üzerine yazılır:
.‫ َ ِ ُ َن‬، ُ ُ ِ َ‫ أ‬، ُ ُ َ ‫ ِ َ ٌ؛‬،ٌ َ ِ َ ،ٌ َ َ
ْ
ْ
C- KELİMENİN SONUNDA
Kelimenin sonunda bulunan hemze, bir önceki harfin harekesine uygun destek
üzerine yazılır. Bir önceki harf sâkin ise, desteksiz yazılır:
ِ
ِ
،‫ َ ْ ٌء‬،‫אء‬
ٌ َ َ ،‫ ْ ٌء‬،‫ ُ َ א ِ ُ ؛ َ ْ ٌء‬، ٌ ‫ َ א‬، ُ ِ ْ ُ ‫ َ ُ َؤ؛‬، ٌ ُ ْ ُ ، ٌ ُ ‫ َא ْ َ َ ُ؛ َ َ א‬،ُ َ ‫ א‬،‫َ َ َأ‬
.‫ َ ِ ٌء‬،‫وء‬
ٌ َُْ
Özel durumlar:
1- Kelimenin sonunda sâkin harften sonra iki üstünlü hemze gelirse, bakılır:
a) Eğer hemzeden önceki harf kendisinden sonraki harfe bitişmeyen
harflerden (‫ و‬،‫ ز‬،‫ ر‬،‫ ذ‬،‫ د‬،‫ )א‬ise, hemze desteksiz yazılır, ondan sonra da iki üstün
elifi yazılır.
.‫ ُو ُ ًءא‬،‫ َ ْ ًءא‬،‫ُ ْ ًءא‬
b) Eğer hemzeden önceki harf, kendisinden sonraki harfe bitişebilen
harflerden ise, hemze diş üzerine yazılır, ondan sonra da iki üstün elifi yazılır.
.‫ َ ِ ًא‬،‫ َ ِ ًא‬،‫ِ ًא‬
ْ
c) Eğer hemzeden önce elif varsa, hemze desteksiz yazılır, iki üstün
hemzenin üzerine konulur, elif getirilmez.
.‫ َ َ ًאء‬،‫ َ َ ًאء‬،‫َ ًאء‬
2- Elif üzerine yazılan hemzeden sonra tesniye elifi gelirse, bakılır:
a) Eğer kelime isim ise, hemze -elif ile birlikte- med işaretli elif olarak
yazılır.
.‫ َ َ ِن‬،‫ َ ِن‬،‫َ ْ َ ِن‬
َ
b) Eğer kelime fiil ise, hemze olduğu gibi kalır, kendisinden sonra da
tesniye elifi yazılır.
ِ َ َ ،‫أאن‬
ِ
.‫أאن‬
ْ َ َ َ ْ َ ،‫َ َ َأא‬
31
MEHMÛZ FİİL
(‫)א ْ ِ ْ ُ א ْ َ ْ ُ ُز‬
I- TARİFİ VE TÜRLERİ
Kök harflerinden biri hemze olan fiillere “mehmûz” denir.
Üç türlü mehmûz fiil vardır:
1- Mehmûzü’l-fâ (‫ز א אء‬
)
Fâe’l-fiili (1. kök harfi) hemze olan fiillere “mehmûzü’l-fâ” denir.
– َ ِ َ‫( أ‬٤) ‫( أَ َ َ – َ ْ َ ُ – أُ ُ َ ً ؛‬٣) ‫( أَ َ – َ ْ ِ – أَ ْ א؛‬٢) ‫أכ ً ؛‬
ْ َ – ُ ‫أכ َ – َ ْ ُכ‬
َ َ (١)
َ
ً
ُ
ْ
ْ
... ‫أد ًא؛‬
َ َ – ‫دب‬
َ ُ َ (٥) ‫َ َ ُ – أَ ْ ًא؛‬
ُ ُ َ – ‫أدب‬
2- Mehmûzü’l-ayn (
‫زא‬
)
Ayne’l-fiili (2. kök harfi) hemze olan fiillere “mehmûzü’l-ayn” denir.
َ
(٥) ‫( َ ِ – َ ْ َ ُم – َ َ ً ؛‬٤) ‫( َ َ َل – َ ْ َ ُل – ُ َ א ً ؛‬٣) ‫رأس – َ ِ ُ – ِر َא َ ً ؛‬
َ َ (٢)
َ
ْ
ْ – ‫ؤف‬
... ‫رأ َ ً ؛‬
َ َُ
ُ ُ ْ َ – ‫رؤف‬
َ
3- Mehmûzü’l-lâm (‫ز א م‬
)
Lâme’l-fiili (3. kök harfi) hemze olan fiillere “mehmûzü’l-lâm” denir.
– َ ِ َ (٤) ‫אءة؛‬
ً َ َ ِ – ُ‫( َ َ أَ – َ ْ َ أ‬٣) ‫( َ َ َ – َ ْ ِ ُ – َ ْ ً؛‬٢) ‫( َ َ أَ – َ ْ ُ ُؤ – ُ ْ ًءא؛‬١)
... ‫( َ َؤ – َ ْ ُؤ – ُ َ ًأة؛‬٥) ‫َ ْ َ ُ – َ َ ً؛‬
ْ
ُ
ُ
II- SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDA KULLANIMI
Mehmûz fiillerin kullanıldığı sülâsî mücerred bâblarını şöyle tablolaştırabiliriz:
(٦)
(٥)
--
‫أدب‬
َ َُ
‫رؤف‬
َ َُ
---
‫َ َؤ‬
ُ
(٤)
ِ
َ َ‫أ‬
ِ
َ َ
ِ
َ َ
(٣)
(٢)
(١)
َ َ َ‫أ‬
‫َ َ َل‬
َ‫أ‬
َ َ
َ
‫رأس‬
َ َ
َََ
َ ‫أכ‬
ََ
َ‫َ أ‬
َ
‫ز‬
:‫א אء‬
--
:
‫א‬
َ‫َ أ‬
َ
:‫א م‬
III- MEHMÛZ FİİLLERİN ÇEKİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
A- Mehmûzü’l-ayn ve mehmûzü’l-lâm (sonu şeddeli olan bâblar hâriç) fiiller,
tıpkı sâlim fiiller gibi çekilir; hiçbir değişiklik yapılmaz. Sadece hemzenin mahrecinden
kaynaklanan bir telaffuz zorluğu vardır.
B- Mehmûzü’l-fâ fiillerin çekiminde ise dikkat edilmesi gereken tek bir kural
vardır:
32
Bir kelimede iki hemze peş peşe gelir, birincisi harekeli, ikincisi sâkin
olursa; ikinci hemzeyi, birinci hemzenin harekesi cinsinden illet harfine
dönüştürmek vâcib olur.
Bu durum (iki hemzenin peş peşe gelmesi), mehmûzü’l-fâ fiillerin şu
sîğalarında gerçekleşebilmektedir:
1- Emsile-i Muhtelife
a) Sülâsî mücerred bâblarınının emr-i hâzırları:
.( ِ ْ َ / ِ ‫)َو ْأ‬
ْ
ْ
ْ
.( ْ َ ْ َ / ْ َ ‫ْ )َو ْأ‬
ِ ‫( ِא ْ ِ – ِא‬٢)
ْ
ِ
ِ
َ ‫( א ْ َ ْ – א‬٤)
.( ْ ُ ْ َ / ْ ُ ‫( ُْאؤ ُ ْ – אُو ُ ْ )َوْأ‬١)
ْ ) ْ َ ‫( ِא ْ َ ْ – ِא‬٣)
.( ْ َ ْ َ / ْ َ ‫وأ‬
َ
ْ
.(‫دب‬
ْ ُ َ / ‫وأدب‬
ْ ُ ْ َ ) ‫אودب‬
ْ ُ ُ – ‫אؤدب‬
ْ ُ ْ ُ (٥)
b) “İf‘âl”, “iftiâl” ve “if‘ilâl” bâblarının fiil-i mâzi, masdar ve emr-i hâzırları:
. َ ِ ‫ُ ْأؤ ِ َ – ُأو‬
.( َ ِ ُ ‫ُ ْאؤ ُ ِ َ – ُאو ُ ِ َ )و ْأ‬
‫ َ ْأأ َ َ – آ َ َ ؛‬:(‫) ِإ ْ َ אل‬
‫ ِא ْ َ َ َ – ِא َ َ َ )َو ْأ َ َ َ (؛‬:(‫) ِא ْ ِ َ אل‬
‫ ِא ْ َ – ِא َ )و ْأ َ (؛‬:(‫) ِא ْ ِ َ ل‬
.‫ ِإ ْ َ א ًא – ِإ َ א ًא‬:(‫) ِإ ْ َ אل‬
.( ُ ‫ُ ْאؤ ُ – ُאو ُ )و ْأ‬
.(‫ ِא ْ ِ َ א ًא – ِא ِ َ א ًא )و ْأ ِ َ א ًא‬:(‫) ِא ْ ِ َ אل‬
ْ ) ‫ ِא ْ ِ َא ًא – ِא ِ َא ًא‬:(‫) ِא ْ ِ َ ل‬
.(‫وأ ِ َא ًא‬
َ
. ْ ِ ‫ َ ْأأ ِ ْ – آ‬:(‫) ِإ ْ َ אل‬
.( ْ ِ َ ‫ ِא ْ َ ِ ْ – ِא َ ِ )و ْأ‬:(‫) ِא ْ ِ َ אل‬
ْ ) ‫ ِא ْ – ِא‬:(‫) ِא ْ ِ َ ل‬
.( َ ‫وأ‬
َ َ
َ
2- Emsile-i muttaride:
a) Sülâsî mücerred bâbları ile “İf‘âl”, “iftiâl” ve “if‘ilâl” bâblarının fiil-i
muzârilerinin nefs-i mütekellim vahdehleri:
. ُ َ ‫َ ُ – )أ א( ُْأؤ َ ُ – ُأو‬
. َ ‫َ – )أ א( ُ ْأؤ َ – ُأو‬
ُ
ُ
ُ
. ُ َ ‫َ ُ – )أ א( ُ ْأؤ َ ُ – ُأو‬
‫( َ ْ ُ ُ – )أ א( َْأأ ُ ُ – آ ُ ُ ؛‬١)
‫( َ ْ ِ – )أ א( َ ْأأ ِ – آ ِ ؛‬٢)
ُ
ُ
ُ
‫( َ َ ُ – )أ א( َ ْأأ َ ُ – آ َ ُ ؛‬٣)
ُْ
ُْ
ُْ
‫( َ ْ َ ُ – )أ א( َ ْأأ َ ُ – آ َ ُ ؛‬٤)
. ُ َ ‫ُ ْ َ ُ – )أ א( ُ ْأؤ َ ُ – ُأو‬
33
‫( َ ُْدُب – )أ א( َْأأُدُب – آُدُب؛‬٥)
.‫ُ ْ َدُب – )أ א( ُْأؤَدُب – ُأوَدُب‬
. ُ َ ‫– )أ א( ُ ْأؤ َ ُ – ُأو‬
. ُ َ َ ‫ُ – )أ א( ُ ْأؤ َ َ ُ – ُأو‬
. َ ‫– )أ א( ُ ْأؤ َ – ُأو‬
‫ ُ ْ ِ ُ – )أ א( ُ ْأؤ ِ ُ – ُأو ِ ُ ؛‬:(‫) ِإ ْ َ אل‬
‫ َ ْ َ ِ ُ – )أ א( َ ْأأ َ ِ ُ – آ َ ِ ُ ؛‬:(‫) ِא ْ ِ َ אل‬
‫ َ ْ َ – )أ א( َ ْأأ َ – آ َ ؛‬:(‫) ِא ْ ِ َ ل‬
ُ َ ُْ
َ َ ُْ
َ ُْ
b) “İf‘ilâl” bâbından gelen mehmûzü’l-lâm fiillerin mazîlerinin ( ّ )’sinden
sonuna kadar ve cezimli sîğalarının idğâmsız halleri ( ّ ‫ أ‬، ّ ،
،‫ أ א‬، َ ‫ أ‬، ، ):
. ِ َْ َ - ْ
َ ْ
. ِ ْ َ‫ َ أ‬َ ْ
... ،‫آن‬
َ َ ْ ‫أأن – ِא‬
َ ْ َ َ ْ ‫ ِא‬:( ) ... ‫ِא ْ َ أ‬
. ِ ْ َ َ - ْ ِ ْ َ َ :( )
َ ْ
َ ْ
. ِ ْ َ َ - ْ ِ ْ َ َ :( َ ‫)أ‬
َ ْ
َ ْ
. ِ ْ َ َ - ْ ِ ْ َ َ :( )
َ ْ
َ ْ
. َ ِ ْ َ َ - َ ْ ِ ْ َ َ :( )
َ ْ
َ ْ
ِ ْ َ َ :( )
َ ْ
ِ
ْ َ ْ َ‫ َ ْ أ‬:(‫)أ א‬
. َ ِ ْ َ َ - َ ْ ِ ْ َ َ :( ّ ‫)أ‬
َ ْ
َ ْ
D- Bazı mehmûz fiillerin bazı sîğaları istisnâîdir; genel kurala uymaz:
. ْ ‫אوכ ْ – ُכ‬
ََ
ُ ُ – ُ ‫أכ َ – َ ْ ُכ‬
. ْ َ / ‫َ َ َل – َ ْ َ ُل – ِא ْ َ ْل‬
. ْ ُ – ْ ُ ‫أَ َ َ – َ ْ ُ ُ – ُאو‬
ْ / – ‫أَ – ْ – אو‬
. ُ ‫وأ‬
ْ َ ُْ ُْ ُ ُُ َ ََ
ِ
َ
.(‫אرء – َر )َرْه‬
َ ْ ‫رأى – َ ْ َأى – َ َ ى؛‬
َ
ِ َ ‫إرאءة؛‬
ِ
َ َ
.‫أرء – َِأر‬
ً ْ ِ ‫أرأى – ََأرى؛ – ُ ْ – ُ ِ ي؛‬
ْ
ْ ً َ َ – ‫إرآء‬
. َ َ ‫أَ َ َ – ِא ْ َ َ َ – ِא َ َ َ – ِא‬
34
‫ُכ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َכ ْ (‬
‫َ َ ْ ُכ ْ‬
‫َ ْ ُכ ٌل‬
‫َ ْ َ ْ ُכ ْ‬
‫َ א َ ْ ُכ ْ‬
‫َ א َ ْ ُכ ُ‬
‫َ َ ْ ُכ ُ‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َ‬
‫ِ َ ْ ُכ ْ‬
‫َ َ ْ ُכ ْ‬
‫أכ ً‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫آכ ٌ‬
‫) ُ ْ َכ ُ (‬
‫َ ْ ُכ ُ‬
‫أכ َ‬
‫ََ‬
‫)ُ ِ‬
‫أכ َ (‬
‫א אء‬
‫)‪(١‬‬
‫א‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫)‪(١‬‬
‫אُ ْ ْؤ‬
‫ُ‬
‫) ِ ُ ْأ(‬
‫َْ‬
‫َ َ ْؤ‬
‫ُْ‬
‫َ א َ ُؤ‬
‫ُْ‬
‫َ َ ُؤ‬
‫ُْ‬
‫َ ْ َ َؤ‬
‫ُْ‬
‫ِ ْؤ‬
‫َْ ُ‬
‫َ َ ْؤ‬
‫ُْ‬
‫َ َ ْؤ‬
‫ْ ُْ‬
‫َ א َ ْؤ‬
‫ُْ‬
‫وء‬
‫َُْ ٌ‬
‫َ ُؤ‬
‫ُْ‬
‫) ُ أُ(‬
‫َْ‬
‫ُ ًءא‬
‫ْ‬
‫אرئ‬
‫َ ِ ٌ‬
‫َ أَ‬
‫َ‬
‫ئ(‬
‫)ُِ َ‬
‫א م‬
‫)‪(١‬‬
‫أَ‬
‫َ َ‬
‫)أ ُ ِ (‬
‫َ‬
‫ِْ‬
‫َ ُ‬
‫)ُْ َ (‬
‫ُ‬
‫أَ ْ א‬
‫ً‬
‫آِ‬
‫ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌر‬
‫ِْ‬
‫َْ َ ْ‬
‫א ِْ‬
‫َ َ ْ‬
‫א ِْ‬
‫َ َ ُ‬
‫ِْ‬
‫َ َ ُ‬
‫ِْ‬
‫َْ َ َ‬
‫ِ ِْ‬
‫َ ْ‬
‫ِْ‬
‫َ َ ْ‬
‫ِא ِ‬
‫ْ‬
‫)ُِْ َ (‬
‫ْ‬
‫ِْ‬
‫َ َ ْ‬
‫א אء‬
‫)‪(٢‬‬
‫ِ‬
‫َرא ٌ‬
‫ؤوس‬
‫َْ ُ ٌ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ א َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫ِ ِ‬
‫א ْر ْ‬
‫) ِ ُ َ ْأس(‬
‫ْ‬
‫َ َ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫َ‬
‫رأس‬
‫َ َ‬
‫) ُر ِ َ (‬
‫ِ‬
‫َْ ُ‬
‫َ‬
‫أس(‬
‫)ُْ ُ‬
‫ِر َא َ ً‬
‫א‬
‫)‪(٢‬‬
‫ِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ א َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫ِ ِ‬
‫אْ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ(‬
‫َ ْ ُ ٌء‬
‫ِ‬
‫َא ٌ‬
‫ًَْ‬
‫َََ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫ِ‬
‫َْ ُ‬
‫) ُ ْ َ ُ(‬
‫א م‬
‫)‪(٢‬‬
‫ْ‬
‫َ َ َُ‬
‫َ ْ َََْ‬
‫ِ‬
‫ََْْ‬
‫َ ََْْ‬
‫ِ‬
‫א َْ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ(‬
‫َ ََْْ‬
‫َ‬
‫ٌه‬
‫َْْ‬
‫َ א ََْْ‬
‫ْ‬
‫َא َ َ ُ‬
‫ِ‬
‫آ ٌ‬
‫َ ُْ‬
‫َْ‬
‫ْ‬
‫َ َُ‬
‫) ُ ْ َ ُ(‬
‫أُ ُ َ ً‬
‫أَ َ َ‬
‫)أ ُ ِ َ (‬
‫א אء‬
‫)‪(٣‬‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫‪35‬‬
‫َ َ ْ َ ْل‬
‫َ َ ْ َ ْل‬
‫ِא ْ َ ْل‬
‫) ِ ُ ْ َ ْل(‬
‫َ‬
‫َא‬
‫َ ْ َ ُل‬
‫َ ْ َ ُل‬
‫َ ْ َ َل‬
‫َ ْل‬
‫ول‬
‫َْ ُ ٌ‬
‫َ َ ْ َ ْل‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َ ْل‬
‫َ‬
‫ُ َאً‬
‫אِ ٌ‬
‫َ َ َل‬
‫)ُ َِ(‬
‫َ ْ َ ُل‬
‫) ُ ْ َ ُل(‬
‫א‬
‫)‪(٣‬‬
‫َ א َ ْ ْأ‬
‫َ‬
‫َ א ْ أُ‬
‫َ َ‬
‫َ ْ أُ‬
‫َ َ‬
‫َ ْ ْ أَ‬
‫َ َ‬
‫ِ ْ ْأ‬
‫َ َ‬
‫َ َ ْ ْأ‬
‫َ‬
‫ِא ْ ْأ‬
‫َ‬
‫) ِ ُ ْ ْأ(‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ْأ‬
‫َ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫وء‬
‫ُ ٌ‬
‫َ ْ ْأ‬
‫َ‬
‫אرئ‬
‫َ ِ ٌ‬
‫ْ أُ‬
‫َ َ‬
‫) ُ ْ أُ(‬
‫َ‬
‫אءة‬
‫َِ ًَ‬
‫َ أَ‬
‫َ‬
‫ئ(‬
‫)ُِ َ‬
‫א م‬
‫)‪(٣‬‬
‫ِ‬
‫א َ ْ‬
‫)ُِ ْ َ ْ(‬
‫َ ََْ ْ‬
‫َ א ََْ ْ‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫َ ََْ ُ‬
‫َ ْ ََْ َ‬
‫ِ‬
‫ََْ ْ‬
‫َ ََْ ْ‬
‫ِ‬
‫آ ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌن‬
‫َْ ََْ ْ‬
‫ََْ ُ‬
‫) ُ ْ َ ُ(‬
‫أَ ْ ًא‬
‫ِ‬
‫أَ َ‬
‫)أ ُ ِ َ (‬
‫א אء‬
‫)‪(٤‬‬
‫َ َ ْ َ ْم‬
‫َ א َ ْ َ ُم‬
‫َ َ ْ َ ُم‬
‫َ ْ َ ْ َ َم‬
‫ِ ْ َ ْم‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َ ْم‬
‫ِא ْ َ ْم‬
‫) ِ ُ ْ َ ْم(‬
‫َ ًَ‬
‫אِ‬
‫َ ٌ‬
‫وم‬
‫َْ ُ ٌ‬
‫َ َ ْ َ ْم‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َ ْم‬
‫ِ‬
‫َ َ‬
‫)ُ ِ (‬
‫َ‬
‫َ ْ َ ُم‬
‫) ُ ْ َ ُم(‬
‫א‬
‫)‪(٤‬‬
‫رؤف‬
‫אُ ْ ُ ْ‬
‫) ِ ُ َ ْأف(‬
‫ْ‬
‫ؤف‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫ؤف‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫ؤف‬
‫َ ْ َْ ُ َ‬
‫ؤف‬
‫َِْ ُ ْ‬
‫ؤف‬
‫َא َ ْ ُ ُ‬
‫ؤف‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫ؤف‬
‫َ א َْ ُ ْ‬
‫ؤوف‬
‫َْ ُ ٌ‬
‫ؤف‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫رؤف‬
‫َُ َ‬
‫) ُر ِ َ (‬
‫ؤف‬
‫َْ ُ ُ‬
‫أف(‬
‫)ُْ َ ُ‬
‫ْ‬
‫رأ َ ً‬
‫َ‬
‫َرא ِ ٌ‬
‫ِ‬
‫آدب‬
‫ٌ‬
‫ْ‬
‫دوب‬
‫َ ُ ٌ‬
‫ْ‬
‫دب‬
‫َْ َ ُ ْ‬
‫أدب‬
‫َُ َ‬
‫ِ‬
‫أدب(‬
‫)ُ َ‬
‫ْ‬
‫دب‬
‫َ ُ ُ‬
‫دب(‬
‫)ُْ َ ُ‬
‫أد ًא‬
‫ََ‬
‫א אء‬
‫)‪(٥‬‬
‫א‬
‫َ ْ َْ‬
‫ْ َ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫دب‬
‫َ א َ ْ َ َ א َ ُ ْ‬
‫ْ‬
‫א ْ َُ‬
‫دب‬
‫َא َ ُ ُ‬
‫َ َ‬
‫ْ‬
‫َ ْ َُ‬
‫دب‬
‫َ َ ُ ُ‬
‫َ‬
‫َ ْ ْ ََ‬
‫ْ‬
‫دب‬
‫َْ َ ُ َ‬
‫َ‬
‫ِ ْ َْ‬
‫ِ ْ‬
‫دب‬
‫َ ُ ْ‬
‫َ‬
‫َ ْ َْ‬
‫ْ‬
‫دب‬
‫َ َ ُ ْ‬
‫َ‬
‫ِא ْ َ ْ‬
‫אودب‬
‫ُ ُ ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ْ‬
‫دب(‬
‫) ُ ْ َ( ) ُْ َ ْ‬
‫َ َ ْ َْ‬
‫ْ‬
‫دب‬
‫َ َ ُ ْ‬
‫ِ‬
‫َא ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌء‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫ْ َُ‬
‫َ‬
‫) ُ ْ َ ُ(‬
‫َ ًَ‬
‫َ ِ‬
‫َ‬
‫א م‬
‫)‪(٤‬‬
‫)‪(٥‬‬
‫‪MEHMÛZ FİİLLERİN SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫אُ ْ‬
‫ِ‬
‫) ُ‬
‫َ ْ ْؤ‬
‫ُ‬
‫ْؤ‬
‫ُ‬
‫ْ ْأ(‬
‫َ‬
‫َ ْ ْؤ‬
‫ُ‬
‫َ َ ْ ُؤ‬
‫ُ‬
‫َ ْ َ ْ َؤ‬
‫ُ‬
‫ِ ْ ْؤ‬
‫َ ُ‬
‫َ َ ْ ْؤ‬
‫ْ‬
‫ُ‬
‫َ א َ ْ ْؤ‬
‫ُ‬
‫َ א َ ْ ُؤ‬
‫ُ‬
‫وء‬
‫َ ْ ُ ٌ‬
‫َ ْ ُؤ‬
‫ُ‬
‫) ُ ْ أُ(‬
‫َ‬
‫ُ َ ًأة‬
‫ْ‬
‫אرئ‬
‫َ ِ ٌ‬
‫َ َؤ‬
‫ُ‬
‫ئ(‬
‫) ُِ َ‬
‫א م‬
‫)‪(٥‬‬
‫) ِ ُ ْ َכ ْ (‬
‫َ ُ ْ ِכ ْ‬
‫َ ُ ْ ِכ ُ‬
‫َ ْ ُ ْ ِכ َ‬
‫ِ ُ ْ ِכ ْ‬
‫َ ُ ْ ِכ ْ‬
‫ِ‬
‫آכ ْ‬
‫َ ْ ُ ْ ِכ ْ‬
‫َ א ُ ْ ِכ ْ‬
‫َ א ُ ْ ِכ ُ‬
‫ُ ْ ِכ ٌ‬
‫ُ ْ َכ ٌ‬
‫ِإ َכא ً‬
‫) ُ ْ َכ ُ (‬
‫ُ ْ ِכ ُ‬
‫)أ ُ ِ‬
‫وכ َ (‬
‫آכ َ‬
‫َ‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫ُ َ ِّכ ُ‬
‫) ِ ُ َכ ْ (‬
‫َ ُ َ ِّכ ْ‬
‫َ ُ َ ِّכ ُ‬
‫َ ْ ُ َ ِّכ َ‬
‫ِ ُ َ ِّכ ْ‬
‫َ ُ َ ِّכ ْ‬
‫أכ ْ‬
‫َ ِّ‬
‫َ ْ ُ َ ِّכ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّכ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّכ ُ‬
‫َ ْ ِכ ً‬
‫ُ َ ِّכ ٌ‬
‫ُ َכ ٌ‬
‫) ُ َכ ُ (‬
‫َأכ َ‬
‫أכ َ (‬
‫) ُ ِّ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫אכ ْ (‬
‫)َُِ َ‬
‫َ َُ ِ‬
‫אכ ْ‬
‫َ َ ِ‬
‫אכ ْ‬
‫ُ‬
‫ِ‬
‫آכ ْ‬
‫ِ َ ِ‬
‫אכ ْ‬
‫ُ‬
‫א َ ِ‬
‫אכ ُ‬
‫َ ُ‬
‫َ َ ِ‬
‫אכ ُ‬
‫ُ‬
‫َ َ ِ‬
‫אכ َ‬
‫ْ ُ‬
‫אכ ٌ‬
‫َُ َ‬
‫َ َ ِ‬
‫אכ ْ‬
‫ْ ُ‬
‫َ א َ ِ‬
‫אכ ْ‬
‫ُ‬
‫وإכא ً ِ‬
‫وإ َכא ً‬
‫אכ َ ً ِ َ‬
‫َُ َ‬
‫َ ِ‬
‫אכ ٌ‬
‫ُ‬
‫אכ ُ (‬
‫)َُ َ‬
‫َ ِ‬
‫אכ ُ‬
‫ُ‬
‫)ُ ِ‬
‫أوכ َ (‬
‫آכ َ‬
‫َ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫) ِ ُ ْ َ َכ ْ (‬
‫َ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫َ َ ْ َ ِכ ُ‬
‫َ ْ َ ْ َ ِכ َ‬
‫ِ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫َ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫ِא ْ َ ِכ ْ‬
‫َ ْ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِכ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِכ ُ‬
‫ُ‬
‫ُ ْ َ ِכ ٌ‬
‫ْ َ َכ ٌ‬
‫ِא ْ ِ َכא ً‬
‫)אُ ْ ُ ِכ َ (‬
‫َ ْ َ ِכ ُ‬
‫) ُ ْ َ َכ ُ (‬
‫ِא ْ َ َכ َ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫َ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫‪36‬‬
‫َ َ ْ َ ِכ ُ‬
‫َ ْ َ ْ َ ِכ َ‬
‫ِ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫َ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫ِא َ ِכ ْ ) ْ‬
‫وأ َ ِכ ْ (‬
‫َ‬
‫) ِ ُ ْ َ َכ ْ (‬
‫َ ْ َ ْ َ ِכ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِכ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِכ ُ‬
‫ُ ْ َ ِכ ٌ‬
‫ُ ْ َ َכ ٌ‬
‫) ُ ْ َ َכ ُ (‬
‫ِא ِ َכא ً ) ْ‬
‫وأ ِ َכא ً (‬
‫َ ْ َ ِכ ُ‬
‫ِא َ َכ َ ) ْ‬
‫وأ َ َכ َ (‬
‫َ‬
‫)אُو ُ ِכ َ ( ) ْ‬
‫وأ ُ ِכ َ (‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫‪/‬‬
‫َْ‬
‫‪َ /‬‬
‫َ ْ َכ ّ ِ ‪َ ْ َ ْ َ /‬כ ِ ْ‬
‫א َ ْ َכ ّ ِ ‪ َ /‬א َ ْ َכ ِ ْ‬
‫) ِْ‬
‫وأכ َ ً (‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َכ ‪َ ْ َ َ /‬כ ّ ِ ‪َ ْ َ َ /‬כ ِ ْ‬
‫ِ َ ْ َכ ‪َ ْ َ ِ /‬כ ّ ِ ‪َ ْ َ ِ /‬כ ِ ْ‬
‫َ َ ْ َכ ‪َ ْ َ َ /‬כ ّ ِ ‪َ ْ َ َ /‬כ ِ ْ‬
‫وأכ (‬
‫ِא َכ ‪ِ /‬א َכ ّ ِ ‪ِ /‬א َכ ِ ْ ) َ ْ َ‬
‫) ِ ُ ْ َכ ‪َ ْ ُ ِ /‬כ ّ ِ ‪َ ْ ُ ِ /‬כ َ ْ (‬
‫َ א َ ْ َכ‬
‫َ َ ْ َכ‬
‫َ ْ َ ْ َכ‬
‫َ َ ْ َכ‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َכ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫) ُ ْ َכ‬
‫ِא ِכ َ ً‬
‫َ ْ َכ‬
‫وכ‬
‫)א ُ ُ‬
‫ِא َכ‬
‫َ َכ َ‬
‫َ َכ ْ‬
‫) ِ ُ َ َכ ْ (‬
‫َ َ َ َכ ْ‬
‫َ َ َ َכ ْ‬
‫ِ َ َ َכ ْ‬
‫َ א َ َ َכ ُ‬
‫َ َ َ َכ ُ‬
‫َ ْ َ َ َכ َ‬
‫َ ْ َ َ َכ ْ‬
‫َ א َ َ َכ ْ‬
‫ُ‬
‫ُ َ َ ِّכ ٌ‬
‫َ َכ ٌ‬
‫َ َכ ً‬
‫وأכ ( ) ّ ‪ِ :‬א َכ َ ْ َ ‪(.. ،‬‬
‫)َ ْ َ‬
‫אوכ ِ ْ َ ‪ِّ ُ ُ ) ( ،‬כ َ (‬
‫وأכ ( ) ّ ‪ُ ُ :‬‬
‫()َ ْ ُ‬
‫) َ ْ َכ ِ ْ َ ‪َ ْ َ /‬כ ِ ْ َ (‬
‫َ َ َכ ُ‬
‫( ) ُ ْ َכ َ ْ َ ‪َ ْ ُ /‬כ َ ْ َ ( ) ُ َ َכ ُ (‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫ََ ْ‬
‫ُ َ ِכ ٌ‬
‫ُ َ َכ ٌ‬
‫ُ ْ َ ْ َכ ٌ‬
‫َ َכ ْ‬
‫) ِ ُ َ َכ ْ (‬
‫َ َ َ َכ ْ‬
‫َ ْ َ َ َכ َ‬
‫ِ َ َ َכ ْ‬
‫َ َ َ َכ ْ‬
‫َ א َ َ َכ ُ‬
‫َ َ َ َכ ُ‬
‫َ ْ َ َ َכ ْ‬
‫َ א َ َ َכ ْ‬
‫َ ُכ ً‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َ َ ْ َ ْ ِכ ْ‬
‫ِא ْ َ ْ ِכ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ َכ ْ (‬
‫َ َ ْ َ ْ ِכ ْ‬
‫َ‬
‫َ ْ َ ْ ِכ ُ‬
‫َ ْ َ ْ ِכ َ‬
‫َ ْ ِכ ْ‬
‫َ ْ َ ْ َ ْ ِכ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ْ ِכ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ْ ِכ ُ‬
‫ِא ْ ِ ْ َכא ً‬
‫ُ ْ َ ْ ِכ ٌ‬
‫) ُ َ َכ ُ (‬
‫َ َ َכ ُ‬
‫)ُُ ِ‬
‫وכ َ (‬
‫َ َכ َ‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ِא ْ َ ْ َכ َ‬
‫)אُ ْ ُ ْ ِכ َ (‬
‫َ ْ َ ْ ِכ ُ‬
‫) ُ ْ َ ْ َכ ُ (‬
‫‪MEHMÛZÜ’L-FÂ’ FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫َ ُْ ِْ‬
‫أَ ْ ِ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْل(‬
‫َ ُْ ِْ‬
‫ُِ ْ ِْ‬
‫َ א ُْ ِْ‬
‫َא ُ ْ ِ ُ‬
‫َ ُْ ُِ‬
‫َ ْ ُْ َِ‬
‫ِإ ْ ً‬
‫ُْ ٌِ‬
‫ُ ْ َ ٌل‬
‫َْ ُْ ِْ‬
‫أَ ْ َ َل‬
‫)أ ُ ْ ِ َ (‬
‫ُْ ُِ‬
‫) ُ ْ َ ُل(‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫ِ‬
‫َُ‬
‫َْ‬
‫َ ِّ ْ‬
‫) ِ ُ َ ْل(‬
‫َ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ُ َ ِّ ُ‬
‫ُ َ ِّ َ‬
‫ِّ ْ‬
‫ُ َ ِّ ْ‬
‫َ ْ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّ ُ‬
‫) ُ َ ُل(‬
‫َْ ِ ً‬
‫ُ َ ِّ ٌ‬
‫ُ َ ٌل‬
‫َ َل‬
‫) ُ ِّ َ (‬
‫ُ َ ِّ ُ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫َ ُ َאِْ‬
‫َ ُ َאِ ُ‬
‫َ ْ ُ َאِ َ‬
‫ُِ َאِْ‬
‫َ ُ َאِْ‬
‫َאِْ‬
‫) ِ ُ َ َאءْل(‬
‫َ ْ ُ َאِْ‬
‫َ א ُ َאِْ‬
‫َא ُ َ א ِ ُ‬
‫ُ َ َאء َ ً و ِ َא ً و ِ َא ً‬
‫ُ َאِ ٌ‬
‫ُ َ َאءٌل‬
‫אءل(‬
‫)ُ َ َ ُ‬
‫َ َאءَل‬
‫)ُ َِ(‬
‫ُ َאِ ُ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫) ِ ُ ْ َ َْل(‬
‫َ َْ َ ِ ْ‬
‫َ‬
‫َْ َ ِ ْ‬
‫ِْ‬
‫َِْ َ ِ ْ‬
‫َ א َْ َ ِ ْ‬
‫َא َ ْ َ ِ ُ‬
‫َ َْ َ ِ ُ‬
‫َ ْ َْ َ ِ َ‬
‫ِא ْ ِ َא ً‬
‫َُْ ٌِ‬
‫ُ ْ َ ٌَل‬
‫َ ْ َْ َ ِ ْ‬
‫َْ َ ِ ُ‬
‫) ُ ْ َ َُل(‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫)א ُ ْ ُ‬
‫ََل‬
‫َِ(‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫َ َ ْ َِ ْ‬
‫ِא ْ َ ِ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َ َْل(‬
‫َ َ ْ َِ ْ‬
‫َِ ْ َِ ْ‬
‫َ א َ ْ َِ ْ‬
‫َא َ ْ َ ِ ُ‬
‫َ َ ْ َِ ُ‬
‫َ ْ َ ْ َِ َ‬
‫ِא ْ ِ َא ً‬
‫ُ ْ َِ ٌ‬
‫ُ ْ َ ٌَل‬
‫َ ْ َ ْ َِ ْ‬
‫ِא ْ َ ََل‬
‫)א ُ ْ ُ ِ َ (‬
‫َ ْ َِ ُ‬
‫) ُ ْ َ َُل(‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫َ ِل ‪/‬‬
‫َْ ّ َْ‬
‫א َ ْ َ ّ ِل ‪َ /‬‬
‫‪37‬‬
‫َِ ْ‬
‫َِ ْ‬
‫َ ْ َِ ْ‬
‫א َ ْ َِ ْ‬
‫َ َ ْ َل‬
‫َ ْ َ ْ َل‬
‫ِ َ ْ َل ‪ِ ّ َ ْ َ ِ /‬ل ‪ْ ِ َ ْ َ ِ /‬‬
‫َِ‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ل ‪ّ ْ َ َ /‬ل ‪ْ َ َ /‬‬
‫ِא ْ َل ‪ِ /‬א ْ َ ّ ِل ‪ِ /‬א ْ َ ِ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َل ‪َِّ ْ ُ ِ /‬ل ‪( ْ َ َ ْ ُ ِ /‬‬
‫َِ‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ل ‪ّ ْ َ َ /‬ل ‪ْ َ َ /‬‬
‫َ َ ْ َل ‪/‬‬
‫َْ‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َل ‪َ /‬‬
‫َ א َ ْ َل‬
‫ُ ْ َل‬
‫ُ ْ َل‬
‫َ ْ َل‬
‫) ُ ْ َل(‬
‫ِא ْ ِ َ ً‬
‫ِא ْ َل‬
‫)א ُ ْ ُ ل(‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫) ّ ‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ ‪(... ،‬‬
‫) ‪ :‬אُ ْ ُ ِ ْ َ ‪(... ،‬‬
‫) َ ْ َِ ْ َ ‪(َ ْ َِ ْ َ /‬‬
‫) ُ ْ ََ ْ َ ‪(َ ْ ََ ْ ُ /‬‬
‫َ َ َ َ ْل‬
‫َ َ ْل‬
‫) ِ ُ َ َ ْل(‬
‫َ َ َ َ ْل‬
‫ِ‬
‫ََ‬
‫َْ‬
‫َ َ َ َل‬
‫َ ْل‬
‫َ ََ‬
‫َא َ َ‬
‫َ ُل‬
‫َ ُل‬
‫َ َ َ َ ْل‬
‫ْ‬
‫َ א َ َ َ ْل‬
‫ََ ً‬
‫ُ َ َ ِّ ٌ‬
‫ُ َ َ ٌل‬
‫אءل‬
‫َ ََ َ َ ْ‬
‫אءل‬
‫ََ َْ‬
‫) ِ ُ َ َ َאءْل(‬
‫אءل‬
‫َ ََ َ َ ْ‬
‫ِ‬
‫ََ‬
‫َْ‬
‫َ َ َ َאءَل‬
‫אءل‬
‫َ َْ‬
‫َ ََ‬
‫َא َ َ‬
‫אءل‬
‫َ َُ‬
‫אءل‬
‫َ َُ‬
‫َ َ َ َ َאءْل‬
‫ْ‬
‫אءل‬
‫َ א ََ َ َ ْ‬
‫) ُ َ َ َאءُل(‬
‫אؤ ً‬
‫ََ ُ‬
‫ُ َ َאِ ٌ‬
‫ُ َ َ َאءٌل‬
‫َ َ َאءَل‬
‫)ُ ُ َِ(‬
‫َ َ َ َאءُل‬
‫َ َ َ ُل‬
‫) ُ َ َ ُل(‬
‫ََ‬
‫)ُ ُ‬
‫َل‬
‫ِّ َ (‬
‫ََ ْ‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫‪MEHMÛZÜ’L-AYN FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫َ َْ َْ ُِ‬
‫َ ْ َْ َْ َِ‬
‫َِ ْ َ ْ ِ ْ‬
‫َ َْ َْ ِْ‬
‫ِא ْ َ ْ ِ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ َْل(‬
‫َ َْ َْ ِْ‬
‫َْ َْ َْ ِْ‬
‫َ א َْ َْ ِْ‬
‫َא َ ْ َ ْ ِ ُ‬
‫ُْ‬
‫ُْ‬
‫ِ‬
‫אْ‬
‫ِْ ً‬
‫َْ ٌِ‬
‫َ ْ ٌَل‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ِא ْ َ ْ ََل‬
‫)א ُ ْ ُ ْ ِ َ (‬
‫َْ َْ ُِ‬
‫) ُ ْ َ ْ َُل(‬
‫أَ ْ ِ ْئ‬
‫) ِ ُ ْ ْأ(‬
‫َ‬
‫َ ُ ْ ِ ْئ‬
‫ئ‬
‫َ ُْ ِ ُ‬
‫ئ‬
‫َ ْ ُْ ِ َ‬
‫ِ ْ ِ ْئ‬
‫ُ‬
‫ئ‬
‫َ ُْ ِ ْ‬
‫َ א ُ ْ ِ ْئ‬
‫ئ‬
‫َא ُ ْ ِ ُ‬
‫ئ‬
‫ُِْ ٌ‬
‫ْ أٌ‬
‫ُ َ‬
‫ئ‬
‫َ ْ ُْ ِ ْ‬
‫ئ‬
‫ُْ ِ ُ‬
‫) ُ ْ أُ(‬
‫َ‬
‫ِإ ْ ًאء‬
‫َ‬
‫أ َ ْ أَ‬
‫َ‬
‫ئ(‬
‫)أ ُ ْ ِ َ‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫َُِ‬
‫َْ‬
‫َ ُ َ ِ ْئ‬
‫ّ‬
‫ئ‬
‫َ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ ِ ْئ‬
‫ّ‬
‫) ِ ُ َ ْأ(‬
‫َ‬
‫ئ‬
‫ُ َ ِّ ُ‬
‫ئ‬
‫ُ َ ِّ َ‬
‫ِ ْئ‬
‫ّ‬
‫ئ‬
‫َ ْ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ א ُ َ ِ ْئ‬
‫ّ‬
‫ئ‬
‫َ א ُ َ ِّ ُ‬
‫ئ‬
‫ُ َ ِّ ٌ‬
‫َ أٌ‬
‫ُ‬
‫) ُ َ أُ(‬
‫َ ْ ِ ًא‬
‫ئ(‬
‫) ُ ِّ َ‬
‫ئ‬
‫ُ َ ِّ ُ‬
‫َ أَ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫אرئ‬
‫َ ِ ْ‬
‫)َُِ ْ‬
‫אرأ(‬
‫َ‬
‫אرئ‬
‫َ َُ ِ ْ‬
‫אرئ‬
‫َ ْ َُ ِ َ‬
‫אرئ‬
‫َُِ ِ ْ‬
‫אرئ‬
‫َ َُ ِ ْ‬
‫אرئ‬
‫َא ُ َ ِ ُ‬
‫אرئ‬
‫َ َُ ِ ُ‬
‫אرئ‬
‫َْ َُ ِ ْ‬
‫אرئ‬
‫َ א َُ ِ ْ‬
‫ُ‬
‫אرأ ٌ‬
‫َ َ‬
‫אرئ‬
‫َُ ِ ُ‬
‫אرأُ(‬
‫)َُ َ‬
‫אرأًَة و ِ אًء و ِ ًאء‬
‫َُ َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫אرئ‬
‫َُ ِ ٌ‬
‫َ אرأَ‬
‫َ‬
‫رئ(‬
‫)ُ ِ َ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫ِא ْ َ ِ ْئ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْأ(‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َ ِ ْئ‬
‫ئ‬
‫َ َْ َ ِ ُ‬
‫ئ‬
‫َ ْ َْ َ ِ َ‬
‫ئ‬
‫َِْ َ ِ ْ‬
‫ئ‬
‫َ َْ َ ِ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِ ْئ‬
‫ئ‬
‫َא َ ْ َ ِ ُ‬
‫ئ‬
‫َُِْ ٌ‬
‫ْ َ أٌ‬
‫ُ َ‬
‫ئ‬
‫َ ْ َْ َ ِ ْ‬
‫ئ‬
‫َْ َ ِ ُ‬
‫) ُ ْ َ أُ(‬
‫َ‬
‫ِא ْ ِ ًאء‬
‫َ‬
‫ِא ْ َ أَ‬
‫َ‬
‫ئ(‬
‫)א ُ ْ ُ ِ َ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫ِא ْ َ ِ ْئ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْأ(‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َ ِ ْئ‬
‫ئ‬
‫َ َْ َِ ُ‬
‫ئ‬
‫َ ْ َْ َِ َ‬
‫ئ‬
‫َِْ َِ ْ‬
‫ئ‬
‫َ َْ َِ ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِ ْئ‬
‫ئ‬
‫َא َ ْ َ ِ ُ‬
‫ئ‬
‫َُِْ ٌ‬
‫ْ َ أٌ‬
‫ُ َ‬
‫ئ‬
‫َ ْ َْ َِ ْ‬
‫ئ‬
‫َْ َِ ُ‬
‫) ُ ْ َ أ ُ(‬
‫َ‬
‫ِא ْ ِ ًאء‬
‫َ‬
‫ِא ْ َ أَ‬
‫َ‬
‫ئ(‬
‫)א ُ ْ ُ ِ َ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫َْ‬
‫ِأ ّ ‪/‬‬
‫َْ َ َ ْ‬
‫א َ ْ َ ِأ ّ ‪َ /‬‬
‫‪38‬‬
‫ِ ْ أ ‪ِ ْ ِ /‬أ ّ ‪ِ ْ ِ /‬‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َ أ ‪ َ ْ َ َ /‬أّ ‪ْ َ َ /‬‬
‫ِא ْ أ ‪ِ /‬א ْ ِأ ّ ‪ِ /‬א ْ ِ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫) ِ ُ ْ أ ‪ِ ْ ُ ِ /‬أ ّ ‪ ْ ُ ِ /‬آ(‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َ أ ‪ِ َ ْ َ َ /‬أ ّ ‪ْ َ َ /‬‬
‫َ‬
‫َא‬
‫َْ أ‬
‫َ‬
‫َْ أ‬
‫َ‬
‫َْ أ‬
‫َ‬
‫أ‪/‬‬
‫َ ْ َْ َ َ ْ‬
‫َ א َ ْ َأ ‪َ /‬‬
‫ُْ أ‬
‫َ‬
‫ُْ أ‬
‫َ‬
‫َْ أ‬
‫َ‬
‫) ُ ْ أ(‬
‫َ‬
‫ِא ْ ِ َ ًאء‬
‫ِא ْ أ‬
‫َ‬
‫)א ُ ْ ؤ(‬
‫ُ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ْ ِ‬
‫َ َ‬
‫א ْ ِ‬
‫َ َ‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫آن‪(... ،‬‬
‫) ‪ِ :‬א ْ َ َ‬
‫)אُ ْ ِ َ ‪(... ،‬‬
‫ُ‬
‫) َ ْ ِ َ ‪(َ ِ ْ َ /‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫آن(‬
‫آن ‪َ َ ْ ُ /‬‬
‫)َْ َ َ‬
‫َ َ ْأ‬
‫) ِ ُ َ َ ْأ(‬
‫َ َ َ َ ْأ‬
‫َ َ َ أُ‬
‫َ‬
‫َ ْ َ َ أَ‬
‫َ‬
‫ِ َ َ ْأ‬
‫َ‬
‫َ َ َ َ ْأ‬
‫َ َ َ َ ْأ‬
‫ْ‬
‫َ א َ َ َ ْأ‬
‫َ א َ َ أُ‬
‫َ‬
‫ئ‬
‫ُ َ َ ِّ ٌ‬
‫َ َ أٌ‬
‫ُ‬
‫) ُ َ َ أُ(‬
‫َ َ ًؤא‬
‫ََ َ‬
‫)ُُ‬
‫ئ(‬
‫ِّ َ‬
‫أُ‬
‫َ َ أَ‬
‫ََ ْ‬
‫َ َََ ْ‬
‫אرأ‬
‫َ‬
‫ِ ََ ْ‬
‫אرأ‬
‫َ َ‬
‫َ ََ ْ‬
‫אرأ‬
‫َ َ‬
‫ََ ْ‬
‫אرأ‬
‫َ‬
‫)َُِ َ ْ‬
‫אرأ(‬
‫َ‬
‫َ َ‬
‫َ ْ َ َ אرأَ‬
‫َ َ‬
‫َ َ َאرأُ‬
‫َ ََ ْ‬
‫אرأ‬
‫ْ َ َ‬
‫َ א ََ ْ‬
‫אرأ‬
‫َ َ‬
‫َ א َ َ َאرأُ‬
‫َ‬
‫ُ‬
‫אرأ ٌ‬
‫ََ َ‬
‫אرؤא‬
‫ََ ُ ً‬
‫אرئ‬
‫ََُ ِ ٌ‬
‫َ‬
‫אرأُ(‬
‫)َُ َ َ‬
‫אرأ ُ‬
‫ََ َ‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫َ َ אرأَ‬
‫َ‬
‫رئ(‬
‫)ُُ ِ َ‬
‫‪MEHMÛZÜ’L-LÂM FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫ِא ْ َ ْ ِ ْئ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ ْأ(‬
‫َ‬
‫ئ‬
‫َ َْ َْ ِ ْ‬
‫ئ‬
‫َ َْ َْ ِ ُ‬
‫ئ‬
‫َ ْ َْ َْ ِ َ‬
‫ئ‬
‫َِ ْ َْ ِ ْ‬
‫ئ‬
‫َ َْ َْ ِ ْ‬
‫َْ‬
‫ئ‬
‫َ א َْ َْ ِ ْ‬
‫ئ‬
‫َא َ ْ َ ْ ِ ُ‬
‫ُْ‬
‫ُْ‬
‫ئ‬
‫َْ ِ ٌ‬
‫َ ْ أٌ‬
‫َ‬
‫ئ‬
‫َْ َْ ِ ْ‬
‫ئ‬
‫َْ َْ ِ ُ‬
‫) ُ ْ َ ْ أُ(‬
‫َ‬
‫ِא ْ ِ ْ ًאء‬
‫َ‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ِא َ ْ أَ‬
‫ْ َ‬
‫ئ(‬
‫)א ُ ْ ُ ْ ِ َ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫َأد َ ْ‬
‫م‬
‫ِא َ ْ أَ‬
‫ْ َ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫א א‬
‫ل‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫ِ‬
‫אُ ْ ُ ْ َ‬
‫א‬
‫أُو ِ ْ َن‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫א א‬
‫א‬
‫أَ ْ َ ِ‬
‫ُ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫م‬
‫אرع‬
‫أא‬
‫ل‬
‫אءل‬
‫َُ َ َ ُ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫א‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫אرع‬
‫א‬
‫ِإ َ א ًא‬
‫ر‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫‪39‬‬
‫آِ َ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫ل‬
‫ََُ ٌَ‬
‫א‬
‫أ‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫َ َ ْ َْ َ‬
‫أ א‬
‫ِא ْ َ ُ א‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫א אب‬
‫א‬
‫א‬
‫د‬
‫‪ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.‬‬
MUDAAF FİİL
( ُ َ ‫ א ْ ُ َ א‬/ ُ َ ُ ْ ‫)א ْ ِ ْ ُ א‬
I- TARİFİ
Ayne’l-fiili (2. kök harfi) ile lâme’l-fiili (3. kök harfi) aynı cinsten olan fiillere
“muda‘af” veya “mudâaf” denir.
... ‫– َ א؛‬
ََ –
ِ
ِ
َ (٤) ‫( َ – َ – َ אًرא؛‬٢) ‫( َ – َ ُ – َ א؛‬١)
II- SÜLÂSÎ MÜCERRED BABLARINDA KULLANIMI
Mudaaf fiillerin kullanıldığı sülâsî mücerred bâblarını şöyle tablolaştırabiliriz:
(٦) (٥)
--
--
(٤)
‫ َ א‬- ََ – َ
ً ََ – ََ – َ
‫ َ א‬- ََ – َ
(٣)
--
(٢)
‫– ِ ًאرא‬
َ
‫– َ َא ًא‬
ً ِ –
ِ – َ
َ
ِ – َ
َ
ِ – َ
َ
(١)
‫– َ א‬
‫ورא‬
ً ُُ –
‫– َ א‬
َُ – َ
َُ – َ
َُ – َ
III- MUDAAF FİİLLERİN ÇEKİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Mudaaf fiillerin çekiminde idğâm kurallarına dikkat etmek gerekir; diğer
hususlar, bunların sonuçlarıdır.
A- İDĞÂM VE TÜRLERİ
. ِ َ ْ ‫אل أَ َ ِ א ْ ُ َ َ א ِ َ ِ ِ א‬
ُ َ ‫ ِ ْإد‬:‫אم‬
ُ َ ‫א ْ ِ ْد‬
ْ
İdğâm: Aynı cinsten olan iki harften birini diğerinin içine sokmaktır.
İdğâm, vâcib (zorunlu), câiz (olsa da olur, olmasa da olur) ve mümteni’
(imkânsız) olmak üzere üç kısma ayrılır:
1- Vâcib İdğâm
Bir kelimede aynı cinsten iki harf peş peşe gelir; ikisi de harekeli olursa veya
birincisi sâkin, ikincisi harekeli olursa, idğâm vâcib olur.
Misâl-1: ( َ ) aslında (‫ ) َ َ َد‬idi. Bir kelimede aynı cinsten iki harf peş peşe gelip
ikisi de harekeli olduğu için idğâm yapmak vâcib oldu. İdğâm yapmak için birinci
dâl’ın harekesini hazfettik: (‫ ) َ ْ َد‬oldu. İmlâ kuralından dolayı şeddeleyip tek harf
yazdık: ( َ ) oldu.
Misâl-2: (
ikisi de harekeli
dâl’ın harekesini
. ُ – ‫ُ ِ َد – ُ ْ َد‬
‫َ َ َد – َ ْ َد – َ ؛‬
ُ َ ) aslında (‫ ) َ ْ ُ ُد‬idi. Bir kelimede aynı cinsten iki harf peş peşe gelip
olduğu için idğâm yapmak vâcip oldu. İdğâm yapmak için birinci
-iki sâkin yan yana gelmemesi için hazfetmeyip- mîm’e verdik: (‫) َ ُ ْ ُد‬
oldu. İmlâ kuralından dolayı şeddeleyip tek harf yazdık: ( ُ َ ) oldu.
. َ ُ – ‫ُ ْ َ ُد – ُ َ ْ ُد‬
40
‫َ ْ ُ ُد – َ ُ ْ ُد – َ ُ ؛‬
2- Câiz İdğâm
Bir kelimede aynı cinsten iki harf peş peşe gelir; birincisi harekeli, ikincisi
sükûn-i ârız ile sâkin olursa, idğâm câiz olur.
Misâl: (‫ َ َ ْ ُ ْد‬/ ِّ ُ َ َ / ُ َ َ / ُ َ َ ) aslında (‫ ) َ ْ ُ ُد‬idi. Fiil-i muzâri cahd-i mutlak
ْ
ْ
ْ
ْ
yapmak için başına ( َ ) getirdik: (‫ ) َ َ ْ ُ ْد‬oldu. Bir kelimede aynı cinsten iki harf peş
ْ
ْ
peşe gelip birincisi harekeli, ikincisi sükûn-i ârız ile sâkin olduğu için idğâm yapmak
câiz oldu. İdğâm yapmak için birinci dâl’ın harekesini mîm’e verdik: (‫ ) َ َ ُ ْ ْد‬oldu. İki
ْ
sâkinin yan yana gelmesi (iltikâ-i sâkineyn / ictimâ-i sâkineyn) câiz olmadığından
ikinci dâl’a hareke vermemiz gerekti:
a) En hafif hareke (ehaffu’l-harekât) olduğu için fetha verdik: ( ُ َ َ ) oldu;
ْ
b) Ayne’l-fiiline uysun diye damme verdik: ( ُ َ َ ) oldu; (Bu şık sadece sülâsî
ْ
mücerred 1. bâbdan gelen fiillerde uygulanır.)
ِ ‫”) َא‬
ِ ‫אכ‬
c) “Sâkin harekeleneceği zaman kesre ile harekelenir ( ِ ْ ‫ ُ ِ َכ ِא ْ َכ‬:‫إذא ُ ِ َכ‬
ّ َ ُ
ّ
kâidesince kesre verdik: ( ِّ ُ َ َ ) oldu.
ْ
d) Bu gibi durumlarda idğâm yapmamak da câiz olduğundan idğâmsız hâliyle
de söyledik: (‫ ) َ َ ْ ُ ْد‬oldu.
ْ
– ‫ َ َ ُ ؛ – َ َ ُ ْ ُد – َ َ ُ ؛‬- ‫َ ْ ُ ُد – َ َ ْ ُ ْد؛ َ َ ْ ُ ْد – َ َ ُ ْ ْد – َ َ ُ ْ َد‬
ْ
ْ
ْ
ْ
ْ
ْ
ْ
. ِّ ُ َ َ – ‫َ َ ُ ْ ِد‬
ْ
ْ
Not: Bu durum (aynı cinsten iki harfin peş peşe gelip birincisinin harekeli,
ikincisinin sükûn-i ârız ile sâkin olması), sadece meczûm muzârilerin sonuna açık
zamir bitişmeyen yerleri (
،‫ أ א‬، َ ‫ أ‬، ، ) ile emr-i hâzırın müfred müzekker
muhâtabı ( َ ‫’)أ‬nda meydana gelir.
3- Mümteni’ İdğâm
Bir kelimede aynı cinsten iki harf peş peşe gelir; birincisi harekeli, ikincisi
sükûn-i aslî (sükûn-i lâzım) ile sâkin olursa, idğâm mümteni’ olur; yapılmaz.
... ‫دن‬
َ ْ ِ ُ :( ) – ُ
.‫دن‬
َ ْ َ ْ ُ :( ‫دن؛ )أ‬
َ ْ َ ْ ُ :( ) – َ ُ
‫؛‬... ‫دن‬
َ ْ َ َ :( ) – َ
‫دن؛‬
َ ْ ُ ْ َ :( ) – ُ َ
َ ْ ُ ْ َ :( ‫دن؛ )أ‬
B- DİĞER HUSUSLAR
1- Fiil-i mâzînin emsile-i muttaridesi çekilirken ( )’ye kadar şeddeli çekilir.
( )’den itibaren şedde bozulup sonuna kadar şeddesiz çekilir.
2- Fiil-i muzârinin emsile-i muttaridesi çekilirken sadece ( ) ile ( ‫’)أ‬de şedde
bozulur; diğerleri şeddeli çekilir.
3- “Tef‘îl” ve “tefa‘ul” bâbları, tıpkı sâlim fiiller gibi çekilir; herhangi bir
değişiklik yapılmaz.
41
‫َ َُ‬
‫َْ َُ‬
‫ِ ُ ‪ْ ُ ْ ِ / ِّ ُ ِ / ُ ِ /‬د‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ َُ ‪/ّ َُ َ / َُ َ /‬‬
‫ُ ‪ / ِّ ُ / ُ /‬אُ ْ ُ ْد )أ‬
‫) ِ ُ َ ‪ْ َ ْ ُ ِ / ِّ َ ُ ِ /‬د( )أ‬
‫َ َ ُ ‪/ ِّ ُ َ َ / ُ َ َ /‬‬
‫َ َ ْ ُ ْد‬
‫دن(‬
‫ّ ‪ :‬אُ ْ ُ ْ َ‬
‫دن(‬
‫ّ‪َ ْ َ ْ ُ ِ :‬‬
‫َ َ ْ ُ ْد‬
‫َ َ ُ ‪ْ ُ ْ َ َ / ِّ ُ َ َ / ُ َ َ /‬د‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َ א َ ُ ‪ َ /‬א َ ُ ‪ َ /‬א َ ُ ّ ‪ َ /‬א َ ْ ُ ْد‬
‫َא َ ُ‬
‫ود‬
‫َْ ُ ٌ‬
‫َ א‬
‫َ אد‬
‫َُ‬
‫)ُ َ ( )‬
‫)‬
‫َ‬
‫)ُ ( )‬
‫)‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪َ ْ ََ :‬‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪َ ْ ُِ :‬‬
‫دن(‬
‫دن ‪ /‬أ ‪َ ْ ُ ْ َ :‬‬
‫‪َ ْ ُ َْ :‬‬
‫دن(‬
‫دن ‪ /‬أ ‪َ ْ َ ْ ُ :‬‬
‫‪َ ْ َ ُْ :‬‬
‫)‪(١‬‬
‫َ‬
‫)ُ ( )‬
‫ِ‬
‫)‬
‫َ‬
‫)َُ ( )‬
‫ِ אًرא‬
‫َ‬
‫َ אر‬
‫ور‬
‫َُْ ٌ‬
‫َ َ ِ ‪ْ ِ ْ َ َ / ِ ِ َ َ /‬ر‬
‫ْ‬
‫ْ ّ ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ א َ ‪ َ /‬א َ ِ ‪ َ /‬א َ ْ ِ ْر‬
‫ّ‬
‫א ِ‬
‫َ َ‬
‫َ ِ‬
‫َ‬
‫َ ِ‬
‫ْ َ‬
‫ِ ِ ‪ْ ِ ْ ِ / ِ ِ ِ /‬ر‬
‫َ‬
‫َ ّ َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ َ ‪ْ ِ ْ َ َ / ِ َ َ /‬ر‬
‫ّ‬
‫ِ‬
‫رن(‬
‫א‬
‫‪:‬‬
‫أ‬
‫)‬
‫ِ ‪ِ / ِ ِ /‬א ْ ِ ْر‬
‫ِ‬
‫ّ ْ ْ َ‬
‫ّ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫رن(‬
‫) ِ ُ َ ‪ْ َ ْ ُ / ِّ َ ُ /‬ر( )أ ّ ‪َ ْ َ ْ ُ :‬‬
‫َ َ ِ ‪ْ ِ ْ َ َ / ِ ِ َ َ /‬ر‬
‫ّ‬
‫)‬
‫رن ‪(...‬‬
‫‪َ ْ ََ :‬‬
‫رن ‪(...‬‬
‫‪َ ْ ُِ :‬‬
‫رن(‬
‫رن ‪ /‬أ ‪َ ْ ِ ْ َ :‬‬
‫‪َ ْ ِ َْ :‬‬
‫رن(‬
‫‪َ ْ َ ُْ :‬‬
‫رن ‪ /‬أ ‪َ ْ َ ْ ُ :‬‬
‫)‪(٢‬‬
‫‪42‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫)‪(٣‬‬
‫َ אس‬
‫َ(‬
‫َ(‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫)أ ‪ِ :‬א ْ َ ْ َ (‬
‫)أ ‪( َ ْ َ ْ ُ ِ :‬‬
‫ِ‬
‫‪ْ َ َْ َْ / ّ ََ َْ /‬‬
‫ِ‬
‫‪ َ /‬א ََ ّ ‪ َ /‬א َْ َ ْ‬
‫َ ََ‬
‫َْ ََ‬
‫ِ‬
‫ِ ِ‬
‫ِ‬
‫ََ ‪ْ َ َْ / ّ ََ /‬‬
‫ِ‬
‫َ ََ ‪َ َْ َ / ّ ََ َ /‬‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ ‪/ ّ َ /‬אْ َ ْ‬
‫) ِ ُ َ ‪( ْ َ ْ ُ ِ / ِّ َ ُ ِ /‬‬
‫ِ‬
‫َ ََ ‪َ َْ َ / ّ ََ َ /‬‬
‫َא َ َ‬
‫َْ ََ‬
‫َ א ََ‬
‫َ ْ ُ ٌس‬
‫ْ َ ‪(...‬‬
‫ْ َ ‪(...‬‬
‫) ‪ِ :‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫) ( ) ‪ِ :‬‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫) ‪/ َ ْ َ َْ :‬أ ‪ْ َ َْ :‬‬
‫ََ‬
‫)ُ َ ( ) ‪/ َ ْ َ ُْ :‬أ ‪ْ َ ُْ :‬‬
‫َ א‬
‫)‪(٤‬‬
‫‪MUDAAF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫)‪(٥‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫‪---‬‬
‫)‪(٦‬‬
‫‪43‬‬
‫אددن ‪(...‬‬
‫َ אد‬
‫) ‪َ َْ َ :‬‬
‫ددن ‪(...‬‬
‫) ُ د( ) ‪َ ْ ِ ُ :‬‬
‫אددن(‬
‫אددن ‪ /‬أ ‪َ ْ ِ َ ُ :‬‬
‫ُ َ אد ) ‪َ ْ ِ َ ُ :‬‬
‫אددن(‬
‫אددن ‪ /‬أ ‪َ ْ َ َ ُ :‬‬
‫) ُ َ אد( ) ‪َ ْ َ َ ُ :‬‬
‫אدة و ِ َ ًאدא و ِ َ ًאدא‬
‫ُ َ ً‬
‫ُ َ אد‬
‫َ‬
‫َ َد‬
‫دن ‪(...‬‬
‫) ‪ :‬أَ ْ َ ْ َ‬
‫أَ‬
‫) ُ ِّ َد(‬
‫دن ‪(...‬‬
‫)أ ُ ِ ( ) ‪ :‬أ ُ ْ ِ ْ َ‬
‫ِ‬
‫دن( ُ َ ِّ ُد‬
‫دن ‪ /‬أ ‪َ ْ ِ ْ ُ :‬‬
‫) ‪َ ْ ِ ُْ :‬‬
‫ُ‬
‫دن( ) ُ َ ُد(‬
‫دن ‪ /‬أ ‪َ ْ َ ْ ُ :‬‬
‫)ُ َ ( ) ‪َ ْ َ ُْ :‬‬
‫َ ْ ِ ًא‬
‫ِإ ْ َ ًאدא‬
‫ِ‬
‫ُ َ ِّ ٌد‬
‫ُ‬
‫ُ َ אد‬
‫ُ َ ٌد‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِאد ‪ َ /‬אددِ‬
‫َ ُ ‪ْ ْ ُ َ / ّ ُ َ /‬د‬
‫َ ْ ُ َ ّ ْد َ ْ ُ َ אد ‪ْ َ ُ ْ ّ َ ُ ْ َ /‬‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ א ِّ د َ א אد ‪ َ /‬א ِאد ‪ َ /‬א אددِ‬
‫َ א ُ ‪ َ /‬א ُ ّ ‪ َ /‬א ُ ْ ْد‬
‫َُ ْ‬
‫َُ ّ‬
‫َُ ْ‬
‫َُ‬
‫א ِ‬
‫َ א ُ َ ِّ ُد َ א ُ َ אد‬
‫َ ُ‬
‫َ ِ‬
‫َ ُ َ ِّ ُد َ ُ َ אد‬
‫ُ‬
‫َ ِ‬
‫َ ْ ُ َ ِّ َد َ ْ ُ َ אد‬
‫ْ ُ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ אد ‪ِ ِ /‬אد ‪ ِ /‬אددِ‬
‫َ ّ ْد‬
‫ِ ِ ‪ْ ْ / ّ /‬د‬
‫َُ ّ َُ ْ‬
‫َُ‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِאد ‪ َ /‬אددِ‬
‫َ ُ ‪ْ ْ ُ َ / ّ ُ َ /‬د‬
‫َُ ْ‬
‫َ ُ َ ّ ْد َ ُ َ אد ‪ّ َ ُ َ /‬‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫أَ ِ ‪ /‬أَ ِ ِّ ‪ /‬أَ ْ ِ ْد‬
‫אددن(‬
‫אدد‬
‫دن( َ ِّ ْد‬
‫)أ ‪ :‬أ َ ْ ِ ْ َ‬
‫)أ ‪َ ْ ِ َ :‬‬
‫אد ‪ْ َ /‬‬
‫َ אد ‪ّ َ /‬‬
‫دن( ) ِ د( ) ِ אد ‪ِ ِ ِ /‬‬
‫אددن(‬
‫אدد( )أ ‪َ ْ َ َ ُ ِ :‬‬
‫) ِ ُ َ ‪ْ َ ْ ُ ِ / ِّ َ ُ ِ /‬د( )أ ‪َ ْ َ ْ ُ ِ :‬‬
‫אد ‪ْ َ َ ُ /‬‬
‫َُ ّ‬
‫َُ ْ‬
‫َُ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫אدد‬
‫َ ُ ِ ‪ْ ِ ْ ُ َ / ِّ ِ ُ َ /‬د‬
‫אد ‪ْ َ ُ َ /‬‬
‫َ ُ َ ّ ْد َ ُ َ אد ‪ّ َ ُ َ /‬‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫َْ ِ ْ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫)‬
‫َْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫َ َْ َ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ ْ َ ‪ْ ِ َ ْ ِ / ِّ َ ْ ِ /‬د‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ َ ْ َ َ / ّ َ ْ َ َ /‬د‬
‫ِא ْ َ ‪ِ /‬א ْ َ ِّ ‪ِ /‬א ْ َ ِ ْد )أ ‪ِ :‬א ْ‬
‫) ِ ُ ْ َ ‪ْ َ َ ْ ُ ِ / ِّ َ ْ ُ ِ /‬د()أ ‪ْ ُ ِ :‬‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ ِ َ ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬د‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ ِ َ ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬د‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ א َ ْ َ ‪ َ /‬א َ ْ َ ّ ‪ َ /‬א َ ْ َ ْد‬
‫َא َ ْ َ‬
‫َُْ‬
‫َُْ‬
‫)‬
‫َْ َ‬
‫)ُْ َ ( )‬
‫ِא ْ ِ َ ًאدא‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫)א ُ ْ ُ (‬
‫)‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪ :‬אُ ْ ُ ِ ْ َ‬
‫دن ‪ /‬أ ‪:‬‬
‫‪َ ْ ِ َ َْ :‬‬
‫دن ‪ /‬أ ‪:‬‬
‫‪َ ْ َ َ ُْ :‬‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪ :‬אُ ْ ُ ِ ْ َ‬
‫دن(‬
‫دن ‪ /‬أ ‪َ ْ ِ َ ْ َ :‬‬
‫‪َ ْ ََِْ :‬‬
‫دن(‬
‫دن ‪ /‬أ ‪َ ْ َ َ ْ ُ :‬‬
‫‪َ ْ ََُْ :‬‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫َ ََْ‬
‫َْ ََْ‬
‫ِ ْ َ ‪ْ ِ َ ْ ِ / ِّ َ ْ ِ /‬د‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ َ ْ َ َ / ّ َ ْ َ َ /‬د‬
‫دن(‬
‫دن( ِא ْ َ ‪ِ /‬א ْ َ ِّ ‪ِ /‬א ْ َ ِ ْد )أ ‪ِ :‬א ْ َ ِ ْ َ‬
‫َ ِ ْ َ‬
‫دن( ) ِ ُ ْ َ ‪ْ َ َ ْ ُ ِ / ِّ َ ْ ُ ِ /‬د( )أ ‪ْ َ َ ْ ُ ِ :‬دَن(‬
‫َ َ ْ َ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ ِ َ ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬د‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ ِ َ ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬د‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ א َ ْ َ ‪ َ /‬א َ ْ َ ّ ‪ َ /‬א َ ْ َ ْد‬
‫َא َ ْ َ‬
‫َُْ‬
‫َُْ‬
‫)‬
‫ِ ْ َ‬
‫دن( َ ْ َ‬
‫دن( ) ُ ْ َ ( )‬
‫َ ْ َ‬
‫ِא ْ ِ َ ًאدא‬
‫)‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ( )‬
‫‪MUDAAF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-1‬‬
‫َ َ ْ َد‬
‫َ ْ َ ْ َد‬
‫ِ‬
‫ِ ِ ِ ِ‬
‫دد‬
‫َ ْ َ د ‪ّ َ ْ َ /‬د ‪ْ َ ْ َ /‬‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫دد‬
‫َ َ ْ َ د ‪ّ َ ْ َ َ /‬د ‪ْ َ ْ َ َ /‬‬
‫ِ‬
‫ِ ِ ِ ِ‬
‫ددن(‬
‫دد )أ ‪ِ :‬א ْ َ ِ ْ َ‬
‫א ْ َ د ‪ /‬א ْ َ ّد ‪ /‬א ْ َ ْ‬
‫ِ ِ ِ‬
‫ِ‬
‫ددن(‬
‫دد( )أ ‪َ ْ َ َ ْ ُ ِ :‬‬
‫) ُ ْ َ د ‪ّ َ ْ ُ /‬د ‪ْ َ َ ْ ُ /‬‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫دد‬
‫َ َ ْ َ د ‪ّ َ ْ َ َ /‬د ‪ْ َ ْ َ َ /‬‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫دد‬
‫َ ْ َ ْ َ د ‪ّ َ ْ َ ْ َ /‬د ‪ْ َ ْ َ ْ َ /‬‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫دد‬
‫َ א َ ْ َ د ‪ َ /‬א َ ْ َ ّد ‪ َ /‬א َ ْ َ ْ‬
‫َא َ ْ َ د‬
‫ُ ْ َد‬
‫ُ ْ َد‬
‫َ ْ َد‬
‫) ُ ْ َ د( )‬
‫ِ ِ‬
‫دאدא‬
‫אْ َ ً‬
‫)‬
‫ِא ْ َ د‬
‫)א ُ ْ ُ د( )‬
‫)‬
‫ددن ‪(...‬‬
‫‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ‬
‫ددن ‪(...‬‬
‫‪ :‬אُ ْ ُ ِ ْ َ‬
‫ددن(‬
‫ددن ‪ /‬أ ‪َ ْ ِ َ ْ َ :‬‬
‫‪َ ِْ َ َْ :‬‬
‫ددن(‬
‫ددن ‪ /‬أ ‪َ ْ َ َ ْ ُ :‬‬
‫‪َ َْ َ ُْ :‬‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫ِ‬
‫ََ‬
‫َْ‬
‫َ َ َ َ ْد‬
‫َ َ ْد‬
‫) ِ ُ َ َ ْد(‬
‫َ َ َ َ ْد‬
‫َ‬
‫َ َ َ ُد‬
‫َ َ َ َد‬
‫َ ْد‬
‫َ َ َ َ ْد‬
‫ْ‬
‫َ א َ َ َ ْد‬
‫َ א َ َ َ ُد‬
‫) ُ َ َ ُد(‬
‫َ َ ًدא‬
‫ُ َ َ ِّ ٌد‬
‫ُ َ َ ٌد‬
‫َ َ َد‬
‫) ُ ُ ِّ َد(‬
‫َ َ َ ُد‬
‫ََ ْ‬
‫‪44‬‬
‫َ َ َ َ אد‬
‫َ ْ َ َ َ אد‬
‫ِ אد ‪ِ ِ ِ /‬‬
‫אدد‬
‫אد ‪ْ َ َ َ َ /‬‬
‫ََ َ ّ‬
‫ََ َ‬
‫ِ‬
‫אدد‬
‫אد ‪ْ َ َ َ َ َ /‬‬
‫َ َ َ َ אد ‪ّ َ َ َ َ /‬‬
‫ِ‬
‫אدد‬
‫)أ ‪َ :‬‬
‫אد ‪ْ َ َ َ /‬‬
‫َ َ אد ‪ّ َ َ /‬‬
‫) ِ אد ‪ِ ِ ِ /‬‬
‫אدد( )أ ‪:‬‬
‫אد ‪ْ َ َ َ ُ /‬‬
‫َُ َ ّ‬
‫َُ َ‬
‫ِ‬
‫אدد‬
‫אد ‪ْ َ َ َ َ َ /‬‬
‫َ َ َ َ אد ‪ّ َ َ َ َ /‬‬
‫ِ‬
‫אدد‬
‫אد ‪ْ َ َ َ َ ْ َ /‬‬
‫َ ْ َ َ َ אد ‪ّ َ َ َ ْ َ /‬‬
‫ِ‬
‫אدد‬
‫אد ‪ َ /‬א َ َ َ َ ْ‬
‫َ א َ َ َ אد ‪ َ /‬א َ َ َ ّ‬
‫َ א َ َ َ אد‬
‫ُ َ َ אد‬
‫ُ َ َ אد‬
‫َ َ َ אد‬
‫) ُ َ َ אد( )‬
‫َ َ אدא‬
‫)‬
‫َ َ אد‬
‫) ُ ُ د( )‬
‫)‬
‫אددن(‬
‫َ َْ َ‬
‫אددن(‬
‫َُِ َ َ ْ َ‬
‫אددن ‪(...‬‬
‫‪َ َْ ََ :‬‬
‫ددن ‪(...‬‬
‫‪َ ِْ ُُ :‬‬
‫אددن(‬
‫‪َ ْ َ َ ََ :‬‬
‫אددن ‪ /‬أ ‪َ ْ َ َ َ َ :‬‬
‫دن(‬
‫אد ْ َ‬
‫‪َ ْ َ َ َُ :‬‬
‫אددن ‪ /‬أ ‪َ َ َ ُ :‬‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫)‬
‫)‬
‫)‬
‫دن(‬
‫َ ْ َ‬
‫دن(‬
‫ِ ْ َ‬
‫َ َ ْ َ ِ ‪ْ ِ ْ َ ْ َ َ / ِّ ِ َ ْ َ َ /‬د‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ א َ ْ َ ‪ َ /‬א َ ْ َ ّ ‪ َ /‬א َ ْ َ ْ ْد‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ َ‬
‫ِ‬
‫َ َْ َ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ ْ َ ِ ‪ْ ِ ْ َ ْ ِ / ِّ ِ َ ْ ِ /‬د‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ ْ َ ْ َ َ / ّ َ ْ َ َ /‬د‬
‫دن(‬
‫ِא ْ َ ِ ‪ِ /‬א ْ َ ِ ِّ ‪ِ /‬א ْ َ ْ ِ ْد‬
‫)أ ‪ِ :‬א ْ َ ْ ِ ْ َ‬
‫دن(‬
‫) ِ ُ ْ َ َ ‪ْ َ ْ َ ْ ُ ِ / ِّ َ َ ْ ُ ِ /‬د( )أ ‪َ ْ َ ْ َ ْ ُ ِ :‬‬
‫َ َ ْ َ ِ ‪ْ ِ ْ َ ْ َ َ / ِّ ِ َ ْ َ َ /‬د‬
‫ُْ ََ‬
‫ِ‬
‫אْ ََ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ (‬
‫ِ‬
‫َْ َ‬
‫)ُْ َ َ (‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ًאدא‬
‫ِ‬
‫ُْ َ‬
‫)‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪ِ :‬א ْ َ ْ َ ْ َ‬
‫دن ‪(...‬‬
‫‪ :‬אُ ْ ُ ْ ِ ْ َ‬
‫‪َ ْ ِ َْ َْ :‬‬
‫دن ‪ /‬أ ‪ْ َ ْ َ :‬‬
‫‪َ ْ َ َْ ُْ :‬‬
‫دن ‪ /‬أ ‪ْ َ ْ ُ :‬‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫‪MUDAAF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-2‬‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫م‬
‫َ َ א َ َא‬
‫ْ‬
‫أَ َ ِ‬
‫دت‬
‫ْ ْ‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫א א‬
‫دن‬
‫ُ ِّ ْ َ‬
‫ل‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫ِ‬
‫אُ ْ ُ ْ َ‬
‫א‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫א א‬
‫א‬
‫أא‬
‫م‬
‫أُ َ אس‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫אرع‬
‫أ‬
‫أא‬
‫َُ َ ُ‬
‫أ א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫ل‬
‫אرع‬
‫א‬
‫ََ ً‬
‫ر‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫‪45‬‬
‫אر َ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫א‬
‫ل‬
‫ُ َْ ٌ‬
‫א‬
‫أ‬
‫א‬
‫ِ‬
‫َ َْ َْ ْ َ‬
‫أ َ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫ِ وא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫א אب‬
‫א‬
‫א‬
‫د‬
‫‪ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.‬‬
MİSÂL FİİL
(‫אل‬
ُ َ ِ ْ ‫)א ْ ِ ْ ُ א‬
I- TARİFİ VE TÜRLERİ
Sadece fâe’l-fiili (1. kök harfi) illet harfi olan fiillere “misâl” denir.
İki türlü misâl fiil vardır:
1- Misâl-i Vâvî (‫)א אل א אوي‬
Fâe’l-fiili (1. kök harfi) “vâv” olan fiillere “misâl-i vâvî” denir.
– ُ َ ْ َ – َ ِ ‫( َو‬٤) ‫( َو َ َ – َ َ ُ – َو ْ א و ِ ً ؛‬٣) ‫( َو َ َ – َ ِ ُ – َو ْ ً א و ِ َ ًة؛‬٢)
َ
ً
... ‫ورא َ ً ؛‬
َ ِ َ (٦) ‫אرא؛‬
ُ ِ َ – ‫ورث‬
ً َ ‫( َو ُ َ – َ ْ ُ ُ – َو‬٥) ‫َو َ ً ؛‬
َ ِ –‫ث‬
2- Misâl-i Yâî ( ‫)א אل א א‬
Fâe’l-fiili (1. kök harfi) “yâ” olan fiillere “misâl-i yâî” denir.
– َ ِ َ (٤) ‫( َ َ َ – َ َ ُ – َ ْ ً א؛‬٣) ‫( َ َ – َ ِ – َ ْ א؛‬٢) ‫( َ َ َ – َ ُ ُ – ُ ْ ًא؛‬١)
ْ
ْ
ً
َ
ُ ْ
... ‫( َ ِ َ – َ ِ ُ – ُ ً א؛‬٦) ‫( َ ُ َ – َ ُ ُ – َ َ א َ ً ؛‬٥) ‫َ َ ُ – َ ْ ًא؛‬
ْ
ْ
ْ
ْ
II- SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDA KULLANIMI
Misâl fiillerin kullanıldığı sülâsî mücerred bâblarını şöyle tablolaştırabiliriz:
(٦)
‫ث‬
َ ِ َ
ُ ِ َ - ‫ورث‬
Vâv
ُ ِ َْ – َ َِ
(٥)
(٤)
(٣)
– ‫و‬
ُُ َْ َُ َ
ُ َ ْ َ – َ ِ ‫َو‬
ُ َ َ – َ َ ‫َو‬
ُ ُ َْ – َ ُ َ
ِ
ُ َ َْ – َ َ
Vâv
Vâv ( ‫)إ‬
Vâv
ُ َ َْ – َ َ َ
(٢)
ُ ِ َ – َ َ ‫َو‬
(١)
‫א אل‬
--
:‫א אوي‬
ُ ُ َْ - َ َ َ
: ‫א א‬
Vâv
ِ –
ُ َْ َ َ َ
III- MİSÂL FİİLLERİN ÇEKİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Mu’tel fiillerin çekiminde aslolan, genel ve her bir alt türe özel olan i’lâl
kâidelerini bilip uygulamaktır. Ancak bu kaideler çok ayrıntılı ve istisnâlı
olduğundan, özellikle başlangıç seviyesindeki öğrencilerin, her alt türe ait bir
fiilin çekimini -dikkat edilmesi gereken bazı püf noktalarıyla birlikte- iyice
ezberleyip karşılaştıkları diğer fiilleri ona göre çekmeleri daha pratik ve faydalı
olur.
Misâl fiillerin çekiminde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar şunlardır:
1- Ma’lûm fiil-i mâzîler, tamamen sâlim fiiller gibi çekilir; onlarda hiçbir
değişiklik yapılmaz.
2- Misâl-i vâvîlerin vâvı; ikinci, üçüncü ve altıncı bâblardan gelen bütün
fiillerin, ayrıca dördüncü bâbdan gelen iki fiilin (ُ َ َ – َ ِ ‫ ) َو ِ َ – َ َ ُ ؛ َو‬ma’lûm fiil-i
muzârileri ile onlardan yapılan sîğalarında düşer; dördüncü (iki fiil müstesnâ) ve
beşinci bâblardan gelen fiillerde düşmez. Tablodaki örneklerde olduğu gibi.
46
3- “İftiâl” bâbının bütün sîğalarında misâl fiillerin vâv ve yâ’ları tâ’ya kalb edilip
iftiâl bâbının tâ’sına idğâm edilir:
‫َ َ – ِא ْ َ َ – ِא ْ َ َ – ِא‬
َ َ
َ
َ
َ
َ َ ‫َو َ َ – ِ ْאو َ َ َ – ِא ْ َ َ َ – ِא‬
4- Misâl fiilin geri kalan sîğalarında uygulanan bazı i’lâl kaideleri ise şunlardır:
a) Vâv sâkin olup mâkabli meksûr olursa, yâ’ya kalb olunur:
ِ
‫אدא‬
ً َ ‫אدא – ِإ‬
ً َ ‫َ ْأو َ َ – ُ ُ – ِ ْإو‬
ْ َ ‫– َ ْ َ ُ – َ ْ َ ُ – ِ ْאو َ ْ – ِא‬
ِ
ِ ِ
ِ ِ
‫אدא‬
ً َ ْ ‫אدא – א‬
ً َ ْ ْ‫َ َ – َْ َْ ُ –א‬
b) Yâ sâkin olup mâkabli madmûm olursa, vâv’a kalb olunur:
ْ ُ ‫ُ ُ – אُ ْ ُ ْ – ُאو‬
ِ ‫–א‬
َ ُ ُْ
–ُ ُ َ – َ ََ
ْ
ِ ‫–א‬
‫ِא‬
َ ُْ ْ ُ َ َ َْ ْ
ُ َ ُ –ُ َ
ِ
ُ
َْ
َ ِ ‫َو‬
ِ
َْ ْ‫א‬
–ُ ُ َ – َ ََ
ْ
ِ
َ
ُ – ُ ُْ – َ َ ْ‫أ‬
ُْ
5- Özetle söyleyecek olursak, sülâsî mezîdlerden “if‘âl”, “ifti‘âl” ve “istif‘âl”
bablarında değişiklik olur; diğerlerinde olmaz.
47
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א אوي‬
‫)‪(١‬‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫ُאو ُ ْ‬
‫)ُِ َ ْ(‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َ ْ َْ ُ َ‬
‫ِ‬
‫َْ ُ ْ‬
‫َא َ ْ ُ ُ‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫َ א َْ ُ ْ‬
‫َ ُ ٌن‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َא ٌ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫ُ ْ ًא‬
‫ََ َ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫א א‬
‫)‪(١‬‬
‫)ُِ َ ْ(‬
‫َ َِ ْ‬
‫َ َِ ُ‬
‫َ ْ َِ َ‬
‫َِ ِ ْ‬
‫َ َِ ْ‬
‫ِ ْ‬
‫َْ َِ ْ‬
‫َ א َِ ْ‬
‫َא َ ِ ُ‬
‫َِ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫َو ْ ً א و ِ َ ًة‬
‫َوא ِ ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌد‬
‫َو َ َ‬
‫) ُو ِ َ (‬
‫א אوي‬
‫)‪(٢‬‬
‫ََ َ‬
‫)ُِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ ُ‬
‫)ُ َ (‬
‫ُ‬
‫َْ א‬
‫ً‬
‫אِ‬
‫َ ٌ‬
‫َ ُ ٌر‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ ْ‬
‫א ِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫א ِ‬
‫َ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫ِא ِ‬
‫ْ‬
‫)ُِ َ (‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫א א‬
‫)‪(٢‬‬
‫َ ْ‬
‫)ُِ َ ْ (‬
‫َ ََ ْ‬
‫َ ََ ْ‬
‫َ ََ ُ‬
‫َ ْ ََ َ‬
‫ِ‬
‫ََ ْ‬
‫َא َ َ ُ‬
‫َْ ََ ْ‬
‫َ א ََ ْ‬
‫َ ْ ُ ٌب‬
‫ََ ُ‬
‫)ُ َ ُ (‬
‫َو ْ ً א و ِ َ ً‬
‫ِ‬
‫َوא ٌ‬
‫َو َ َ‬
‫) ُو ِ َ (‬
‫א אوي‬
‫)‪(٣‬‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫ِ‬
‫א َْ‬
‫)ُِ َ ْ(‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫َ ْ َْ َ َ‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫َ ْ َْ َ ْ‬
‫َ א َْ َ ْ‬
‫َْ َ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫َ ْ ًא‬
‫ِ‬
‫َא ٌ‬
‫َ ُ ٌع‬
‫ْ‬
‫ََ َ‬
‫)ُ ِ َ(‬
‫א א‬
‫)‪(٣‬‬
‫ِא َ ْ‬
‫)ُِ َ ْ (‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫ِ‬
‫א َ ْ‬
‫)ُِ َ ْ(‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫َ َْ ُْ‬
‫אو‬
‫ُ ُْ‬
‫)ُِ َ (‬
‫ْ‬
‫َ َْ ُْ‬
‫‪48‬‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫َ ْ َْ َ َ‬
‫َِْ َ ْ‬
‫َ َْ َ ْ‬
‫َ ْ َْ َ َ‬
‫ِ‬
‫َْ َ ْ‬
‫َ ْ َْ َُ‬
‫ِ‬
‫َْ ُْ‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫َ ْ َْ ُْ‬
‫א‬
‫َ َْ ُْ‬
‫)ُ َ (‬
‫ُ‬
‫אرא‬
‫َو َ ً‬
‫وא ِ‬
‫َ ٌ‬
‫َ ْ ُ ٌر‬
‫و‬
‫َ َُ‬
‫) ُو ِ (‬
‫َ‬
‫َْ ُُ‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫َ ْ َْ َ ْ‬
‫َ א َْ َ ْ‬
‫ِ‬
‫َא ٌ‬
‫َ ُ ٌن‬
‫ْ‬
‫َْ َ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫َ ْ ًא‬
‫ِ‬
‫َ َ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫א א‬
‫א אوي‬
‫א‬
‫َ َْ ُُ‬
‫َ َْ ُُ‬
‫َْ َْ َ ْ‬
‫َ א َْ َ ْ‬
‫َ ْ ُ ٌل‬
‫َو َ ً‬
‫َوא ِ ٌ‬
‫َْ َ ُ‬
‫)ُ َ ُ(‬
‫َو ِ َ‬
‫) ُو ِ َ (‬
‫א אوي‬
‫)‪(٤‬‬
‫)‪(٤‬‬
‫)‪(٥‬‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫אُو ُ ْ‬
‫) ِ ُ َ ْ(‬
‫َ َْ ُ ُ‬
‫َ ْ َْ ُ َ‬
‫َِْ ُ ْ‬
‫َ َْ ُ ْ‬
‫َ א َْ ُ ْ‬
‫َא َ ْ ُ ُ‬
‫ظ‬
‫َُْ ٌ‬
‫َ ْ َْ ُ ْ‬
‫َ َא َ ً‬
‫َא ِ ٌ‬
‫ورא َ ً‬
‫ِ َ‬
‫َْ ُ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫رث‬
‫ِ ْ‬
‫رث(‬
‫)ُِ َ ْ‬
‫َ َ ِ ْث‬
‫ث‬
‫َ ْ َِ َ‬
‫ِ ِ ْث‬
‫َ‬
‫َ َ ِ ْث‬
‫ث‬
‫َא َ ِ ُ‬
‫ث‬
‫َ َِ ُ‬
‫َ َ ِ ْث‬
‫ْ‬
‫َ א َ ِ ْث‬
‫وאرث‬
‫َ ِ ٌ‬
‫روث‬
‫َْ ُ ٌ‬
‫ث‬
‫َِ ُ‬
‫رث(‬
‫)ُ َ ُ‬
‫َُ َ‬
‫) ُ ِ َ(‬
‫א א‬
‫َ ٌس‬
‫ُْ‬
‫َ ْ َْ ِ ْ‬
‫َ א َْ ِ ْ‬
‫َא َ ْ ِ ُ‬
‫َ َْ ِ ُ‬
‫َ ْ َْ ِ َ‬
‫ِ‬
‫َِْ ْ‬
‫َ َْ ِ ْ‬
‫ِ‬
‫אِْ‬
‫)ُِ َ ْ (‬
‫َ َِْ ْ‬
‫َْ ِ ُ‬
‫)ُ َ ُ (‬
‫ُ ًא‬
‫ْ‬
‫َא ِ ٌ‬
‫َِ َ‬
‫) ُِ َ (‬
‫א אوي‬
‫)‪(٦‬‬
‫)‪(٦‬‬
‫ورث‬
‫َ ِ َ‬
‫ورث(‬
‫)ُ ِ َ‬
‫א א‬
‫)‪(٥‬‬
‫‪MİSÂL FİİLLERİN SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫ِ‬
‫ُ‬
‫َْ‬
‫َ ُ ِ ْ‬
‫َ ُ ِ ْ‬
‫َْأو ِ ْ‬
‫)ُِ َ ْ(‬
‫َ‬
‫ُ ِ ُ‬
‫ُ ِ َ‬
‫ِ ْ‬
‫َْ ُ ِ ْ‬
‫َ א ُ ِ ْ‬
‫َא ُ ِ ُ‬
‫ُ َ ٌ‬
‫אدא‬
‫ِإ َ ً‬
‫ُ ِ ٌ‬
‫ُ ِ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫َ ْأو َ َ‬
‫)أُو ِ َ (‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫ِ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ْ‬
‫)ُِ َ (‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َ ُ ْ‬
‫َ ُ‬
‫أَ ِ‬
‫ْ‬
‫ِ ِ‬
‫ُ‬
‫ْ‬
‫َْ ُ‬
‫א ِ‬
‫َ ُ ْ‬
‫א ِ‬
‫َ ُ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ُ ُ‬
‫ِ‬
‫َْ ُ َ‬
‫ُ َ ٌ‬
‫ُ‬
‫ِ‬
‫ٌ‬
‫أَ‬
‫َْ َ‬
‫) ُأو ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ُ ُ‬
‫)ُ َ (‬
‫ُ‬
‫אرא‬
‫ِإ َ ً‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫ِ‬
‫َُ‬
‫َْ‬
‫َو ِ ّ ْ‬
‫)ُِ َ ْ(‬
‫َ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ُ َ ِّ ُ‬
‫ُ َ ِّ َ‬
‫ِّ ْ‬
‫ُ َ ِّ ْ‬
‫َ ْ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّ ُ‬
‫َُ ٌ‬
‫َ ْ ِ ًא‬
‫ُ َ ِّ ٌ‬
‫َو َ‬
‫) ُو ِ ّ َ (‬
‫ُ َ ِّ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫ِ‬
‫َ َُ ّ ْ‬
‫ِ‬
‫َّ ْ‬
‫)ُِ (‬
‫َ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َُ ّ ْ‬
‫ِ ِ‬
‫َُ ّ ْ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َُ ّ ْ‬
‫א ِ‬
‫َ َُ ّ ْ‬
‫א ِ‬
‫َ َُ ّ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َُ ّ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َُ ّ َ‬
‫َُ ٌ‬
‫َ َ‬
‫) ُ ِّ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َُ ّ ُ‬
‫)ُ (‬
‫َ ُ‬
‫َ ِ א‬
‫ْ ً‬
‫ِ‬
‫َُّ ٌ‬
‫َوא ِ ْ‬
‫)ِ ُ َא َ ْ(‬
‫َ ُ َא ِ ْ‬
‫َ ْ ُ َא ِ َ‬
‫ِ ُ َא ِ ْ‬
‫َ ُ َא ِ ْ‬
‫َא ُ َ א ِ ُ‬
‫َ ُ َא ِ ُ‬
‫َ ْ ُ َא ِ ْ‬
‫َ א ُ َא ِ ْ‬
‫אدא ِ‬
‫ُ א َ َ ًة ِ‬
‫אدא‬
‫وو َ ً‬
‫وو َ ً‬
‫َ‬
‫ُ َא ِ ٌ‬
‫ُ َא َ ٌ‬
‫َوא َ َ‬
‫) ُوو ِ َ (‬
‫ُ َא ِ ُ‬
‫) ُ َא َ ُ(‬
‫אِ‬
‫ْ‬
‫‪49‬‬
‫َ َُ‬
‫אِ‬
‫َ ْ‬
‫)ُِא َ (‬
‫َ ْ‬
‫אِ‬
‫َ َُ ْ‬
‫ِ אِ‬
‫َُ‬
‫ْ‬
‫َ א אِ‬
‫َُ‬
‫א אِ‬
‫َ َُ ُ‬
‫אِ‬
‫َ َُ ُ‬
‫אِ‬
‫َ ْ َُ َ‬
‫ْ‬
‫א‬
‫َ َ َ‬
‫)ُ ِ (‬
‫َ‬
‫אِ‬
‫َُ ُ‬
‫)ُא َ (‬
‫َ ُ‬
‫אرא‬
‫אرא و ِ َ ً‬
‫ُ َ א َ َ ًة و ِ َ ً‬
‫אِ‬
‫َُ ٌ‬
‫א‬
‫َُ َ ٌ‬
‫אِ‬
‫َ ْ َُ ْ‬
‫ِ‬
‫َْ َ‬
‫َْ‬
‫َ َْ َ ِ ْ‬
‫َ َْ َ ِ ْ‬
‫ِא ْ َ ِ ْ‬
‫)ُِْ َ َ ْ(‬
‫َ‬
‫َْ َ ِ ُ‬
‫َْ َ ِ َ‬
‫ِ ْ‬
‫َ ْ َْ َ ِ ْ‬
‫َ א َْ َ ِ ْ‬
‫َא َ ْ َ ِ ُ‬
‫َُْ َ ٌ‬
‫ِ‬
‫אدא‬
‫אْ ِ َ ً‬
‫َُْ ِ ٌ‬
‫َْ َ ِ ُ‬
‫) ُْ َ َ ُ(‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫)א ُ ْ ُ‬
‫ََ‬
‫ِ َ(‬
‫ِ‬
‫َ ََْ ْ‬
‫ِא ِ‬
‫َْ ْ‬
‫)ُِْ َ (‬
‫َ ْ‬
‫ِ‬
‫َ ََْ ْ‬
‫ِ ِ‬
‫ََْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ ْ ََْ ْ‬
‫א ِ‬
‫َ ََْ ْ‬
‫א ِ‬
‫َ ََْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ََْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ْ ََْ َ‬
‫ُ ٌَ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫) ُ‬
‫َ ْ(‬
‫َ ِْ‬
‫َ َ ِ ُ‬
‫َْ َ ِ َ‬
‫َِ ِ ْ‬
‫َ َ ِْ‬
‫ِא ِ ْ‬
‫َْ َ ِْ‬
‫َ א َ ِْ‬
‫َא َ ِ ُ‬
‫َُْ َ ٌ‬
‫ِ‬
‫َُْ ٌ‬
‫َ ِ ُ‬
‫) ُ َ ُ(‬
‫ِא َ َ‬
‫)א ُ ِ َ (‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫ِِ‬
‫אدא‬
‫אّ َ ً‬
‫ُ ِ ٌ‬
‫ِא‬
‫َْ َ َ‬
‫)א ُ ْ ِ (‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫ََْ ُ‬
‫)ُْ َ (‬
‫َ ُ‬
‫ِ‬
‫אرא‬
‫אْ ِ َ ً‬
‫‪MİSÂL FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-1‬‬
‫ِא ِ َ ْאل‬
‫ِא ِ َ ْאل‬
‫ُ َא َ َ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫ِ‬
‫ُ َ ٌ‬
‫ِ‬
‫ُ‬
‫ْ‬
‫א ِ‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫َ َ ُ‬
‫ِ‬
‫َْ َ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ‬
‫ِא ِ‬
‫ْ‬
‫)ُِ َ (‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ‬
‫َْ َ‬
‫َ א ِ‬
‫َ‬
‫ُ‬
‫ٌ‬
‫ِא‬
‫َ َ‬
‫)א ُ ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ ُ‬
‫)ُ َ (‬
‫ُ‬
‫ِِ‬
‫אرא‬
‫אّ َ ً‬
‫ْ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪-‬‬‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫ِ‬
‫َ ََ َ ُ‬
‫َ ْ ََ َ َ‬
‫َ َََ ُ‬
‫َ ْ َََ َ‬
‫ََ ْ‬
‫)َُِ َ ْ(‬
‫َ ََ َ ْ‬
‫َ ََ َ ْ‬
‫ََِ َ ْ‬
‫َא َ َ َ ُ‬
‫َ َََ ْ‬
‫ََ ْ‬
‫)َُِ (‬
‫َ ْ‬
‫َ َََ ْ‬
‫َََ ْ‬
‫א‬
‫َ َََ ُ‬
‫َ ْ ََ َ ْ‬
‫َ א ََ َ ْ‬
‫َ ْ َََ ْ‬
‫א‬
‫َ َََ ْ‬
‫ََُ ٌ‬
‫ُ ََ ٌ‬
‫َََ ُ‬
‫)َُ (‬
‫َ ُ‬
‫َ א‬
‫َ ً‬
‫ِ‬
‫ُ ََ ّ ٌ‬
‫َ َ ًא‬
‫ُ َ َ ِّ ٌ‬
‫ََ َ ُ‬
‫) ُ َ َ ُ(‬
‫ََ َ‬
‫) ُ ُ ِّ َ (‬
‫ََ َ‬
‫) ُ ِّ (‬
‫ُ َ‬
‫ََ ْ‬
‫ََ ْ‬
‫‪50‬‬
‫َ َא َ ْ‬
‫)ِ َُ َא َ ْ(‬
‫َ َ َ َא َ ْ‬
‫َ ْ َ َ َא َ َ‬
‫َِ َ َא َ ْ‬
‫َ ََ َא َ ْ‬
‫َא َ َ َ א َ ُ‬
‫َ ََ َא َ ُ‬
‫َ ْ ََ َא َ ْ‬
‫َ א ََ َא َ ْ‬
‫َ َא ُ ًא‬
‫ُ َ َא ِ ٌ‬
‫ُ َ َא َ ٌ‬
‫ََ َא َ ُ‬
‫) ُ َ َא َ ُ(‬
‫َ َא َ َ‬
‫) ُ ُو ِ َ(‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫َ َْ َْ ِ ْ‬
‫َ َْ َْ ِ ْ‬
‫ِא ْ َ ْ ِ ْ‬
‫)ُِ ْ َ ْ َ ْ(‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َْ ْ‬
‫ِא ِ‬
‫ْ َْ ْ‬
‫)ُِ ْ َ َ (‬
‫ْ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َْ ْ‬
‫ِ א‬
‫َََ َ ْ‬
‫א‬
‫َ َََ َ ْ‬
‫א‬
‫ََ َ ْ‬
‫)َُِא َ (‬
‫َ ْ‬
‫א‬
‫َ َََ َ ْ‬
‫َِ ْ َْ ِ ْ‬
‫א א‬
‫َ َََ َ ْ‬
‫א א‬
‫َ َََ َ ُ‬
‫א‬
‫َ َََ َ ُ‬
‫א‬
‫َ ْ َََ َ َ‬
‫ُ ْ َْ َ ٌ‬
‫َْ َْ َْ ِ ْ‬
‫َ א َْ َْ ِ ْ‬
‫َא َ ْ َ ْ ِ ُ‬
‫َ َْ َْ ِ ُ‬
‫َ ْ َْ َْ ِ َ‬
‫ُ ْ َْ َ ٌ‬
‫ِ ِ‬
‫אدא‬
‫אْ َ ً‬
‫ُ ْ َْ ِ ٌ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫א‬
‫َ َ ْ َْ ْ‬
‫ِ‬
‫א‬
‫َ َ ْ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َ ْ َْ َ‬
‫א‬
‫ََ َ َ‬
‫)ُ ِ (‬
‫ُ َ‬
‫א‬
‫َََ َ ُ‬
‫)َُא َ (‬
‫َ ُ‬
‫َא ُ א‬
‫َ ً‬
‫אِ‬
‫ُ ََ ٌ‬
‫א‬
‫ُ ََ َ ٌ‬
‫א‬
‫َ ْ َََ َ ْ‬
‫ِא ْ َ ْ َ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ َ (‬
‫َْ َْ ِ ُ‬
‫) ُ ْ َ ْ َ ُ(‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ِא‬
‫ْ َْ َ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َْ ُ‬
‫)ُْ َ َ (‬
‫ْ ُ‬
‫ِ ِ‬
‫אرא‬
‫אْ َ ً‬
‫ِ‬
‫ُ ْ َْ ٌ‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫‪MİSÂL FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-2‬‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫א‬
‫م‬
‫َ َ َאر ْ َ‬
‫أَ َ ْ ِ‬
‫ْ‬
‫א‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫אُ ْ ُ ِر ْ َ‬
‫א‬
‫ل‬
‫ُو ِ ّ ْ َن‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫א א‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫م‬
‫ُ َأوא ِ ُ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫אرع‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫َُ َ‬
‫ُ‬
‫ل‬
‫אرع‬
‫א‬
‫َْ א‬
‫ً‬
‫ر‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫‪51‬‬
‫وא ِ َ َ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫א‬
‫ل‬
‫ُ ٌََ‬
‫א‬
‫أ‬
‫א‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َْ ْ َ‬
‫أ َ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫َُ א‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫א אب‬
‫א‬
‫א‬
‫د‬
‫‪ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.‬‬
ECVEF FİİL
(‫)א ْ ِ ْ ُ א ْ َ ْ َ ُف‬
I- TARİFİ VE TÜRLERİ
Sadece ayne’l-fiili (2. kök harfi) illet harfi olan fiillere “ecvef” denir.
İki türlü ecvef fiil vardır:
1- Ecvef-i Vâvî (‫ف א אوي‬
‫)א‬
Ayne’l-fiili (2. kök harfi) “vâv” olan fiillere “ecvef-i vâvî” denir.
... ‫אف – َ ْ ً א؛‬
َ َ (٤) ‫( َ َאل – َ ُ ُل – َ ْ ً ؛‬١)
ُ َ َ – ‫אف‬
2- Ecvef-i Yâî ( ‫ف א א‬
‫)א‬
Ayne’l-fiili (2. kök harfi) “yâ” olan fiillere “ecvef-i yâî” denir.
... ‫אل – َ ً ؛‬
ُ َ َ – ‫( َ َאل‬٤) ‫אع – َ ِ ُ – َ ْ ً א؛‬
َ َ (٢)
ْ
II- SÜLÂSÎ MÜCERRED BABLARINDA KULLANIMI
Ecvef fiillerin kullanıldığı sülâsî mücerred bâblarını şöyle tablolaştırabiliriz:
(٦)
--
--
(٥)
(٤)
--
‫אف – َ ْ ً א‬
َ َ
ُ َ َ – ‫אف‬
‫אم – َ ْ ً א‬
ُ َ َ – ‫َ َאم‬
--
ُ َ َ – ‫َ َאل‬
ً ْ َ – ‫אل‬
(٣)
--
--
(٢)
(١)
---
ً ْ َ – ‫َ َאل – َ ُ ُل‬
‫אد – َ ُ ُد – َ ْ ًدא‬
َ َ
‫َ َאم – َ ُ ُم – ِ א ً א‬
َ
:‫א אوي‬
---
: ‫א א‬
‫אع – َ ِ ُ – َ ً א‬
َ َ
ْ
َ َ
ً ‫כאل – َ ِכ ُ – َכ‬
‫אد – َ ِ ُ – َ ً א‬
َ َ
ْ
‫ف‬
‫א‬
III- ECVEF FİİLLERİN ÇEKİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Mu’tel fiillerin çekiminde aslolan, genel ve her bir alt türe özel olan i’lâl
kaidelerini bilip uygulamaktır. Ancak bu kaideler çok ayrıntılı ve istisnâlı
olduğundan, özellikle başlangıç seviyesindeki öğrencilerin, her alt türe ait bir
fiilin çekimini -dikkat edilmesi gereken bazı püf noktalarıyla birlikte- iyice
ezberleyip karşılaştıkları diğer fiilleri ona göre çekmeleri daha pratik ve faydalı
olur.
Ecvef fiillerin çekiminde en çok dikkat edilmesi gereken kural, “iltikâ-i
sâkineyn” kuralıdır. Buna göre, bir kelimede iki sâkin harf yan yana gelir ve
sâkinlerden biri illet harfi olursa, illet harfi hazf edilir:
. ْ ُ َ َ – ‫ُل – َ َ ُ ْل‬
ْ
ْ
.ْ ِ – ْ ِ – ُ َِ – ُ
52
ُ َ – ‫َ َאل‬
ِ َ – ‫אع‬
َ َ
Ecvef fiillerin çekiminde dikkat edilmesi gereken diğer bazı hususlar ise
şunlardır:
A- EMSİLE-İ MUHTELİFE
1- Sülâsî mücerred bâbların ism-i fâillerinde illet harfi hemzeye kalb edilir:
. ٌ ِ ‫אول – َ א‬
ٌ ِ َ – ً َْ
. ٌ ِ ‫ً א – َא ِ ٌ – َא‬
– ‫َ َאل – َ ُ ُل‬
َْ
– ُ ِ َ – ‫אع‬
َ َ
2- Sülâsî mücerred bâbların ism-i mef’ûllerinde vâvî / yâî ayrımı yapılır; bâb
ayrımı yapılmaz:
‫َ َאل – َ ُ ُل – َ ْ ً – َ א ِ ٌ – َ ُ ٌل‬
.‫אف – َ ْ ً א – َ א ِ ٌ – َ ُ ٌف‬
َ َ
ُ َ َ – ‫אف‬
ِ
َ َ
ٌ ِ َ – ٌ ‫אع – َ ِ ُ – َ ْ ً א – َא‬
. ٌ ِ َ – ٌ ِ ‫אل – َ ً – َא‬
ُ َ َ – ‫َ َאل‬
ْ
(١)
(٤)
(٢)
(٤)
3- Meczûm muzâriler ile emirlerde, iki sâkin yan yana geldiği (iltikâ-i
sâkineyn) için illet harfi hazfedilir:
. ْ ُ َ َ – ْ ُ – ْ ُ َ َ – ْ ُ ِ – ْ ُ َ ‫َ َאل – َ ُ ُل – َ َ ُ ْل – َ َ ُ ْ – َ א‬
َ
ْ
ْ
4- Sülâsî mezîdlerden “Tef’îl”, “mufâale”, “if’ılâl”, “tefa’ul” ve “tefâul” bâbları,
tamamen sâlim fiiller gibi çekilir; hiç i’lâl yapılmaz. Dolayısıyla bu bâblarda ecvef fiilin
vâvî mi, yâî mi olduğuna dikkat etmek gerekir:
. َ َ ‫ َ א‬،‫אول‬
‫ ؛‬،‫ ِא ؛ ل‬،‫ َא َ َ ؛ ِא ْ َ ل‬،‫אول‬
َ َ َ ‫ َ َ ؛‬،‫َ َل‬
َ َ َ َ َ َ ََ َ َ َ َْ
Sülasî mezîdlerden geriye kalan “İf’âl”, “infi’âl” “İfti’âl” ve “istif’âl” bablarında
ise değişklik olur.
5- “İf’âl” ve “istif’âl” bâblarının masdarlarında ortadaki illet harfi atılır, onun
yerine sonuna yuvarlak tâ eklenir:
. ً َ ‫ُ – ِא ْ ِ ْ َ א ً – ِא ْ ِ َ א‬
. ً َ ‫ُ – ِא ْ ِ א ً א – ِא ْ ِ א‬
َ
َْ
ِ
َ ْ َ – ‫א ْ َ َ َאل‬
ِ
ِ َ ْ َ – ‫אع‬
َ ََ ْ ‫א‬
. ً َ ‫أ َ َאل – ُ ِ ُ – ِإ ْ َ א ً – ِإ َ א‬
. ً َ ‫אع – ُ ِ ُ – ِإ ْ א ً א – ِإ َא‬
َ َ َ‫أ‬
َ
. ً ‫אل – ِא ْ ِ َ א ً – ِא ْ ِ א‬
ُ َ ْ َ – ‫ِא ْ َ َאل‬
َ
. ً ‫אل – ِא ْ ِ َ א ً – ِא ْ ِ א‬
ُ َ ْ َ – ‫ِא ْ َ َאل‬
َ
ِ
6- “İnfiâl” ve “iftiâl” bâblarının masdarlarında ecvef-i vâvîlerin vâvı yâ’ya kalb
edilir:
53
B- EMSİLE-İ MUTTARİDE
1- Fiil-i Mâzî
Ecvef fiillerin mâzîsi çekilirken ortadaki illet harfi, cemi müennes gâibe ( )’ye
kadar durur; ( )’den itibaren sonuna kadar, iltikâ-i sâkineynden dolayı, hazf edilir.
Bu kural sülâsî mücerred bâblarında uygulanırken fâe’l-fiilin (1. kök harfin)
harekesini belirlemek için bâb ayrımı yapılır; vâvî / yâî ayrımı yapılmaz:
a) Birinci bâbda:
... ، َ ْ ِ ، َ ْ ِ ( ) ... ، َ ِ ، َ ِ
... ، َ ْ ُ ، َ ْ ُ ( ) ... ، َ ‫ َ א‬،‫َ َאل‬
b) İkinci ve dördüncü bâblarda:
... ، َ ْ ُ ، َ ْ ُ ( ) ... ،‫ ِ َ א‬، َ ِ
... ، َ ْ ُ ، َ ْ ُ ( ) ... ،‫ ِ َ א‬، َ ِ
... ، َ ْ ِ ، َ ْ ِ ( ) ... ،‫ َא َ א‬،‫אع‬
َ َ
، َ ْ ِ ، َ ْ ِ ( ) ... ،‫ َ א َ א‬،‫אف‬
َ َ
2- Fiil-i Muzâri
a) Ecvef fiillerin muzârîsi çekilirken ortadaki illet harfi, sadece cemi müennes
gâibe ( ) ile cemi müennes muhâtaba ( ‫’)أ‬da, iltikâ-i sâkineynden dolayı, hazf edilir;
diğerlerinde hazfedilmez:
... ،‫ أَ ُ ُل‬، َ ْ ُ َ ( ‫ )أ‬... ،‫َ ُ ُل‬
... ،‫אل‬
ُ َ ُ‫ أ‬، َ ْ َ ُ ( ‫ )أ‬... ،‫אل‬
ُ َُ
، َ ْ ُ َ ( ) ... ،‫ َ ُ َ ِن‬،‫ َ ُ ُل‬:‫م‬
، َ ْ َ ُ ( ) ... ،‫ ُ َ א َ ِن‬،‫אل‬
ُ َ ُ :‫ل‬
b) Cezimli sîğaların ef‘âl-i hamselerinde iki sâkin yan yana gelmediği için illet
harfi hazfedilmez.
، َ ُ َ َ :(‫أ א‬/‫ ) א‬، َ
ْ
،‫ َ َ ُ ُ א‬: ( ‫ ) أ‬،‫ُ א‬
ْ
. ِ
3- İsm-i Fâil
ُ َ ْ َ :(‫) א‬
ُ َ ْ َ :( )
ُ َ ْ َ :( ِ ‫)أ‬
Sülâsî mücerred bâbların ism-i fâilleri, cemi mükesserlerinde vâvî / yâî ayrımı
yapılarak, şöyle çekilir:
a) Ecvef-i Vâvî:
ٌ َ ‫ َ א‬،‫ ُ ٌل‬،‫َن ) َ א ِ ِ َ (؛ ُ ٌאل‬
ُ ِ ‫ت؛ َ َ א‬
ٌ
( ِ َ ِ ‫َ א ِ َ ِن ) َ א‬
ْ
ِ َ َ ِ ‫َא‬
( ِ َ َ ِ ‫אن ) َ א‬
ْ
ُ ِ ‫َא‬
َ ِ ‫َא‬
b) Ecvef-i Yâî:
ِِ
ٌ َ ‫ َא‬، ٌ ُ ،‫אع‬
ٌ ُ ‫ُ َن ) َא َ (؛‬
ِ
ٌ َ
ُ ‫אت؛ َ َ א‬
ِ‫א‬
ِ‫א‬
َ
َ
54
ِ
( ِ َ ِ ‫אن ) َא‬
َ
ْ
ِ َ
( ِ َ َ ِ ‫אن ) َא‬
َ
ْ
ِ‫א‬
ِ‫א‬
ٌ ِ ‫َא‬
ٌ َ ِ ‫َא‬
َ
َ
ِ
ٌ ‫َא‬
ٌ َ ِ ‫َא‬
‫َ َ ُ ْ ) َ َ ُ َ ‪(...‬‬
‫) ِ ُ َ ْ ( ) ِ ُ َ א َ ‪(...‬‬
‫ُ ْ ) ُ َ ‪(...‬‬
‫َْ‬
‫ِ ُ ْ ) ِ ُ َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ ُ ْ ) َ َ ُ َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َא‬
‫َ ُ ُل‬
‫َ ُ ُل‬
‫َ ُ َل‬
‫َ ُ ٌل‬
‫َ ُ ْ ) َ َ ُ َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ َ‬
‫َ א ُ ْ ) َ א َ ُ َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َْ ً‬
‫َא ِ ٌ‬
‫ُ ُل ) ‪ / َ ْ ُ َ :‬أ ‪( َ ْ ُ َ :‬‬
‫َ‬
‫אل( ) ‪ / َ ْ َ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ُ :‬‬
‫)َُ ُ‬
‫) ‪(... َ ْ ُ :‬‬
‫َ َאل‬
‫) ِ َ ( ) ‪(... َ ْ ِ :‬‬
‫א‬
‫ف א אوي‬
‫)‪(١‬‬
‫َ ًא‬
‫ْ‬
‫אِ‬
‫َ ٌ‬
‫ِ ْ ) ِ َ א ‪(...‬‬
‫) ِ ُ ْ ( ) ِ ُ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ َ ِ ْ ) َ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ ْ َِ َ‬
‫ِ ِ ْ ) ِ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ ِ ْ ) َ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َא َ ِ ُ‬
‫َ َِ ُ‬
‫َ ِ ْ ) َ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ َ‬
‫َ א ِ ْ ) َ א َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َِ ٌ‬
‫) ‪(... َ ْ ِ :‬‬
‫אع‬
‫َ َ‬
‫) ِ َ ( ) ‪(... َ ْ ُ :‬‬
‫َِ ُ ) ‪ / َ ْ َِ :‬أ ‪ْ َِ :‬‬
‫) َُ ُ‬
‫אع( ) ‪ / َ ْ َ ُ :‬أ ‪ْ َ ُ :‬‬
‫א‬
‫فא א‬
‫)‪(٢‬‬
‫َ(‬
‫َ(‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪55‬‬
‫َ َ َ ْ ) َ َ َ א َ א ‪(...‬‬
‫َ ْ ) َ א َ א ‪(...‬‬
‫) ِ ُ َ ْ ( ) ِ ُ َ א َ א ‪(...‬‬
‫אف‬
‫َא َ َ ُ‬
‫אف‬
‫َ َ َ ُ‬
‫אف‬
‫َْ َ َ َ‬
‫ِ َ ْ ) ِ َ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ ْ ) َ َ َ א َ א ‪(...‬‬
‫َ َ‬
‫َ ُ ٌف‬
‫َ ْ ) َ َ َ א َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫َْ َ‬
‫َ א َ ْ ) َ א َ َ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ ْ ًא‬
‫َא ِ ٌ‬
‫‪-‬‬
‫) ‪ُْ :‬‬
‫אف‬
‫) ‪ / َ ْ َ َ :‬أ ‪(َ ْ َ َ :‬‬
‫َ َ ُ‬
‫אف( ) ‪ / َ ْ َ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ُ :‬‬
‫)ُ َ ُ‬
‫َ ‪(...‬‬
‫َ ‪(...‬‬
‫‪-‬‬
‫) ‪ْ ِ :‬‬
‫א‬
‫) ‪ / َ ْ َ َ :‬أ ‪(َ ْ َ َ :‬‬
‫) َ َ َא َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫) َ א َ َא َ ‪(...‬‬
‫َ َ َ ْ ) َ َ َא َ ‪(...‬‬
‫َ َ ْ ) َ َ َא َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ ْ ) َא َ ‪(...‬‬
‫) ِ ُ َ ْ ( ) ِ ُ َא َ ‪(...‬‬
‫َ ْ َ َ َאل‬
‫ِ َ ْ ) ِ َא َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫אل‬
‫َ ََ ُ‬
‫َ ْ ََْ‬
‫َ א ََْ‬
‫אل‬
‫َא َ َ ُ‬
‫َِ ٌ‬
‫َْ ً‬
‫َא ِ ٌ‬
‫אل( ) ‪ / َ ْ َ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ُ :‬‬
‫)َُ ُ‬
‫אل‬
‫ََ ُ‬
‫َ َאل‬
‫)ِ َ (‬
‫) ‪(... َ ْ ِ :‬‬
‫) ‪(... َ ْ ُ :‬‬
‫ف א אوي‬
‫א‬
‫فא א‬
‫אف‬
‫َ َ‬
‫)ِ َ (‬
‫)‪(٣‬‬
‫)‪(٤‬‬
‫)‪(٤‬‬
‫‪ECVEF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫)‪(٥‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫)‪(٦‬‬
‫ُ‬
‫ِإ َ א َ ً‬
‫ُِ ٌ‬
‫אل‬
‫َُ ٌ‬
‫َ ِ ْ ) َ ُ ِ َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ ُ‬
‫ِ‬
‫َ א ْ ) َ א ُ ِ َ ‪(...‬‬
‫ُ‬
‫َא ُ ِ ُ‬
‫َ ُِ ُ‬
‫َ ْ ُِ َ‬
‫ِ ِ ْ ) ِ ِ َ ‪(...‬‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ْ ) َ ُ َ ‪(...‬‬
‫َ ُ‬
‫أَ ِ ْ )أَ ِ َ ‪(...‬‬
‫) ِ ُ َ ْ ( ) ِ ُ َ א َ ‪(...‬‬
‫َ ُ ِ ْ ) َ ُ ِ َ ‪(...‬‬
‫ِ ُ ) ‪ / َ ْ ِ ُ :‬أ ‪(َ ْ ِ ُ :‬‬
‫ُ‬
‫אل( ) ‪ / َ ْ َ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ُ :‬‬
‫) َ ُ‬
‫אل ) ‪ :‬أَ َ ْ َ ‪(...‬‬
‫أَ َ َ‬
‫)أ ُ ِ َ ( ) ‪ :‬أُ ِ ْ َ ‪(...‬‬
‫א אوي‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫أَ ِ ْ )أَ ِ َ א ‪(...‬‬
‫) ِ ُ ْ ( ) ِ ُ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ ُ ِ ْ ) َ ُ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ ْ ُِ َ‬
‫ِ ِ ْ ) ِ ِ َ א ‪(...‬‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫َ ِ ْ ) َ ُ ِ َ א ‪(...‬‬
‫ُ‬
‫َא ُ ِ ُ‬
‫َ ُِ ُ‬
‫َ ِ ْ ) َ ُ ِ َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ ُ‬
‫َ א ِ ْ ) َ א ُ ِ َ א ‪(...‬‬
‫ُ‬
‫אع‬
‫َُ ٌ‬
‫ِإ َא َ ً‬
‫ُِ ٌ‬
‫ِ ُ ) ‪ / َ ْ ُِ :‬أ ‪(َ ْ ُِ :‬‬
‫ُ‬
‫אع( ) ‪ / َ ْ ُ :‬أ ‪( َ ْ ُ :‬‬
‫) َُ ُ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫אع ) ‪ :‬أَ َ ْ َ ‪(...‬‬
‫أَ َ َ‬
‫)أ ُ ِ َ ( ) ‪ :‬أُ ِ ْ َ ‪(...‬‬
‫א א‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫َُ ٌ‬
‫َ َ‬
‫)ُِ َ(‬
‫ّ‬
‫ُ َ ِّ ُ‬
‫) ُ ُ(‬
‫َ‬
‫َ ِ ًא‬
‫ْ‬
‫ُ َ ِّ ٌ‬
‫א א‬
‫َ ْ ُ َ ِّ ْل َ ْ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّ ْل َ א ُ َ ِّ ْ‬
‫َ א ُ َ ِّ ُل َ א ُ َ ِّ ُ‬
‫َ ُ َ ِّ ُل َ ُ َ ِّ ُ‬
‫َ ْ ُ َ ِّ َل َ ْ ُ َ ِّ َ‬
‫ِ‬
‫ِ َ ِّ ْل‬
‫ُ َ ِّ ْ‬
‫ُ‬
‫َ ُ َ ِّ ْل َ ُ َ ِّ ْ‬
‫َ ِّ ْل‬
‫َ ِّ ْ‬
‫) ِ ُ َ ْل( ) ِ ُ ْ (‬
‫َ‬
‫َ ُ َ ِّ ْل َ ُ َ ِّ ْ‬
‫ُ َ ِّ ٌل‬
‫ُ َ ٌل‬
‫َْ ِ ً‬
‫ُ َ ِّ ُل‬
‫) ُ َ ُل(‬
‫َ َل‬
‫) ُ ِّ َل(‬
‫א אوي‬
‫َْ ِ ْ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫‪56‬‬
‫אول‬
‫َ َُ ِ ْ‬
‫ُ َ َאو َ ً و ِ َ א ً و ِ َ א ً‬
‫אول‬
‫َُ ِ ٌ‬
‫אول‬
‫َُ َ ٌ‬
‫אول‬
‫َْ َُ ِ ْ‬
‫אول‬
‫َ א َُ ِ ْ‬
‫אول‬
‫َא ُ َ ِ ُ‬
‫אول‬
‫َ َُ ِ ُ‬
‫אول‬
‫َ ْ َُ ِ َ‬
‫אول‬
‫َُِ ِ ْ‬
‫אول‬
‫َ َُ ِ ْ‬
‫אول‬
‫َ ِْ‬
‫אول(‬
‫)َُِ َ ْ‬
‫אول‬
‫َ َ َ‬
‫ول(‬
‫)ُ ِ َ‬
‫אول‬
‫َُ ِ ُ‬
‫אول(‬
‫)َُ َ ُ‬
‫א אوي‬
‫ُ َא َ َ‬
‫َ א ُ َא ِ ْ‬
‫َ א ُ َא ِ ُ‬
‫َ ُ َא ِ ُ‬
‫َ ْ ُ َא ِ َ‬
‫ِ‬
‫ُ َא ِ ْ‬
‫َ ُ َא ِ ْ‬
‫َא ِ ْ‬
‫)ُِאَ ْ(‬
‫َ‬
‫َ ُ َא ِ ْ‬
‫َא َ َ‬
‫)ُ ِ َ(‬
‫ُ َא ِ ُ‬
‫) ُ אَ ُ(‬
‫َ‬
‫ُ א َ َ ً و ِ א ًא و ِ א ًא‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ُ َא ِ ٌ‬
‫ُ َא َ ٌ‬
‫َ ْ ُ َא ِ ْ‬
‫א א‬
‫ُ َא َ َ‬
‫א אوي‬
‫ِא ِ َ ْאل‬
‫َ َ ْ َ ْ ) َ َ ْ َ א َ ‪(...‬‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ ( ) ِ ُ ْ َ א َ ‪(...‬‬
‫َ ْ َ ْ ) َ َ ْ َ א َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫ِא ْ َ ْ ) ِא ْ َ א َ ‪(...‬‬
‫َ ْ َ ْ َ َאل‬
‫ِ ْ َ ْ ) ِ ْ َ א َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫אل‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫אل‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫َ ْ َ ْ ) َ َ ْ َ א َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ َ‬
‫َ א ْ َ ْ ) َ א َ ْ َ א َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫אل‬
‫َُْ ٌ‬
‫אل‬
‫َُْ ٌ‬
‫ِא ْ ِ َ א ً‬
‫ُ‬
‫אل ) ‪ / َ ْ َ ْ َ :‬أ ‪( َ ْ َ ْ َ :‬‬
‫َْ َ ُ‬
‫אل( ) ‪ / َ ْ َ ْ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ْ ُ :‬‬
‫) َْ ُ‬
‫אل ) ‪ِ :‬א ْ َ ْ َ ‪(...‬‬
‫ِא ْ َ َ‬
‫)אُ ْ ِ َ ( ) ‪ :‬אُ ْ ِ ْ َ ‪(...‬‬
‫‪ECVEF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-1‬‬
‫َْ‬
‫ِ ْ ْ ) ِ ْ א َ א ‪(...‬‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ ْ ْ ) َ َ ْ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ َ‬
‫ِא ْ ْ ) ِא ْ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫) ِ ُ ْ ْ ( ) ِ ُ ْ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ْ ) َ َ ْ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َא‬
‫אع‬
‫ََْ ُ‬
‫אع‬
‫ََْ ُ‬
‫אع‬
‫ََْ َ‬
‫ِא ْ ِ א ً א‬
‫َ‬
‫אع‬
‫ُ َْ ٌ‬
‫אع‬
‫ُ َْ ٌ‬
‫َ ْ ْ ) َ َ ْ א َ א ‪(...‬‬
‫ْ َ‬
‫ْ َ َ‬
‫َ א ْ ْ ) َ א َ ْ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ َ‬
‫אع ) ‪ / َ ْ ْ َ :‬أ ‪( َ ْ ْ َ :‬‬
‫ََْ ُ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫אع( ) ‪ / َ ْ ْ ُ :‬أ ‪( َ ْ ْ ُ :‬‬
‫)َُْ ُ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫אع ) ‪ِ :‬א ْ ْ َ ‪(...‬‬
‫אَْ َ‬
‫َ‬
‫)אُ ْ ِ َ ( ) ‪ :‬אُ ْ ِ ْ َ ‪(...‬‬
‫א א‬
‫ِא ِ َ ْאل‬
‫َ َ ْ َ ْ ) َ َ ْ َא َ ‪(...‬‬
‫َ ْ َ ْ ) َ َ ْ َא َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫ِא ْ َ ْ ) ِא ْ َא َ ‪(...‬‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ ( ) ِ ُ ْ َא َ ‪(...‬‬
‫َِْ‬
‫َْ‬
‫َ ْ َ َאل‬
‫َ ْ ) ِ ْ َא َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫אل‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫אل‬
‫َ َْ َ ُ‬
‫َ ْ َ ْ ) َ َ ْ َא َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ َ‬
‫َ א ْ َ ْ ) َ א َ ْ َא َ ‪(...‬‬
‫َ‬
‫אل‬
‫َُْ ٌ‬
‫אل‬
‫َُْ ٌ‬
‫ِא ْ ِ َ א ً‬
‫אل ) ‪ / َ ْ َ ْ َ :‬أ ‪( َ ْ َ ْ َ :‬‬
‫َْ َ ُ‬
‫אل( ) ‪ / َ ْ َ ْ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ْ ُ :‬‬
‫)ُْ َ ُ‬
‫אل ) ‪ِ :‬א ْ َ ْ َ ‪(...‬‬
‫ِא ْ َ َ‬
‫)אُ ْ ِ َ ( ) ‪ :‬אُ ْ ِ ْ َ ‪(...‬‬
‫א אوي‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫َْ‬
‫‪57‬‬
‫) ِ ُ َ ْ ( ) ِ ُ َא َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫َ َ َ ْ ) َ َ َא َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ َ ْ ) ِ َא َ א ‪(...‬‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َ َ ْ ) َ َ َא َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫َْ‬
‫ِא ْ َ ْ ) ِא ْ َא َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َא‬
‫אع‬
‫َْ َ ُ‬
‫אع‬
‫َْ َ ُ‬
‫אع‬
‫َْ َ َ‬
‫ِא ْ ِ א ً א‬
‫َ‬
‫אع‬
‫َُْ ٌ‬
‫אع‬
‫َُْ ٌ‬
‫َ ْ ) َ َ َא َ א ‪(...‬‬
‫ْ ْ‬
‫َ ْ َْ‬
‫َ א َ ْ ) َ א َ َא َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫َْ‬
‫אع ) ‪ / َ ْ َ َ :‬أ ‪( َ ْ َ َ :‬‬
‫َْ َ ُ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫אع( ) ‪ / َ ْ َ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ُ :‬‬
‫) ُْ َ ُ‬
‫ْ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫אع ) ‪ِ :‬א ْ َ ْ َ ‪(...‬‬
‫אْ َ َ‬
‫)אُ ْ ِ َ ( ) ‪ :‬אُ ْ ِ ْ َ ‪(...‬‬
‫א א‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫ّ ‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ ‪(... ،‬‬
‫ّ ‪ :‬אُ ْ ُ ِ ْ َ ‪(... ،‬‬
‫َ ِ ْ َ ‪(َ ْ ِ َ ْ َ /‬‬
‫א אوي‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫َ َ ْ َل‬
‫َ ْ َ ْ َل‬
‫ِ َ ْ َ ل ‪ِ ّ َ ْ َ ِ /‬ل ‪ْ ِ َ ْ َ ِ /‬‬
‫َ َ ْ َ ل ‪ِ ّ َ ْ َ َ /‬ل ‪ْ َ َ /‬‬
‫ِא ْ َ ل ‪ِ /‬א ْ َ ّ ِل ‪ِ /‬א ْ َ ِ ْ‬
‫) ِ ُ ْ َ ل ‪ِ ّ َ ْ ُ ِ /‬ل ‪( ْ َ َ ْ ُ ِ /‬‬
‫َ َ ْ َ ل ‪ِ ّ َ ْ َ َ /‬ل ‪ْ َ َ /‬‬
‫َ ِْ‬
‫َ ِْ‬
‫َ ْ َ ْ َ ل ‪ِ ّ َ ْ َ ْ َ /‬ل ‪ْ ِ َ ْ َ ْ َ /‬‬
‫َ א َ ْ َ ل ‪ َ /‬א َ ْ َ ّ ِل ‪ َ /‬א َ ْ َ ِ ْ‬
‫َא َ ْ َ ل‬
‫ُ ْ َل‬
‫ُ ْ َل‬
‫)َْ‬
‫َ ْ َل‬
‫) ْ ل( ) ُ ْ َ َ ْ َ ‪( َ ْ َ َ ْ ُ /‬‬
‫ُ َ‬
‫ِא ْ ِ َ ً‬
‫)‬
‫ِא ْ َ ل‬
‫)א ُ ْ ل ( )‬
‫ُ‬
‫‪ECVEF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-2‬‬
‫َ َْ َ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َ ‪ْ َ ْ َ / ِّ َ ْ َ /‬‬
‫ِ‬
‫َ َ ْ َ ‪ْ َ ْ َ َ / ِّ َ ْ َ َ /‬‬
‫ِ ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫א ْ َ ‪ /‬א ْ َ ِّ ‪ /‬א ْ َ ْ‬
‫) ِ ُ ‪( ْ َ ُ ِ / ِّ ُ ِ /‬‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َ َ ‪ِ َ َ /ِ َ َ /‬‬
‫َْ ْ‬
‫َْ ّ‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫َ ْ َ ْ َ ‪ْ َ ْ َ ْ َ / ِّ َ ْ َ ْ َ /‬‬
‫ِ‬
‫َ א َ ْ َ ‪ َ /‬א َ ْ َ ِّ ‪ َ /‬א َ ْ َ ْ‬
‫א‬
‫َ َْ َ‬
‫َُْ‬
‫َُْ‬
‫َْ َ‬
‫)ُ (‬
‫َْ‬
‫ِא ْ ِ َ א ً א‬
‫ِא‬
‫َْ‬
‫)א ُ ْ (‬
‫ُ‬
‫א א‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫َ َ َ َ ْل‬
‫َ َ ْل‬
‫) ِ ُ َ َ ْل(‬
‫َ َ َ َ ْل‬
‫ََِ َ‬
‫َْ‬
‫َ َ َ َل‬
‫ْل‬
‫َ א َ َ َ ُل‬
‫َ َ َ َ ُل‬
‫َ َ َ َ ْل‬
‫ْ‬
‫َ א َ َ َ ْل‬
‫ُ َ َ ِّ ٌل‬
‫ُ َ َ ٌل‬
‫َ َ َ ُل‬
‫) ُ َ َ ُل(‬
‫ََ ً‬
‫َ َ َل‬
‫) ُ ُ ِّ َل(‬
‫א אوي‬
‫ََ ْ‬
‫ََ ْ‬
‫)َُِ ْ(‬
‫َ‬
‫َ َََ ْ‬
‫َ ْ َََ ْ‬
‫َ א َََ ْ‬
‫َא َ َ َ ُ‬
‫َ َََ ُ‬
‫َ ْ َََ َ‬
‫ِ‬
‫َََ ْ‬
‫َ َََ ْ‬
‫ُ ََ ٌ‬
‫َََ ُ‬
‫) َُ ُ(‬
‫َ‬
‫َ ًא‬
‫َ‬
‫ُ َ َ ِّ ٌ‬
‫ََ َ‬
‫)ُ ِ َ(‬
‫ُّ‬
‫א א‬
‫ََ ْ‬
‫אول‬
‫َ ََ َ َ ُ‬
‫אول‬
‫َ ْ ََ َ َ َ‬
‫אول‬
‫ََِ َ َ ْ‬
‫אول‬
‫َ ََ َ َ ْ‬
‫אول‬
‫ََ َ ْ‬
‫אول(‬
‫)َُِ َ َ ْ‬
‫אول‬
‫َ َََ َ ْ‬
‫אول‬
‫َ א ََ َ َ ْ‬
‫אول‬
‫َא َ َ َ َ ُ‬
‫אول‬
‫ََُ َ ٌ‬
‫אول‬
‫َ ْ ََ َ َ ْ‬
‫אول‬
‫ََُ ِ ٌ‬
‫אو ً‬
‫ََ ُ‬
‫אول(‬
‫)َُ َ َ ُ‬
‫אول‬
‫ََ َ َ‬
‫ول(‬
‫)ُُ ِ َ‬
‫אول‬
‫ََ َ َ ُ‬
‫א אوي‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫‪58‬‬
‫َ א َ َ َא َ ْ‬
‫َ א َ َ َא َ ُ‬
‫َ َ َ َא َ ُ‬
‫َ ْ َ َ َא َ َ‬
‫ِ‬
‫َ َ َא َ ْ‬
‫َ َ َ َא َ ْ‬
‫َ َא َ ْ‬
‫)َُِאَ ْ(‬
‫َ‬
‫َ َ َ َא َ ْ‬
‫َ َא َ َ‬
‫)ُ ِ َ(‬
‫ُ‬
‫َ َ َא َ ُ‬
‫) َُ אَ ُ(‬
‫َ‬
‫َ א ُ ًא‬
‫َ‬
‫ُ َ َא ِ ٌ‬
‫ُ َ َא َ ٌ‬
‫َ ْ َ َ َא َ ْ‬
‫א א‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫َْ‬
‫אل( )‬
‫)ُْ ََ ُ‬
‫ِא ْ ِ َ א َ ً‬
‫ُ ْ َِ ٌ‬
‫אل‬
‫ُ ْ ََ ٌ‬
‫َ ِ ْ ) َ َ ْ َ ِ َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫َْ َْ‬
‫َ א َ ِ ْ ) َ א َ ْ َ ِ َ ‪(...‬‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ َ ُ‬
‫َ َْ َِ ُ‬
‫َ ْ َْ َِ َ‬
‫ِ َ ِ ْ ) ِ ْ َ ِ َ ‪(...‬‬
‫َْ‬
‫َ‬
‫َ ِ ْ ) َ َ ْ َ ِ َ ‪(...‬‬
‫َ َْ‬
‫ِא َ ِ ْ ) ِא ْ َ ِ َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫) ُ َ َ ْ ( ) ِ ُ ْ َ َ א َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫َ َ َ ْ ) َ َ ْ َ َ ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫)א ُ ُ ِ َ ( )‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َ ُ )‬
‫אل )‬
‫ِא ْ َ َ َ‬
‫‪ِ :‬א ْ َ َ ْ َ (‬
‫‪ :‬אُ ْ ُ ِ ْ َ (‬
‫‪ / َ ْ ِ َ ْ َ :‬أ ‪(َ ْ ِ َ ْ َ :‬‬
‫‪ / َ ْ َ َ ْ ُ :‬أ ‪(َ ْ َ َ ْ ُ :‬‬
‫א אوي‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ِ‬
‫אْ‬
‫א א‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ِא ْ َ ِ‬
‫ِ‬
‫) ُْ‬
‫َ َْ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ْ ) ِא ْ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ ْ ( ) ِ ُ ْ َ א َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ ِ ْ ) َ َ ْ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ ْ َِ َ‬
‫َ ِ ْ ) ِ ْ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َ‬
‫َ ِ ْ ) َ َ ْ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َْ‬
‫َא َ ْ َ ِ ُ‬
‫َ َ ْ َِ ُ‬
‫َ ِ ْ ) َ َ ْ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫ْ‬
‫َْ َْ‬
‫َ א َ ِ ْ ) َ א َ ْ َ ِ َ א ‪(...‬‬
‫َْ‬
‫אع‬
‫ُ ْ ََ ٌ‬
‫ُْ‬
‫ْ َ(‬
‫ُِ ْ َ(‬
‫ِ‬
‫אع ) ‪ِ :‬א‬
‫א ْ ََ َ‬
‫ْ ََ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ َ ( ) ‪ :‬א ُ ْ‬
‫َ ِ ُ ) ‪ / َ ْ َِ ْ َ :‬أ ‪(َ ْ َِ ْ َ :‬‬
‫َْ‬
‫אع( ) ‪ / َ ْ َ ْ ُ :‬أ ‪( َ ْ َ ْ ُ :‬‬
‫)ُ ْ ََ ُ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫ِ َא َ ً‬
‫َِ ٌ‬
‫‪ECVEF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-3‬‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫م‬
‫َ َ َאو ْ َ‬
‫أَ َ ِ‬
‫ْ‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫ُ ِّ ْرَن‬
‫ل‬
‫אُ ْ ِ ْ َن‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ ُ َא ِ ُ‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫م‬
‫אرع‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫َُ َ ُ‬
‫ل‬
‫אرع‬
‫א‬
‫َ ْ ًא‬
‫ر‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫‪59‬‬
‫אِ َ َ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫א א‬
‫א‬
‫ل‬
‫אزٌة‬
‫ُ َْ َ‬
‫أ א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫א‬
‫א‬
‫أ‬
‫א‬
‫ِ‬
‫َ َْ َ ْ َ‬
‫أ َ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫ِ ُ وא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫א אب‬
‫א‬
‫א‬
‫د‬
‫‪ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.‬‬
NÂKIS FİİL
( ُ ِ ‫)א ْ ِ ْ ُ א א‬
I- TARİFİ VE TÜRLERİ
Sadece lâme’l-fiili (3. kök harfi) illet harfi olan fiillere “nâkıs” denir.
İki türlü nâkıs fiil vardır:
1- Nâkıs-ı Vâvî (‫א אوي‬
‫)א א‬
Lâme’l-fiili (3. kök harfi) “vâv” olan fiillere “nâkıs-ı vâvî” denir.
... ‫ذכאء؛‬
ُ َ (٥) ‫( َ َ א – َ ْ ُ و – َ ْ ًوא؛‬١)
ً َ – ‫ذכ َ – َ ْ ُכ‬
2- Nâkıs-ı Yâî ( ‫א א‬
‫)א א‬
Lâme’l-fiili (3. kök harfi) “yâ” olan fiillere “nâkıs-ı yâî” denir.
... ‫– ِر َ ًאء؛‬
َ ْ َ – َ ِ ‫( َر‬٤) ‫( َ َ – َ ْ َ – َ َ ً א؛‬٣) ‫( َر َ – َ ْ ِ – َر ْ ً א؛‬٢)
II- SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDA KULLANIMI
Nâkıs fiillerin kullanıldığı sülâsî mücerred bâblarını şöyle tablolaştırabiliriz:
(٦)
---
(٥)
‫ َ ْ ُכ‬- َ ‫ذכ‬
ُ َ
--
(٤)
(٣)
(٢)
--
--
--
َ ْ َ – َ ِ ‫َر‬
ِ
َ َْ – َ َ
َ َْ – َ َ
َ ْ َ – َ ‫َر‬
ِ
– َ ‫َر‬
َْ
‫َ َכ – َ ِכ‬
ْ
(١)
‫א א‬
ُ ْ َ – ‫ َ َ א‬:‫א אوي‬
ُ ْ َ – ‫َد َ א‬
--
: ‫א א‬
III- NÂKIS FİİLLERİN ÇEKİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Mu’tel fiillerin çekiminde aslolan, genel ve her bir alt türe özel olan i’lâl
kaidelerini bilip uygulamaktır. Ancak bu kaideler çok ayrıntılı ve istisnâlı
olduğundan, özellikle başlangıç seviyesindeki öğrencilerin, her alt türe ait bir
fiilin çekimini -dikkat edilmesi gereken bazı püf noktalarıyla birlikte- iyice
ezberleyip karşılaştıkları diğer fiilleri ona göre çekmeleri daha pratik ve faydalı
olur.
Nâkıs fiillerin çekiminde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar şunlardır:
A- NÂKIS-I VÂVÎLERİN VÂVI
Nâkıs-ı vâvîlerin vâvı,
1- Sülâsî mücerred bâbların ism-i fâillerinde,
2- Sülâsî mücerred bâbların mechûllerinde,
3- Sülâsî mücerred dışındaki bâbların bütün sîğalarında yâ’ya kalb edilir.
ِ ‫ َ ِאز‬،(‫אز )א َ ِאزي‬
ٍ َ – ‫אزي‬
... ،‫אن‬
ٌ ِ َ – ‫אزو‬
ٌ ِ َ – (‫َ َ َو ) َ َ א‬
َ
... ،‫ أَ ْ َ َא‬،‫َ َ َو ) َ َ א( – أَ ْ َ َو – أَ ْ َ ى‬
.‫َ َ َو ) َ َ א( – ُ ِ َو – ُ ِ َي‬
60
B- NÂKIS KELİMELERİN CEMİ MÜZEKKERLERİ
Nâkıs kelimelerin cemi müzekkerleri için bakılır:
1- Eğer müfredde illet harfinin mâkabli fethalı ise;
cemi müzekkerde illet harfi düşer, cemi vâvı cezimli olur:
(Formül: Üstünlü – Cezimli)
‫َ َ א – َ َ َوא – َ َ ُووא – َ َ ْوא‬
ِ
‫אن – َ ْ َ َن – َ ْ َ ْ َن‬
– َ َْ
ََ َْ
ُ
‫َر َ – َر َ א – َر َ א – َر َ ْ א‬
َ
ُ
ِ َ – َ
‫אن – َ َ َن – َ َ ْ َن‬
َ َْ
ُ ْ
ْ
َْ
2- Eğer müfredde illet harfinin mâkabli kesreli veya dammeli ise;
cemi müzekkerde illet harfi düşer, cemi vâvı med harfi olur
(Eğer vâv’dan önceki harf dammeli değilse, dammelenir):
(Formül: Üstünlü değil – Med harfi)
‫ذכ א‬
ُ َ – ‫ذכ ُ وא‬
ُ َ – ‫ذכ َ א‬
ُ َ –
ِ ِ –
‫אن – َ ِ َن – َ ُ َن‬
َ َْ
ُ ْ
ْ
ُ َ
َ ‫ذכ‬
ِ
َْ
‫א – َر ُ א‬
ُ
‫ون‬
َ ُ ْ َ – ‫وون‬
َ ُُ
ِ ‫ر ِ –ر ِ א–ر‬
َ
َ َ
َ َ
ِ ُ ْ – ‫ْ ُو‬
ْ َ – ‫وאن‬
َ َ
َ
C- KELİME SONUNDAKİ VÂV VE YÂ’LAR
Kelime sonundaki vâv ve yâ’ları okumak için bakılır:
1- Vâv ile yâ şeddeli iseler, her harekeyi rahatlıkla taşıyabilirler:
ٍّ ِ ْ َ / ‫ َ ْ ِ א‬/ ِ ْ َ
‫ َ ْ ُ ٍّو‬/ ‫ َ ْ ُ وא‬/ ‫َ ْ ُ و‬
2- Vâv ile yâ şeddesiz iseler;
a) Kesre ile dammeyi taşıyamazlar:
ٍ َ – ٍ ِ ‫َא‬
( ِ ‫אض )א ْ َ א‬
ٍ َ – ِ ‫אء َ א‬
( ِ ‫אض )א ْ َ א‬
َ َ
ٌ
ََ ُ ْ َ
b) Fethayı taşıyabilmeleri için;
- Vâv’dan önceki harfin dammeli
َ ‫َ ْ َ ْ ُכ‬
‫َ ْ َ ْ ُ َو‬
( ِ ‫َرأَ ْ ُ َ א ِ א )א ْ َ א‬
ً
َ
ِ
َ
َ َْ ْ
- Yâ’dan önceki harfin kesreli olması şarttır:
D- NÂKIS FİİLLERİN ÖRNEK ÇEKİMLERE UYGULANMASI
Nâkıs fiillerin aşağıda çekimleri verilen örnek fiillere uygulanmasında iki
hususa dikkat etmek gerekir:
1- İllet harfinin cinsi; vâv mı, yâ mı olduğu.
2- İllet harfinden önceki harfin harekesi; damme mi, fetha mı, kesre mi
olduğu.
61
‫ِ‬
‫َُْ‬
‫َْ‬
‫َ َُْ‬
‫َ َُْ‬
‫אُ ْ ُ‬
‫) ِ ُ ْ َ(‬
‫َ‬
‫َא‬
‫َ ْ ُو‬
‫َ ْ ُو‬
‫َ ْ ُ َو‬
‫َ ْ ُو‬
‫َْ َُْ‬
‫َ א َُْ‬
‫َ ٍ‬
‫אز‬
‫َ ْ ُو‬
‫) ُ ْ َ ى(‬
‫َ ْ ًوא‬
‫) ُ ِ َي(‬
‫َ َא‬
‫א אوي‬
‫)‪(١‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪-‬‬‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א אوي‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א א‬
‫)‪(١‬‬
‫)‪(٢‬‬
‫َر َ‬
‫) ُر ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫)ُ َ (‬
‫ْ‬
‫َر ْ א‬
‫ً‬
‫ٍ‬
‫رאم‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َ َ ِم‬
‫ْ ْ‬
‫َ א َ ِم‬
‫ْ‬
‫א ِ‬
‫َ َْ‬
‫َ ِ‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫ْ َْ َ‬
‫ِ ِم‬
‫َْ‬
‫َ مِ‬
‫َْ‬
‫ِא ِ‬
‫رم‬
‫ْ‬
‫) ِ ُ َم(‬
‫ْ‬
‫َ َ مِ‬
‫ْ‬
‫א א‬
‫)‪(٢‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א אوي‬
‫)‪(٣‬‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫)ُِ ْ َ(‬
‫َ َْ َ‬
‫َ َْ َ‬
‫َ َْ َ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ‬
‫َْ َ‬
‫َא َ ْ َ‬
‫َْ َْ َ‬
‫َ א َْ َ‬
‫َ ْא‬
‫ً‬
‫אع‬
‫َ ٍ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫)ُ ِ (‬
‫َ‬
‫َْ َ‬
‫)ُْ َ (‬
‫َ َ‬
‫א א‬
‫)‪(٣‬‬
‫‪62‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א אوي‬
‫)‪(٤‬‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ َض‬
‫َْ‬
‫َ َ َض‬
‫ْ‬
‫رض‬
‫ِא ْ َ‬
‫) ِ ُ َض(‬
‫ْ‬
‫َ َ َض‬
‫ْ‬
‫َ א َ َض‬
‫ْ‬
‫َא َ ْ َ‬
‫َ َْ َ‬
‫َ‬
‫ر ِ‬
‫َ‬
‫) ُر ِ (‬
‫َ‬
‫َْ َ‬
‫)ُ َ (‬
‫ْ‬
‫ِر َ ًאء‬
‫ٍ‬
‫رאض‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َ َ َض‬
‫ْ ْ‬
‫א א‬
‫)‪(٤‬‬
‫ذכ‬
‫אُ ْ ُ‬
‫) ِ ُ ْ َכ(‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫َ א َ ْ ُכ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َ‬
‫ِ ْ ُכ‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ ُכ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫َ ُ‬
‫ذכ َ‬
‫)ُِ‬
‫ذכ (‬
‫َ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫) ُ ْ َכ (‬
‫ذכאء‬
‫َ َ ً‬
‫َ ٍ‬
‫ذאכ‬
‫א אوي‬
‫)‪(٥‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א א‬
‫)‪(٥‬‬
‫‪NÂKIS FİİLLERİN SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א אوي‬
‫)‪(٦‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א א‬
‫)‪(٦‬‬
‫َ ُ ْ ِي‬
‫َ ْ ُ ْ ِ َي‬
‫ِ ِْ‬
‫ُ‬
‫َ ُِْ‬
‫أَ ْ ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ(‬
‫َ ُِْ‬
‫َ ُِْ‬
‫ْ‬
‫َ א ُِْ‬
‫َא ُ ْ ِي‬
‫ُ‬
‫ْ ٍ )א ْ ُ ْ ِ ي(‬
‫ُ‬
‫ْ ً ى )א ْ ُ ْ َ ى(‬
‫ُ ْ ِي‬
‫) ُ ْ َ ى(‬
‫ِإ ْ َ ًאء‬
‫أَ ْ َ ى‬
‫)أُ ْ ِ َي(‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫َ ُ َ ِّ ي‬
‫َ ْ ُ َ ِّ َي‬
‫ِ‬
‫ُ َ ِّ‬
‫َ ُ َ ِّ‬
‫َ ِّ‬
‫)ُِ َ (‬
‫َ ُ َ ِّ‬
‫َ ْ ُ َ ِّ‬
‫َ א ُ َ ِّ‬
‫َ א ُ َ ِّ ي‬
‫ُ َ ٍّ‬
‫ُ َ ى‬
‫ُ َ ِّ ي‬
‫) ُ َ ى(‬
‫ًََِْ‬
‫َ ى‬
‫) ُ ِّ َي(‬
‫َْ ِ ْ‬
‫َ َُ ِ‬
‫אزي‬
‫אزي‬
‫َْ َُ ِ َ‬
‫ِ َ ِ‬
‫אز‬
‫ُ‬
‫َ َُ ِ‬
‫אز‬
‫َ ِ‬
‫אز‬
‫אز(‬
‫)ُِ َ َ‬
‫َ َُ ِ‬
‫אز‬
‫אزى‬
‫ُ َ ً‬
‫َ َُ ِ‬
‫אز‬
‫ْ‬
‫َ א َُ ِ‬
‫אز‬
‫َא ُ َ ِ‬
‫אزي‬
‫ُ َ ِאزي‬
‫אزى(‬
‫)ُ َ َ‬
‫אزאة و ِ َ ًאء و ِ َ ًאء‬
‫ُ َ َ ً‬
‫ُ َ ٍ‬
‫אز‬
‫אزى‬
‫َ َ‬
‫زي(‬
‫) ُ ِ َ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫َِْ‬
‫َْ‬
‫َ َْ َ ِ‬
‫ِא ْ َ ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ َ(‬
‫َ َْ َِ‬
‫َ‬
‫َ ْ َ ِي‬
‫َ ْ َ ِ َي‬
‫َِ‬
‫َ َْ َ ِ‬
‫ْ‬
‫َ א َْ َ ِ‬
‫َא َ ْ َ ِي‬
‫ُ ْ َ ًى‬
‫ُْ ٍَ‬
‫َ ْ َ ِي‬
‫) ُ ْ َ َ ى(‬
‫ِא ْ ِ َ ًאء‬
‫ِא ْ َ َ ى‬
‫)אُ ْ ُ ِ َي(‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫‪63‬‬
‫َ َ ْ َ ِي‬
‫َ ْ َ ْ َ ِ َي‬
‫ِ َِْ‬
‫َ‬
‫َ َ َِْ‬
‫ِא ْ َ ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ َ(‬
‫َ َ َِْ‬
‫َ َ َِْ‬
‫ْ‬
‫َ א َ َِْ‬
‫َא َ ْ َ ِي‬
‫ُ ٍَْ‬
‫ُ ْ َ ًى‬
‫َ ْ َ ِي‬
‫) ُ ْ َ َ ى(‬
‫ِא ْ ِ َ ًאء‬
‫)אُ ْ ُ ِ َي(‬
‫ِא ْ َ َ ى‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫َ ََ َ‬
‫ََِ َ‬
‫َْ‬
‫َא‬
‫ََ َ ى‬
‫ََ َ ى‬
‫ََ َ ى‬
‫َ ْ ََ َ‬
‫َ א ََ َ‬
‫َ ََ َ‬
‫ََ‬
‫)َُِ َ (‬
‫َ‬
‫َُ َ ى‬
‫אزى‬
‫َُ َ ً‬
‫אز‬
‫َ ْ ََ َ َ‬
‫אز‬
‫َ א ََ َ َ‬
‫אزى‬
‫َא َ َ َ َ‬
‫ُ َ َ ٍّ‬
‫אزى‬
‫َ ََ َ َ‬
‫َ ْ َ َ َ َאزى‬
‫אز‬
‫ََِ َ َ‬
‫אز‬
‫َ ََ َ َ‬
‫אز‬
‫ََ َ‬
‫אز(‬
‫)َُِ َ َ‬
‫אز‬
‫َ ََ َ َ‬
‫َ َ ِאز ًא‬
‫َُ َ ٍ‬
‫אز‬
‫ََ َ ى‬
‫) ُ َ َ ى(‬
‫َ َ ِ ّ ًא‬
‫אزى‬
‫ََ َ‬
‫زي(‬
‫)ُ ُ ِ َ‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫אزى‬
‫ََ َ َ‬
‫אزى(‬
‫)َُ َ َ‬
‫ََ ى‬
‫) ُ ُ ِّ َي(‬
‫ََ ْ‬
‫‪NÂKIS FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫َْ‬
‫ِ ْ َِْ‬
‫َ‬
‫َ َْ َِْ‬
‫ِא ْ َ ْ ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ َ(‬
‫َ َْ َِْ‬
‫َ‬
‫َא‬
‫َ ْ َ ْ ِي‬
‫َ ْ َ ْ ِي‬
‫َ ْ َ ْ ِ َي‬
‫ُْ ٍَْ‬
‫ُ ْ َ ْ ًى‬
‫َ َْ َِْ‬
‫ْ‬
‫َ א َْ َِْ‬
‫َ ْ َ ْ ِي‬
‫) ُ ْ َ ْ َ ى(‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ًאء‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫ِא ْ َ ْ َ ى‬
‫)אُ ْ ُ ْ ِ َي(‬
‫‪BİRİNCİ BÂBDAN NÂKIS FİİLLERİN‬‬
‫‪EMSİLE-İ MUTTARİDESİ‬‬
‫‪1- FİİL-İ MÂZÎ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ َא‬
‫َ َ ْت‬
‫وت‬
‫ََْ َ‬
‫َ ِ‬
‫وت‬
‫َْ‬
‫وت‬
‫ََْ ُ‬
‫َ َ َوא‬
‫َ َ َא‬
‫َ َ ْو ُ َ א‬
‫َ َ ْو ُ َ א‬
‫َ َ ْو َא‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ُ ِ َي‬
‫َُِ ْ‬
‫ُِ َ‬
‫ُِ ِ‬
‫َ َ ْوא‬
‫ون‬
‫ََْ َ‬
‫و‬
‫ََْ ُْ‬
‫َ َ ْو ُ‬
‫ُِ ُ‬
‫ُ ُ وא‬
‫ُ ِ َא‬
‫ُ ِ َ َא‬
‫ُ ِ ُ َא‬
‫ُِ َ‬
‫ُِ ُ‬
‫ُ ِ ُ َא‬
‫ُ ِ َא‬
‫ُِ ُ‬
‫ْ‬
‫‪2- FİİL-İ MUZÂRİ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ ْ ُو‬
‫َ ْ ُو‬
‫َ ْ ُو‬
‫َِْ َ‬
‫أَ ْ ُ و‬
‫ُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ َ‬
‫َُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ‬
‫َُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ‬
‫َُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ‬
‫َ ْ ُو‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ون‬
‫َُْ َ‬
‫ون‬
‫َُْ َ‬
‫ون‬
‫َُْ َ‬
‫ُ ْ َى‬
‫ُ ْ َى‬
‫ُ ْ َى‬
‫ون‬
‫َُْ َ‬
‫َُْْ َ‬
‫أُ ْ َ ى‬
‫َْ ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫َُْ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َُْ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫ون‬
‫َُْْ َ‬
‫َُْْ َ‬
‫ون‬
‫َُْْ َ‬
‫َُْ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫ُ ْ َى‬
‫َُْْ َ‬
‫‪3- MASDAR-I GAYR-İ MÎMÎ‬‬
‫َْ ِ‬
‫وאن ) َ ْ َو ْ ِ (‬
‫َ‬
‫َ ْ ًوא‬
‫وאت‬
‫َْ َ ٌ‬
‫‪4- İSM-İ FÂİL‬‬
‫َ ٍ‬
‫אز‬
‫َ ِ‬
‫אز َ ٌ‬
‫َ ِאز ِ‬
‫אن ) ِ‬
‫אز َ ِ (‬
‫َ ْ‬
‫אز َ ِ‬
‫אن ) ِ‬
‫אز َ َ ِ (‬
‫َ َِ‬
‫َ ْ‬
‫אزون ) َ ِ‬
‫אز َ (؛ ُ ٌאء‪ ُ ،‬ى‪ٌ َ ُ ،‬אة‬
‫َ ُ َ‬
‫אزي(‬
‫َ ِאز َ ٌ‬
‫אت؛ َ َ ٍאز ) َ َ ِ َ‬
‫‪5- İSM-İ MEF‘ÛL‬‬
‫َ ْ ُو‬
‫وة‬
‫َ ُْ ٌ‬
‫َ ْ‬
‫َ ْ‬
‫ُ ِ‬
‫وאن ) َ ْ ُ و ْ ِ (‬
‫ُو َ ِ‬
‫אن ) َ ْ ُ و َ ِ (‬
‫ْ‬
‫َ ْ‬
‫َ ْ‬
‫‪64‬‬
‫وون ) َ ْ ُ ِّو َ (‬
‫ُ َ‬
‫وאت‬
‫ُ ٌ‬
‫‪6- FİİL-İ MUZÂRİ CAHD-İ MUTLAK‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َُْ‬
‫َُْ‬
‫َْ َُْ‬
‫َ َ ْ ِي‬
‫ْ‬
‫َ ْ أَ ْ ُ‬
‫َ َ ْ ُ َوא‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ ُ َوא‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ ُ َوא‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ ُ َوא‬
‫ْ‬
‫َْ َُْ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َ ْ ُ وא‬
‫ون‬
‫َُْ َ‬
‫َ ْ ُ وא‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ون‬
‫َْ َُْ َ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َُْ‬
‫َُْ‬
‫َ ُ ْ َ ْوא‬
‫ْ‬
‫َْ َُْْ َ‬
‫َ ُ ْ َ ْوא‬
‫ْ‬
‫َْ َُْْ َ‬
‫ُ ْ َ َא‬
‫ُ ْ َ َא‬
‫ُ ْ َ َא‬
‫َْ‬
‫َ ُ ْ َ َא‬
‫ْ‬
‫َْ َُْ‬
‫َْ َُْ‬
‫َ ُ ْ َ ْي‬
‫ْ‬
‫َ ْ أُ ْ َ‬
‫‪7- FİİL-İ MUZÂRİ NEFY-İ İSTİKBAL‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ َ ْ ُو‬
‫َ َ ْ ُو‬
‫َ َ ْ ُو‬
‫َ َِْ َ‬
‫َ أَ ْ ُ و‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫ُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ‬
‫ُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ‬
‫ُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ‬
‫ُْ ِ‬
‫وאن‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ُو‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ون‬
‫َ َُْ َ‬
‫ون‬
‫َ َُْ َ‬
‫ون‬
‫َ َُْ َ‬
‫َ ُ ْ َى‬
‫َ ُ ْ َى‬
‫َ ُ ْ َى‬
‫ون‬
‫َ َُْ َ‬
‫َ َُْْ َ‬
‫َ أُ ْ َ ى‬
‫َ َْ ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫َ َُْ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ َُْ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ َُْ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ ُ ْ َى‬
‫ون‬
‫َ َُْْ َ‬
‫َ َُْْ َ‬
‫ون‬
‫َ َُْْ َ‬
‫َ َُْْ َ‬
‫‪8- FİİL-İ MUZÂRİ TE’KÎD-İ NEFY-İ İSTİKBÂL‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ ْ َ ْ ُ َو‬
‫َ ْ َ ْ ُ َو‬
‫َ ْ َ ْ ُ َو‬
‫َ ْ َ ْ ِي‬
‫َ ْ أَ ْ ُ َو‬
‫َ ْ َ ْ ُ َوא‬
‫َ ْ َ ْ ُ َوא‬
‫َ ْ َ ْ ُ َوא‬
‫َْ َ‬
‫َْ َ‬
‫ْ ُ َوא‬
‫ْ ُ َو‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ ْ َ ْ ُ وא‬
‫ون‬
‫َْ َُْ َ‬
‫َ ْ َ ْ ُ وא‬
‫ون‬
‫َْ َُْ َ‬
‫َ ْ ُ ْ َى‬
‫َ ْ ُ ْ َى‬
‫َ ْ ُ ْ َى‬
‫َ ْ ُ ْ َ ْي‬
‫َ ْ ُ ْ َ ْوא‬
‫َ ْ َُْْ َ‬
‫َ ْ ُ ْ َ ْوא‬
‫َ ْ َُْْ َ‬
‫َ ْ ُ ْ َ َא‬
‫َ ْ ُ ْ َ َא‬
‫َ ْ ُ ْ َ َא‬
‫َ ْ ُ ْ َ َא‬
‫َ ْ أُ ْ َ ى‬
‫َ ْ ُ ْ َى‬
‫‪9- EMR-İ HÂZIR‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫אُ ْ ُ‬
‫אُ ْ ِ ي‬
‫אُ ْ ُ َوא‬
‫אُ ْ ُ َوא‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ِ‬
‫אُ ْ ُ وא‬
‫ون‬
‫אُ ْ ُ َ‬
‫َُْ‬
‫ِ ُ ْ َ ْي‬
‫‪65‬‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫ْ َ َא‬
‫ْ َ َא‬
‫ِ ُ ْ َ ْوא‬
‫ِ‬
‫َُْْ َ‬
‫‪İKİNCİ BÂBDAN NÂKIS FİİLLERİN‬‬
‫‪EMSİLE-İ MUTTARİDESİ‬‬
‫‪1- FİİL-İ MÂZÎ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َر َ‬
‫َر َ ْ‬
‫َر َ ْ َ‬
‫ر ِ‬
‫َ َْ‬
‫َر َ ْ ُ‬
‫َر َ א‬
‫َ‬
‫َر َ َא‬
‫َر َ ُ َ א‬
‫ْ‬
‫َر َ ُ َ א‬
‫ْ‬
‫َر َ َא‬
‫ْ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫رِ‬
‫ُ َ‬
‫رِ‬
‫ُ َ‬
‫رِ‬
‫ُ‬
‫رِ‬
‫ُ‬
‫رِ‬
‫ُ‬
‫َر َ ْ א‬
‫َر َ ْ َ‬
‫ر‬
‫َ َُْْ‬
‫َر َ ْ ُ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫ُ‬
‫ُر ِ א‬
‫َ‬
‫ُر ِ َא‬
‫َ‬
‫ُر ِ ُ َ א‬
‫ُر ِ ُ َ א‬
‫ُر ِ َא‬
‫ُر ُ א‬
‫ِ‬
‫ُر َ‬
‫رِ‬
‫ُ ُْ‬
‫ِ‬
‫ُر ُ‬
‫‪2- FİİL-İ MUZÂRİ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َ ِ‬
‫ْ‬
‫َ ِ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َْ َ‬
‫َأر ِ‬
‫ْ‬
‫ِ ِ‬
‫אن‬
‫َْ َ‬
‫َ ِ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫َ ِ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫َ ِ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫َ ِ‬
‫ْ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ ُ َن‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َْ َ‬
‫َ ُ َن‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫َْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫ُْ َْ َ‬
‫ُ ْأر َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُْ َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُْ َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُْ َ َ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫ُْ َ َ‬
‫ُ َ ْ َن‬
‫ْ‬
‫ُْ َْ َ‬
‫ُ َ ْ َن‬
‫ْ‬
‫ُْ َْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫‪3- MASDAR-I GAYR-İ MÎMÎ‬‬
‫ر ِ‬
‫אن ) َر ْ ِ (‬
‫َْ‬
‫ََْ‬
‫َر ْ א‬
‫ً‬
‫אت‬
‫َر ْ َ ٌ‬
‫‪4- İSM-İ FÂİL‬‬
‫ٍ‬
‫رאم‬
‫َ‬
‫َرא ِ َ ٌ‬
‫رא ِ ِ‬
‫אن ) َرא ِ ِ (‬
‫َ‬
‫َْ‬
‫رא ِ َ ِ‬
‫אن ) َرא ِ َ ِ (‬
‫َ َ‬
‫َ ْ‬
‫ِ‬
‫אء‪ُ ،‬ر ‪ُ ،‬ر َ אةٌ‬
‫َرא ُ َن ) َرא َ (؛ ُر ٌ‬
‫رא ِ אت؛ ٍ‬
‫روאم )‬
‫روא ِ (‬
‫َ َ ٌ ََ‬
‫ََ َ‬
‫‪5- İSM-İ MEF‘ÛL‬‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫َْ ِ ٌ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫אن ) َ ِ ِ (‬
‫ْ ْ‬
‫َ ِ‬
‫אن ) َ ِ َ ِ (‬
‫ْ ْ‬
‫َ ِ َن ) َ ِ ِ َ (‬
‫ْ ّ‬
‫ْ‬
‫אت‬
‫َْ ِ ٌ‬
‫‪66‬‬
6- FİİL-İ MUZÂRİ CAHD-İ MUTLAK
MECHÛL
‫َ ُ َ ْא‬
ْ ْ
َ َْ ُْ ْ َ
‫ُ َא‬
َ ْ
‫ُ َא‬
َ ْ
‫ُ َא‬
َ ْ
‫ُ َא‬
َ ْ
‫ُ َم‬
ْ
‫َ ُ َ ْא‬
ْ ْ
َ َْ ُْ ْ َ
MA‘LÛM
‫ُ َم‬
ْ
‫ُ َم‬
ْ
‫ُ َم‬
ْ
ْ َ ُْ
‫أرم‬
َ ُْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
‫َ ُ א‬
ْ
ِ
َ َْ
‫َ ُ א‬
ْ
ِ َ
َ ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
‫َ ِא‬
َ ْ
‫َ ِא‬
َ ْ
‫َ ِא‬
َ ْ
‫َ ِא‬
َ ْ
‫َ ِم‬
ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
‫َ ِم‬
ْ
‫َ ِم‬
ْ
‫َ ِم‬
ْ
ِ َ
ْ
ِ َ
‫أرم‬
ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
7- FİİL-İ MUZÂRİ NEFY-İ İSTİKBAL
MECHÛL
ِ
‫אن‬
َ َ ُْ
ِ
‫אن‬
َ َ ُْ
ِ
‫אن‬
َ َ ُْ
ِ
‫אن‬
َ َ ُْ
‫َ ُ َ ْ َن‬
ْ
َ َْ
‫َ ْ َن‬
ُْ َ
ُْ َ
َ َْ ُْ َ
MA‘LÛM
‫َ ُ َن‬
ْ
ِ
َ َْ
‫َ ُ َن‬
ْ
ِ
َ َْ
َ ُْ َ
َ ُْ َ
َ
َ
َ
َ
َ ُْ َ
َ ُْ َ
َ َْ ُْ َ
َ ‫َ ُ ْأر‬
َ
َ
َ
َ
ِ ِ
‫אن‬
َ َْ
ِ ِ َ
‫אن‬
َ ْ
ِ‫َ ِ אن‬
َ ْ
ِ ِ َ
‫אن‬
َ ْ
ِ َ
ْ
ِ
َْ َ
ِ َ َ
ْ
َ
َ
َ
َ
َ
ِ َ َ
ْ
ِ
َ َْ َ
ِ ‫َ َأر‬
ْ
8- FİİL-İ MUZÂRİ TE’KÎD-İ NEFY-İ İSTİKBÂL
MECHÛL
‫َ ْ ُ َ ْא‬
ْ
َ َْ ُْ ْ َ
‫َ ْ ُ َ ْא‬
ْ
َ َْ ُْ ْ َ
‫ُ َא‬
َ ْ
‫ُ َא‬
َ ْ
‫ُ َא‬
َ ْ
‫ُ َא‬
َ ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َ ُْ ْ َ
MA‘LÛM
‫َ ُ א‬
ْ
ِ
َ َْ
‫َ ُ א‬
ْ
ِ
َ َْ
َ ُْ ْ َ
َ ُْ ْ َ
َ ُْ ْ َ
َ
ْ َ ُْ ْ
َ ‫َ ْ ُ ْأر‬
َْ
َْ
َْ
َْ
‫َ ِא‬
َ ْ
‫َ ِא‬
َ ْ
‫َ ِא‬
َ ْ
‫َ ِא‬
َ ْ
ِ َ
َ ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
ِ
َ َْ
ِ َ
َ ْ
ِ
َ َْ
ِ َ
ْ
ِ ‫َأر‬
َ ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
9- EMR-İ HÂZIR
MECHÛL
‫ُِ َ ْא‬
ْ
ِ
َ َْ ُْ
‫ُِ َ א‬
َ ْ
‫ُِ َ א‬
َ ْ
MA‘LÛM
‫ِ ْאر ُ א‬
ِ ِ
َ ‫ْאر‬
‫ِ ُ َم‬
ْ
ِ
ْ َ ُْ
67
‫ِ ْאر ِ א‬
َ
‫ِ ْאر ِ א‬
َ
ِ ِ
‫אرم‬
ْ
ِ ‫ِאر‬
ْ
ÜÇÜNCÜ BÂBDAN NÂKIS FİİLLERİN
EMSİLE-İ MUTTARİDESİ
1- FİİL-İ MÂZÎ
MECHÛL
َ
‫ُ ُ א‬
ِ
ُْ
ُ
ِ
ِ
‫ُ ِא‬
َ
‫ُ ِ َא‬
َ
‫ُ ِ ُ َא‬
‫ُ ِ ُ َא‬
‫ُ ِ َא‬
ُ
ُ
ُ
MA‘LÛM
ِ
‫َ َ ْא‬
َ ُ
ِ
ْ َ ُ
ِ
َ ُ
ِ ِ
ُ
ِ
َ َْ َ
َُْْ َ
َُْ َ
ُ
ُ
‫َ َא‬
َ
‫َ َ َא‬
‫َ َ ُ َא‬
ْ
‫َ َ ُ َא‬
ْ
‫َ َ َא‬
ْ
َ َ
ْ َ َ
َ َْ َ
ِ
َْ َ
ُ َْ َ
2- FİİL-İ MUZÂRİ
MECHÛL
‫ُ ْ َ ْ َن‬
َ َْ ُْ
‫ُ ْ َ ْ َن‬
َ َْ ُْ
ِ
‫אن‬
ََ
ِ
‫אن‬
ََ
ِ
‫אن‬
ََ
ِ
‫אن‬
ََ
MA‘LÛM
ُْ
ُْ
َ ُْ
َ ُْ
ُْ
َ َْ ُْ
ُ
َ ْ‫أ‬
ُْ
َ ُْ
‫َ ْ َ ْ َن‬
َ َْ َْ
‫َ ْ َ ْ َن‬
َ َْ َْ
َ ُْ
ِ
‫אن‬
ََ
ِ
‫אن‬
ََ
ِ
‫אن‬
ََ
ِ
‫אن‬
ََ
َْ
َْ
َْ
َْ
َ َْ
َ َْ
َ َْ
َ َْ
َ َْ َْ
َ
َ ْ‫أ‬
3- MASDAR-I GAYR-İ MÎMÎ
ِ
( ِ ْ َ ) ‫אن‬
َْ
َْ َ
‫אت‬
ٌ َْ َ
‫َ ْא‬
ً
4- İSM-İ FÂİL
ٌ‫ ُ َ אة‬،
ِ
ٌ ُ ‫َ א ُ َن ) َ א َ (؛‬
ُ ،‫אء‬
( ِ ‫אع ) َ َ א‬
ٍ َ َ ‫אت؛‬
ٌ َ ِ‫َא‬
َ
ِ
( ِ ِ ‫אن ) َ א‬
َْ
َ
ِ َ
( ِ َ ِ ‫אن ) َ א‬
ْ َ
َ
ِ‫א‬
ِ‫א‬
َ
َ
‫אع‬
ٍ َ
ٌ َ ِ‫َא‬
5- İSM-İ MEF‘ÛL
( َ ِ ِ ْ َ ) ‫َن‬
ّ
‫אت‬
ٌ
ِ
ِ
َْ
َْ
68
ِ
( ِ ِ ْ َ ) ‫אن‬
ْ
ِ َ
( ِ َ ِ ْ َ ) ‫אن‬
ْ
ِ
ِ
َْ
َْ
ِ
َْ
ٌ ِ َْ
6- FİİL-İ MUZÂRİ CAHD-İ MUTLAK
MECHÛL
‫َ ُ ْ َ ْא‬
ْ
َ َْ ُْ َْ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َ ُ ْ َ ْא‬
ْ
َ َْ ُْ َْ
ُْ
ُْ
ُْ
ُْ
َْ
َْ
MA‘LÛM
َ ُْ
َ ُْ
َْ
َْ
‫َ َ ْ َ ْא‬
ْ
َْ
َْ
َ َْ َْ َْ
‫َ َ ْ َ ْא‬
ْ
َ َْ َْ َْ
َ ُْ َْ
َ
َْ ُْ ْ
َ ْ ُ‫َ ْ أ‬
َ ُْ َْ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َ َْ
َ َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َ َْ َْ
َ
َْ َْ ْ
َ ْ َ‫َ ْ أ‬
َ َْ َْ
7- FİİL-İ MUZÂRİ NEFY-İ İSTİKBAL
MECHÛL
ِ
‫אن‬
ََ ُْ
ِ
‫אن‬
ََ ُْ
ِ
‫אن‬
ََ ُْ
ِ
‫אن‬
ََ ُْ
‫َ ُ ْ َ ْ َن‬
َ َْ ُْ َ
‫َ ُ ْ َ ْ َن‬
َ َْ ُْ َ
َ
َ
َ
َ
َ ُْ َ
MA‘LÛM
‫َ َ ْ َ ْ َن‬
َ َْ َْ َ
َ ُْ َ
َ ُْ َ
‫َ َ ْ َ ْ َن‬
َ َْ َْ َ
َ ُْ َ
َ َْ ُْ َ
ُ
َ ْ‫َ أ‬
ِ
‫אن‬
ََ َْ
ِ
‫אن‬
ََ َْ
ِ
‫אن‬
ََ َْ
ِ
‫אن‬
ََ َْ
َ
َ
َ
َ
َ َْ َ
َ َْ َ
َ َْ َ
َ َْ َ
َ َْ َْ َ
َ
َ ْ‫َ أ‬
8- FİİL-İ MUZÂRİ TE’KÎD-İ NEFY-İ İSTİKBÂL
MECHÛL
‫َ ْ ُ ْ َ ْא‬
َ َْ ُْ ْ َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َ ْ ُ ْ َ ْא‬
َ َْ ُْ ْ َ
ُْ ْ َ
ُْ ْ َ
ُْ ْ َ
ُْ ْ َ
َ ُْ ْ َ
MA‘LÛM
‫َ ْ َ ْ َ ْא‬
َ َْ َْ ْ َ
َ ُْ ْ َ
َ ُْ ْ َ
َ ُْ ْ َ
‫َ ْ َ ْ َ ْא‬
َ َْ َْ ْ َ
َ
َْ ُْ ْ
ُ
َ ْ‫َ ْ أ‬
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
َْ ْ َ
َْ ْ َ
َْ ْ َ
َ َْ ْ َ
َ َْ ْ َ
َ َْ ْ َ
َْ ْ َ
َ َْ ْ َ
َ
َْ َْ ْ
َ
َ ْ‫َ ْ أ‬
9- EMR-İ HÂZIR
MECHÛL
‫ُِ ْ َ ْא‬
ِ
َ َْ ُْ
‫ُِْ َ א‬
َ
‫ُِْ َ א‬
َ
MA‘LÛM
َ ُْ
َْ ُْ
‫ِא ْ َ ْ א‬
ِ
َ َْ ْ‫א‬
ِ
ِ
69
‫َא‬
َ
‫َא‬
َ
ِ
ْ‫א‬
ِ
ْ‫א‬
ْ
ِ
َ ْ‫א‬
ِ
َ ْ‫א‬
‫‪DÖRDÜNCÜ BÂBDAN NÂKIS FİİLLERİN‬‬
‫‪EMSİLE-İ MUTTARİDESİ‬‬
‫‪1- FİİL-İ MÂZÎ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫ر ِ‬
‫َ َ‬
‫َر ِ َ ْ‬
‫َر ِ َ‬
‫ر ِ ِ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َر ُ‬
‫َر ِ א‬
‫َ‬
‫َر ِ َא‬
‫َ‬
‫َر ِ ُ َ א‬
‫َر ِ ُ َ א‬
‫َر ِ َא‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ر ِ‬
‫ُ َ‬
‫ُر ِ َ ْ‬
‫ُر ِ َ‬
‫ر ِ ِ‬
‫ُ‬
‫ِ‬
‫ُر ُ‬
‫َر ُ א‬
‫ِ‬
‫َر َ‬
‫ر ِ‬
‫َ ُْ‬
‫ِ‬
‫َر ُ‬
‫ُر ِ א‬
‫َ‬
‫ُر ِ َא‬
‫َ‬
‫ُر ِ ُ َ א‬
‫ُر ِ ُ َ א‬
‫ُر ِ َא‬
‫ُر ُ א‬
‫ِ‬
‫ُر َ‬
‫ر ِ‬
‫ُ ُْ‬
‫ِ‬
‫ُر ُ‬
‫‪2- FİİL-İ MUZÂRİ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َْ َ‬
‫َْ َ‬
‫َْ َ‬
‫َْ َ ْ َ‬
‫َ ْأر َ‬
‫َ ِ‬
‫אن‬
‫َْ َ‬
‫َ َ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫َ َ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫َ َ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫َْ َ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ َ ْ َن‬
‫ْ‬
‫َْ َ ْ َ‬
‫َ َ ْ َن‬
‫ْ‬
‫َْ َ ْ َ‬
‫َ ِ‬
‫אن‬
‫ُْ َ‬
‫ُ َ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫ُ َ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫ُ َ ِ‬
‫אن‬
‫ْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫ُْ َ‬
‫ُْ َ ْ َ‬
‫ُ ْأر َ‬
‫ُْ َ‬
‫ُ َ ْ َن‬
‫ْ‬
‫ُْ َ ْ َ‬
‫ُ َ ْ َن‬
‫ْ‬
‫ُْ َ ْ َ‬
‫‪3- MASDAR-I GAYR-İ MÎMÎ‬‬
‫ِر َ ِ‬
‫אآن ) ِر َ َאء ْ ِ (‬
‫ِر َ ًאء‬
‫אآت‬
‫ِر َ ٌ‬
‫‪4- İSM-İ FÂİL‬‬
‫ٍ‬
‫رאض‬
‫َ‬
‫َرא ِ َ ٌ‬
‫رא ِ‬
‫َ‬
‫رא ِ‬
‫َ‬
‫אن )رא ِ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫َ ِ‬
‫אن ) َرא ِ َ ِ (‬
‫َ‬
‫َ ْ‬
‫َْ‬
‫ِ(‬
‫َرא ُ‬
‫رא ِ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫אء‪ُ ،‬ر‬
‫َن ) َرא َ (؛ ُر ٌ‬
‫ٍ‬
‫روאض )‬
‫روא ِ (‬
‫َ ٌ‬
‫אت؛ َ َ‬
‫ََ َ‬
‫‪ُ ،‬ر َ אةٌ‬
‫‪5- İSM-İ MEF‘ÛL‬‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫َْ ِ ٌ‬
‫ِ ِ‬
‫אن )‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ِ َ ِ‬
‫אن ) َ ِ َ ِ (‬
‫ْ ْ‬
‫َْ‬
‫ِ‬
‫ْ‬
‫ِ(‬
‫َ ِ َن ) َ ِ ِ َ (‬
‫ْ ّ‬
‫ْ‬
‫אت‬
‫َْ ِ ٌ‬
‫‪70‬‬
6- FİİL-İ MUZÂRİ CAHD-İ MUTLAK
MECHÛL
‫ُ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ ُْ
‫ُ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ ُْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
‫ُ َض‬
ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
MA‘LÛM
‫ُ َض‬
ْ
‫ُ َض‬
ْ
‫ُ َض‬
ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
‫َ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ َْ
‫َ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ َْ
َْ
َْ
َْ
َ
ْ َ ُْ ْ
‫أرض‬
َ ُْ ْ َ
‫َ َ א‬
َ ْ
‫َ َ א‬
َ ْ
‫َ َ א‬
َ ْ
‫َ َ א‬
َ ْ
‫َ َض‬
ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
‫َ َض‬
ْ
‫َ َض‬
ْ
‫َ َض‬
ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َ
ْ َ َْ ْ
‫أرض‬
َ َْ ْ َ
َْ
7- FİİL-İ MUZÂRİ NEFY-İ İSTİKBAL
MECHÛL
‫ُ َ ْ َن‬
ْ
َ ْ َ ُْ
‫ُ َ ْ َن‬
ْ
َ ْ َ ُْ
ِ َ
‫אن‬
َ ُْ
ِ َ ُ
‫אن‬
َ ْ
ِ‫ُ َ אن‬
َ ْ
ِ َ ُ
‫אن‬
َ ْ
َ
َ
َ
َ
MA‘LÛM
‫َ َ ْ َن‬
ْ
َ ْ َ َْ
‫َ َ ْ َن‬
ْ
َ ْ َ َْ
َ ُْ َ
َ ُْ َ
َ
َ
َ
َ ُْ َ
َ ْ َ ُْ َ
َ ‫َ ُ ْأر‬
َ
َ ُْ َ
َ
َ
َ
َ
ِ َ
‫אن‬
َ َْ
ِ َ َ
‫אن‬
َ ْ
ِ‫َ َ אن‬
َ ْ
ِ َ َ
‫אن‬
َ ْ
َ َْ َ
َ َْ َ
َ
َ
َ
َ
َ َْ َ
َ َْ َ
َ ْ َ َْ َ
َ ‫َ َ ْأر‬
8- FİİL-İ MUZÂRİ TE’KÎD-İ NEFY-İ İSTİKBÂL
MECHÛL
‫ُ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ ُْ
‫ُ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ ُْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
‫ُ َ א‬
َ ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َ ُْ ْ َ
MA‘LÛM
‫َ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ َْ
‫َ َ ْא‬
ْ
َ ْ َ َْ
َ ُْ ْ َ
َ ُْ ْ َ
َ ُْ
ْ َ ُْ
َ ‫ُ ْأر‬
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َْ
‫َ َ א‬
َ ْ
‫َ َ א‬
َ ْ
‫َ َ א‬
َ ْ
‫َ َ א‬
َ ْ
َْ
َْ
َْ
َْ
َ َْ ْ َ
َ َْ ْ َ
َ َْ ْ َ
َ َْ ْ َ
َ
ْ َ َْ ْ
َ ‫َ ْ َ ْأر‬
9- EMR-İ HÂZIR
MECHÛL
‫ُِ َ ْא‬
ْ
ِ
َ ْ َ ُْ
‫ُِ َ א‬
َ ْ
‫ُِ َ א‬
َ ْ
MA‘LÛM
‫ِ ْאر َ ْ א‬
ِ
َ ْ َ ‫ْאر‬
‫ِ ُ َض‬
ْ
ِ
ْ َ ُْ
71
‫ِא ْر َ א‬
َ
‫ِ ْאر َ א‬
َ
‫אرض‬
َ ِْ
‫ِאر‬
ْ َ ْ
‫‪BEŞİNCİ BÂBDAN NÂKIS FİİLLERİN‬‬
‫‪EMSİLE-İ MUTTARİDESİ‬‬
‫‪1- FİİL-İ MÂZÎ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ ُ‬
‫ذכ َ‬
‫ذכ َ ْت‬
‫َ ُ‬
‫ذכ‬
‫َ ُ‬
‫ذכ‬
‫َ ُ‬
‫َت‬
‫ِت‬
‫ت‬
‫َ ُ‬
‫ذכ ُ‬
‫ذכ َ א‬
‫َ ُ‬
‫ذכ َ َא‬
‫َ ُ‬
‫ذכ ُ َ א‬
‫َ ُ‬
‫ذכ ُ َ א‬
‫َ ُ‬
‫ذכ َא‬
‫َ ُ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ُِ‬
‫ذכ‬
‫ُِ‬
‫ذכ َ ْ‬
‫ُِ‬
‫ذכ َ‬
‫ُِ‬
‫ذכ ِ‬
‫ذכ א‬
‫َ ُ‬
‫ذכ َن‬
‫َ ُ‬
‫ِ‬
‫ذכ א‬
‫ُ َ‬
‫ِ‬
‫ذכ َא‬
‫ُ َ‬
‫ُِ‬
‫ذכ ُ َ א‬
‫ُِ‬
‫ذכ ُ َ א‬
‫ُِ‬
‫ذכ َא‬
‫َ‬
‫ذכ‬
‫َ ُ ُْ‬
‫َ ُ‬
‫ذכ ُ‬
‫ِ‬
‫ُذכ ُ‬
‫ذכ א‬
‫ُ ُ‬
‫ُِ‬
‫ذכ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ذכ‬
‫ُ ُْ‬
‫ِ‬
‫ُذכ ُ‬
‫‪2- FİİL-İ MUZÂRİ‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ ْ ُכ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫َ ْ ِכ‬
‫أذכ‬
‫َْ ُ‬
‫ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫َ ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ ْ ُכ َن‬
‫َ ْ ُכ َن‬
‫َ ْ ُכ َن‬
‫ْ َכ ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ُ ْ َכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ אِن‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫ُ ْ َכ ْ َ‬
‫أذכ‬
‫ُْ َ‬
‫َ ْ ُכ َن‬
‫ُ ْ َכ ْ َن‬
‫ُ ْ َכ ْ َ‬
‫ُ ْ َכ ْ َن‬
‫ُ ْ َכ ْ َ‬
‫‪3- MASDAR-I GAYR-İ MÎMÎ‬‬
‫َ َ ِ‬
‫ذכאء ْ ِ (‬
‫ذכאآن ) َ َ َ‬
‫ذכאء‬
‫َ َ ً‬
‫ذכאآت‬
‫َ َ ٌ‬
‫‪4- İSM-İ FÂİL‬‬
‫َ ٍ‬
‫ذאכ‬
‫َ ِ‬
‫ذאכ َ ٌ‬
‫אن ) ِ‬
‫َ ِ‬
‫ذאכ ِ‬
‫ذאכ ِ (‬
‫َ َْ‬
‫אن ) ِ‬
‫ِ‬
‫ذאכ َ ِ‬
‫ذאכ َ ِ (‬
‫َ َ ْ‬
‫َ َ‬
‫ِ‬
‫ذכאةٌ‬
‫ذכאء‪ُ ،‬ذכ ‪َ ُ ،‬‬
‫َ ُ‬
‫ذאכ َن ) َذאכ َ (؛ ُ ٌ‬
‫ذאכ אت؛ َ ٍ‬
‫ذوאכ ) َ ِ‬
‫َ ِ‬
‫ذوאכ (‬
‫ٌ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫‪5- İSM-İ MEF‘ÛL‬‬
‫َ ْ ُכ‬
‫َ ْ ُכ ةٌ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫ِ‬
‫אن ) َ ْ ُכ‬
‫َ ِ‬
‫אن ) َ ْ ُכ‬
‫ْ ِ(‬
‫َ ِ(‬
‫ْ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫َ ْ ُכ‬
‫‪72‬‬
‫ون ) َ ْ ُכ ِّ َ (‬
‫َ‬
‫אت‬
‫ٌ‬
‫‪6- FİİL-İ MUZÂRİ CAHD-İ MUTLAK‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ כِ‬
‫ْ‬
‫أذכ‬
‫َْ َْ ُ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َ ْ ُכ َ א‬
‫َ ْ ُכ َ א‬
‫َ ْ ُכ َ א‬
‫َْ‬
‫َ َ ْ ُכ َ א‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫ْ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َ ْ ُכ א‬
‫َ ْ ُכ َن‬
‫َ ْ ُכ א‬
‫َ ُ ْ َכ‬
‫ْ‬
‫َ ُ ْ َכ‬
‫ْ‬
‫َ ُ ْ َכ‬
‫ْ‬
‫َْ‬
‫َ َ ْ ُכ َن‬
‫ْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ْכ‬
‫ُ َْ‬
‫أذכ‬
‫ُْ َ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ُ ْ َכ ْ א‬
‫ُ ْ َכ ْ َ‬
‫ُ ْ َכ ْ א‬
‫َ ْ ُ ْ َכ ْ َ‬
‫‪7- FİİL-İ MUZÂRİ NEFY-İ İSTİKBAL‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫َ َ ْ ِכ‬
‫أذכ‬
‫َ َْ ُ‬
‫َ‬
‫َ ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ َ‬
‫َ َ ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ُכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫َ َ ْ ُכ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ َ ْ ُכ َن‬
‫َ َ ْ ُכ َن‬
‫َ ُ ْ َכ‬
‫َ ُ ْ َכ‬
‫َ ُ ْ َכ‬
‫َ ُ ْ َכ ْ َ‬
‫أذכ‬
‫َ ُْ َ‬
‫َ َ ْ ُכ َن‬
‫َ َ ْ ُכ َن‬
‫ْ َכ ِ‬
‫אن‬
‫ُ َ‬
‫ُ ْ َכ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ אنِ‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ אِن‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ‬
‫َ ُ ْ َכ ْ َن‬
‫َ ُ ْ َכ ْ َ‬
‫َ ُ ْ َכ ْ َن‬
‫َ ُ ْ َכ ْ َ‬
‫‪8- FİİL-İ MUZÂRİ TE’KÎD-İ NEFY-İ İSTİKBÂL‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫َْ َ‬
‫َْ َ‬
‫َْ َ‬
‫َْ َ‬
‫ْ ُכ َ‬
‫ْ ُכ َ‬
‫ْ ُכ َ‬
‫ْ ِכ‬
‫َ ْ أَ ْ ُ‬
‫ذכ َ‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َ א‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َ א‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َ א‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َ א‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫َ ْ َ ْ ُכ א‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َن‬
‫َ ْ َ ْ ُכ א‬
‫َ ْ َ ْ ُכ َن‬
‫َ ْ ُ ْ َכ‬
‫َ ْ ُ ْ َכ‬
‫َ ْ ُ ْ َכ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫َْ‬
‫ْכ‬
‫ُ َْ‬
‫أذכ‬
‫ُْ َ‬
‫َْ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ُ ْ َכ‬
‫َ ْ ُ ْ َכ ْ א‬
‫َ ْ ُ ْ َכ ْ َ‬
‫َ ْ ُ ْ َכ ْ א‬
‫َ ْ ُ ْ َכ ْ َ‬
‫‪9- EMR-İ HÂZIR‬‬
‫‪MA‘LÛM‬‬
‫אذכ‬
‫ُْ ُ‬
‫ُْ ِ‬
‫אذכ‬
‫אذכ َ א‬
‫ُْ ُ‬
‫אذכ َ א‬
‫ُْ ُ‬
‫‪MECHÛL‬‬
‫ِ‬
‫אذכ א‬
‫ُْ ُ‬
‫אذכ َن‬
‫ُْ ُ‬
‫ِ‬
‫‪73‬‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫ْ َכ‬
‫ْ َכ‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫ِ‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ْ َכ א‬
‫َ‬
‫ِ ُ ْ َכ ْ א‬
‫ِ‬
‫ُ ْ َכ ْ َ‬
SÜLÂSÎ MÜCERREDİN DIŞINDAKİ BÂBLARDAN
İSM-İ MEF‘ÛL ÇEKİMİ
( َ ْ َ ْ ُ ) ‫ُ ْ َ ْوَن‬
‫אت‬
ٌ ََْ ُ
74
ِ َْ
( ِ َ َ ْ ُ ) ‫אن‬
َ ُ
ْ
ِ َ ‫ْ َא‬
( ِ َ ‫אن ) ُ ْ َ א‬
ُ
ْ
‫ُ ْ ًى‬
‫ُ ْ َ אٌة‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫א‬
‫م‬
‫َ َא َ ْ א‬
‫أَ َ ِ‬
‫ْ ْ‬
‫א‬
‫א א‬
‫ل‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫אُ ْ ُ ِ َ ْ‬
‫א‬
‫ُ ِّ‬
‫زכ َ‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫א א‬
‫א‬
‫أא‬
‫م‬
‫أُ َ ِאدي‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫אرع‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫َُ َ‬
‫ل‬
‫אرع‬
‫א‬
‫ِ ْ א ًא‬
‫َ‬
‫ر‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫‪75‬‬
‫َدא ِ َ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫א א‬
‫א‬
‫ل‬
‫ُ ْ َ َ אةٌ‬
‫أ א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫א‬
‫א‬
‫أ‬
‫א‬
‫َ َْ َْ‬
‫أ َ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫ِא ْ ُכ א‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫א אب‬
‫א‬
‫א‬
‫د‬
‫‪ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.‬‬
LEFÎF FİİL
( ُ ِ ‫)א ْ ِ ْ ُ א‬
I- TARİFİ VE TÜRLERİ
Kök harfleri arasında iki illet harfi olan fiillere “lefîf” denir.
İki türlü lefîf fiil vardır:
1- Lefîf-i Mefrûk (‫وق‬
‫א‬
‫)א‬
Fâe’l-fiili (1. kök harfi) ile lâme’l-fiili (3. kök harfi) illet harfi olan fiillere “lefîf-i
mefrûk” denir.
... ‫( َو ِ – َ ِ – َو ْ א؛‬٦) ‫( َو ِ – َ ْ َ – َو ً ؛‬٤) ‫( َو َ – َ ِ – ِو َ א َ ً ؛‬٢)
ً
َ
َ
2- Lefîf-i Makrûn (‫ون‬
‫א‬
‫)א‬
Ayne’l-fiili (2. kök harfi) ile lâme’l-fiili (3. kök harfi) illet harfi olan fiillere “lefîf-i
makrûn” denir.
... ‫( َ ِ َي – َ ْ َ ى – ُ ًة؛ َ ِ – َ ْ – َ ًאة؛‬٤) ‫( َ َ ى – َ ْ ِ ي – َ א؛‬٢)
َ
َ
َ
II- SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDA KULLANIMI
Lefîf fiillerin kullanıldığı sülâsî mücerred bâblarını şöyle tablolaştırabiliriz:
(٦)
‫َو ِ – َ ِ – َو ْ א‬
ً
َ
(٥)
--
--
--
(٤)
(٣)
ً ‫ َو ِ َ – َ ْ َ – َو‬-‫َ ِ َي – َ ْ َ ى – ُ ًة‬
-‫َ ِ – َ ْ – َ ًאة‬
َ
َ
َ
(٢)
(١)
ً َ ‫ َو َ – َ ِ – ِو َ א‬-- :‫وق‬
‫َ َى – َ ْ ِي – َ א‬
-- :‫ون‬
‫א‬
‫א‬
‫א‬
III- LEFÎF FİİLLERİN ÇEKİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Mu’tel fiillerin çekiminde aslolan, genel ve her bir alt türe özel olan i’lâl
kaidelerini bilip uygulamaktır. Ancak bu kaideler çok ayrıntılı ve istisnâlı
olduğundan, özellikle başlangıç seviyesindeki öğrencilerin, her alt türe ait bir
fiilin çekimini -dikkat edilmesi gereken bazı püf noktalarıyla birlikte- iyice
ezberleyip karşılaştıkları diğer fiilleri ona göre çekmeleri daha pratik ve faydalı
olur.
Lefîf fiillerin çekiminde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar şunlardır:
1- Lefîf-i mefrûkun fâe’l-fiiline misâl fiilin fâe’l-fiili, lâme’l-fiiline nâkıs fiilin
lâme’l-fiili muâmelesi yapılır.
2- Lefîf-i makrûnun ayne’l-fiiline sahih harf, lâme’l-fiiline nâkıs fiilin lâme’lfiili muâmelesi yapılır.
76
‫א‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪-‬‬‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א‬
‫ون‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫وق‬
‫)‪(١‬‬
‫)‪(١‬‬
‫ِق ) ِ ْ (‬
‫) ِ ُ َق(‬
‫َ َِ‬
‫َ א َِ‬
‫א ِ‬
‫َ َ‬
‫َ ِ‬
‫َ‬
‫َ ِ‬
‫ْ َ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َ‬
‫َ َِ‬
‫ِو َ א َ ً‬
‫ٍ‬
‫وאق‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َ َِ‬
‫ْ‬
‫َو َ‬
‫) ُو ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫)ُ َ (‬
‫א‬
‫وق‬
‫)‪(٢‬‬
‫ِא ْ ِ‬
‫)ُِ ْ‬
‫َ َ‬
‫ِْ‬
‫َ(‬
‫َ َ ْ ِي‬
‫َ ْ َ ْ ِ َي‬
‫ِ ِْ‬
‫َ‬
‫َ َ ِْ‬
‫َ א َ ِْ‬
‫َא َ ْ ِ ي‬
‫َ ْ ِي‬
‫َ َ ِْ‬
‫ْ‬
‫َ ٍאو‬
‫َא‬
‫َ ْ ِي‬
‫) ُ ْ َ ى(‬
‫) ُ ِ َي(‬
‫َ َى‬
‫א‬
‫ون‬
‫)‪(٢‬‬
‫א‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪-‬‬‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א‬
‫ون‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫وق‬
‫)‪(٣‬‬
‫)‪(٣‬‬
‫َ‬
‫‪77‬‬
‫َ َ ْ َج‬
‫ِ‬
‫א َ‬
‫) ِ ُ َج(‬
‫َ َْ َ‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ِ ْ َج‬
‫َ‬
‫َ َ ْ َج‬
‫َ א َ ْ َج‬
‫َא َ ْ َ‬
‫َو ً‬
‫وאج‬
‫َ ٍ‬
‫َ ِ‬
‫ْ‬
‫َ َ ْ َج‬
‫ْ‬
‫َو ِ‬
‫) ُو ِ (‬
‫َ‬
‫َْ َ‬
‫)ُ َ (‬
‫א‬
‫وق‬
‫)‪(٤‬‬
‫ِ‬
‫אْ َ‬
‫) ِ ُ ْ َ(‬
‫َ َْ َ‬
‫َ َ ْ َى‬
‫َ ْ َ ْ َى‬
‫ِ‬
‫َْ َ‬
‫َ َْ َ‬
‫َ א َْ َ‬
‫َא َ ْ َ ى‬
‫َ ْ ِي‬
‫َ ْ َْ َ‬
‫ُ ًة‬
‫َ ٍאو‬
‫َ ْ َى‬
‫) ُ ْ َ ى(‬
‫َ ِ َي‬
‫) ُ ِ َي(‬
‫א‬
‫ون‬
‫)‪(٤‬‬
‫א‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א‬
‫ون‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫وق‬
‫)‪(٥‬‬
‫)‪(٥‬‬
‫‪LEFÎF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MÜCERRED BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ‬‬
‫َ َِ‬
‫َ א َِ‬
‫א ِ‬
‫َ َ‬
‫َ ِ‬
‫َ‬
‫َ ِ‬
‫ْ َ َ‬
‫َِ ِ‬
‫َ َِ‬
‫ِل ) ِ ْ (‬
‫) ِ ُ َل(‬
‫َو ْ א‬
‫ً‬
‫وאلٍ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ‬
‫َْ َِ‬
‫وِ‬
‫َ َ‬
‫) ُو ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫)ُ َ (‬
‫א‬
‫وق‬
‫)‪(٦‬‬
‫א‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫ون‬
‫)‪(٦‬‬
‫َْأوِق‬
‫) ِ ُ َق(‬
‫َ ُ ِق‬
‫َ ُ ِق‬
‫ْ‬
‫َ א ُ ِق‬
‫א ِ‬
‫َ ُ‬
‫ِ‬
‫َ ُ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫ْ ُ َ‬
‫ِ ِق‬
‫ُ‬
‫َ قِ‬
‫ُ‬
‫ِإ َ ًאء‬
‫ُ ٍق‬
‫ُ ً‬
‫َْأو َ‬
‫)أُو ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫ُ‬
‫)ُ َ (‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫א وق‬
‫َ ُ ِْ‬
‫أَ ْ ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ(‬
‫َ ُ ِْ‬
‫َ ْ ُ ْ ِ َي‬
‫ِ ِْ‬
‫ُ‬
‫َא ُ ْ ِ ي‬
‫َ ُ ْ ِي‬
‫َ ُ ِْ‬
‫ْ‬
‫َ א ُ ِْ‬
‫ِإ ْ َ ًאء‬
‫ُ ٍْ‬
‫ُ ْ ًى‬
‫ُ ْ ِي‬
‫) ُ ْ َ ى(‬
‫)أُ ْ ِ َي(‬
‫أَ ْ َ ى‬
‫ِإ ْ َ ْאل‬
‫א ون‬
‫َ ُ َ ِّق‬
‫َ ُ َ ِّق‬
‫ْ‬
‫َ א ُ َ ِّق‬
‫َ א ُ َ ِّ‬
‫َ ُ َ ِّ‬
‫َ‬
‫ِّ‬
‫ْ َُ َ‬
‫ِ َ ِّق‬
‫ُ‬
‫ّقِ‬
‫َ َُ‬
‫َو ِّق‬
‫) ِ ُ َ ق(‬
‫َُ‬
‫َو‬
‫)ُو ِّ (‬
‫َ‬
‫ُ َ ِّ‬
‫)َُ (‬
‫َْ َِ ً‬
‫ُ َ ٍّق‬
‫َ ُ َ ِّ‬
‫َ ِّ‬
‫)ُِ َ (‬
‫َ ُ َ ِّ‬
‫َ ْ ُ َ ِّ َي‬
‫ِ‬
‫ُ َ ِّ‬
‫َ א ُ َ ِّ‬
‫َ א ُ َ ِّ ي‬
‫َ ُ َ ِّ ي‬
‫ُ َ ى‬
‫َ ْ ُ َ ِّ‬
‫َ ًَِْ‬
‫ُ َ ٍّ‬
‫ُ َ ِّ ي‬
‫) ُ َ ى(‬
‫) ُ ِّ َي(‬
‫َ ى‬
‫ِ‬
‫وאق‬
‫َ‬
‫) ِ ُ َ אَق(‬
‫َ ُ َ ِאق‬
‫َ ُ َ אِق‬
‫ْ‬
‫َ א ُ َ ِאق‬
‫א אِ‬
‫َ َُ‬
‫َ אِ‬
‫َُ‬
‫َ אِ‬
‫ْ َُ َ‬
‫ِ َ ِאق‬
‫ُ‬
‫َ אقِ‬
‫َُ‬
‫وو َ ًאء ِ‬
‫ُ א َ א ًة ِ‬
‫وو َ ًאء‬
‫َ‬
‫ُ َ אٍق‬
‫ُ َא ً‬
‫َوא َ‬
‫)ُوو ِ (‬
‫َ‬
‫אِ‬
‫َُ‬
‫) ُ َא َ (‬
‫) ِ ُ َ َאو(‬
‫َ ُ َ ِאو‬
‫َ ِאو‬
‫‪78‬‬
‫אوي‬
‫َْ ُ َ ِ َ‬
‫ِ َ ِאو‬
‫ُ‬
‫َ ُ َ ِאو‬
‫َ א ُ َ ِאوي‬
‫َ ُ َ ِאوي‬
‫َ ُ َ ِאو‬
‫ْ‬
‫َ א ُ َ ِאو‬
‫ُ َ َאوאًة و ِ َ ًאء و ِ َ ًאء‬
‫ُ َ ٍאو‬
‫ُ َ ًאوى‬
‫ُ َ ِאوي‬
‫) ُ َ َאوى(‬
‫َ َאوى‬
‫وي(‬
‫) ُ ِ َ‬
‫َ َ ْ َ ِق‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َ ِق‬
‫א ْ ِ‬
‫َ َ َ‬
‫َ ْ ِ‬
‫َ َ‬
‫َ ْ ِ‬
‫ْ َ َ َ‬
‫ِ ْ َ ِق‬
‫َ‬
‫َ ْ قِ‬
‫َ َ‬
‫ِא ْ َ ِق‬
‫) ِ ُ ْ َ َق(‬
‫َ َ ْ َ ِق‬
‫َُْ ً‬
‫ُ ْ َ ٍق‬
‫ِא ْ َ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ (‬
‫َ‬
‫ْ ِ‬
‫َ َ‬
‫)ُْ َ َ (‬
‫ِא ْ ِ َ ًאء‬
‫َ َْ َ ِ‬
‫ِא ْ َ ِ‬
‫) ِ ُْ َ َ(‬
‫َ َْ َ ِ‬
‫َِْ‬
‫َْ‬
‫َ ْ َ ِ َي‬
‫َِ‬
‫َא َ ْ َ ِ ي‬
‫َ َْ َ ِي‬
‫َ َْ َ ِ‬
‫ْ‬
‫َ א َْ َ ِ‬
‫ُْ ٍَ‬
‫ُ ْ َ ًى‬
‫َْ َ ِي‬
‫) ُ ْ َ َ ى(‬
‫ِא ْ ِ َ ًאء‬
‫ِא ْ َ َ ى‬
‫)אُ ْ ُ ِ َي(‬
‫‪LEFÎF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-1‬‬
‫ِא ِ َ ْאل‬
‫ِא ِ َ ْאل‬
‫ُ َא َ َ‬
‫ُ َא َ َ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫َْ ِ ْ‬
‫א ون‬
‫א وق‬
‫א ون‬
‫א وق‬
‫א ون‬
‫א وق‬
‫ُ ً‬
‫ِא ِ‬
‫)ُِ َ (‬
‫َ َ ِ‬
‫َ َ ِ‬
‫ْ‬
‫َ א َ ِ‬
‫א ِ‬
‫َ َ‬
‫َ ِ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫ْ َ َ‬
‫ِ ِ‬
‫َ‬
‫َ َ ِ‬
‫ِא َ‬
‫)א ُ ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫)ُ َ (‬
‫ِא ِّ َ ًאء‬
‫ُ ٍ‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫א وق‬
‫ِא ِ‬
‫) ِ ُ َ(‬
‫َ َ ِ‬
‫َ ْ َ ِ َي‬
‫ِ ِ‬
‫َ‬
‫َ َ ِ‬
‫َא َ ِ ي‬
‫َ َ ِي‬
‫َ َ ِ‬
‫ْ‬
‫َ א َ ِ‬
‫ُ ًى‬
‫َ ِي‬
‫) ُ َ ى(‬
‫ِא ِ ّ َ ًאء‬
‫ُ ٍ‬
‫)אُ ِ َي(‬
‫ِא َ ى‬
‫ِא ْ ِ َ ْאل‬
‫א ون‬
‫א‬
‫‪--‬‬
‫‪-‬‬‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪-‬‬‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫א‬
‫ون‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫‪--‬‬
‫وق‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫ِא ْ ِ َ ْل‬
‫َ ََ َ‬
‫َ ْ ََ َ‬
‫ِ َ َق‬
‫َ‬
‫َ َ َ َق‬
‫َ َق‬
‫) ِ ُ َ َ ق(‬
‫َ َ َ َق‬
‫َ َ َ َق‬
‫ْ‬
‫َ א َ َ َق‬
‫َא َ َ َ‬
‫ََُ‬
‫ََ‬
‫) ُ ُ ِّ (‬
‫َ‬
‫ََ َ‬
‫)َُ َ (‬
‫َ َ ِّ א‬
‫ً‬
‫ُ َ َ ٍّق‬
‫א‬
‫وق‬
‫ََ ْ‬
‫َ ََ َ‬
‫َ َ‬
‫)َُِ َ (‬
‫َ ََ َ‬
‫َ ْ ََ َ ى‬
‫ََِ َ‬
‫َא َ َ َ ى‬
‫َ ََ َ ى‬
‫َ ْ ََ َ‬
‫َ א ََ َ‬
‫ُ َ َ ٍّ‬
‫َُ َ ى‬
‫ََ َ ى‬
‫) ُ َ َ ى(‬
‫َ َ ِ ّ ًא‬
‫َ َ ى‬
‫) ُ ُ ِّ َي(‬
‫א‬
‫ون‬
‫ََ ْ‬
‫‪79‬‬
‫َ َ َאق‬
‫) ِ ُ َ َ אَق(‬
‫َ َ َ َ َאق‬
‫َ َ َ َ َאق‬
‫َ ْ َ َ َא َ‬
‫ِ َ َ َאق‬
‫َ‬
‫َ َ َ َא َ‬
‫َ َ َ َ אَق‬
‫ْ‬
‫َ א َ َ َ َאق‬
‫َא َ َ َ א َ‬
‫َ َא َ‬
‫) ُ ُو ِ (‬
‫َ‬
‫َ َ َא َ‬
‫) َُ َא َ (‬
‫َ َא ِ א‬
‫ً‬
‫ُ َ َ אٍق‬
‫ُ َ َא ً‬
‫א‬
‫وق‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫َ َ َ َ َאو‬
‫َ َ َאو‬
‫) ِ ُ َ َ َאو(‬
‫َ َ َ َ َאو‬
‫َ َ َ َ َאوى‬
‫َ ْ َ َ َ َאوى‬
‫ِ َ َ َאو‬
‫َ‬
‫ُ َ َ ًאوى‬
‫َ َ َ َ َאو‬
‫ْ‬
‫َ א َ َ َ َאو‬
‫َ א َ َ َ َאوى‬
‫َ َ ِאو ًא‬
‫ُ َ َ ٍאو‬
‫َ َ َ َאوى‬
‫) ُ َ َ َאوى(‬
‫َ َ َאوى‬
‫وي(‬
‫)ُ ُ ِ َ‬
‫א‬
‫ون‬
‫َ َא ُ ْ‬
‫ُ ْ َ ْ ٍق‬
‫ُ ْ َْ ً‬
‫َ َ ْ َ ْ ِق‬
‫ْ‬
‫َ א َ ْ َ ْ ِق‬
‫ِ‬
‫َא َ ْ َ ْ‬
‫ِ‬
‫َ َْ َْ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫ْ َْ َْ َ‬
‫ِ ْ َ ْ ِق‬
‫َ‬
‫َ قِ‬
‫َ َْ ْ‬
‫ِא ْ َ ْ ِق‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ َق(‬
‫َ َ ْ َ ْ ِق‬
‫ِא ْ َ ْ َ‬
‫)א ُ ْ ُ ِ (‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َْ َْ‬
‫)ُْ َْ َ (‬
‫ِא ْ ِ َ ًאء‬
‫א‬
‫وق‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫‪LEFÎF FİİLLERİN SÜLÂSÎ MEZÎD BÂBLARDAN EMSİLE-İ MUHTELİFELERİ-2‬‬
‫َ َ ْ َ ْ ِي‬
‫َ ْ َ ْ َ ْ ِ َي‬
‫ِ ْ َ ِْ‬
‫َ‬
‫َ َْ َ ِْ‬
‫ِא ْ َ ْ ِ‬
‫) ِ ُ ْ َ ْ َ(‬
‫َ َْ َ ِْ‬
‫َ א َْ َ ِْ‬
‫َא َ ْ َ ْ ِ ي‬
‫ُْ َ ٍْ‬
‫ُ ْ َ ْ ًى‬
‫َ َْ َ ِْ‬
‫ْ‬
‫َ ْ َ ْ ِي‬
‫) ُ ْ َ ْ َ ى(‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ًאء‬
‫ِא ْ َ ْ َ ى‬
‫)אُ ْ ُ ْ ِ َي(‬
‫א‬
‫ون‬
‫ِא ْ ِ ْ َ ْאل‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫ِ‬
‫م‬
‫َ َ َאو ْ َ‬
‫َأو‬
‫ْ َ ْ‬
‫א‬
‫א‬
‫א א‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫ُ ِّ َ‬
‫ل‬
‫وي‬
‫אُ ْ ُ ِ َ‬
‫א‬
‫أ א‬
‫أא‬
‫א‬
‫א א‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫م‬
‫أُ َ ِ‬
‫دאوي‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫אرع‬
‫أ‬
‫أא‬
‫أ א‬
‫א‬
‫أ א‬
‫א‬
‫א‬
‫َُ َ‬
‫ل‬
‫אرع‬
‫א‬
‫َو ْ א‬
‫ً‬
‫ر‬
‫أא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫أ َ‬
‫‪80‬‬
‫َא ِو َ ِ‬
‫אن‬
‫َ‬
‫א א‬
‫א‬
‫ل‬
‫ُ ْ َ َ אٌة‬
‫أ א‬
‫أ ِ‬
‫أ‬
‫أא‬
‫א‬
‫א‬
‫أ‬
‫א‬
‫َ َْ َْ ِ َ‬
‫أ َ‬
‫א‬
‫أ ِ‬
‫أ א‬
‫أ‬
‫أ א‬
‫ِא ْ َ ْوא‬
‫أ‬
‫أ‬
‫א‬
‫א‬
‫א אب‬
‫א‬
‫א‬
‫د‬
‫‪ALIŞTIRMA: Aşağıdaki tabloda bulunan boşlukları sağdan sola uygun kelimelerle tam harekeli olarak doldurunuz.‬‬
ÂMİLLER (60)
I- LAFZÎ ÂMİLLER (58)
A- SEMÂÎ ÂMİLLER (49)
1- Harf-i Cerler (20)
،« ‫ » ِ ـ‬-٧ ،(‫ َـ‬/‫ َא ُم ) ِـ‬-٦ ،« َ َ » -٥ ،« ْ َ » -٤ ،« َ ‫ » ِإ‬-٣ ،« ْ ِ » -٢ ،(‫ אَ ْ ُאء ) ِـ‬-١
َ
ِ
ِ
-١٣ ،(‫ـאء א ْ َ ـ َ ) َـــ‬
ُ ‫ َא ْ َכـ‬-٨
ُ ‫ َـ‬-١٢ ،(‫وאو א ْ َ ـ َ )َو‬
ُ َ -١١ ،«‫ » ُرب‬-١٠ ،« ‫ » َ ـ‬-٩ ،(‫ـאف )َכـــ‬
‫ » َ ـ ْ َ « )إذא א ـ َ َ ــא‬-١٨ ،«‫ » َ ـ َ א‬-١٧ ،« َ ‫ » َ ـ‬-١٦ ،« ُ ‫ » ُ ْ ـ‬-١٥ ،« ْ ‫ » ُ ـ‬-١٤ ،«‫» َ א َ ــא‬
‫» א« א‬
‫ » َכ « )إذא د‬-١٩ ،( ِ َ
.( ٍ َ ُ ِ
) « َ َ » -٢٠ ،( ِ ‫א‬
ّ
ْ
ٌ
ْ
2- İsmini Nasb, Haberini Raf‘ Eden Harfler (Hurûf-i Müşebbehe bi’l-fiil) (8)
‫ » ِإ « ) ـ‬-٧ // ،« ‫ » َ َ ـ‬-٦ ،« َ ‫ » َ ـ‬-٥ ،« ‫ » ٰ ِכ‬-٤ ،«‫ » َכ َن‬-٣ ،«‫ » َأن‬-٢ ،«‫ » ِإن‬-١
ْ
ِ
.( ِ ْ ِ ْ ‫ » َ « ) ِ َ ْ ِ א‬-٨ ،( ِ ِ ُ ْ ‫אء א‬
‫א‬
3- İsmini Raf', Haberini Nasb Eden Harfler (“Leyse”ye Benzeyen Harfler)
(2+2)
،(« َ َ »‫אن ـ‬
ْ
4- Muzâri Fiili Nasb Eden Harfler (4+11)
ُ ْ ‫ ) א‬، « َ » - ٢ ، «‫ » َ א‬- ١
.(«‫إن‬
ْ ِ » -٤ ،«‫ » َ َت‬-٣ :+)
،«‫إذن‬
ْ َ ِ » -٤ ،« ْ ‫ » َכ‬-٣ ،« ْ َ » -٢ ،«‫أن‬
ْ َ » -١
‫ »َْأو« ) ـ » ِإ َـ « أو » َכـ « أو‬-٨ ،« ‫ » َכـ‬-٧ ،« ‫ » َ ـ‬-٦ ،(‫ َ ُم א ْ ُ ُ ِد ) ِـ‬-٥ :+)
ْ
ْ
ِ
ِ ِ
ِ ‫وאو א ْ ْ ـ‬
ِ
ِ
َ ُ َ َ -١٢ ،(‫ َ ُم א ْ ِ ) ـ‬-١١ // ،(‫وאو א ْ َ )َو‬
ُ َ -١٠ ،(‫ א ْ َ ُאء א َ ِ ) َ ـ‬-٩ ،(« ‫» ِإ‬
.( َ ِ ‫ »َْأو« א ْ َ א‬-١٥ ،« ُ » -١٤ ،(‫ َ ُאء א ْ َ ْ ِ ) َ ـ‬-١٣ ،(‫)َو‬
5- Muzâri Fiili Cezm Eden Edâtlar (15+2)
a) Bir Muzâri Fiili Cezmeden Harfler (4)
.( ِ ْ ‫א‬
) « َ » -٤ ،(‫ َ ُم א ْ َ ْ ِ ) ِـ‬-٣ ،«‫ » َ א‬-٢ ،« َ » -١
ْ
b) İki Muzâri Fiili Cezmeden Edâtlar (Cezmeden Şart Edâtları) (11+2)
،« ‫ »أَ ـ‬-٧ ،« ‫ » َ َـ‬-٦ ،(‫ »أَ ْ ـ َ « )أَ ْ َ َ ـא‬-٥ ،« ْ َ » -٤ ،«‫ » َ א‬-٣ ،«‫ » َ ْ َ א‬-٢ ،«‫إن‬
ْ ِ » -١
،«‫إذא َ א‬
َ ِ » -١١ ،«‫ » ِ ْإذ َ א‬-١٠ ،«‫ » َ ْ ُ َ א‬-٩ ،«‫ » َأي‬-٨
.(«‫ » َכ َ َ א‬-١٣ ،«‫אن‬
َ َ‫ »أ‬-١٢ :+)
ْ
B- KIYÂSÎ ÂMİLLER (9)
1- Fiil
2- İsm-i Fâil
4- Sıfat-ı Müşebbehe 5- İsm-i Tafdîl
7- İsm-i Muzâf
8- İsm-i Mübhem-i Tâm
3- İsm-i Mef‘ûl
6- Masdar
9- Mânâ-yı Fiil
II- MANEVÎ ÂMİLLER (2)
1- Mübtedâ ve Haberi Raf‘ Eden Mânevî Âmil
2- Başında Nasb ve Cezm Eden Edât Bulunmayan Muzâri Fiili Raf‘ Eden
Mânevî Âmil.
81
AMEL BAKIMINDAN FİİLLER
I- TAM FİİLLER
A- LÂZIM FİİLLER (Mef’ûlün bih alamayan fiiller)
. ‫ إ‬،‫ ِא ْ َ َ َم‬،‫ َ ِ َض‬، َ ِ َ ، َ ِ َ ،‫ َ َغ‬، ُ َ ،‫ َ ِ َر‬،‫زرق‬
َ ِ َ ، َ ُ َ ، َ ُ َ ، َ َ ‫ َذ‬، َ َ َ ،‫َ َ َج‬
َ َ
B- MÜTEADDÎ FİİLLER (Mef’ûlün bih alabilen fiiller)
1- Bir Mef’ûlün bih Alan Müteaddî Fiiller
. ‫ إ‬،َ
2- İki Mef’ûlün bih Alan Müteaddî Fiiller
َ ،‫أכ َ َم‬،
ْ َ َ ِ َ ، َ ِ َ ، َ َ َ ،‫ َ َ َب‬، َ َ َ
a) İki Mef’ûlü Aslında Mübtedâ-Haber Olmayan Müteaddî Fiiller (A‘tâ
ve Benzerleri / Menh ve Atâ’ Fiilleri)
. ‫ إ‬، َ َ ‫ َو‬، َ َ َ ،‫ َכ َ א‬، َ ، َ َ ،‫زود‬
َ َ َ ، َ َ ، َ ْ َ‫ أ‬، َ َ ْ َ‫ أ‬، َ َ ْ َ‫ أ‬، َ ‫ أَ ْ َכ‬، َ ْ َ‫أ‬
َ َ ،‫رزق‬
َ
b) İki Mef’ûlü Aslında Mübtedâ-Haber Olan Müteaddî Fiiller
ba) Kalb Fiilleri (Ef‘âlü’l-Kulûb)
baa) Yakîn Fiilleri
َ -٥ ،‫ َدرى‬-٤ ،( َ َ َ ْ ‫ َ َ ) ِא‬-٣ ،( َ ْ ‫ َ ) ِא‬-٢ ، َ ْ َ‫ أ‬-١
. َ َ ‫ َو‬-٧ ، ِ َ -٦ ،‫رأى‬
َ
َ
َ
َ
ْ
ْ َ
bab) Zan/Rüchân/Şek Fiilleri (Zanne ve Benzerleri)
. ْ َ -٨ ، َ -٧ ، َ ‫ َز‬-٦ ،‫ َ َאل‬-٥ ، َ ِ َ -٤ ،‫ َ َ א‬-٣ ، َ َ َ -٢ ، َ -١
َ
bb) Tahvîl/Tasyîr Fiilleri
ِ
ِ
. َ َ ‫ َو‬-٨ ،‫אدر‬
َ َ َ -٧ ،‫ َرد‬-٦ ، َ َ َ -٥ ،‫ َ َ َכ‬-٤ ، َ َ -٣ ، َ َ ‫ א‬-٢ ، َ َ -١
3- Üç Mef’ûlün bih Alan Müteaddî Fiiller
II- NÂKIS FİİLLER
.‫ث‬
َ َ -٨ ،َ َ -٧ ،َ َ ْ َ‫ أ‬-٦ ، َ َ -٥ ، َ َ ْ َ‫ أ‬-٤ ،‫ َ َأرى‬-٣ ، َ َ -٢ ، َ َ ْ َ‫ أ‬-١
A- MUKÂREBE MANASI İFÂDE ETMEYEN NÂKIS FİİLLER (KÂNE VE
BENZERLERİ)
،‫َ َ א‬
،‫َ ِ َح‬
ِ
ِ
ِ َ ،‫آض‬
،‫אد‬
َ َ -١
َ ) ‫אر‬
َ َ ، َ َ ‫ َر‬،‫رאح‬
َ َ ،‫אر‬
َ َ ،‫ َ َאء‬، َ َ َ ْ ‫ א‬،‫ َ َ َل‬،‫ א ْ َ َ َאل‬، َ ‫ ْאر‬،‫آل‬
َ َ -٢ ،‫כאن‬
‫ َ א‬-١٠ ، َ ِ َ ‫ َ א‬-٩ ،‫زאل‬
َ َ ‫ َ א‬-٨ ، َ -٧ ،‫אت‬
َ َ - ٦ ، َ ْ َ ‫ أ‬- ٥ ، َ ْ َ ‫ أ‬- ٤ ، َ َ ْ َ ‫ أ‬- ٣ ،( َ َ َ
. َ َ -١٣ ،‫دאم‬
َ َ ‫ َ א‬-١٢ ،‫ َ א א ْ َ כ‬-١١
ْ
B- MUKÂREBE MANASI İFÂDE EDEN NÂKIS FİİLLER (KÂDE VE
BENZERLERİ)
1- Mukârebe Fiilleri
.‫ َכ َب‬-٣ ،‫ َ ْأو َ َכ‬-٢ ،‫כאد‬
َ َ -١
َ
2- Recâ Fiilleri
. َ َ ْ َ ْ ‫ ِא‬-٣ ،‫ َ ى‬-٢ ، َ َ -١
َ
3- Şurû‘ Fiilleri
، َ ِ َ -٩ ، َ ِ َ -٨ ، َ َ َ -٧ ،َ َ ْ َ‫ أ‬-٦ ،‫ ِא ْ ى‬-٥ ، َ
ََ
.
82
َْ
َ‫ أ‬-٤ ، َ َ َ‫ أ‬-٣ ،‫ ِא ْ َ َ َأ‬-٢ ،‫ َ َع‬-١
َ
‫ إ‬، َ َ ْ َ -١٢ ، َ -١١ ،‫ َ َאم‬-١٠
MA‘MÛLLER
MERFÛLAR
MANSÛBLAR
1- Fâil
1- Harf-i cerden 1- Başında cezm
1- Mef‘ûl-i mutlak
sonra gelen
edatı bulunan
isim
muzari fiil
2- Nâibü’l-fâil
2- Mef‘ûlün bih
3- Mübtedâ
3- Mef‘ûlün fîh
4- Haber
4- Mef‘ûlün leh
(li-eclih)
5- Nâkıs fiillerin
(“Kâne” ve
benzerlerinin)
ismi
6- “İnne” ve
benzerlerinin
haberi
7- “Leyse”ye
benzeyen
“mâ” ve
“lâ”nın ismi
8- Cinsi
nefyeden
“lâ”nın
haberi
9- Başında nasb
ve cezm edatı
bulunmayan
muzari fiil
MECRÛRLAR
2- Muzâfun
ileyh
MECZÛMLAR
TÂBİLER
1- Sıfat
(Mevsûfa
tâbi)
2- Ma‘tûf
(Ma’tûfun
aleyhe tâbi)
3- Te’kîd
(Müekkede
tâbi)
4- Bedel
(Mübdelin
minhe tâbi)
5- Atf-ı beyân
(Metbûuna
tâbi)
5- Mef‘ûlün maah
6- Hâl
7- Temyîz
8- Müstesnâ
9- Nâkıs fiillerin
(“Kâne” ve
benzerlerinin)
haberi
10- “İnne” ve
benzerlerinin
ismi
11- “Leyse”ye
benzeyen
“mâ” ve
“lâ”nın haberi
12- Cinsi
nefyeden
“lâ”nın ismi
13- Başında nasb
edatı bulunan
muzari fiil
83
İ‘RAB ALÂMETLERİ
KELİMENİN TÜRÜ
RAF‘
NASB
CER
CEZM
Damme
Fetha
Kesre
-----
2- Tesniye (Müsennâ)
İsim
Elif
Yâ
Yâ
-----
3- Cemi Müzekker
Sâlim İsim
Vâv
Yâ
Yâ
-----
4- Cemi Müennes
Sâlim İsim
Damme
Kesre
Kesre
-----
5- Cemi Mükesser
(Teksir) İsim
Damme
Fetha
Kesre
-----
1- Müfred Munsarif
İsim
ِ
ٌ ‫َ َאء َא‬
‫َرأَ ْ ُ َא ِ א‬
ً
ٍ ِ ‫َ ْ ُ َ َ َא‬
ِ ِ ‫אء َא‬
‫אن‬
َ َ َ
ِ
ِ ْ َ ‫َرأَ ْ ُ َא‬
ِ ْ َ ِ ‫َ ْ ُ َ َ َא‬
‫َ َאء َא ِ َن‬
ُ
ِِ ‫َא‬
ُ ْ َ‫َرأ‬
َ
ِ
َ ِ ‫َ ْ ُ َ َ َא‬
‫אت‬
ْ َ َ
ٌ َ ِ ‫אءت َא‬
ٍ ِ ‫َא‬
‫אت‬
ُ ْ َ‫َرأ‬
َ
ٍ ِ ‫َ َא‬
‫אت‬
َ ُ ْ َ
َ
‫ب‬
ٌ ُ ‫َ َאء‬
‫ُ ٍب‬
6- Gayr-i Munsarif İsim Damme
7- Esmâ-i Hamse
(Sitte)
( ،‫ َ ُ ه‬-٣ ،‫ أَ ُ ه‬-٢ ،‫ أَ ُ ه‬-١
‫ ُذو אل‬-٦ ،‫ ُ ه‬-٥ ،‫ َ ُ ه‬-٤)
ÖRNEK
Vâv
8- Sonuna açık zamir
bitişmeyen ve son
Damme
harfi sahih olan
muzari fiil
9- Sonuna açık zamir
bitişmeyen ve son
Damme
harfi illetli olan
muzari fiil
10- Ef’âl-i Hamse (Fiil-i
muzârinin:
a) Tesniyeleri,
Nûn
b) Cemi
müzekkerleri,
c) Müfred müennes
muhâtabası)
Fetha
Fetha
-----
Elif
Yâ
-----
Fetha
-----
Hareke
Fetha
-----
İllet
harfi
Nûn
-----
Nûn
ُ ْ َ‫َرأ‬
ََ ُ ْ َ
ُ َ ْ َ‫َ َאء أ‬
َ َ ْ َ‫َرأَ ْ أ‬
َ َ ْ َ‫َ ْ ُ َ َ أ‬
ٍ ِ ‫َ َאء أَ ُ َא‬
ٍ ِ ‫َرأَ ْ ُ أَ َא َא‬
ٍ ِ ‫َ ْ ُ َ َ أ َ ِ َא‬
ِ ِ ‫ِ ُ א א ِ ِ درو‬
َْ َ
ُ
ُُ
ِ ِ ‫ِ َ א א ِ ِ درو‬
َْ َ َْ
ُ
ُُ
ِ ِ ‫ِ ْ א א ِ ِ درو‬
َْ َ َْ
ُ
ُُ
‫َ ْ ُ א א ِ ُ ُ ِّכ א‬
ً َ
ِ
‫َ ْ َ ْ ُ َ א א ِ ُ ُ ّכ א‬
ً َ
‫َ َ ْ ُ א א ِ ُ ُ ِّכ א‬
ْ
ً َ
ْ
ِ
ْ
ْ
84
‫ُ ًא‬
ِ
ِ ‫ون‬
ِ ِ ‫درو‬
َ ُ َِ
ُُ
ِ ‫ِ ُ وא ِ درو‬
َْ َ
ُُ
ِ ‫ِ ُ وא ِ درو‬
َْ َ
ُُ
ْ َ ‫ُب‬
ْ َ ‫ُب‬
‫ب‬
َْ ُ
‫َא‬
‫َא‬
‫َא‬
ZAMİRLER
I- BÂRİZ ZAMİRLER
A- BÂRİZ MUNFASIL ZAMİRLER
1- Merfû Munfasıl Zamirler: (Mübtedâ olur)
. ُ ْ َ ،‫ أَ َא‬/، ُ ْ َ‫ أ‬،‫ أَ ْ ُ َ א‬، ِ ْ َ‫ أ‬/، ُ ْ َ‫ أ‬،‫ أَ ْ ُ َ א‬، َ ْ َ‫ أ‬/، ُ ،‫ ُ َ א‬، ِ /، ُ ،‫ ُ َ א‬، َ ُ
ْ
ْ
َ
2- Mansûb Munfasıl Zamirler: (Mef‘ûlun bih olur)
ِ ‫ ِإ‬/، ‫אכ‬
‫ ِإ‬،‫אכ َ א‬
.‫ إ א َא‬،‫אي‬
َ ‫ ِإ‬/، ُ ‫ ِإ א‬،‫ ِإ א ُ َ א‬،‫ ِإ א َ א‬/، ْ ُ ‫ ِإ א‬،‫ ِإ א ُ َ א‬،‫ِإ ُאه‬
ُ ‫ ِإ‬،‫אכ َ א‬
ُ ‫ ِإ‬،‫אכ‬
ُ ‫ ِإ‬،‫אכ‬
َ ‫ ِإ‬/، ‫אכ‬
ُْ
B- BÂRİZ MUTTASIL ZAMİRLER
1- Merfû Muttasıl Zamirler: (Özne olur: Fâil, nâib-i fâil veya nâkıs fiilin ismi)
.‫ُ א‬
َ
.‫ُ وא‬
ُ
.‫ُ َن‬
ْ
ِ
ِ
.‫אن‬
،‫אن‬
َ ُ َْ
َ
.‫ون‬
َ ُ ُ ْ َ ،‫ون‬
َ ُ
.‫ َ ْ ُ َن‬،‫َن‬
ْ
ْ
ْ ُ‫א‬
ْ ُ‫א‬
ْ ُ‫א‬
.‫א ُ ْ ُ ِ ي‬
ُ َْ
ُ َْ
ُ َْ
.َ ِ ُ َْ
.‫ َ َ ُ َ א‬،‫ َ َ َא‬،‫א‬
ْ
َ
.(‫ َ َ ُ ) َ َ ُ ُ א‬،‫وא‬
ْ ْ
ْ
ُ
. ُ َ َ ،‫َن‬
ْ
ْ
ِ
.‫ت‬
ُ ْ َ َ ،‫ َ َ ْ ت‬،‫ْ َت‬
.‫َ َ َ א‬
ْ
‫ א‬-١
َ َ :
َ َ :‫ א אو‬-٢
َ َ :‫ א ن‬- ٣
َ َ
:‫ א אء‬-٤
:‫ א‬- ٥
:‫ א אء‬-٦
2- Mansûb Muttasıl Zamirler
a) Fiillere Bitişen Mansûb Muttasıl Zamirler: (Mef’ûlun bih olur)
/، ‫ َ َ ُכ‬،‫ َ َ ُכ َ א‬،‫ َ َ َכ‬/، ُ َ َ ،‫ َ َ ُ َ א‬،‫َ א‬
ْ َ
َ
َ
َ
َ
َ
ِ
.‫ َ َ َ א‬،
َ
َ
َ َ /، ْ ُ َ
َ َ /، ‫َ ُכ‬
َ َ ،‫َ ُ َ א‬
َ َ ،‫َ ُכ َ א‬
َ َ ،‫َ ُه‬
ِ
َ َ ،‫َ כ‬
b) İnne vb.ne Bitişen Mansûb Muttasıl Zamirler: (İnne vb.nin ismi olur)
َ َ
َ َ
.(‫ ِإ َא ) ِإ א‬،( ِّ ‫ ِإ ِ ) ِإ‬/، ‫ ِإ ُכ‬،‫ ِإ ُכ َ א‬،‫ ِإ ِכ‬/، ‫ ِإ ُכ‬،‫ ِإ ُכ َ א‬،‫ ِإ َכ‬/، ُ ‫ ِإ‬،‫ ِإ ُ َ א‬،‫ ِإ َ א‬/، ُ ‫ ِإ‬،‫ ِإ ُ َ א‬، ُ ‫ِإ‬
ْ
ْ
3- Mecrûr Muttasıl Zamirler
a) İsimlere Bitişen Mecrûr Muttasıl Zamirler: (Muzâfun ileyh olur)
/، ‫ ِכ َא ُ ُכ‬،‫ ِכ َא ُ ُכ َ א‬،‫ ِכ َא ُ َכ‬/، ُ ُ ‫ ِכ َא‬،‫ ِכ َא ُ ُ َ א‬،‫ ِכ َא ُ َ א‬/، ُ ُ ‫ ِכ َא‬،‫ ِכ َא ُ ُ َ א‬، ُ ُ ‫ِכ َא‬
ْ
ْ
ِ
ِ
.‫ כ َא ُ َא‬، ِ ‫ כ َא‬/، ‫ ِכ َא ُ ُכ‬،‫ ِכ َא ُ ُכ َ א‬،‫ِכ َא ُ ِכ‬
b) Harf-i Cerlere Bitişen Mecrûr Muttasıl Zamirler:
.‫ ِ َא‬، ِ /، ‫ِכ‬
ُ ،‫ِכ َ א‬
ُ ،‫ ِِכ‬/، ْ ‫ِכ‬
ُ ،‫ِכ َ א‬
ُ ،‫ َِכ‬/، ِ ِ ،‫ ِ ِ َ א‬،‫ ِ َ א‬/، ْ ِ ِ ،‫ ِ ِ َ א‬، ِ ِ
.‫ ِ א‬، ّ ِ ِ /، ‫ ِ ْ ُכ‬،‫ ِ ْ ُכ َ א‬،‫ ِ ْ ِכ‬/، ‫ ِ ْ ُכ‬،‫ ِ ْ ُכ َ א‬،‫ ِ ْ َכ‬/، ُ ْ ِ ،‫ ِ ْ ُ َ א‬،‫ ِ ْ َ א‬/، ُ ْ ِ ،‫ ِ ْ ُ َ א‬، ُ ْ ِ
ْ
ْ
II- MÜSTETİR ZAMİRLER
A- VÜCÛBEN MÜSTETİR ZAMİRLER
(Her zaman gizli / Özne (Merfû) olur: Fâil, nâib-i fâil veya nâkıs fiilin ismi)
.( َ ْ َ‫ אُ ْ ُ )أ‬:
ْ
.( ُ ْ َ ) ُ ْ َ ،(‫ أَ ْ ُ )أَ َא‬،( َ ْ َ‫ َ ْ ُ )أ‬:‫אرع‬
ُ
ُ
ُ
‫א‬
‫א‬
B- CEVÂZEN MÜSTETİR ZAMİRLER
(Özne açık isim olmadığı zaman var / Özne (Merfû) olur: Fâil, nâib-i fâil veya nâkıs
fiilin ismi)
.( ِ ) ُ ْ َ ،( َ ُ ) ُ ْ َ :‫אرع‬
ُ
َ ُ
.( ِ ) ‫ َ َ ْت‬،( ) َ َ :
َ
َ
َ
‫א‬
85
‫א א‬
‫א‬
‫א‬
‫א כ‬
‫א‬
‫א‬
‫א א‬
‫א א‬
‫ِ‬
‫ُ‬
‫ُ َא‬
‫َ‬
‫ُْ‬
‫ُ َא‬
‫َُ‬
‫َ ْ ُ‬
‫أَ َ א‬
‫أَ ْ ُ َ א‬
‫أَ ْ ُ‬
‫أَ ْ َ‬
‫أَ ْ ُ َ א‬
‫أَ‬
‫ُْْ‬
‫أَ ْ ِ‬
‫א‬
‫א‬
‫ع‬
‫אي‬
‫ِإ َ‬
‫ِإ א َא‬
‫אכ َ א‬
‫ِإ ُ‬
‫אכ‬
‫ِإ ُ‬
‫ِإ אכ‬
‫ُْ‬
‫ِإ ِ‬
‫אכ‬
‫ِإ א ُ‬
‫אכ‬
‫ِإ َ‬
‫אכ َ א‬
‫ِإ ُ‬
‫ِإ ُאه‬
‫ِإ א ُ َ א‬
‫ِإ א‬
‫ُْ‬
‫ِإ א َ א‬
‫ِإ א ُ َ א‬
‫א‬
‫א‬
‫ب‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫א‪:‬‬
‫َْ ُ َ‬
‫ن‪َ ُ ْ َ :‬ن‬
‫ْ‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫א‪:‬‬
‫َْ ُ َ‬
‫ون‬
‫و‪َ ُ ُ ْ َ :‬‬
‫ي‪َ ِ ُ ْ َ :‬‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫א‪:‬‬
‫َْ ُ َ‬
‫ن‪َ ُ ْ َ :‬ن‬
‫ْ‬
‫א‪ َ َ َ :‬א‬
‫َ‬
‫ن‪َ َ َ :‬ن‬
‫ْ‬
‫ت‪َ َ َ :‬ت‬
‫ْ‬
‫א‪ َ ُ َ َ :‬א‬
‫ْ‬
‫و‪:‬‬
‫َ َ ْ ُْ‬
‫ت‪ِ َ َ :‬ت‬
‫ْ‬
‫א‪ َ ُ َ َ :‬א‬
‫ْ‬
‫ن‪ُ ْ َ َ :‬‬
‫ت‬
‫ت‪ُ ْ َ َ :‬‬
‫א‪ َ َ َ :‬א‬
‫ْ‬
‫א‪ َ َ :‬א‬
‫َ‬
‫و‪ َ َ :‬وא‬
‫ُ‬
‫(‬
‫)א‬
‫אرع(‬
‫ِ‬
‫אن‬
‫א‪:‬‬
‫َْ ُ َ‬
‫ون‬
‫و‪َ ُ ُ ْ َ :‬‬
‫)א א‬
‫א‬
‫ع‬
‫א‬
‫ي‪ :‬א ُ ْ ُ ِ ي‬
‫א‪ :‬א ُ ْ ُ א‬
‫َ‬
‫ن‪ :‬אُ ْ ُ َن‬
‫ْ‬
‫א‪ :‬א ُ ْ ُ א‬
‫َ‬
‫و‪ :‬אُ ْ ُ وא‬
‫ُ‬
‫)א‬
‫(‬
‫א‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫َ َ‬
‫‪86‬‬
‫ُ َא‬
‫َ‬
‫َ ُ‬
‫َכ‬
‫َ‬
‫ُכ َ א‬
‫َ‬
‫ُכ‬
‫َ ْ‬
‫ِכ‬
‫َ‬
‫ُכ َ א‬
‫َ‬
‫ُכ‬
‫َ‬
‫ِ‬
‫َ‬
‫َא‬
‫َ‬
‫َ ُْ‬
‫َא‬
‫َ‬
‫) ِإن‪ ،‬إ (‬
‫)א‬
‫א‬
‫(‬
‫ور‬
‫ِ‬
‫כ َא ُ ُ‬
‫ِإ ُ‬
‫ِכ َא ُ ُ َ א‬
‫ِإ ُ َ א‬
‫ِכ א‬
‫ِإ‬
‫َ ُُ ْ‬
‫ُْ‬
‫ِכ َא ُ َ א‬
‫ِإ َ א‬
‫ِכ َא ُ ُ َ א‬
‫ِإ ُ َ א‬
‫ِ‬
‫כ َא ُ ُ‬
‫ِإ ُ‬
‫ِإ َכ‬
‫ِכ َא ُ َכ‬
‫ِכ َא ُ ُכ َ א‬
‫ِإ ُכ َ א‬
‫ِכ א כ‬
‫ِإ כ‬
‫َ ُ ُْ‬
‫ُْ‬
‫ِכ َא ُ ِכ‬
‫ِإ ِכ‬
‫ِכ َא ُ ُכ َ א‬
‫ِإ ُכ َ א‬
‫ِכ َא ُ ُכ‬
‫ِإ ُכ‬
‫ِإ ِ ) ِإ ِّ ( ِכ َא ِ‬
‫ِכ َא ُ َא‬
‫ِإ َא ) ِإ א(‬
‫(‬
‫ب‬
‫א‬
‫َ َ ُه‬
‫َ‬
‫َ َ ُ َא‬
‫َ‬
‫)א‬
‫א‬
‫א‬
‫ِ َא‬
‫ِ‬
‫ِכ َ א‬
‫ُ‬
‫ِכ‬
‫ُ‬
‫ِכ‬
‫ُْ‬
‫ِِכ‬
‫َِכ‬
‫ِכ َ א‬
‫ُ‬
‫ِِ‬
‫ِ ِ َא‬
‫ِ َא‬
‫ِِ‬
‫ْ‬
‫ِ ِ َא‬
‫ِِ‬
‫) ف‬
‫א‬
‫ِ ِّ‬
‫ِא‬
‫ِ‬
‫ُْ‬
‫ِ ْ ُ َא‬
‫ِ‬
‫ُْْ‬
‫ِ ْ َא‬
‫ِ ْ ُ َא‬
‫ِ‬
‫ُْ‬
‫ِ ْ َכ‬
‫ِ ْ ُכ َ א‬
‫ِכ‬
‫ْ ُْ‬
‫ِ ْ ِכ‬
‫ِ ْ ُכ َ א‬
‫ِ ْ ُכ‬
‫א‬
‫(‬
‫و‬
‫א‬
‫أ َ ْ ُ )أ َ َ א (‬
‫ُ‬
‫َ ْ ُ ) َ ْ ُ(‬
‫ُ‬
‫َ ْ ُ ‪/‬א ُ ْ ُ )أ َ ْ َ (‬
‫ْ‬
‫ُ‬
‫א‬
‫אزא‬
‫َ َ ْت‪) ُ ْ َ /‬‬
‫َ‬
‫ُ‬
‫َ َ ‪( ) ُ َْ/‬‬
‫َ‬
‫ُ‬
‫א‬
‫(‬
İÇİNDEKİLER
Emsile-i Muhtelife ……………………………………………………………………… 3
Fiillerde Sayı, Keyfiyet (Cinsiyet) ve Şahıs ………………………………………… 5
Fiil Çekim Türleri ………………………………………………………………………. 6
Emsile-i Muttaride ……………………………………………………………………… 7
Bazı Sıfat-ı Müşebbehe Kalıplarının Çekimi ………………………………………. 12
Muzâri, Emir ve Nehiy Fiillerinin Te’kid Nûnlarıyla Çekimi ………………………. 13
Bâblar ………………………………………………………………………………….. 16
Bâblarla İlgili Bazı Notlar …………………………………………………………….. 17
Bazı Sîğaların Yapılışı ………………………………………………………………. 20
1- Fiil-i Mâzî …………………………………………………………………… 20
2- Fiil-i Muzâri ………………………………………………………………… 20
3- Masdar-ı Gayr-ı Mîmî ……………………………………………………... 21
4- İsm-i Fâil …………………………………………………………………… 21
5- İsm-i Mef‘ûl ………………………………………………………………… 21
6- Emr-i Hâzır ………………………………………………………………… 22
Sülâsî Mücerred Bâbların Emsile-i Muhtelifeleri …………………………………. 24
Sülâsî Mezîd Rubâî ve Humâsî Bâbların Emsile-i Muhtelifeleri ………………... 25
Sülâsî Mezîd Südâsî ile Rubâî Mücerred ve Mezîd Bâbların Emsile-i Muhtelifeleri 26
Aksâm-ı Seb‘a ……………………………………………………………………….. 28
Hemzenin Türleri ……………………………………………………………………. 29
Hemzenin Yazılışı …………………………………………………………………… 30
Mehmûz Fiil …………………………………………………………………………… 32
Mudâaf Fiil …………………………………………………………………………….. 40
Misâl Fiil ……………………………………………………………………………….. 46
Ecvef Fiil ………………………………………………………………………………. 52
Nâkıs Fiil ………………………………………………………………………………. 60
Lefîf Fiil ……………………………………………………………………………….. 76
Âmiller …………………………………………………………………………………. 81
Amel Bakımından Fiiller …………………………………………………………….. 82
Ma‘mûller ……………………………………………………………………………… 83
İ‘rab Alâmetleri ………………………………………………………………………. 84
Zamirler ……………………………………………………………………………….. 85
İçindekiler ……………………………………………………………………………... 87
87