İslam Düşüncesinde Yorumlar

advertisement
İslam Düşüncesinde Yorumlar
7. SINIF
4. Ünite
Tasavvufi Yorumlar
D. Şirin Oluk
TASAVVUFİ YORUMLAR
• 1. Yesevilik
• 2. Kadirilik
• 3. Nakşibendilik
• 4. Mevlevilik
• 5. Alevi-Bektaşilik
1. YESEVİLİK
• Hoca Ahmet Yesevi’nin düşünceleri etrafında oluşan bir yorumdur.
• Orta Asya Türklerinin İslam’ı kabul
etmelerinde etkili olmuştur.
• Kullandığı dil, halkın anlayabileceği şekilde
sade ve anlaşılırdı.
• Kendisinden sonra gelen bütün tasavvufi
yorumları etkilemiştir.
• Kur’an ve sünneti esas almıştır.
• İnsanları seven, onların kalplerini
kırmayan, yalan söylemeyen bir insanın
erdemli ve iyi bir insan olduğu
vurgulanır.
• Yesevilik’te; hak ve hukuka riayet
etmeye (uymaya), helal yoldan kazanç
elde etmeye, yoksullara yardım
etmeye, misafir ağırlamaya büyük
önem verilmiştir.
• Yesevî tarikatının en önemli özelliği, tasavvuf
kültürü ile Türkçenin bir araya getirilmesidir.
• Ahmet Yesevî, İslâmî ilimler hakkındaki engin
bilgisine ve İran edebiyatına olan
aşinalığına rağmen, düşüncelerini Türk
kavimlerine anlatırken, Türk halk
edebiyatından faydalanmış; tasavvuf hükümlerini
açıklarken basit ve anlaşılır bir dil
kullanmış, görüşlerini Türk halk edebiyatına uyan
üslup ve nazım şekliyle ifade
etmiştir.
• Onun en büyük eseri olan şiirlerine “Hikmet” adı
verilmiştir.
Hoca Ahmet Yesevi’nin türbesi
Kazakistan’ın Türkistan şehrindedir.
2. Kadirilik
• Abdülkadir Geylani’nin
düşünceleri etrafında oluşmuş
ahlaki bir ekoldür.
• Asya’dan Balkanlar’a, Orta Doğu’dan
Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyaya
yayılmıştır.
• Kadirilik’te; Kur’an ve sünnete uymak
esastır.
• İnsan dinin emir ve yasaklarına
uymalı ve günahlarından dolayı Yüce
Allah’tan af dilemeli ve ibadetlere
yönelmelidir.
• Yoksulların hizmetine koşmak, bol bol
sadaka vermek, cömert olmak
Kadirilik’te çok önemlidir.
• İnsanların kötü davranışlardan ve
huylardan arınması, güzel huylar
edinmesi, Allah’ın isimlerini çok çok
anması, Peygamber Efendimiz’e
salavat getirmesi Kadirilik’te büyük
önem taşır.
Abdülkadir Geylani’nin Türbesi
3. Nakşibendilik
• Bahaeddin Nakşibend’in
düşünce ve görüşleri etrafında
gelişmiştir.
• İmam Rabbani, Mevlana Halit gibi önemli
kimseler de bu görüşü devam ettirmiştir.
• Türkistan, Anadolu ve Hindistan olmak
üzere geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.
• Nakşibendilik’te; Kur’an ve sünnete sıkı
bir bağlılık esastır.
• İnsanların kötülüklerden uzak durması
için Yüce Allah’ın adını çok anması
gerektiğini; bu şekilde Allah’ın sevgisinin
o insanın kalbine yerleşeceğine inanılır.
• Bunun gerçekleşmesi için, insanların ilim
toplantılarında iyi ve ahlaklı insanlarla bir
arada bulunması gerekir.
Bahaeddin Nakşibendi’nin Türbesi
Özbekistan / Buhara
4. Mevlevilik
• Mevlana Celaleddin-i Rumi’nin
görüşleri etrafında şekillenmiştir.
• Babası Bahaeddin Veled’den, Seyyid
Burhaneddin’den ders almıştır. Şems-i
Tebrizi onu tasavvufla tanıştırmıştır.
• Türkiye’de ve pek çok yerde Mevlevilik
düşüncesi yayılmıştır.
• Mevlevilik’te Kur’an ve sünnete bağlılık
esastır.
• Mevlana’ya göre; insanın hırs, kibir, yalan
gibi kötü huyları terk etmesi gerekir.
• Mevlana, bütün eserlerinde insanı dünya
ve ahirette mutlu edecek bilgiler
vermiştir.
• Mevlana’da hoşgörülü ve
ahlaklı olmayı insanlara tavsiye eder.
• Mesnevi’de, insanların dürüst, cömert,
alçakgönüllü, çalışkan ve sabırlı olmaları
tavsiye edilmiştir.
• Helal kazanç sağlamak, başkalarının
iyiliğini istemek, doğru sözlü olmak
Mevleviliğin temelidir.
• Mevlevilik’te şiir ve musiki eşliğinde ilahiler
söylenir ve kollar iki yana açılıp dönerek SEMA
yapılır.
Mevlana Hazretleri’nin Türbesi
Konya’dadır.
5. Alevilik - Bektaşilik
• Hacı Bektaş Veli’ye bağlı olan
ve onun yolundan gidenlerin oluşturduğu
düşüncenin adıdır.
• Anadolu ve Balkanlar’da İslamiyet’in
yayılmasına öncülük eden Hacı Bektaş,
buralarda ahlaki ilkelerin yerleşmesine de
önemli bir katkı sağlamıştır.
• Hz. Ali’yi seven ve ona taraftar olan
kişiye Alevi denir.
• Aleviler; Allah’ın birliğine inanan, Hz.
Peygamber’i son peygamber olarak
kabul eden, kutsal kitabı Kur’an-ı
Kerim olan, Hz. Muhammed’i ve
onun ehl-i beytini seven
Müslümanlardır.
• Alevi-Bektaşi düşüncesi diğer tasavvufi
oluşumlar gibi İslam’ın ahlaki
prensiplerinin yaygınlaşmasını esas alır.
• Bu düşüncede, cem, semah, ağızdan ağza
dolaşan deyiş, düvaz ve nefeslerle Hacı
Bektaş Veli’nin tasavvufi yorumları dile
getirilmiştir.
Buyruklar’da;
• “Yolumuz sevgi ve dostluk üzerine kurulmuştur.
Dergahımızda kışkırtıcı, bozguncu ve karıştırıcılara
yer yoktur. Çekememezlik, kıskançlık, kendini
beğenme, kin, inat, arkadan konuşma, dedikodu,
başkasını suçlama, iftira, küfür, zulüm, yalan ve
cinayet Allah’ın yasak ettiği işlerdir. Bir talip, tüm
bu kötülükleri benliğinden uzaklaştırıp,
yüreğinden silmelidir. Talip gerekmezse söz
söylemez. Kendisine ait olmayanı almaz.
Görmediğine “gördüm”, duymadığına “duydum”
demez…”
Buyruk, sayfa 24:
• “Tanrı’nın gönderdiği kitabı
bilmeyen, Tanrı’yı nasıl
bilebilir?”
Hacı Bektaş Veli’nin türbesi Nevşehir
Hacıbektaş’tadır.
TEŞEKKÜRLER
Download