PDR bülten - Mart 2012 - Lise

advertisement
TED ZONGULDAK KOLEJİ
VAKFI ÖZEL LİSESİ
İLGİ, YETENEK VE MESLEK SEÇİMİ
GELECEĞE HAZIRLANIRKEN...
İlgiler,yetenekler...
Üniversite, meslekler...
" Bana büyük işler yapma fırsatı verselerdi, neler yapmaya muktedir olduğumu gösterirdim,deriz.
Öncelikle siz, kendi hayatınızı düşünmeyi, sürdürmeyi öğrenebildiniz mi? Öğrendiniz ise, bütün işlerin
en çetinini yapmak için bütün olanaklara gerek yoktur. Nerede olursa olsun, perde arkasında da perde
önünde de insan kendini gösterebilir."
MONTAIGNE
İLGİ ve YETENEK NEDİR?
İLGİ ve YETENEKLERİMİZİ NASIL KEŞFEDEBİLİRİZ?
İlgi, günlük yaşantımızda yaptığımız iş veya aktiviteden aldığımız zevk ve o işi yapma isteğimizdir.
İlgilerimiz zamanla, yaşa bağlı olarak özellikle ergenlik döneminde değişir. İlgi, bir nesne veya bir
faaliyete karşı, kısıtlayıcı koşullara karşın sürekli bir bağlanma durumu olarak tanımlanabilir.
İnsanlar yaptıkları herhangi bir işten, katıldıkları herhangi bir etkinlikten doyum sağlamak isterler. Bir
kimse yaptığı herhangi bir işin sonunda para, takdir, ödül gibi çeşitli kazançlar elde edebilir. Bundan
başka bir de işin kendisi kişiye doyum sağlayabilir. Yani kişi o işi yapmakla mutlu olabilir, uzun ve
yorucu bir çalışma süresinin sonunda, kendisini huzurlu ve ruhen dinlenmiş hissedebilir. Böyle bir
kimse, kısıtlayıcı koşullar altında dahi o işi tekrar tekrar yapma isteği duyabilir. Kısaca, herhangi bir
zorlama altında olmadığı ya da kendisine bir ödül vaat edilmediği halde bir kimse kendiliğinden bazı
faaliyetlere girişiyor ve bundan doyum sağlıyorsa bu kimsenin o tür faaliyetlere karşı ilgisi olduğu
söylenebilir. Bir kimsenin önünde çeşitli faaliyet imkânları bulunduğu halde hep belli bir faaliyet
türüne yöneliyorsa o faaliyet alanına ilgisi var demektir. Bir kimsenin ilgi duyduğu bir faaliyet alanı,
genellikle onun yetenekli olduğu bir alandır. İlgi bir bakıma yetenekleri kullanmaktan ve onları
geliştirmekten duyulan zevktir.
Bireyin ilgilerini, ilgi envanterlerini
kullanarak görebileceğimiz gibi onunla
bireysel
görüşmeler
yaparak
öğrenebilir ya da bireyin serbest
zamanlarda nelerle ilgilendiğini gözleyerek ve neler okuduğuna ait kaynak
toplayarak bilgi edinebiliriz.
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Servisi
Yetenek ise aldığımız eğitim sonucun da bilgi, beceri ve kazanımlarımızı kullanabilme gücümüzdür.
Yetenek, kalıtımla getirilen gizilgücün, eğitim ve çevre etkisi ile geliştirilmiş kısmını ifade eder. Yapılan
işlerin karmaşıklık düzeyi arttıkça gerektirdiği yetenek düzeyi de artar. Yetenek düzeyini bilmeyen bir
kişinin yeteneklerini geliştirmesi olanaksızdır. Kişinin daha yetenekli ve güçlü bir kişi durumuna gelebilmesi ve kendisini başarılı, mutlu kılacak bir mes-leğe yöneltmesinin ilk koşulu, sahip olduğu
yetenekleri tanımasıdır. Yetenekler, olduğu gibi tanınabildiği ölçüde kendini gerçekleştirme ve
geliştirme olanağı bulunabilir.
Yeteneklerin düzey boyutundan başka, bir de alan boyutundan söz edilebilir. Yeteneğin alan boyutu
yetenek çeşitliliğini gösterir. Genel öğrenme gücü ya da genel yetenek yanında pek çok özel yetenek
de vardır. Bir kimsenin bir alandaki yeteneğini, yani öğrenme gücünü tanımasının en kolay ve bilinen
yolu o güne kadar o alanda yaptığı çalışmalarda elde ettiği başarıya bakmasıdır.
Çalışma hayatında, çeşitli yetenekleri farklı düzeylerde gerektiren pek çok meslek vardır. Bir kimse bir
meslek ya da ona hazırlayan bir eğitim programını seçerken, hangi yetenek türüne ne derece sahip
olduğunu düşünmeli ve en çok sahip olduğu yeteneğini kullanabileceği çalışma alanını araştırmalıdır.
Bir öğrencinin, mesleğe hazırlanırken önce çeşitli alanların getirdiği yetenek düzeyi ile kendi-sinin
hangi alanda ne düzeyde yeteneğe sahip olduğu konusunda bilgi sahibi olmasında yarar vardır. Aksi
halde, ya yeteneğinin üzerinde ya da altında bir alana yönelmesi söz konusudur. Bu durumda, meslek
seçme durumunda olan bir öğrenci güçlü ve zayıf olduğu alanları göz önüne almalı ve en çok sahip
olduğu yetenekleri, en fazla gerektiren meslekleri tercih etmelidir. Özetlersek ilgi, o işi yapma
isteğimiz; yetenek ise yapabilme kapasitemizdir. Buna göre, yetenekli olduğumuz bir alanda ilgi düzeyimiz düşük olsa bile başarılı olma şansımız daha yüksektir. Ancak ilgi ve motivasyonumuzun çok iyi
olduğu bir alanda da yeteneğimiz yoksa çok başarılı olamayabiliriz. O halde ilgiler de yaşa bağlı olarak
değişim gösterdiğine göre, yetenekli olduğumuz alanlar bizim için daha fazla önceliğe sahiptir. İlgi ve
yetenek alanlarımızı keşfederken kendimize bazı sorular sorabilir ve bu alanları tanıyabiliriz.
Örnek:
Hangi aktiviteleri yapmaktan hoşlanıyorum?
Hangi derslerde daha başarılıyım?
Hangi konulara ilgi duyuyorum ve araştırmaktan hoşlanıyorum?
İleride seçmek istediğim meslekle şu an başarılı olduğum dersler arasında bir ilişki var mı?
Bu sorulara verdiğimiz cevaplar kendimizle ilgili bazı konularda bilgi sahibi olmamıza yardımcı olur.
MESLEK ve MESLEK SEÇİMİ NEDİR?
Meslek, kişinin belirli bir alanda bilgi ve becerilerini ortaya koymasını amaçlayan ve bu yolla ekonomik
güvence sağlayan üretim etkinliklerinin tümüne denir. Meslek seçimi ise bireyin seçmek istediği
mesleki alternatifleri çeşitli yönleriyle değerlendirip kendi gereksinimleri açısından daha uygun alana
yönelmesi ve karar vermesi olarak tanımlanabilir.
Her mesleğin kendine özgü gerekleri, çalışma koşulları ve sağladığı olanaklar farklıdır. Bu farklılıkları
görmek, kendimize uygun alanı seçme gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Bu yüzden, bireyin
gelişimine en çok fırsat hazırlayacak ve gereksinimlerini karşılayacak bir alanı seçmesi gerekmektedir.
Seçtiğimiz meslek yaşantımızı nasıl etkiler? Hayatımızda bir işe sahip olmamızı ve bu işin sürekli olup
olmamasını, gidişatını ve renkliliğini etkiler. Yaptığımız seçim, mesleki anlamda başarılı ve olumlu bir
kişilik kazanmamızı ya da tam tersine başarısız ve olumsuz kişilik oluşturmamızı etkiler. Sürekli
etkileşimde bulunacağımız bireyleri, sosyal çevremizi hatta eş seçimimizi etkiler. Hayatımız boyunca
yaşayacağımız yeri, çevreyi ve bu çevrenin özelliklerini belirler. Kazanç düzeyimizi, maddi koşullarımızı
ve geçim tarzımızı belirler. İşimizden zevk alıp alamayacağımızı, çevremizle ve ailemizle ilişkilerimizi
belirler.
Meslek seçimi yaparken veya alternatifleri araştırırken sormanız gereken sorular:
Mesleğin gerektirdiği özellikler nelerdir?
Meslek hangi yetenekleri, ilgileri, kişilik özelliklerini ve fiziksel özellikleri gerektirmektedir?
Meslekte yapılan işler nelerdir?
Mesleğin çalışma ortamı nasıldır?
Mesleğin kazanç durumu nedir?
Önümüzdeki on yıl içinde mesleğin ülkemizdeki durumu nasıl olacaktır?
Meslekte yükselme olanakları nasıldır?
Hangi yükseköğretim kurumları, seçilen mesleğe eleman yetiştirmektedir?
Seçilen yükseköğretim kurumu hangi puan türünde öğrenci almaktadır ve öğrenim süresi kaç yıldır?
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Servisi
Meslek seçiminde aile ve çevrenin etkisi nedir?
Bir ömür boyu yaşadığımız deneyimleri bizimle paylaşan ve bizi olumluya yönlendiren ailemiz,
yaşamla ilgili kararlarımızda önemli bir rol oynar. Bizim hayattaki hedeflerimiz ne kadar yüksekse
onların da bizden beklentileri o kadar yüksektir. Bir ölçüde, gerçekleştirmek istedik-leri başarı ve
idealleri bizde görmek onları mutlu eder. Çünkü elde ettiğimiz sonuç ne olursa olsun, elde edilen
sonuçta daima onların payı bulunur. Peki, ailemizin ve yakın çevremizin bize yönelik geliştirdikleri bu
öz güven bizi hangi dereceye kadar yönlendirmelidir?
Geleceğimizle ilgili kararlar verirken, ailenin yönlendirmelerini kendi hayat süzgecimizden geçirmemiz,
ailemizin beklentilerinden önce kendi beklentilerimizi ve bizi nasıl bir yaşantının mutlu edebileceği
sorusunu cevaplamamız, ilk adımı atmamızda yardımcı olabilir. Tabi bunu yapabilmemizin ön koşulu
da kendimizi tanımamız ve gerçekçi kararlar vermemizdir. Hayat tarzımız ve kişiliğimizle uyuşmayan,
aile ilişkilerimizi çok farklı bir kalıba sokacak olan se-çimlerde, bir bütün olarak avantajları ve
dezavantajları düşünmeliyiz. Ayrıca kendimizi iki seçenek arasında sıkıştırmak yerine alternatiflerimizi
daha çeşitli hale getirebilir ve yelpazemizi daha geniş tutabiliriz. Ve biz kararlarımızda ne kadar
mantıklı olur, buna yönelik sağlam adımlar atarsak sevdiklerimiz de bunu, potansiyellerimiz ölçüsünde
keşfedecek ve kararları-mıza anlayış göstereceklerdir.
YETENEK VE İLGİ TANIMLARI
Sözel Yetenek: Sözcüklerle akıl yürütebilme, okuduğunu anlayabilme ve düşünceleri sözcük-lerle açık
bir biçimde ifade edebilme
Sayısal Yetenek: Sayılarla akıl yürütebilme, problemleri çözebilme
Şekil-Uzay Yeteneği: Şekiller arasındaki benzerlikleri ve
farklılıkları görebilme, cisimlerin ve şekillerin döndürüldükleri zaman alacakları durumları göz önünde
canlandırabilme
Göz-El Koordinasyonu: Kesme, delme gibi el ve gözün
iş birliği ile yapılabileceği işleri ya-pabilme
Fen Bilimleri İlgisi: Fen bilimleri ile ilgili konuları
öğrenmeye ve bunlar üzerinde çalışmaya istekli olma
Sosyal Bilimler İlgisi: Sosyal bilim alanı ile ilgili konuları
öğrenmeye ve bu konular üzerinde çalışmaya istekli olma
Ziraat İlgisi: Bitki (meyve, sebze, tahıl) ve/veya hayvan
yetiştirmekten (üretmekten) hoşlanma
Mekanik İlgi: Alet ve makinaları çalıştırmaktan ve onarmaktan hoşlanma
İkna İlgisi: Duygu ve düşünceleri başkalarına iletmekten
ve onları etkilemekten hoşlanma
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Servisi
Ticaret İlgisi: Mal alıp satmaktan, bu yolla kar elde etmekten hoşlanma
İş Ayrıntıları İlgisi: Bir yazının küçük ayrıntılarına dikkat edebilme ve hataları düzeltmekten hoşlanma
Edebiyat İlgisi: Açık konuşabilme ve yazabilme, edebi eserleri incelemekten ve edebi eser üretmekten
hoşlanma
Yabancı Dil İlgisi: Yabancı dili öğrenmeye istekli olma ve öğrenebilme
Güzel Sanatlar İlgisi: Resim, heykel, el sanatları vb. sanat ürünleri yaratmaktan, mevcut eserleri incelemekten hoşlanma
Müzik İlgisi: Müzik dinlemekten, müzik aleti çalmaktan, müzik parçaları bestelemekten hoşlanma
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Servisi
YETENEK VE İLGİLERİN ORTAÖĞRETİMDE HANGİ ALAN VE OKUL TÜRLERİNDE BAŞARI İÇİN
GEREKLİ OLDUĞUNU GÖSTEREN TABLO
(***) İle değerlendirilenlerde“yetenek” veya”ilgi” çok gerekli
(** ) İle değerlendirilenlerde ise “gerekli” anlamına gelmektedir.
KAYNAKLAR:
Bakırcıoğlu Rasim. Üniversite Adayları İçin Tercih ve Meslekler Kılavuzu. Ankara: Bakırcı-oğlu Yay, 1987.
Kuzgun Yıldız. ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi. An-kara, ÖSYMAGB Yayını, No:0015, 1989.
Kuzgun Yıldız. Kendini Değerlendirme Envanteri Elkitabı. Ankara: ÖSYM AGB 0015,1988.
Kuzgun Yıldız. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. Ankara: ÖSYM, 1992.
Öner Necla. Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testler Bir Başvuru Kaynağı.
İstanbul: B.Ü.Yayınları, Yayın No:584, 1996
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Servisi
Download
Random flashcards
Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Create flashcards