Uploaded by User6334

sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme

advertisement
T.C
AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
EBELİK ANABİLİMDALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI
SAĞLIK EĞİTİMİ VE SAĞLIĞI GELİŞTİRME
HAZIRLAYAN
FATMA NUR YILDIRIM
ALANDA EBELİK HİZMETLERİ DERSİ
SORUMLU ÖĞRETİM ÜYESİ
Prof.Dr. Ayden Çoban
AYDIN-2020
1
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER……………………………………………………………………………… ...2
AMAÇ………………………………………………………………………………………….3
ÖĞRENİM HEDEFLERİ………………………………………………………………………3
GİRİŞ…………………………………………………………………………………………..4
1.Sağlık………………………………………………………………………………………...4
2.Sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme kavramları……………………………………………...4
2.1.Sağlığı geliştirmede sağlık eğitiminin yeri………………………………………..……....5
2.2.Sağlık Eğitimi Yöntemleri…………………………………………………………………6
3.Sağlık gelişimin tarihçesi…………………………………………………………………….6
3.1.Dünyada sağlığı geliştirme çabaları……………………………………………………….6
4.Ottowa Sağlığı Geliştirme Bildirgesi ………………………………………………………6
4.1Sağlık için önkoşullar ……………………………………………………………………..7
4.2.Öncelikli eylemler…………………………………………………………………………7
5.Türkiye’de Sağlık Geliştirici Reformlar…………………………………………………….7
6.Toplum Sağlığını Geliştirme Üzerine Odaklanan Kuram ve Modeller……………………9
7.Nola J. Peder’in sağlığı geliştirme modeli…………………………………………….….9
7.1 Modelin Amacı…………………………..………………………………………………10
7.2 Modelin Felsefi Temeli……………………………………………….…………………10
7.3 Sağlığın Geliştirilmesi Modeli Sağlığın Geliştirilmesi Planının Klinik Değerlendirmesi…11
8.SONUÇ…………………………………………………………………………………….12
9.KAYNAKLAR…………………………………………………………………………….13
2
AMAÇ
Bu çalışmada amaç sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme kavramlarını açıklamak sağlığın
geliştirilmesine yönelik politikalardan bahsetmek, bu kavramlarının nasıl oluştuğunu ve
kullanılan uygulama modellerini anlamaktır.
ÖĞRENİM HEDEFLERİ
Sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme kavramlarını açıklayabilme
Sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme kavramlarının birbiriyle olan ilişkilerini açıklayabilme
Sağlık eğitiminde kullanılan uygulamaları anlayabilme
Sağlığı geliştirme kavramının tarihçesini açıklayabilme
Sağlığın geliştirilmesine yönelik kullanılan politikaları açıklayabilme
Sağlığın geliştirmesi sırasında uygulanan uygulama modellerini çözümleyebilme
3
GİRİŞ
İlk olarak Dünya Sağlık Örgütü 1978 yılında Alma Ata toplantısında “Herkes için sağlık”
hareketini tanımlamış daha sonra 1986 yılında, ana teması sağlığı geliştirme olan Ottawa
toplantısında, yeni halk sağlığı hareketinin temeli sağlığı geliştirme uygulamaları üzerine
yapılandırılarak, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geniş toplum gruplarına ulaştırılması ve
toplum sağlığının geliştirilmesi ile ilgili stratejiler tanımlanmıştır. Tanımlanan bu stratejiler
zaman içerisinde uygulanmaya başlanıp sağlık alanında büyük gelişmeler kaydedilmiştir.
Kaydedilen bu gelişmelerin en büyük yardımcı ise sağlık konusunda verilen eğitimler olmuştur.
1.Sağlık
İnsanlığın gelişim sürecinde sağlık kavramına bakış her dönemde farklılık göstermiştir.
İnsanlığın ilk dönemlerinde sadece hasta olmamak fiziksel olarak güçlü ve iyi görünmek
sağlıklı olmayı ifade ederken günümüzde fiziksel, ruhsal, sosyal açıdan tam bir iyilik hali içinde
olmak, sağlığın en üst düzeyde gelişmiş olması sağlıklı olmayı tanımlamaktadır. İçinde
bulunduğumuz yeni yüzyılda, sağlığı koruma ve hastalıkları önleme bütün ülkeler için sağlık
bakımının sunumunda vazgeçilmez bir unsur olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Sağlık ile
verimli, üretken nüfus arasındaki ilişkinin kanıtlanması yeni sağlık politikalarının geliştirilmesi
gerekliliğini doğurmuştur. Bu nedenle birçok ülke sağlığı geliştirmeyi temel alan ulusal sağlık
planları geliştirmeye başlamıştır. Bu ulusal planların temel amaçları; her yaştan bireyin sağlıklı
kalması, sağlığın korunması, kronik hastalığı olan bireylerin sağlığının en üst düzeye
çıkarılması ve sağlıklı yaşam alanı ve çevresi oluşturulması olarak tanımlanmıştır. (Esin,2015).
2. Sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme kavramları
Kişide öğrenme yaşantıları yoluyla istenilen yönde davranış değişiklikleri meydana getirme
süreci olarak tanımlanan eğitim, yaşam boyu devam eden bir süreçtir. Bireylerin kaliteli ve
sağlıklı bir yaşam sürmesi noktasında ise sağlık eğitiminden söz etmek gerekir. Sağlık eğitimi,
4
bireylere ve dolayısıyla topluma kendi çapa ve eylemleri ile sağlıklı bir yaşam sürmeleri için
yardım etmektir. Bu noktada sağlık eğitimi, bireylerin sağlıklı bir çevrede yaşaması, tedavi
hizmetlerinden en iyi şekilde yararlanmasının sağlanması ve bireyde yaşam koşullarını
iyileştirmek için bilinç kazandırılması açısından büyük önem taşımaktadır. (Dokucu,2012).
1970 öncesi dönemde halk sağlığının öncelikli ilgi alanları bulaşıcı hastalıklar ve
yaralanmalar idi. Bunlara yönelik uygun sağlık davranışlarının kazandırılması adına sağlık
eğitimi birimleri kurulmuştur. Sağlık eğitimi, bireylerin, grupların kendi sağlıkları ile ilgili
konularda karar verme ve sorumluluk almalarını sağlasa da toplumsal önem taşıyan sorunların
çözümünde bireysel sorumluluk yeterli olamayabilir. Bu durumlar için yasal, politik, sosyal
değişiklikler daha etkili olabilecektir. Bu nedenle sağlık eğitimini de içine alan daha kapsamlı
ve bütüncül bir yaklaşım olan sağlığı geliştirme kavramına ihtiyaç duyulmuştur.
(Alagüney,2006)
Sağlık ile ilgili literatürde, “Sağlığı geliştirme” ve “Sağlık eğitimi” kavramları sıklıkla
birbirinin yerine kullanılmaktadır. Ancak, sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme kavramları
birbirini tamamlayan farklı uygulamaları içermektedir. Sağlığı geliştirme, sağlığın çevresel ve
sosyoekonomik faktörlerini de içine alan geniş bir kavramdır, sağlık eğitimi ise sağlığı
geliştirme kavramı içinde sağlık uygulamalarının öğretimine odaklı dar kapsamlı bir kavram
olarak tanımlanmaktadır. Sağlık hizmetlerinin tarihsel gelişim süreci içinde geleneksel olarak
biyomedikal model merkezli uygulamalar sürdürüldü. Bu modele göre yapılan sağlık eğitimi
uygulamaları hastalık merkezlidir ve hastalığın tedavisi ile ilgili konulara odaklıdır. Hastalıktan
korunma ve sağlığın en üst düzeye çıkarılmasını amaçlamaz. Günümüz sağlık hizmetleri
bütüncül sağlık hizmetleri modeline odaklıdır. Bu model, aile ve hastanın ihtiyaçlarını
karşılamada bireyselleştirilmiş bakımı, sağlığı şekillendiren ekonomik, sosyokültürel, politik
ve organizasyonel faktörlerin değerlendirilmesini, toplum kaynakları ile bunların bağlantısını,
hizmetin sürekliliğini artırmayı içerir. Birçok bilim adamı sağlık eğitiminin sağlığı
geliştirmenin tamamlayıcı ve gerekli bir parçası olduğunu belirtmişlerdir. Sağlık eğitimi,
sadece bilgilendirme süreci olarak ele alınmamalıdır aynı zamanda bireyin sağlığında
değiştirmek istediklerine odaklanarak, önceki deneyimleri ve engelleri de önemlidir. Sağlığı
geliştirme ise tüm bunlara ek olarak kişileri ve toplumları güçlendirmek ve sağlığı geliştirmek
için bir dizi sosyal, çevresel ve politik stratejileri de uygulamayı içerir. Çünkü bireylerin sağlığı,
ailelerinin tutumlarından, içinde yaşadıkları toplumdan, çevreden ve politik değişmelerden
etkilenir. Sosyoekonomik faktörlerin kişinin sağlığı üzerinde daha fazla etkiye sahip olduğu
belirtilmektedir. Bu nedenle, sağlığı geliştirme, sağlık eğitimiyle birlikte yasal, ekonomik,
çevresel, eğitsel, hukuksal ve organizasyonel düzenlemeleri içermelidir. (Esin,2015).
Bu noktada birey, aile ve toplumun sağlığını en üst düzeye çıkarmada sağlık eğitimi
uygulamalarını da içeren sağlığı geliştirme uygulamalarının gerekli olduğu belirtilebilir.
2.1.Sağlığı geliştirmede sağlık eğitiminin yeri
Hasta danışmanlığı
Motivasyon teknikleri
Davranış değişikliği
Toplum
yapısında
düzenlemeler,
Kitle
iletişim
teknikleri
5
2.2.Sağlık Eğitimi Yöntemleri
Anlatım-sunum
Demonstrasyon (gösteri)
Soru-cevap
Danışmanlık
Görüşme
3.Sağlık gelişiminin tarihçesi
Eylül 1978’de Alma-Ata’da Temel Sağlık Hizmetleri Deklarasyonu ile Dünya Sağlık Örgütü
(WHO) sağlığın temel insan haklarından biri olduğunu bu nedenle “Herkes için sağlık”
kavramının hedeflenmesi gerektiğini bu amacın gerçekleştirilebilmesi için de sağlık sektörüne
ek olarak diğer birçok sosyal ve ekonomik sektörün bu konuda çabalarına ihtiyaç duyulduğunu
vurgulamıştır. Bu süreçten sonra dünyada halk sağlığı hareketi yeni bir boyut kazanmış ve
sağlığı geliştirme kavramı bu amaçlara ulaşmada temel konulardan biri haline gelmiştir. Bu
konudaki artan beklentileri karşılamak için Ottowa’da 1986 yılında sağlığı geliştirme
konusunda uluslararası bir konferans düzenlenmiştir. (WHO,2006)
3.1.Dünyada sağlığı geliştirme çabaları
1986’da Ottowa Sağlığı Geliştirme Bildirgesi,
1988’de Adelaide Konferansı
1991’de Sundsvall Beyanatı
1997’de Jakarta Bildirgesi
2000’de Meksika Bakanlık Raporu
2005’te Bangkok Bildirgesi
4.Ottowa Sağlığı Geliştirme Bildirgesi
Sağlığı geliştirme kişilerin kendi sağlıkları üzerinde kontrollerini artırmayı ve sağlıklarını
geliştirmelerini olanaklı kılan bir süreçtir.
Sağlığı geliştirme yaklaşımının uygulanması için yapılacak girişimlerin güçlendirici, toplum
katılımlı, eşitlik ve hakkaniyeti sağlayıcı, sektörler arası, ulaşılabilir ve çok stratejili olması
gereklidir.
Sağlığın geliştirilmesi sosyal ve politik bir süreçtir.
Ana amaç bireylerin becerilerini ve yeterliliklerini arttırmaktır.
Bu amaçla kişilerin sosyal, çevresel ve ekonomik koşullarını değiştirmeye yönelik eylemler
yapılmalıdır.
Kişilerin sağlığın belirleyicileri üzerindeki kontrollerini arttırmak ve dolayısıyla sağlıklarını
geliştirmelerini olanaklı hale getirmek önemlidir.
6
Sağlığı geliştirme eylemlerinin yürütülmesinde toplum katılımı zorunludur.
4.1Sağlık için önkoşullar
Barış
Barınma
Eğitim
Beslenme
Gelir
Stabil bir ekosistem
Sürdürülebilir kaynaklar, Sosyal adalet ve eşitlik
4.2.Öncelikli eylemler
Sağlıklı kamu politikalarının oluşturulması
Destekleyici çevrelerin meydana getirilmesi
Toplumsal hareketlerin güçlendirilmesi
Kişisel becerilerin geliştirilmesi
Sağlık hizmetlerinin yeniden yapılandırılması (Aktan ve Işık,2012).
5.Türkiye’de Sağlık Geliştirici Reformlar
Türkiye’de Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte sağlık sisteminin temelleri atılmış ve sağlık
programlarının planlanması, düzenlenmesinden sorumlu olan Sağlık Bakanlığı’nın (SB) görev
ve fonksiyonlarını ortaya koyan birçok yasa çıkarılmıştır. SB ve Devlet Planlama Teşkilatı
sağlık politikalarının belirlenmesinden ve sağlık hizmetlerinin planlanmasından sorumlu
kuruluşlar olmuştur. Sağlık sektöründe önemli bir diğer kuruluş ise Sağlık Projesi Genel
Koordinatörlüğü (SPGK)’dür. Bu birim, Dünya Bankasından sağlık alanında kullanılmak üzere
alınan kredilerin kullanımının koordinasyon ve yönetim sorumluluğunu üstlenmiştir SB başlıca
sorumlulukları ve fonksiyonlarını dört ana başlıkta toplamak olasıdır. Bunlar ulusal düzeyde
sağlık politikalarının belirlenmesi, ulusal düzeyde sağlık politikalarının yönetimi, sağlık
hizmetlerinin sunumu ve sağlık hizmetlerinin finansmanıdır. (Göçmen ve Meydan,2017)
1946-1960 yılları arasındaki dönemde, topluma bütünleşmiş sağlık hizmetleri sunması
beklenen sağlık ocakları kurulmuş, tüm hastaneler yerel yönetimlerden SB’ye devredilmiştir.
Cumhuriyet sonrası süreçte sağlık alanında en önemli girişim 1961 yılında kabul edilen 224
sayılı “Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi” yasasıdır. Bu yasa ile “Herkese, her yerde ve
her zaman sağlık hizmeti” anlayışı getirilmiştir. Bu aynı zamanda yönetim anlayışı, hizmet
modeli ve personel özlük hakları açısından dönemin en ileri yasal düzenlemelerinden biri olarak
kabul edilmektedir. (SB Sempozyumu,2017).
1963 yılında ilk kez beş yıllık kalkınma planında sağlığa yer verilmiştir. Buna göre; koruyucu
sağlık hizmetlerine öncelik verilmesi, SB vasıtası ile halk sağlığı hizmetlerinin sunulması,
sağlık personelinin ülke genelinde eşit şekilde dağıtılması, toplum sağlığı hizmetlerinin
geliştirilmesi, ulusal ilaç sanayinin teşvik edilmesi, özel hastanelerin kurulmasının
7
desteklenmesi, Genel Sağlık Sigortası (GSS)’nin kurulması, devlet hastanelerinde döner
sermaye sisteminin kurulması planlanmıştır.
1978 yılında “Kamuda Çalışan Hekimlerin Tam Gün Çalışması”na ilişkin bir yasa kabul
edilmiş fakat 1980 yılında ise bu kanunu iptal eden “Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma
Esaslarına Dair Kanun” getirilmiştir.
1980 yılı sonrasında kamu sağlık hizmetlerine Cumhuriyet tarihinin en az bütçe payı ayrılmış
olup, ilk defa kamu sağlık kurumlarında rasyonellik ve verimliliğin sağlanması ve sağlık
kurumlarına işletmecilik anlayışı getirilmiştir. “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Yasası”nın
çıkarılması bu döneme rastlamaktadır.
1987 yılında 3359 sayılı “Sağlık Hizmetleri Temel Yasası” çıkarılmıştır. 1980’lerin sonunda
diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de sağlık reformundan bahsedilmeye başlanmıştır.
Sağlık reformunun çerçevesi; sağlık hizmetlerinde devletin ve piyasanın değişen rolleri,
desantralizasyon, tüketicilerin güçlendirilmesi ve halk sağlığının rolü olarak belirlenmiştir.(SB
Stratejik Plan,2015).
1987 yılında Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Bağ-Kur yoluyla Sağlık Sigortası Başlatma
Yasası kabul edilmiştir. “Temel Sağlık Hizmetleri Yasası”nda aynı zamanda hakkaniyete ve
sağlık hizmetlerine erişime vurgu yapılmış ve Entegre Sağlık Hizmetleri Sistemi’ndeki
eksikliklerin düzeltilmesi amaçlanmıştır.
1988-1993 yılları arasında SB ve DPT, gereksinimleri anlamak ve reformla yapılacak
düzenlemeleri belirlemek için büyük bir sağlık reformu çalışması gerçekleştirmiştir. Türkiye,
Dünya Bankası ile anlaşma yaparak, sağlık reformu çalışmaları 1990 yılında Sağlık Bakanlığı
bünyesinde başlatılmıştır. Sağlık reformu; etkinlik, erişebilirlik ve eşitlik prensipleriyle sağlık
finansmanı, temel sağlık hizmetlerinde yeniden yapılanma, sağlık yönetimi ve sağlık
enformasyon sistemleriyle ilgili alanlarda düzenlemeleri içermektedir.(Kutbay,2002)
1992 yılında düzenlenen I. Ulusal Sağlık Kongresi’nde alınan kararlar, ulusal düzeyde bir sağlık
politikası oluşturmaya temel oluşturmuştur. Önerilen sağlık reformlarının ana başlıkları; sağlık
finansmanı, hastane ve sağlık işletmeleri, birinci basamak hizmetlerinin sunumu ve aile
hekimliği, yönetim ve organizasyon, insan kaynakları, sağlık enformasyon sistemi şeklinde
belirtilmiştir. (Yardım ve ark,2009)
1993-1997 yılları arasında Türkiye altı farklı sağlık bakanına sahip olmuş ve sağlık politikaları
açısından istikrar çok az sağlanabilmiştir. Bu dönemde, çeşitli kalkınma planlarında sağlık
reformlarına yer verilmeye devam edilmiştir.
1993’te hazırlanan Sağlık Reformu Yasa Tasarısı, birinci basamak sağlık hizmetlerinin
özelleştirilmesinin bir aracı olarak aile hekimliğinin gündeme getirilmesi, kamu hastanelerinin
özelleştirilmesi ve genel sağlık sigortasına geçiş, sağlık hizmetlerinde yerel güçlerin yetkili
kılınmasını esas almıştır.
1996-2000 yıllarını kapsayan Yedinci Kalkınma Planı ise; GSS’nın olabildiğince hızlı
başlatılması, hizmet sununu ile finansmanın birbirinden ayrılması, hastanelerin kaliteli sağlık
hizmeti sunması ve özerklik verilmesi, Birinci basamak Sağlık Hizmetlerinde Aile Hekimliği
modelinin benimsenmesi ve koruyucu sağlık hizmetleri sunumunun güçlendirilmesi ve
ülkedeki sağlık hizmetlerinin izlenmesindeki rolünü güçlendirmek üzere SB yeniden
yapılandırılmasını amaçlamıştır. (Keskin,2013)
8
2003 yılında; Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP), 2003-2011 birinci stratejik plan ile
uygulanmaya başlanmıştır. SDP ile sağlık hizmetlerinin etkili, verimli ve hakkaniyete uygun
bir şekilde organize edilmesi, finansmanın sağlanması ve sunulması amaçlanmıştır. SDP’nin
önemli hedefleri şunlardır, SB’nın planlama ve denetlemeden sorumlu bir kurum haline
gelmesi, Türkiye’de Emekli Sandığı, SSK ve Bağkur sistemininde bulunan tüm vatandaşları
SGK çatısı altında birleştiren GSS’nın yaşama geçirilmesi, sağlık hizmetleri sunumunun
genişletilmesi, sağlık personelinin bilgi ve beceriyle donatılarak motivasyonunun arttırılması,
sistemi desteklemek üzere eğitim ve bilimsel kurumların tesisi, sağlık hizmeti sunumunda kalite
ve akreditasyon sistemlerinin düzenlenmesi, akılcı ilaç kullanımı ile tıbbi malzeme ve cihaz
yönetiminin uygulanması, sağlık bilgi sisteminin kurulmasıdır. SDP çerçevesinde, 2004 yılında
aile hekimliği modeline geçilmiş, 2006 yılında sağlık finansman sistemi ve 2011 yılında ise
kamu hastaneleri birliği oluşturulmuş ve 2013-2017 ikinci stratejik planı hazırlanmıştır. Burada
amaç, hakkaniyetli şekilde toplumun sağlık düzeyini korumak ve iyileştirmektir. Hedeflerden
bazıları ise DSÖ Avrupa Politika Çerçevesi Sağlık 2020 ile uyumlu politikaların yapılması,
sağlık turizminin gelişmesi, Ar-Ge çalışmalarına verilen önemin artırılmasıdır. (harmancı
seren,2014).
6.Toplum Sağlığını Geliştirme Üzerine Odaklanan Kuram ve Modeller
Toplum düzeyinde uygulanacak sağlığı geliştirme programlarının planlanması, uygulanması ve
değerlendirilmesinde kullanılan birçok kuram vardır. Bunlardan uygulamada sıklıkla
kullanılanları;
Toplum organizasyon kuramı (Community Organization Theory)
Organizasyonel değişim kuramı (Organisational Change Theory)
Değişimin yayılması kuramıdır (Diffusion of innovations Theory) (1)
Ancak sağlığı geliştirme programları toplumların önceliklerine göre değişir. Örneğin
Avustralya’da bu alandaki öncelikli konular fiziksel aktivite, beslenme, akıl sağlığı, toplumla
ilişkiler, tütün, alkol ve diğer bağımlılık nedenleri iken Afrika bölgesinde açlık sonucu gelişen
vücut direnç düşmesi ve salgın hastalıklar olabilir. Sağlığı geliştirme projelerini sürekli
kılınamamasının altında yatan bir diğer nedense bu işin sağlık sektörü dışındaki diğer
sektörlerce de destenlenme zorunluluğudur. (Dokucu,2012)
7.Nola J. Peder’in sağlığı geliştirme modeli
Peder’in sağlığın geliştirilmesi teorisi, bireyin özgeçmişini ve kendisine yönelik algısını
değerlendirerek bireye bütüncül bir yaklaşım sunar.Böylece hemşirenin, hemşirelik
girişimlerini planlamasına olanak verir. Michigan doğumludur. Hemşire ve eğitimci olarak
hemşirelik mesleğine hizmet vermiş olup; halen Michigan Üniversitesi Hemşirelik Yüksek
Okulu’ndaki görevini sürdürmektedir. Modelde bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının
önemi konusunda bilinçlendirilmesi ve bireylere danışmanlık yapma sorumluğu
vurgulanmaktadır.
9
7.1 Modelin Amacı



Yaşam tarzına ilişkin sağlığı geliştirme davranışlarının bileşenlerini açıklamaya ve
öngörmeye yönelik çok değişkenli bir paradigmayı oluşturmak,
Sağlıklı yaşam tarzına ilişkin davranışların belirleyicilerini anlaması için hemşirelere
yardımcı olmak,
Bireyin geçmiş yaşantısını ve sağlık davranışına ilişkin algılarını etkileyebilecek diğer
faktörleri değerlendirmektir.
7.2 Modelin Felsefi Temeli


İnsanlar bütüncül olarak ele alınmalıdır ancak bu bütünün parçaları da
değerlendirilmelidir.
İnsanlar çevrelerini kendi ihtiyaçları ve amaçları doğrultusunda değiştirebilir.
Şekil 1.Sağlığı geliştirme modeli(1996)
10
7.3 Sağlığın Geliştirilmesi Modeli Sağlığın Geliştirilmesi Planının Klinik Değerlendirmesi
Örnek: Fiziksel Aktiviteyi Arttırmak
Fiziksel aktivitenin güncel aşamasını değerlendirme
Önceki Davranış
Geçmişte fiziksel olarak aktif olmak için ne yaptınız?
Bu deneyimlerden ne öğrendiniz?
Kişisel Etkiler
Daha aktif olmanın kişisel yararları nelerdir?
Daha aktif olurken karşılaşabileceğiniz sorunlar (engeller)
nelerdir?
Daha aktif olmak için bu engelleri aşacağınızdan (özyeterlilik) ne kadar eminsiniz?
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Kararsız Çok emin
En çok hangi fiziksel aktivitelerden zevk alırsınız?(aktiviteye bağlı etki)
Kişilerarası Etkiler
Sosyal Normlar- Ailenizden veya arkadaşlarınızdan sizin
fiziksel olarak daha aktif olmanız beklentisi içinde olan var
mı? Var Yok Varsa, kim?
Sosyal Destek- Sizi daha aktif olmanız veya sizinle daha
aktif olmak için sizi kim destekler?
Rol Modelleri- Ailenizde veya arkadaşlarınız arasında her
haftada 3-5 kez fiziksel olarak aktif olan kimse var mı?
Var Yok Eğer varsa, ve ne yapıyorlar?
Durumsal Etkiler
Yaptığınızdan zevk almak için nerede fiziksel olarak aktif
olmak isterseniz?
Hareket Planına Bağlılık
11
Daha aktif olmak için kendinize hedef belirlemeye ve bir
plan geliştirmeye hazır mısınız?
Evet Hayır
Plan Basamakları
Artan Talepler ve Tercihler (Takip Süresinde)
Daha aktif olmaya çalışırken ne gibi problemlerle
karşılaştınız?
Gelecekte bu problemlerden nasıl uzak durabilirsiniz? (Bahar ve Açıl,2014).
8.SONUÇ
Sağlık eğitimi ile doğru sağlık davranışlarının öğretebileceği ve sağlığın korunması ve
geliştirilmesine katkı sağlanabileceği anlaşılmış olup aynı zamanda sağlığın geliştirilmesinin
tek bir alanda değil sosyal ekonomik ve politik birçok alandaki gelişmeler ile tam olarak
sağlanılabileceği anlaşılmıştır. Sağlığın geliştirilmesine yönelik oluşturulan uygulama ve
modeller üzerine daha fazla çalışılıp yeni modeller ile sağlığın gelişiminin daha da
kolaylaşacağı anlaşılmıştır.
12
KAYNAKLAR
1. Esin MN. Sağlığı Geliştirme Hemşirelik Lisans Programı Ders Kitabı. T.C İstanbul
Üniversitesi,2015:32-33.
2. Dokucu Aİ. Sağlık Eğitimi Kongresi Özet Kitabı. Sağlık Eğitimi, Muğla, 7-10 Mart
2012:108-110.
3. Alagüney ME. Sağlığı Geliştirme Kavramı. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Dergisi,2006;9(2):24-25.
4. Milestones in Health Promotion. Statements from Global Conferences World Health
Organization, 2009.
5. Aktan CC, Işık KA. Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesine Yönelik Evrensel Sağlık
Bildirgelerine
Toplu
Bir
Bakış.
Erişim
19.04.2012,
http://www.canaktan.org/reform/saglik-reform/saglik.
6. Göçmen L, Meydan Acımış N. Dünden Günümüze Türkiye' de Sağlığın Geliştirilmesi
Serüveni. Sağlık ve Toplum Dergisi, Eylül-Aralık 2017;3(27):35-38
7. 8.Sağlık Bakanlığı 1.Uluslararası Sağlığın Geliştirilmesi ve İletişim Sempozyumu
Kitabı. Erişim 17.10.2017.(http://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/2495,sempozyumkitaptrpdf.pdf).
8. T.C. Sağlık Bakanlığı Stratejik Plan 2013-2017, Erişim 07.04.2015.
9. Kutbay E. Sağlık Reformları Ekseninde Dünya Bankası ve Türkiye. Ankara, Kamu
Dünyası Dergisi,2002;( 3):11-12, 33-35.
10. Yardım N, Gögen S, Mollahaliloğlu S. Sağlığın Geliştirilmesi: Dünyada ve
Türkiye’de Mevcut Durum. İstanbul ,İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi, 2009;72(1):29-35
11. Keskin G. Kamu Hastaneleri Birlikleri Yasası ve Taşeronlaşmanın Yoğun Bakıma
Etkisi. V. Ulusal Yoğun Bakım Hemşireliği Kongresi Kitabı, Antalya. 2013.
12. Harmancı Seren AK. Sağlık Çalışanlarının Sağlıkta Dönüşüm Projesine İlişkin
Görüşleri. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2014; 1(1):19-24.
13
13.Bahar Z, Açıl D. Sağlığı Geliştirme Modeli: Kavramsal Yapı .Dokuz Eylül
Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Elektronik Dergisi,2014;7(1):59-67
14
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

Terimler

2 Cards oauth2_google_ef32970e-e5f9-4595-9abe-394e9f6bc8d9

Create flashcards