Uploaded by User5578

vize ve çözümü, 22 Kasım 2004

advertisement
22 Kasım 2004
Elektrik Devre Temelleri
I. Dönem içi sınavı çözümleri
Soru 1
R7
R4
{
V1
R2

Vb
i a , va
+
€
T5
~
+
–
ia
T8
}
|
ib +
E9
va
R6
i b , vb
–
(b)
R3
(a)
–
a) 3-uçlu transistörlerin uç graflarını b’de verildiği gibi alarak şekil (a)’daki devrenin grafını çiziniz.
b) v1=2V, vR2=1V, vR3=0.5V, vR4=vR7=4V, vR6=3V, E9=10V için devredeki elemanların
gerilimlerini bulunuz.
c) {1, 2, 3, 4, 6, 7, 9} elemanlarından oluşan ağaç için devre grafına ilişkin temel çevre ve temel
kesitleme denklemlerini yazınız.
Çözüm: a) Verilen devrenin grafı aşağdaki gibi çizilebilir.
R4
R2
5b
5a
R3
8a
R6
8b
R7
E9
1
b) Devre grafında gerilimleri verilmiş olan elemanlara ilişkin graf elemanları koyu renkli olarak
gösterilmiştir. Bu elemanların bir ağaç oluşturduğunu kolaylıkla görmek mümkündür. O halde
temel çevre denklemlerini kullanarak devredeki tüm eleman gerilimlerini bu eleman gerilimleri
cinsinden yazmak mümkündür. Temel çevre denklemlerinden, bilinmeyen eleman gerilimleri
v5a=v1-vR3-vR2 = 2-0.5-1 = 0.5 V
v5b = E9 – vR3 – vR4 = 10 – 0.5 – 4 = 5.5 V
v8a = E9 – vR6 – vR4 = 10 – 3 – 4 = 3 V
v8b = E9 – vR7 – vR6 = 10 – 4 – 3 = 3V
olarak bulunabilir.
c) Temel çevre denklemleri yukarıda verilmişti.Temel kesitleme denklemleri ise
i1 + i5a = 0
iR2 – i5a = 0
iR3 - i5a – i5b = 0
iR4 – i5a – i8a = 0
iR6 –i8a – i8b = 0
iR7 – i8b = 0
iE9 + i8b + i8a + i5b = 0
olarak yazılabilir.
(40 puan)
v
3
1
Soru 2i
-1
-2
i
1
1
2
-1
-3
v
2
(a)
(b)
Şekil (a) ve (b)’de karakteristikleri verilmiş olan 2-uçluların parallel bağlanmasıyla elde edilen
yeni 2-uçlunun karakteristiğini bulunuz.
Çözüm: Paralel bağlı 2-uçluların oluşturduğu yeni 2-uçlunun tanım bağıntısını bulmak için
gerilim kontrollü karakteristikler toplanır. Karakteristikler grafiksel olarak aşağıdaki gibi
toplanabilir.
i
1
i
-3
v
2
2
1
-1
1
3
v
-1
-2
i
2.5
Elde edilen 2-uçlunun
karakteristiği
1.5
-2
v
1
-1.5
-2.5
2
30 puan
Soru 3i
1Ω
i(t)
iR=f(vR)
iR
+
2A
v
+
vR
1
-4
–
–
3
2
-2 A
-1
-2
-3
Şekildeki devrede i(t)=0.01 sin t ve lineer olmayan direncin karakteristiği şekilde verildiği
gibidir. Bu durumda
a) v(t) ve i(t) büyüklüklerinin devrenin çalışma noktasındaki değerlerini bulunuz.
a) a) şıkkında bulduğunuz çalışma noktalarından biri için v(t) geriliminin değerini küçük işaret
analizi yardımıyla bulunuz.
Çözüm:
a) Çalışma noktasını bulmak için, devredeki zamanla değişen kaynaklar sıfırlanır.
v(t) ve i(t) büyüklüklerinin devrenin çalışma noktasındaki değerlerini VQ ve IQ olarak gösterelim.
Devrede solda kutu içinde gösterilmiş 2-uçlu için
IQ = - VQ -2 ;
sağdaki 2-uçlu için ise
(v = vR olduğuna dikkat ediniz)
IQ = IRQ -2 = f(VQ) -2
denklemleri yazılabilir. VQ gerilimi bu iki denklemin çözümünden bulunabilir. Yani bu gerilim
VQ = - f(VQ)
(*)
denkleminin çözümüdür.
f(VQ)
3
-VQ/3 +5/3
-2VQ
2
1
-4
4
VQ
-1
-VQ/3 – 5/3
-2
-3
Şekilden de görüldüğü gibi (*) denkleminin 3 çözümü vardır.
-VQ
4 vR
Bunlar sırasıyla
VQ1 = -5/2 V, VQ2 = 0, VQ3 = 5/2 V olarak bulunabilir. Son olarak IQ değerleri
IQ = -VQ – 2
denkleminden IQ1 = 1/2 A, IQ2 = -2, IQ3 = -9/2 A olarak yazılabilir.
b) (VQ2, IQ2) = (0, -2) için küçük işaret analizi yapılırken lineer olmayan direncin lineerleştirilmesi
gerekmektedir. Bu elemanın VQ=0 civarında, değeri -½ Ω olan bir direnç gibi davrandığını soruda
verilen karakteristikten kolaylıkla görmek mümkündür.
O halde küçük işaretler için devrenin eşdeğeri aşağıdaki gibi olmaktadır.
~
i (t )
0.01 sint
1Ω
+
v~ (t )
~
iR (t )
-½ Ω
–
Bu şekilde 1 Ω ve -½ Ω’luk dirençlerin paralel eşdeğerlerinin -1 Ω’luk bir direnç olduğu dikkate
alınırsa, v~ (t ) gerilimi
v~ (t ) = 0.01 sint V olarak bulunur.
Son olarak v(t) gerilimi
v(t) = V 2 + v~ (t ) = 0.01 sint V olarak elde edilebilir.
Q
Dserste küçük işaret analizi ile bulunan büyüklüklerin, gerçek çözümün yaklaşık değerleri olduğu
söylenmişti. Ancak burada elde edilen değer v(t)’nin gerçek çözümüdür. Bu durumu tartışınız.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

Animasyon Temelleri

2 Cards selçuk

Alternatif Enerji

2 Cards ismailtarhan

Create flashcards