Uploaded by ibraozturk29

Quantum Bits

advertisement
Quantum Bits (Qubit)
Bilginin temel kavramı bit’tir. Bu bölüm kapsamında Tek Qubit ve Çoklu Qubit’ler özellikleri
itibariyle karşılaştırılacaktır. Peki Qubit nedir ? Qubit kimine göre matematiksel bir nesne
kimine göre ise fiziksel bir nesne olarak tanımlanabilmektedir. Bu tanımlamalar doğrudur
çünkü fiziksel sistemlerin gerçekleştirilmesini sağlar. Bunu sağlarken soyut matematiksel
noktalar ile gerçek sistemler arasında bağlantı kurulur. Genel olarak Qubit’ler soyut
matematiksel nesneler olarak düşünülebilir. Bit’ler 0-1 ile temsil edilirken Qubit’ler Bit’lerin
bir duruma sahip halidir. Qubit’ler için iki mümkün durum vardır : |0> ve |1> . Bu durumlar
sırasıyla Bit’teki 0 ve 1 durumuna karşılık gelmektedir. Bu tür gösterime “Dirac Notasyonu”
denilmekte ve bu tür gösterime Quantum Mekaniğinde sıklıkla rastlanır. Bit ve Qubit
arasındaki fark Qubit’in Bit’ten farklı olarak |0> ve |1> durumları dışındaki durumları da
barındırmasıdır. Bu durumlar lineer kombinasyon durumlarıdır ve buna superposition (üst
üste koyma) denilmektedir ve ifade edilme şekli
a ve β sayıları kompleks sayılardır. Qubit’in durumu 2 boyutlu vektör uzayında bir vektör ile
ifade edilebilir. Ayrıca bir Qubit ölçüldüğünde |a|2 olasılıkla 0, β2 olasılıkla 1 değeri elde
edilir. Böylece olasılıkların toplamı da 1 olmalıdır.
Geometrik açıdan düşünüldüğünde iki boyutlu kompleks bir vektör uzayında
Qubit bir
birimlik bir vektör olarak düşünülebilir. Qubitler |0> ve |1> arasında değer almaktadır.
Şekil 1. Bir Atomda İki Elektronik Seviye Tarafından Qubit’in Temsili
Şekil 1 için matematiksel gösterim :
Buradaki g,f ve θ gerçek sayılardır. f ve θ kullanılarak üç boyutlu bir kürede bir nokta
tanımlanabilmektedir(Şekil 2). Bloch küresi olarak adlandırılan bu küre bir Single Qubit’i
görselleştirmek konusunda oldukça faydalıdır.
Şekil 2. Bir Qubit’in Bloch Sphere ile Temsili
Teorik açıdan düşünüldüğünde bir Qubit tarafından sonsuz sayıda bilgi temsil edilebilir.
Çünkü küre üzerinde sonsuz sayıda nokta bulunmaktadır. Ancak yine de Qubit değeri |0> ve
|1> arasında olacaktır.
1.2.1 Multiple Qubits
İki Qubit’e sahip olduğumuzu varsayalım. Eğer bunlar iki tane klasik bit ise dört durum söz
konusudur : 00, 01, 10, 11. Aynı şekilde bunların durumsal gösterimi ise
şeklindedir. Bu dört durumun superposition gösteriminde karmaşık bir sayı olan genişlik
(amplitude) kullanılmaktadır.
Burada örneğin ilk Qubit ile
olasılığı ile 0 değeri alabilir. O zaman ;
1.3.1 Single Qubit Gates
Bilgisayar devreleri tellerden ve mantık kapılarından oluşmaktadır. Teller gelen bilgiyi
olduğu gibi aktarırken mantık kapıları gelen bilgiler üzerinde oynamalar yapmaktadır.
Şekil 3. Single Bit (Sol) ve Single Qubit (Sağ) Mantık Kapıları
Burada X tipi kapılar “Değil” şeklinde çalışmakta olup değerleri tersine çevirmektedir.
Z tipi kapılar aradaki işareti değiştirir.
H tipi yani Hadamard kapıları ise değerleri küresel yapıyı göz önüne alarak (1/√2) ile
çarpmaktadır.
1.3.2 Multiple Qubit Gates
Çoklu bit’lerle ilgili beş farklı kapı bulunmaktadır : AND, OR, XOR, NAND, NOR.
Genel olarak mantık kapıları :
Şekil 4. Mantık Kapılarına Genel Bakış
4.1 Quantum Algorithms
Zaman zaman klasik bilgisayarlarla çözülemeyen problemlerle karşılaşılmaktadır. Pratikte bu
tür problemlerin çözümü için astronomik kaynaklara ihtiyaç duyulduğundan çözümlerinin
imkansız olduğu konuşulmaktadır. Bu noktada kuantum bilgisayarları devreye girerek yeni
algoritmalar geliştirir ve çözülmesi zor problemleri klasik bilgisayarlar için çözülebilir hale
getirir. Bunu gerçekleştiren Quantum Algoritmaları temelde ikiye ayrılmaktadır: ilki Quantum
Fourier Transform olarak adlandırılan ve en iyi çözümü veren klasik algoritmalardan kat be
kat daha hızlı çalışan algoritmalardır, ikincisi ise Quantum aramasını gerçekleştiren Grover’ın
Algoritmasıdır.
Şekil 4.1. Quantum Algoritmaları ve Aralarındaki İlişki
Her iki algoritmanın kombinasyonu olarak görülen Quantum Counting klasik bilgisayarlara
oranla çok daha hızlı bir şekilde problemin çözümlerinin sayısını ortaya koyar.
MAKALEDEN
Son yıllarda araştırmacılar kuantum bilgisayarları üzerinde çalışarak yapmış oldukları
çalışmaların performansını geliştirmeyi hedeflemiştir. Kuantum bilgisayarları üst üste
bindirme (superposition) ve dolaşıklık (entanglement) özellikleri sayesinde klasik
bilgisayarlara oranla problemleri daha hızlı çözebilmektedir. Kuantum bilgisayarları
halihazırda IBM tarafından geliştiriliyor olmasına rağmen quantum algoritmaları özellikle son
20 yıldır geliştirilmektedir. Quantum algoritmaları problemleri çarpanlarına ayırır
(faktörizasyon işlemi) ve optimizasyon işlemini gerçekleştirir. Eğer Quantum algoritmalarıyla
ilgilenecek kişi bu algoritmaları detaylı olarak anlamak istiyorsa zihinsel anlamdaki
bariyerlerin ötesine geçilmelidir.
Quantum Durumları
{x1,x2,…xn} bir parçacığın pozisyonlarının kümesi olsun
Şekil 1. Pozisyonların ayrık kümesi
X1 konumuna karşılık gelen sütun vektörü
X2 konumuna karşılık gelen sütun vektörü
Bir Kuantum alanı kuantum durumları tarafından tanımlanır. Kuantum durumları ise Dirac notasyonu
kullanılarak ifade edilir.
= karmaşık sayılarla ifade edilen n boyutlu bir vektörü ifade
etmektedir. Rassal bir durum ise
ile ifade edilirken şu ifadeye eşittir.
Kuantum durumunun dönüşümünde ağırlık değerleri (c1, c2,… cn) tarafından kontrol edilen çok sayıda
olası superposition vardır. Ağırlık olarak adlandırdığımız karmaşık sayıların karesi bize olasılık değerini
vermektedir.
. Doğal olarak olasılık değerlerinin toplamı 1 olmalıdır :
Bir örnekten elde edilen rassal durum :
Kuantumun Gözlenebilirliği
Mesela bir sitemde ortaya çıkan gazın sıcaklığında ne kadar enerji çıkışı olduğunu saptamak için
F(T)=E şeklinde bir denklem
kurulurken kuantum fiziğinde görülebilme durumu
burdakinin aksine gerçek olmayan değer içeren fonksiyondan oluşmaktadır ve bu değerler O matrisi
tarafından temsil edilmektedir. Tıpkı F fonksiyonunun sitemden veri çekmesi gibi O matrisi de
sistemden varlık çekmektedir.
değeri durumu , superposition durumunu temsil etmektedir.
Quantum Gates
Klasik kapılar kullanılarak Bit’ler değiştirilebilir. Mesela DEĞİL kapısı kullanılarak bu işlem
gerçekleştirilebilir.
ve
Yandaki matriste ilk sütun 1’den 0’a dönüşümü ikinci
sütun ise 0’dan 1’e dönüşümü temsil etmektedir.
Birim Matris:
En önemli ve en çok kullanılan kapılardan biri Hadamard Kapısı’dır :
Hadamard Kapısı |0> durumundaki bir Qubit’e uygulandığında :
|1> durumundaki bir Qubit’e uygulandığında ise :
Bir diğer çok kullanılan kapı ise SWAP kapısıdır.
Swap’la birlikte iki Qubit ele alınır.
durumunun
durumuna dönüşümü :
Tensor kullanılarak birden fazla Qubit’in Kuantum kapılarında kullanımı Hadamard kapısıyla
durumundan
durumuna geçiş şu şekilde elde edilir :
Artık bir kuantum devresinde Hadamard kapısı kullanılarak
bunun gösterimi
durumu elde edilir ve
şeklindedir.
1 numaralı durumdan 2 numaralı durumu elde ederken de SWAP kapısını kullanacak olursak
Artık bir kuantum devresinde hem Hadamard hem de SWAP kapısı kullanılarak
elde edilir ve bunun gösterimi
durumu
şeklindedir.
Grover Arama Algoritması
Grover’ın algoritması bir kuantum arama algoritmasıdır ve bu algoritma klasik algoritmalardan çok
daha hızlı çalışmaktadır. Grover algoritmasının amacı bir elementi (bilgi) veri tabanından bulmak değil
fonksiyonun döndürdüğü değerin doğru olup olmadığını fonksiyon girdileri sayesinde aramaktır. Çok
karmaşık fonksiyonlar olduğu durumlarda dahi etkin şekilde çalışan bir algoritmadır. Burada
bahsedilen fonksiyon bir kuantum oracle olarak temsil edilebilir ve çok sayıda kuantum kapısı
tarafından oluşturulabilir. Bize fonksiyonunun verildiğini varsayalım.
Bu fonksiyonun kodlanması nispeten kolaydır ancak fonksiyonun true değerini döndüreceği 0’lar ve
1’lerin kombinasyonu önemlidir. Bu durumda klasik makineler için 2n adet senaryo ortaya
çıkmaktadır. Kuantum bilgisayarlarda ise fonksiyon kuantum kapılarının geçerli bir kümesi haline
dönüştürülürken Grover’ın arama algoritması doğru girdiyi sadece
bulabilmektedir.
iterasyonda
TSP problemi kombinatoryel optimizasyon problemi ailesindeki problemlerden biridir. Bu nedenle bu
tip problemlerde çok kısa süre içerisinde çok sayıda mümkün çözüm üretilmelidir. Bu tip problemlerin
çözümünde kullanılan algoritmalar temelde ikiye ayrılabilir : kesin metotlar ve yaklaşık metotlar.
Kesin metotlar problem için kesin sonuç getirerek şehirler arasındaki en kısa rotayı bulabilmektedir.
Ancak problem boyutu büyüdüğünde bunu gerçekleştirmesi oldukça zordur. 33000 şehrin olduğu bir
problemi 15 yılda, 85000 şehrin olduğu bir problemi ise 136 yılda çözebilmektedir. Bu yüzden daha
çok yaklaşık metotlar tercih edilir. Yaklaşık metotlar optimali vermez ancak %2-%3 oranında yaklaşık
bir sonuç elde edilir. BU metotlar daha büyük ölçekli problemlerde daha kullanışlıdır(milyon tane
şehrin bulunduğu problemler gibi).
QAOA - Quantum Approximate Optimization Algorithm
QAOA, kuantum araçlarını kullanarak geniş kapsamlı optimizasyon problemlerinin
çözümünü sağlayan bir algoritmadır. MaxCut kullanılarak TSP problemi çözülebilir.
MaxCut nedir ?
MaxCut problemi eldeki grafı iki alt grafa ayırmakla başlar. Sonrasında alt grafları düğümlerle temsil
ederiz. Düğümlerden biri kırmızı diğeri ise mavi olarak kabul edilir. Mavi olan 0 ve kırmızı olan 1 ile
temsil edilir.
00 : maliyet = 0
10 : maliyet = 1
01 : maliyet = 1
11 : maliyet = 0
Bu problemi biraz daha geliştirecek olursak
000 : maliyet = 0
001 : maliyet = 1
010 : maliyet = 2
10 : maliyet = 1
011 : maliyet = 1
110 : maliyet = 1
100 : maliyet = 1
101 : maliyet = 2
111 : maliyet = 0
Şimdi 4 düğümlü bir graf üzerinde problemi inceleyelim. Tanımlama gruplarının(tuple) listesi kodlanır
ve bu tuple’lar verilen düğümler arasındaki kenarları temsil etmektedir.
first_graph = [(0, 1), (0, 2), (0, 3)]
Burada optimal çözüm ya 1000 ya da 0111’dir. :
Şimdi bu problemi Grove kütüphanesindeki maxcut_solver kullanarak MaxCut problemi
olarak çözelim. Şu unutulmamalıdır ki bu algoritmanın çalışma süresi deterministik değildir,
bir dakikadan kısa da sürebilir çok uzun da sürebilir.
import numpy as np
from grove.pyqaoa.maxcut_qaoa import maxcut_qaoa
import pyquil.api as api
qvm_connection = api.QVMConnection()
%%capture
#%%capture supresses printing.
#get_angles() prints out a lot of stuff that we don't care about right
now.
maxcut_solver = maxcut_qaoa(graph=first_graph)
betas, gammas = maxcut_solver.get_angles()
Şimdi beta ve gama değerleri elde edildi.
angles = np.hstack((betas, gammas))
param_prog = maxcut_solver.get_parameterized_program()
prog = param_prog(angles)
qubits = [0, 1, 2, 3]
measurements = qvm_connection.run_and_measure(prog, qubits, trials=1000
)
Ve sonuçlar şu şekildedir :
from collections import Counter
measurements = [tuple(measurement) for measurement in measurements]
measurements_counter = Counter(measurements)
measurements_counter.most_common()
Sonuçlar :
[((1,
((0,
((1,
((1,
((0,
((1,
((0,
((0,
((0,
((1,
((0,
((0,
((0,
((1,
((1,
((1,
0,
1,
1,
0,
0,
0,
1,
1,
0,
1,
0,
1,
0,
0,
1,
1,
0,
1,
0,
0,
1,
1,
1,
0,
0,
1,
1,
0,
0,
1,
0,
1,
0),
1),
0),
1),
1),
0),
0),
1),
0),
1),
0),
0),
1),
1),
1),
0),
231),
220),
84),
84),
81),
75),
68),
66),
19),
17),
14),
11),
10),
7),
7),
6)]
Şimdi kodu adım adım ilerletelim.
Doğru açı değerlerinin bulunması:
# We initialize the maxcut_qaoa object with our graph
maxcut_solver = maxcut_qaoa(graph=first_graph)
# The QAOA algorithm tries to find the optimal values of betas and gamm
as.
# This line is where all the optimization takes place.
betas, gammas = maxcut_solver.get_angles()
print("Values of betas:", betas)
print("Values of gammas:", gammas)
Parameters: [1.54679531 6.139004 ]
E => -1.4940854241926789
Parameters: [1.54679531 6.139004 ]
E => -1.497553504498376
Parameters: [1.54679531 6.139004 ]
E => -1.5152091246046904
Parameters: [1.48395675 5.93756793]
E => -1.6630606037921771
Parameters: [1.48395675 5.93756793]
E => -1.6335549243815815
Parameters: [1.40178325 5.39081289]
E => -2.0092685257645435
Parameters: [1.30269167 5.30927924]
E => -2.216995479920419
Parameters: [1.08879888 4.17500233]
E => -2.261790080569641
Parameters: [1.08879888 4.17500233]
E => -2.233258800349405
Parameters: [1.08879888 4.17500233]
E => -2.2509385947021006
Parameters: [1.08879888 4.17500233]
E => -2.2570753231984773
Parameters: [1.08879888 4.17500233]
E => -2.255386716253838
Parameters: [1.11283539 4.14986029]
E => -2.242086582256904
Parameters: [1.11283539 4.14986029]
E => -2.281399329541506
Parameters: [1.17084493 4.33609311]
E => -2.2712914971049964
Parameters: [1.13687189 4.12471825]
E => -2.297163937095549
Parameters: [1.13687189 4.12471825]
E => -2.293988488017738
Parameters: [1.1609084 4.09957621]
E => -2.3040751738756113
Parameters: [1.1609084 4.09957621]
E => -2.3093140630074114
Parameters: [1.1609084 4.09957621]
E => -2.310056495263365
Parameters: [1.1849449 4.07443417]
E => -2.3097331072788796
Parameters: [1.1849449 4.07443417]
E => -2.3153114845422595
Parameters: [1.17279654 4.10257319]
E => -2.316293546851724
Parameters: [1.17279654 4.10257319]
E => -2.3162662044047053
Parameters: [1.18108349 4.09101161]
E => -2.316416885858272
Parameters: [1.17929381 4.10469866]
E => -2.316450415597711
Parameters: [1.17649259 4.10021416]
E => -2.3164730994694076
Values of betas: [1.17649259]
Values of gammas: [4.10021416]
Burada parametre değerleri ve maliyetler bulunmuştur.
Şimdi de açıların düzgün bir dizisi oluşturulur :
# We create an array of angles with correct format
angles = np.hstack((betas, gammas))
print(angles)
[1.17649259 4.10021416]
# We take a template for quil program from the maxcut_solver.
param_prog = maxcut_solver.get_parameterized_program()
# We initialize this program with the angles we have found
prog = param_prog(angles)
# Now we can print the program.
# Some of the values you see here are the angles we calculated earlier.
print(prog)
print("Number of gates:", len(prog))
H 0
H 1
H 2
H 3
CNOT 0 1
RZ(4.100214159979846) 1
CNOT 0 1
X 0
PHASE(2.050107079989923) 0
X 0
PHASE(2.050107079989923) 0
CNOT 0 2
RZ(4.100214159979846) 2
CNOT 0 2
X 0
PHASE(2.050107079989923) 0
X 0
PHASE(2.050107079989923) 0
CNOT 0 3
RZ(4.100214159979846) 3
CNOT 0 3
X 0
PHASE(2.050107079989923) 0
X 0
PHASE(2.050107079989923) 0
H 0
RZ(-2.3529851869388656) 0
H 0
H 1
RZ(-2.3529851869388656) 1
H 1
H 2
RZ(-2.3529851869388656) 2
H 2
H 3
RZ(-2.3529851869388656) 3
H 3
Number of gates: 37
Kuantum programının çalıştırılması :
# These are just the ids of qubits we want to use.
# It's not very important if you don't use the real QPU.
qubits = [0, 1, 2, 3]
# Here we connect to the Forest API and run our program there.
# We do that 1000 times and after each one we measure the output.
measurements = qvm_connection.run_and_measure(prog, qubits, trials=1000
)
sonuçların analizi :
# Since list of 1000 elements is hard to analyze, we use Counter
from collections import Counter
# This is just a hack - we can't use Counter on a list of lists but we
can on a list of tuples.
measurements = [tuple(measurement) for measurement in measurements]
measurements_counter = Counter(measurements)
# This line gives us the results in the diminishing order
measurements_counter.most_common()
[((1, 0, 0, 0), 232),
((0,
((0,
((0,
((0,
((1,
((1,
((1,
((1,
((0,
((1,
((0,
((0,
((1,
((0,
((1,
1,
1,
0,
1,
0,
1,
0,
1,
0,
1,
1,
0,
1,
0,
0,
1,
0,
1,
1,
0,
0,
1,
1,
0,
0,
0,
0,
1,
1,
1,
1),
1),
1),
0),
1),
0),
0),
1),
0),
1),
0),
1),
0),
0),
1),
223),
86),
83),
78),
74),
63),
62),
34),
27),
9),
8),
7),
7),
4),
3)]
Algortimamız bazı durumları üretiyor olsa da (yukarıdaki gibi) doğrudan hesaplama yapamıyoruz.
Yeniden bazı heasplama işlemleri yapmamız gerekmektedir. Bir simülatör kullanılır :
wf = qvm_connection.wavefunction(prog)
print(wf)
sonuçlar :
(0.0813147891-0.1300523955j)|0000> + (0.4653262596+0.1064676374j)|0001>
+ (0.0804387018-0.0324794329j)|0010> + (-0.2535746518+0.1050939054j)|00
11> + (0.0804387018-0.0324794329j)|0100> + (-0.2535746518+0.1050939054j
)|0101> + (-0.2535746518+0.1050939054j)|0110> + (0.0804387018-0.0324794
329j)|0111> + (0.0804387018-0.0324794329j)|1000> + (-0.2535746518+0.105
0939054j)|1001> + (-0.2535746518+0.1050939054j)|1010> + (0.0804387018-0
.0324794329j)|1011> + (-0.2535746518+0.1050939054j)|1100> + (0.08043870
18-0.0324794329j)|1101> + (0.4653262596+0.1064676374j)|1110> + (0.08131
47891-0.1300523955j)|1111>
Bu şekilde okuması zor olduğundan başka bir formda yazmak gerekirse :
print("Probability amplitudes for all the possible states:")
for state_index in range(maxcut_solver.nstates):
print(maxcut_solver.states[state_index], wf[state_index])
Tüm mümkün durumlar için olasılık büyüklükleri bu şekilde oluşturulur :
0000 (0.08131478909571628-0.13005239547041625j)
0001 (0.4653262595505163+0.10646763736089705j)
0010 (0.08043870178752226-0.03247943285344676j)
0011 (-0.253574651788108+0.10509390542847408j)
0100 (0.08043870178752226-0.032479432853446726j)
0101 (-0.253574651788108+0.10509390542847413j)
0110 (-0.253574651788108+0.10509390542847415j)
0111 (0.08043870178752228-0.03247943285344669j)
1000 (0.08043870178752228-0.03247943285344669j)
1001 (-0.253574651788108+0.10509390542847415j)
1010 (-0.253574651788108+0.10509390542847413j)
1011 (0.08043870178752226-0.032479432853446726j)
1100 (-0.253574651788108+0.10509390542847408j)
1101 (0.08043870178752226-0.03247943285344676j)
1110 (0.4653262595505163+0.10646763736089705j)
1111 (0.08131478909571628-0.13005239547041625j)
bu şekilde yorumlanması oldukça zor ve bu yüzden gerçek olasılık değerlerine dönüştürmek için :
print("Probabilities of measuring given states:")
states_with_probs = []
for state_index in range(maxcut_solver.nstates):
states_with_probs.append([maxcut_solver.states[state_index], np.rea
l(np.conj(wf[state_index])*wf[state_index])])
print(states_with_probs[-1][0], states_with_probs[-1][1])
verilen durumların gerçek olasılık değerleri :
0000
0001
0010
0011
0100
0101
0110
0111
1000
1001
1010
1011
1100
1101
1110
1111
0.023525720493274362
0.22786388563248594
0.007525298303743494
0.07534483298766928
0.007525298303743491
0.07534483298766928
0.0753448329876693
0.007525298303743493
0.007525298303743493
0.0753448329876693
0.07534483298766928
0.007525298303743491
0.07534483298766928
0.007525298303743494
0.22786388563248594
0.023525720493274362
Kompleks problemlerin çözümünde daha fazla kapıya ve çalışan algoritmaya ihtiyaç duyulur. Bu
da optimizasyon için daha fazla beta ve gama değerlerine ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Bu
metafordan yola çıkılarak beta ve gama değerleri bize yol göstermektedir.
Download
Random flashcards
qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

321işletme

2 Cards oldcity

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

Create flashcards