Sosyal Hizmet Etiği Dersine Giriş - Ankara Üniversitesi Açık Ders

advertisement
Sosyal Hizmet Etiği Dersine Giriş
Etik Nedir Ne Değildir?
Doç.Dr. Elif Gökçearslan Çifci
Ankara Üniversitesi
Sağlık Bilimleri Fakültesi
Sosyal Hizmet Bölümü
Etik
Etik Nedir?
Etik terimi Yunanca ethos yani “töre”
sözcüğünden türemiştir.
Felsefenin dört ana dalından biridir.
Yanlışı doğrudan ayırabilmek amacıyla ahlâk
kavramının doğasını anlamaya çalışır.
• Etiğin batı geleneği, zaman zaman “ahlâk
felsefesi” olarak da kabul görmektedir
(Banks,2006).
Ayrıca Türkçede etik sözcüğü, ahlak sözcüğü ve
ahlak felsefesi ile eş anlamlı olarak da
kullanılmaktadır.
• Etik kavramının bir diğer kullanımı ise ‘doğru’
veya ‘yanlış’ ile ‘iyi’ veya ‘kötü’ olarak
varsayılan şeylerle ilgili, insan davranışlarını
şekillendiren standartlar ve kurallar bütünüdür
(Banks, 2006: 5).
• Etik, ahlaki seçimleri yansıtan bir disiplindir.
Felsefenin bir dalı olan bu disiplinin, kendi
içeriği, yöntembilimi ve literatürü (insan
karakterinde, sistematik, formel ve hayati
öneme sahip yanlışlıklar ve doğruluklarla ilgili)
vardır (Pellegrino, 1989:491; Akt: Guttmann,
2006:2).
• Etik ve ahlak terimleri özdeş değildir. Ahlak,
belirli bir toplumun değer yargıları, normları,
ilkeler ve kurallar bütünüdür.
• Ahlak görelidir, toplumdan topluma
değişebildiği gibi aynı toplum içindeki
insanların benimsediği ahlak kuralları arasında
da farklılıklar vardır (Banks, 2006).
• İnsanın iyi bir ‘’var olma biçimi’’, bilgece bir eylem
yolu arayışına karşılık gelen etik, felsefenin, pratik
var oluşu iyi olgusu/tasarımı etrafında
düzenleyen bir parçasıdır.
• Bireylerin eylemlerinde ve diğer bireylerle
ilişkilerinde doğru ve iyi olana doğru
yönlendirme, iyi olana ilişkin yol gösterme özelliği
ile etik için özne insandır.
• Sosyal hizmet mesleğinin öznesini de insan
oluşturmaktadır.
• Meslek etiği; meslek elemanlarının insanlarla
ve toplumla ilişkilerinde mesleklerinin gereği
olan ahlaki yaklaşımların neler olduğu ve neler
olması gerektiğini anlatır.
• Sosyal hizmet mesleğinin uygulama alanında
önemsenen konularının başında etik olgusu
gelmektedir. Mesleki yöntemlerin
uygulanmasında sosyal hizmet meslek etiği ;
değişmeye ve gelişmeye açık bir yöndedir.
• Bütün mesleklerde olduğu gibi sosyal hizmet
mesleğinde de etik değerler mesleki
uygulamalardaki iyi ve kötüyü tanımlar.
• Etik değerler, mesleki uygulamaların nasıl olsa
daha iyi olacağını ne durumlarda daha iyi
olmayacağını tanımlamaktadır (Mavili Aktaş,
2008).
• Lowenberg ve Dolgoff (1996: 21), mesleki
değerlerle meslek etik ilişkisinde şöyle bir
değerlendirme yapar: “Meslek değerleri ve
meslek etiği birbiriyle ilişkili olsa da aynı şey
değildir.
• Mesleğin değerleri ve etiği birbiriyle uyumlu
olmalıdır.
• Bu iki unsur arasındaki yegâne fark; değerler
mesleki uygulamalarla ilgili iyi ve arzu edileni
tanımlarken, etik doğru ve yapılması gerekenleri
anlatır.
• Değerler hangi düşüncelerin uygun olduğunu
anlatırken, etik bu düşüncelerle ne yapılması
gerektiğini ve bu düşüncelerin uygulamasının
nasıl olacağına işaret eder” (Mavili Aktaş,
2008).
Etik insan odaklıdır.
• Etiğin asıl amacı; ‘’insanın iyi temellendirilmiş ahlaki
kararları kendi başına vermek durumunda olduğunu ve
başka hiç kimseye –ne her hangi bir otoriteye ne de
sözde daha yetkin kimselere (anne-baba, öğretmen,
yönetici vb.) – teslim olmaması gerektiğini
gösterebilmektir’’.
• Bir başka deyişle etik, bireyi vesayet altına almak yerine
toplum içinde diğer bireylerle yaşarken, bireyin
kendisini nasıl gerçekleştirebileceğine ya da neyse o
olarak var olabileceğine ilişkin yolları ortaya
koyabilmektir
• Günümüzde çeşitli alanlarda etikten
bahsedebiliriz.
Örneğin;
– Çevre etiği,
– Siyaset etiği
– Genetik bilim etiği vb
Tüm etik düzenlemeler insan için yapılmaktadır.
Dolayısıyla etik insan odaklıdır.
• Etiğin bir diğer amacı da; ahlaki eylemin
insanın isterse gerçekleştirebileceği ,
• istemezse vazgeçebileceği keyfi bir tercih
olmadığını aksine insanın varlığına ilişkin
bunun vaz geçilmez bir özellik olduğunu
gösterebilmektir.
• İnsanı sevebilmeyi öğretebilmektir.
• Etik, temelleri olan sonuçlara varmayı
amaçlamaktadır bu nedenle ne ahlakileştirme
ne ideolojiye dönüştürme ne de dünya görüşü
ortaya koyma gibi bir amacı vardır. Etik
temelde insanın iyilik haline odaklanır.
• TV reklamlarını düşünün. Çocuğa zarar verdiği
görülen bir reklama karşı toplumsal örgütlerin
anında tepki vermesi….
• Dünya görüşü ile etik değerler çatışması??
• Etik mantıksaldır ancak bilimle paralel değildir. Yani bilim ile
etik paralel bir şekilde gelişmez. Başka bir deyişle bilim için
önemli bir gelişme insanlık için önemli bir gelişme olmaya
bilir böyle bir durumda etik devreye girer.
• Klonlama ile ilgili bilimsel gelişmeleri düşünün sperm
olmadan kadından kadın üretildi. Bu bilimsel gelişme
insanlık için çığır açabilir ancak bir diğer taraftan insanlığın
zarar görmesine neden olabilir. Bu nedenle bazı çalışamların
yapılması yasaklanmıştır.
• Bilim ne kadar gelişirse gelişsin, etiğe duyulan ihtiyaç
ortadan kalkmayacaktır. Çünkü bilim ve teknoloji ürettiği
bilginin kullanımında neyin iyi olduğuna kendisi karar
veremez.
• Bilim, sorunları net bir biçimde ortaya
koyabilir, çeşitli alternatif eylemlerin göreceli
olarak nelere mal olabileceğini hesaplayabilir,
uygulamaların en iyi yolunu gösterebilir.
• Ancak bilim, insanları seçim yapma ve karar
verme gibi insani sorumluluklardan
kurtaramaz.
• Bu nedenle iyi olana karar vermek için etiğe ve
etik değerlendirme yöntemlerine ihtiyaç
duyarız.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

321işletme

2 Cards oldcity

Terimler

2 Cards oauth2_google_ef32970e-e5f9-4595-9abe-394e9f6bc8d9

Create flashcards