finlandiya

advertisement
İSTANBUL
TİCARET ODASI
Yayın No: 1987/17
Ülke Etüdien Dizisi No; 33
FİNLANDİYA
İSTANBUL-1987
LEBİB YALKIN YAYIMLARI
VE BASIM İSLERİ A.
um
T e l : 152 11 00 / 5 Hat
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ
BİRİNCİ KISIM
GENEL BİLGİLER
ı.
COĞRAFİ VE DEMOGRAFİK YAPI
1
II. SİYASAL TARİH V E SİYASAL SİSTEM
2
m.
EKONOMİ
3
A.
B.
C.
D.
Ekonomik Büyüme, Geçmişteki Seyri ve Geleceği
Gayrı Safı Yurtiçi Hasıla
:
Yatırımlar
Tarımsal ve Sınai Üretim
3
6
8
9
E.
F.
G.
H.
I.
i.
Turizm
Ulaştırma ve Haberleşme
Bankacılık
Enflasyon
Bütçe
İstihdam
13
15
17
21
22
23
IV. DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER
A. Ödemeler Bilançosu
B. Dış Ticaret
1- İhracat
2- İthalat
25
25
26
29
31
......
V. T Ü E K İ Y E ÎLE EKONOMİK İLİŞKİLER
1. Genel Durum
2. Ekonomik İlişkiler ve Gelişmeler
A- İhracatımız
B- İthalatımız
35
35
35
37
40
İKİNCİ KISIM
DIŞ TİCARETE İLİŞKİN BİLGİLER
I.
A.
B.
C.
D.
E.
DIŞ TİCARET MEVZUATI
Ticari Belgeler
Kambiyo Kontrolü
İthalat
Tarife Sistemi
İhracat
II.
A.
B.
C.
TEŞVİK MEVZUATI
Bölgesel Teşvikler
Bölgesel Kalkınma Fonu (KERA)
Diğer Teşvikler
m.
A.
B.
C.
D.
Y A B A N C I SERMAYE
Finlandiya'da Temsilcilik Açma
Özel İş Kurma
Şube Açma
Sermaye Transferleri
43
43
43
44
47
48
49
50
..51
51
52
53
54
55
55
- Ill ÜÇÜNCÜ KıSıM
Z I Y A R E T Ç I L E R IÇIN Y A R A R L I B İ L G İ L E R
L Ü L K E Y E GİRİŞ
59
A. Vize
59
B. Sağlık Koşulları
59
C. Gümrük Koşulları
D. Para Birimi
59
60
E. Ülkeye Ulaşım
60
IL
ÜLKEDE İ K Â M E T
A.
B.
C.
D.
E.
F.
G.
oteller
İş Görüşmeleri
Giyim
Şehiriçi Ulaşım
Haberleşme
Çalışma Saatleri
Resmi Tatil ve Bayramlar
61
62
63
63
63
64
65
H.
L
i.
J.
Yerel Zaman
Elektrik, Su
Basın
Reklam Acentaları
65
65
66
67
IIL
FUARLAR
67
ıV.
FAYDALı ADRESLER
68
EKLER
71
V.
eı
ÖNSÖZ
Odamız uzun bir süredir dış ülkelerle ticari ilişkilerimi­
zi geliştirmek için özellikle ihracatçı üyelerimizin yararlan­
maları amacıyla ''Ülke Etüdleri Dizisi" kapsamında seri
etüdler yapmaktadır.
Bu defa, Kuzey ülkelerinden Finlandiya Etüdü düzen­
lenmiştir. İnceleme Finlandiya ekonomisine ait genel bilgi­
leri, ülkenin dış ticaret ilişkilerine ve mevzuatına ilişkin
bilgileri ve ülkeyi ziyaret edecekler için gerekli pratik bil­
gileri içermektedir.
İhracatçılarımıza ve diğer ilgililere faydalı olacağına
inandığımız bu etüdü hazırlayan Odamız elemanlarından
HÜLYA DURMAZ'a teşekkürlerimi sunarım.
Dr. İsmail Özaslan
Genel Sekreter
G E N E L
I L G I L
I - COĞRAFİ V E DEMOGRAFİK YAPI
Finlandiya, İskandinav yarımadasının doğusunda yer al­
maktadır. Kuzey'den Norveç, kuzey-batıdan İsveç ve doğu­
dan SSCB'ye komşudur. Avrupa'nın 5. büyük ülkesi olan
Finlandiya'nın yüzölçümü 337.030 Km^ dir.
Ülke topraklarının % 69'unu ormanlar, % 9.4'ünü içsu1ar, % 8'ini ekilebilir alanlar, % 13.6'sını ise diğer alanlar
kaplamaktadır. Görüldüğü gibi ülkenin tarıma elverişli ara­
zisi pek az olup, ormana dayalı iş kolları için önemli bir ham­
madde kaynağına sahiptir.
Ülkenin başkenti Helsinki'dir ve diğer önemli şehirleri
arasında Tampere, Turku, Espo ve Vantaa sayılabilir. 1985
tahminine göre 4.91 milyon olarak hesaplanan ülke nüfu­
sunun % 60'ı, şehirlerde, % 40'ı ise kırsal kesimde yaşamak­
tadır. Nüfusun yoğunluğu km^ye 15.8 kişidir.
Finlandiya'da kışlar oldukça soğuk yazlar ise ılık geç­
mektedir. Helsinki'de 5°C olan yıllık ortalama sıcaklık, Ku­
zey kesimlerde -4°C'yi bulmaktadır.
Resmi dil olarak Fin'ce ve İsveç'çe konuşulmaktadır. (%
93.5 Fince, % 6.3 İsveç'çe) En çok konuşulan yabancı diller
İngilizce ve Almanca'dır. Halkın % 89'u Lutheran Kilisesi­
ne, % l'i ise Rum Ortodoks Kilisesine bağlı olup Methodist,
Yahudi ve Müslüman gruplar da yaşamaktadır.
ıı
SIYASAL TARIH VE SIYASAL SISTEM
Finler, tarihi çağların başlarında Batı Asya'dan buraya
göç ederek yerli halk olan Lapları kuzeye doğru sürmüşler­
dir. 12. yüzyıldan itibaren İsveç'in yönetimine girmiş olan
ülke, 1809 yılında İsveç tarafından Rus Çarlığı'na bırakıl­
mıştır. Bir yüzyıldan uzun bir süre otonom bölge olarak kal­
mış, 1917 Rus ihtilali sırasında bağımsızlığını ilan etmiştir.
Kısa süren bir iç savaşın ardından, 1889 da demokratik
bir anayasa hazırlanmıştır. Rusya'da iktidar olan Sovyet Re­
jimi Finlandiya'nın kontrolünü tekrar elde etmek istemiş,
ancak 1920'de bağımsızlığını tanımıştır.
SSCB'nin ülkede talep ettiği üsler nedeniyle çıkan sa­
vaş sonucu Fin topraklarının bir bölümü SSCB'ye bırakıl­
mıştır. Daha sonra, Almanların yardımıyla SSCB'ye karşı
savaşa giren Finlandiya, 1948'te Fin-Sovyet Dostluk, İşbir­
liği ve Karşılıklı Yardım Paktı'nı imzalamıştır. Bu pakt ha­
len yürürlükte olup 1990'a kadar uzatılmış bulunmaktadır.
Finlandiya parlamenter demokrasi ile yönetilen bir Cum­
huriyettir. 200 üyeye sahip ve Eduskunta olarak anılan tek
meclisli bir parlamento genel ve eşit oy ilkesine göre seçil­
mektedir. Seçmen yaşı 18'dir.
Yürütme yetkisi Eduskunta'dan sorumlu olan hüküme­
tin elindedir. Cumhurbaşkanı devletin başıdır ve 6 yıllık süre
için parti listelerinden seçilen 301 kişilik Seçmenler Kuru­
lunca seçilir. Dış işlerinde, yeni bir hükümet oluşturulma­
sında ve parlamentonun dağıtılmasında (Eduskunta'da
partilerin çoğunluğuna dayanarak) Cumhurbaşkanı doğru­
dan yetki sahibidir.
Finlandiya, İsveç, Norveç, Danimarka ve İzlanda'mnda
üyesi olduğu Nordic CounciFa üyedir. 1969'dan beri OECD
tam üyesi olup 1973'te Avrupa Topluluğu ile Serbest Tica­
ret Anlaşmasını imzalamıştır. Ayrıca, 1 Ocak 1986'da Av­
rupa Serbest Ticaret Birliği'nin (EFTA) tam üyesi olmuştur.
III -
EKONOMIK
YAPı
A — E k o n o m i k B ü y ü m e , Geçmişteki Seyri ve
Geleceği
Ekonomik Sistem, özel mülkiyet ve serbest teşebbüs üze­
rine dayalıdır. Ancak, Batı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi
devletin iktisadi gelişmeyi düzenlemede hayati etkisi var­
dır. Bunun dışında, yalnızca alkollü içkilerin üretimi, itha­
li ve satışında devlet tekeli vardır. Devlet bazı ticari
şirketleri kontrol etmekte ancak bunların ticari şekilde yö­
netilmeleri ve kâr sağlamaları beklenmektedir.
Finlandiya, 11. Dünya Savaşından sonra hızlı bir deği­
şim sürecine girmiştir. Bu değişim tarımdan imalat sana­
yiine, ormana dayalı endüstrilerden metal ve makina
sanayiine doğru geçiş şeklinde olmuştur. Aynı zamanda, iş
gücü geleneksel sektörlerden hizmet sektörüne ve yeni ima­
lat sanayilerine kaymıştır. Ekonominin yeniden şekillendi­
rilmesinde, 1948'de Ruslarla imzalanan Dostluk, İşbirliği
ve Karşılıklı Yardım Anlaşması önemli bir yere sahiptir.
Büyük ölçüde dış ticarete bağımlı olan Fin ekonomisi­
nin geçmiş yıllardaki istikrarlı büyüme hızlarının arkasın-
daki itici güç ticarettir. Mal ve hizmet ihracatından sağlanan
gelir, GSYH'mn yaklaşık % 3 0 l u k bir bölümünü oluştur­
maktadır.
Finlandiya ekonomisinde, 1975-1977 döneminden son­
ra görülen hızlı gelişme, 1979 ve 1980 yıllarında Ödemeler
Dengesi ile GSMH üzerinde artışlara neden olmuş ancak
1981 ve 1982 yıllarında ekonomistlerin uluslararası pazar­
lardaki krize bağladıkları bir durgunluk dönemi başlamış­
tır.
Ekonomide görülen durgunluk üzerine 1982 yılında bir
dizi mali ve iktisadi tedbirlere başvurulmuştur. Bu tedbir­
lerin en önemlilerini % lO'nu bulan devalüasyon ile satış ver­
gilerinde ve sosyal güvenlik kesintilerinde yapılan indirimler
teşkil etmektedir.
1983 yılında ise bu tedbirlere ek olarak Dış istikraza baş­
vurularak ekonominin iyileştirilmesine çalışılmış ve ayrı­
ca ülke içinde sorun haline gelen % 9 civarındaki
enflasyonunun aşağılara çekilmesini teminen sıkı para po­
litikası uygulanmıştır.
Bu tedbirler ekonominin hareketlenmesine neden olmuş
ancak bazı sektörlerde olumsuz etkiler görülmüştür. Örne­
ğin Finlandiya 1983 yılında orman ürünleri dış pazarını kay­
betmiş, 1982 d e v a l ü a s y o n u n u n orman ürünlerini
ucuzlatması sonucu, üreticilerin düşük fiyattan ihracat yap­
mak istemedikleri görülmüştür.
Sıkı para politikası yardımıyla, ithal ve ihraç maddele­
rinde % 7'yi, tüketim maddelerinde % 8.4'ü geçmeyen fiyat
artışları ile enflasyonla mücadelede kısmen başarılı olun­
muştur. 1985'te % 5.9 olarak gerçekleşen enflasyonunu 1986
yılı sonunda % 3.3'e çekilmiştir.
Ekonomide ki bu olumlu gelişmelere karşılık 1980 yı­
lında % 4.7 olan işsizlik oranı 1984'te % 6.1, 1985'te ise %
6.3 olmuştur.
Prodüktivite artış nispetlerinin son yıllarda giderek yük­
selme gösterdiği Finlandiya'da, ekonominin 1985 yılı pro­
düktivite artış oranı % 3.5 olmuştur.
Sonuç olarak, bugün sağlıklı bir yapıya kavuşmuş olan
Finlandiya ekonomisi üzerinde etkili olmuş başlıca olayla­
rı aşağıdaki başlıklar altında toplayabiliriz:
a) Finlandiya ekonomisinde önemli bir yere sahip olan
dış ticaretin özellikle ihracatın, dış talepteki değişiklikler­
den etkilenmiş olması.
b) Enflasyonla mücadele politikasının, dış etkenlerinde
tesiriyle yatırımlarda durgunluk ve işsizlik yaratması ve bu­
nun sonucu 1982 yılı sonunda bir dizi mali ve iktisadi ted­
birlerinden alınması.
c) 1982 yılında alman ekonomik tedbirlerin sonucu ola­
rak sınai üretimde meydana gelen artış.
Vasıflı işgücüne sahip olan Finlandiya, kaydettiği tek­
nolojik ilerleme ve yüksek yatırım seviyesi ile istikrarlı bü­
yümesini devam ettirecek kapasitede bir ülke olarak
görülmektedir.
B — Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
1981 yılı sonunda uluslararası ticarette meydana gelen
durgunluktan Fin ekonomisi de etkilenmiş, dış talepteki
azalma yatırımları da azaltmıştır. Diğer bir deyişle, önemli
ihraç maddelerindeki dış talep azalması, tüm sektörlerde
özellikle sanayi ve inşaat sektörlerinde olumsuz etki yapmıştır.Fakat 1985'e kadar geçen 4 yıllık süre içinde daha
önceleri ekonomide etkili olan dalgalanmalar eski önemini
kaybetmeye başlamış, uluslararası ticari ilişkilerin canlan­
ması ve alman iktisadi önlemlerin de etkisiyle ekonomide
olumlu gelişmeler olmuştur.
1985 yılında toplam sanayi üretiminde % 4'lük büyü­
me kaydedilmiş bu artışta en fazla paya metal ve makina
sanayi ile elektrik üretimi ve madencilik sektörü sahip ol­
muştur. 1986 yılının ilk yarısında düşüş kaydeden imalat
sanayi üretiminin 1987 yılında artacağı tahmin edil­
mektedir.
Üretim düşüşü kaydedilen diğer sökterlerden biri de or­
man sanayiidir. 1986'nın ilk yarısındaki üretim miktarı
1985'in aynı dönemine kıyasla % 4 düşmüş, ancak bu du­
rumda ihracatçıların fiyat indirimini önlemek için yaptık­
ları grevlerin payı olmuştur.
Ekonomide önemli bir paya sahip olan kağıt sanayiinde
de, 1986 yılı ilk yarısında üretimde % 5'lik bir düşme kay­
dedilmiştir. Ancak 1987 yılında, genel olarak orman sana­
yiinde kapasite kullanım oranının artması ve üretimde
iyileşme beklenmektedir.
Aşağıdaki tablo da, 1980 fiyatlarıyla, GSYH'nm sektör­
ler itibariyle dağılımı gösterilmiştir. (1980 yılı itibariyle 1
ABD Doları = 3.730 Fmk)
-TABLO:1
GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA'NIN SEYRİ
(Piyasa fiyatlarıyla milyon Fmk)
Cari Fiyatlarla
Sabit "(1980)
Reel değişim %
Kişi basma GSMH
1981
1982
1983
1984
218.455
196.028
1.8
245.17
201.831
3 .0
274.436
207.752
2 .9
1985
307.713
213.448
2 .7
335.394
219.638
2 .9
1986*
358.024
224.030
2 .0
Cari fiyatlarla
45.511
50.793
56.517
63.033
68.417
Sabit "(1980)
40.839
41.813
42.783
43.721
44.806
45.544
1 .4
2 .4
2 .3
2 .2
2 .5
1 .6
Reel değişim 7c
(*) Geçici rakamlar
Kaynak : EIU Country Profile Finland 1987-88
Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nm nispi payları itibariyle, sek­
törlere göre dağılımı da Tablo 2'de sunulmuştur.
TABLO : 2SEKTÖRLER İTİBARİYLE GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA
(Yüzde Paylar olarak)
Tarım ve ormancılık
İmalat, madencilik ve taşocakçılığı
Elektrik, havagazı ve su
İnşaat
Ulaştırma haberleşme
Ticaret
Merkezi ve yerel kamu hizmetleri
Diğer faaliyetler
1980
1983*
1984*
11.1
30.5
3.4
8.4
7.4
9.1
7.5
25.5
2.5
7.1
7.1
8.9
7.5
34.0
7.5
25.7
2.6
6.6
7.2
8.8
7.4
34.1
—
(*) Geçici rakamlar.
Kaynak : Country Profile Finland 1986-87 (Bulletin of
Statistics)
C — Yatırımlar
Fin ekonomisinin yatırım eğilimi 1970'lerin ortaların­
dan itibaren düşmeye başlamıştır. Fakat sabit yatırımların
GSMH'ya oranı halen OECD ortalamasının üzerinde olarak
% 3-4 civarındadır.
1986 yılında inşaat sektöründe görülen işçi-işveren ara­
sındaki sorunlar sabit sermaye yatırımı seviyesinin düşük
kalmasına neden olmuştur. Bu durumun bertaraf edilmesi,
aynı zamanda yurtiçi faiz oranlarının normal bir seviyeye
ulaştırılmasına bağlı bulunmakta olduğu ifade edilmektedir.
Tarımda 1986 yılı katma değer oranı 1980-81 yıllarının
rekor seviyesine oranla oldukça aşağıya düşmüştür. Bu de­
ğişim, yatırım maliyetleriyle tarımdaki kredi borçluluğu ora­
nının artışına bağlı olmuştur. B o r ç l u l u ğ u n hızla
düşürülmemesi halinde tarımdaki yatırım oranı düşük kal­
maya devam edecektir.
İmalat sanayi yatırımlarında 1985 yılı itibariyle artış
kaydedilmiştir. Bunun nedeni Kamu iktisadi Teşekkülleri
yatırımlarında kaydedilen % 50lik artış olmuştur. Buna kar­
şılık özel şirketlerin yatırım isteği yüksek faiz oranlarına
bağlı olarak artış göstermemiştir. Sonuç olarak imalat sa­
nayiinde özel şirketlerin yatırım hacimleri 1980'lerin baş­
larındaki seviyede kalmıştır.
TABLO : 7
EKONOMİK F A A U Y E T L E R İTİBARİYLE SABİT YATIRIMLAR
1985
1983
1984
% Payı
Tarım ve ormancılık
İmalat, vs.
Elektrik, havagazı ve su
Toptan ve parekende ticaret.
restorant ve oteller
İkâmet mülkiyeti
Diğerleri (1)
1985*
1986**
% Değişim
8.0
16.6
5.2
-1.6
-3.3
-13.7
-4.9
2.6
-6.0
-0.9
9.4
10.6
1 i/2
7
10
7.1
26.7
36.4
32.7
-0.2
14.1
-10.1
-2,6
-0.2
4.8
-2.9
4.2
2
-4
1 1/2
(1) Başlıca özel sektör ve genel kamu hizmetleri
Kaynak : Economics Department, Ministry of Finance Economic Survey 1986
D — Tarımsal ve Sınai Üretim
1. Tarım, Orman ve Hayvancılık
İklim şartlarımn bir sonucu olarak, Finlandiya'nın eki­
lebilir arazi miktarı toplam arazinin sadece % 8'ini oluştur­
maktadır. 423.570 Km^).
En zengin araziler ülkenin güney ve güneybatısında yeralmaktadır. Ancak çevre koşulları tarımdan çok çiftlik hay­
vancılığına imkân vermektedir. Nitekim, çiftlik hayvanı
yetiştiriciliğinden, toplam çiftlik gelirlerinin % 70'i sağlan­
maktadır. Hayvancılıkta, domuz, sığır ve dana yetiştiricili-
ği ile yumurta ve süt üretimi önemli bir yer tutmaktadır.
Tarlaların küçük boyutlarda olması nedeniyle tarımda makinalaşma ekonomik olinamaktadır.
Tarımsal üretim miktarı 1985 yılı itibariyle % 7.5 ora­
nında azalmıştır. 1986 yılında da kısıtlayıcı önlemlerin et­
kisiyle % 3 azaldığı tahmin edilmektedir.
Ekonominin dayanağı olarak nitelendirilen ormancılıkta
ise 1985 üretimi % 3.5 oranında artış göstermiştir. Orman
ürünleri arasında bıçkı, kontraplak vb. tahtalar, kağıt ha­
muru, kağıt, kağıt tabakası önemli bir yer tutmaktadır. 1983
itibariyle, orman ürünleri, gayri safi sanayi üretiminin
1/5'ini oluşturmaktadır. Üretimin % 80'ine yakın bir bölü­
mü ihraç edilmektedir. Bugünkü orman sanayi hacmi
1950'lerin 4 katma ulaşmış bulunmaktadır.
TABLO : 4
BAŞLICA TARIMSAL ÜRÜNLER
(1000 Ton)
1979-81
1983
1984
Buğday
Arpa
Çavdar
Yulaf
Patates
Şeker pancarı
267
1421
88
1183
629
760
550
1764
116
1407
804
955
478
1715
92
1321
745
823
Kaynak : FAO Production Yearbook 1985 Vol. 39
1985
472
1854
72
1218
708
739
TABLO:5
BAŞLICA H A Y V A N S A L ÜRÜNLER
(000 Ton)
1982
Toplanı et (sığır, domuz eti)
Süt^
Tereyağ
Peynir
Yumurta
319.4
2.858
69.9
74.1
79.9
1983
1984
1985
1986
316
2.943
84.0
72.0
82.2
316
2.935
80.0
75.9
86.7
319
2.808
72.5
79.1
85.4
321
2.803
-
81.4
Kaynak : EîU Country Profile, Finland 1987 - 88
a .Milyon Litre
2. Sınai Üretim
Finlandiya'mn büyük ölçüde dış ticarete yönelik bir eko­
nomiye sahip olması ve gelişmenin, sınai üretim ve sınai
ürünler ihracatındaki artışa bağlı olması nedeniyle, mali­
ye ve ekonomi politikasında en büyük ağırlık sınai üretimi
arttırmaya yöneliktir.
İmalat sanayilerinin bir çoğu güney ve batı kıyılarında­
ki Helsinki, Turku, Rauma ve Pori gibi şehirlerde yoğun­
laşmış bulunmaktadır.
Ağaç işleme, kağıt hamuru ve kağıt imalathaneleri ha­
len sanayinin belkemiği olup Finlandiya'nın geleneksel ih­
racatçılarını oluşturmaktadır.
II. Dünya Savaşından sonra, SSCB'nin imalat aletleri
ve gemi onarım taleplerini karşılayabilmek için makina sa­
nayii oldukça geliştirilmiştir. Yapılan ürünler yüksek stan­
dartlı olup. Batı pazarlarında oldukça talep görmektedir.
Tekstil, giyim, gıda ve kimya endüstrilerinde de büyüme
kaydedilmiştir.
Orman ürünleri sanayi, ülkenin orta bölgelerinde yay­
gınlaşmış bulunmaktadır. Su yollarının taşımaya elverişli ol­
ması hammaddenin az masrafla imalathaneye taşınmasını
sağlamaktadır.
Aşağıdaki tabloda Finlandiya'nın sınai üretimi görülmektedir.
— TABLO : 6
BAŞLICA SINAÎ MALLAR ÜRETİMİ
(Birim belirtilmedikçe 000'ton)
1982 1983 1984
5.822
Biçilmiş kereste (000 m^)
537
Kontrplak ve kaplama (000 m )
36
Mekanik kağıt hamuru
136
Komprime liften tahta
4.082
Toplam selüloz
5.752
Kağıt ve mukavva
1.907
Çimento
1.032
Sülfırik asid
1.510
Gübre
1.944
Pik demiri
2.414
Ham çelik
48.0
Bakır
12.3
Nikel
9.5
Seramik mutfak eşyaları
10.7
Pencere camı (000 m^)
7.045
519
31
137
4.387
6.293
1.969
1.315
1.738
1.900
2.416
55.4
15.0
9.9
9.7
Kaynak : Country Profile Finland 1986 - 87
* : Geçici rakamlar
—
1985*
—
7.234
—
551
34
37
128 —
4.771
—
4.771
1.645
1.418 1.439
1.754 1.750
—
2.034
—
2.632
—
57.3
15.3
9.3
8.9
—
7.4
—
Finlandiya sınırlı maden kaynaklarına sahiptir. Önem­
li sayılabilecek madenler arasında bakır yatakları (2 büyük
ocak), pirit ve düşük dereceli fosforik cevheri bulunmakta­
dır. Ayrıca 1984 yılında yeni bir nikel ocağı üretime başla­
mıştır ve yılda 6.000 tonluk üretim yapması planlanmıştır.
Rezervlerin 8 yıl yetecek ölçüde olduğu tahmin edilmektedir.
Enerji ihtiyacının % 41'ini nükleer güçle karşılayan Fin­
landiya petrol, gaz yada kömür gibi enerji kaynaklarına sa­
hip değildir. Elektrik ihtiyacının % 30'unu ise sahip olduğu
büyük hidroelektrik potansiyeli ile karşılamaktadır.
SSCB'den ithal edilen petrol ve kömürle ihtiyacın geri ka­
lan bölümü karşılanmaktadır.
E - Turizm
Geniş ormanlara ve karasularına sahip olan Finlandi­
ya, tatil için elverişli manzaraları ve tenhalığı ile birçok zi­
yaretçiyi ülkeye çekmektedir. Ayrıca kış sporları için
elverişli ve oldukça uzun süren kış mevsimi de ziyaretçile­
rin ilgisini çeken bir başka etkendir.
Turistlerin çoğu İskandinav ülkelerinden. Federal Al­
manya'dan ve Sovyetler Birliği'nden gelmektedir. Finlan­
diya'ya gelen turist sayısından 1970'lerin başlarından
itibaren büyük bir artış kaydedilmeye başlanmıştır.
1983 yıh turist gelirleri 2.485 milyon markka olan Fin­
landiya'da çeşitli ülkelerden gelen turistlerin geceleme sa­
yısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
TABLO : 7
ÜLKELER İTİBARİYLE GELEN TURİST SAYISI
1983
1984
1982
Ülke (Turistin)
51.499
46.481
255.136
36.767
169.833
563.497
75.024
245.001
104.067
150.011
55.017
58.842
277.889
44.140
166.007
540.861
79.824
245.766
108.073
157.477
2.024.681
2.060.562
Toplam
Kaynak : Europe Year Book 1986 V.l
2.112.508
Danimarka
Fransa
Federal Almanya
Hollanda
Norveç
İsveç
İsviçre
SSCB
İngiltere
ABD
49.356
50.753
269.726
36.078
174.181
628.088
70.020
227.770
96.078
114.480
1985 yılı itibariyle Finlandiya'nın yatak kapasitesi, otel
motel ve tatil köyleri dahil 61.850 olarak saptanmıştır. (Otel:
581, Motel: 15.255, tatil köyleri: 372)
Diğer taraftan yabancı ülkelere giden Finli turistlerin
sayısı yaklaşık 2.7 milyon kişidir. Bu rakam ülke nüfusu­
nun yarısından fazlasıdır. 1984 yılı turizm gelirleri 2.724
milyon Fmk iken turizm giderleri 3.589 Fmk olarak hesap­
lanmıştır. 1986 yılında ise bu açık 2.350 milyon Fmk'a yük­
selmiştir.
F — Ulaştırma ve Haberleşme
Finlandiy a'daki uzun mesafeler ve sert iklim koşulları,
ekonomik hayatta demiryolu ve hava taşımacılığına daha
fazla önem verilmesi sonucunu doğurmuştur.
1984 yılında, ulaştırma ve haberleşme sektörünün GSYH
içindeki payı yaklaşık % 7 olarak gerçekleşmiştir. 1984 yılı
itibariyle, devletçe işletilen demiryolu ağı 6.069 km uzun­
luğunda olup bugün bu ağın % 20'si elektrik enerjisiyle ça­
lıştırılmaktadır. Bu oranın arttırılması yönünde çalışmalara
devam edilmektedir.
Kereste ve diğer orman ürünleri nakliyatında kullanı­
lan en yaygın metod, nehir, göl ve kanalların sağladığı ta­
şıma gücünden yararlanılması yoludur. En önemli kanal
Saimaa kanalıdır.
Havayolu taşımacılığı (yolcu ve yük olmak üzere) devlet
kontrolü altında işletilen Finair ve Karair'de yoğunlaşmış
bulunmaktadır. Helsinki'den hergün New York, Londra, Pa­
ris, Amsterdam, Brüksel, Zürih, Frankfurt, Hamburg, tüm
İskandinav ülkeleri kentlerine ve Moskova'ya direkt uçuş
yapılmaktadır. Milli havayolu Finair düzenli seferleriyle 20
yurtiçi ve 30 yabancı havaalımm birbirine bağlamaktadır.
Finlandiya'ya havayoluyla taşman kargonun çoğu Ams­
terdam, Londra, Frankfurt, Manchester, New York ve Hamburg'tan gelmektedir. Ayrıca, Dusseldorf ve Frankfurt'tan,
Manchester, Londra ve Stokcholm'den Helsinki'ye düzenli
kargo seferleri mevcuttur.
Fin ticaret filosunun ise 1985 yılı Mart sonu itibariyle
brüt 2.049.913 ton kapasiteli 469 ticari gemisi mevcut bu­
lunmaktadır.
TABLO:9
DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI
1981
Taşınan Yük
(müyonton)
Yolcu — km
(mUyon)
29.8
1982
28.8
3.274
3.326
1983
29.3
3.339
1984
29.8
3.276
1985
30.8
3.224
Kaynak : EIU Country Profile 1987 - 88 Finland
- T A B L O : 10
HAVA TAŞIMACILIĞI
1982
1983
Yolcu - km (milyon)
2.589
2.630
Yük ve posta (000 ton/Km) 66.867 77.274
Uçulan km (000)
37.089 36.581
1984
1985
2.696
2.940
79.409 84.305
36.959
-
Kaynak : EIU, Country Profile 1986 - 87 Finland.
Finlandiya'nın dış ticareti genellikle deniz yoluyla yü­
rütülmektedir. 23 liman arasından güneydeki Helsinki, Kotka, Turku ve Pon limanları toplam ithalatın 2/3 sini
karşılamaktadır. İskandinav limanlarından hergün, Alman
limanlarından haftada 1 olmak üzere Helsinki ve Turku'ya
feribot seferleri yapılmaktadır, ingiliz ve Fin limanlarını bir­
birine bağlayan hızlı roro taşımacılığına verilen önem de gi­
derek artmaktadır.
Hanko, Finlandiya'daki tek serbest limandır ancak Hel­
sinki, Turku, Oulu ve Loviisa limanları, serbest bölge ant­
repolarına sahiptir.
Finlandiya'da, haberleşme alanında telefonun yeri çok
büyük boyutlara ulaşmıştır. Kısmen devlet eliyle, kısmen
özel şirketlerce yürütülen telefon hizmeti ağı içinde 2.654.652
telefon çalışmaktadır. Mobil telefon kullanıcıları arasında
Finlandiya dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. 1985 yı­
lından bu yana özel ticari radyo yayınları serbest bırakıl­
mıştır.
G — Bankacılık
Merkez Bankası (Bank of Finland) Parlamento'nun so­
rumluluğu ve denetimi altında işlevlerini yürütmektedir.
İç para piyasasını ve sermaye hareketlerini kontrolü altın­
da tutan Merkez Bankası ayrıca, bankaların para yatırıp çe­
kebildikleri bankalararası vadesiz mevduat piyasasını
işletmektedir. Merkez Bankası para politikasının kilit nok­
tasını vadesiz mevduat oranları oluşturmaktadır. Bankala­
rın mevduat ve kredi faiz oranları Merkez Bankasının
belirlediği taban oranına bağlanmıştır.
Finlandiya'nın sıkı denetim altında yürütülen bankacı­
lık sistemi ve finans piyasaları yavaş yavaş idari kontrolden
uzaklaştırılmaktadır. Bu kontrolsüzlüğe kredi faiz oranla­
rı tavanı da dahildir. Ortalama kredi faiz oranı üst sınırı­
nın, 1983 yılında serbest bırakılmasından bu yana, ticaret
bankalarının % 30'una yakın bir bölümü daha az kontrole
tabi kalmıştır. Piyasa mekanizmasından daha çok etkilenen
bir bankacılık sistemine yöneliş, Merkez Bankasının para
politikasını arz yönünden talep yönüne kaydırmasına neden
olmuştur. Merkez Bankası uzun vadeli dış borçları ve yerli
şirketlerin yurtdışında gerçekleştirdikleri yatırımları kont­
rol yoluyla para akımını yakından takip etmektedir.
Ticaretin giderek uluslararası nitelik kazanmasıyla bir­
likte piyasadaki kontrollerin azaltılması, Finli bankalar ara­
sındaki rekabeti güçlendirmiş ve 1984 yılında banka mas­
raflarına ilişkin kartel bozulmuştur. Ancak faiz karteli ko­
runmuştur.
Ülkedeki en önemli 5 ticaret bankasının isim ve adres­
leri aşağıda gösterilmiştir.
— Kansallis - Osaki - Pankki (KOP)
POB 10, Aleksanterinkatu 42,00101 Helsinki
Tel: (90) 1631 Telex: 124412
— Suomen Yhdyspankki (Union Bank of Finland)
Aleksanterinkatu 30, POB 368, 00101 Helsinki
Tel: (90) 1651 Telex: 124407
— Helsingin Osakepankki (Bank of Helsinki)
POB 110, Aleksanterinkatu 17, 00101 Helsinki
Tel: (90) 16201 Telex: 124536
— Saastöpankkien Keskus - Osake - Pankki (Skopbank)
(Central Bank of the Finnish Savings Banks)
Mikonkatu 4, 00100 Helsinki
Tel: (90) 17251 Telex: 122284
— Osuuspankien Keskuspankki (Okobank)
(Central Bank of the Co - operative Banks of Finland)
Arkadiankatu 23, 00101 Helsinki
Tel: (90) 4041 Telex: 124714
Merkez Bankasının adresi ise şöyledir:
Suomen Panklei (The Bank of Finland)
POB 160, 00101 Helsinki
Tel: (90) 1831 Telex: 121224
1982 yılından beri Citibank, Chase Manhattan ve Banque Indosuez gibi yabancı bankaların yerel şubelerine sa­
hip olan Finlandiya, Danimarka'dan sonra yabancı
bankaların açılmasına izin veren ikinci Kuzey ülkesidir.
Finlandiya'da ticaret bankaları, sanayiin tahsisinde es­
kiden beri önemli bir role sahip olmuşlardır. Bankalar ara­
sı rekabetin güçlendiği ortamda, tasarruf ve kooperatif
bankaları, küçük ve orta büyüklükteki şirketlerin dikkat­
lerini ticaret bankalarından kendilerine çekmeye çalışmak­
tadırlar.
Aşağıdaki tabloda dönem ortalamaları olarak faiz oran­
ları gösterilmiştir.
^
—TABLO : 10
• FAİZ ORANLARI
(% olarak dönem ortalamaları)
1982
Taban oran*
Ticaret bankaları kredi
faiz oranlan
Vadesiz Mevduat oranlan*
Nakil rezerv ihtiyacı
1983
1984
1985
1986
8.81
9.00
9.50
9.04
7.42
9.33
11.64
3.1
9.56
15.37
4.3
10.49
16.53
5.4
10.41
13.37
5.6
9.08
13.43
4.8
* Merkez Bankasınca uygulanan oranlar.
Kaynak : EIU, Country Profile 1987 - 88 Finland
Merkez Bankası'mn uyguladığı sıkı para politikası so­
nucu vadesiz mevduat faiz oranı 1983 yılı Eylül'ünde % 18'e
çıkmış ancak 1986 Mayıs'mda düşürülerek % 12,02'de tu­
tulmuştur. Taban oranı ise 1985 Şubat'mda % 9'a düşerek
yıl içinde aynı seviyeyi korumuştur. Fakat 1986'nın ilk ya­
rısında tekrar % 7'ye düşmüştür.
Ülkenin döviz rezervlerinde görülen düşüşü durdurmak
amacıyla 1986 Haziran'mda Merkez Bankası yeni bir stra­
teji saptamıştır. Bu stratejinin içerdiği 3 ana unsur aşağıda
açıklanmıştır:
1 — Vadesiz mevduat faiz oranları döviz rezervlerine bağ­
lanmıştır. Konvertibl döviz rezervleri düştüğü anda vadesiz
mevduat faizleri yükselecek, rezervler yükseldiğinde ise dü­
şürülecektir.
2 — Bankaların uyguladığı ortalama kredi faiz oranla­
rına ilişkin düzenlemeler kaldırılmıştır.
3 — İmalat ve gemicilik şirketlerine, en az 5 yıllık süre
için verilen dış krediler üzerindeki kontrol kaldırılarak, döviz
kontrolleri daha liberal hale getirilmiştir.
Bu stratejinin açıklanması, piyasalarda bir krizin sözkonusu olduğu imajını yaratmış ve devalüasyon olacağı yo­
lunda spekülasyona ve dışarı para akışına yolaçmıştır. 1986
yılı Ağustos ayında ise vadesiz mevduat faiz oranı % 40'a
kadar yükselmiştir. Eylül başlarında tekrar normal seviye­
sine inmiş, kredi faiz oranı da % 15 olarak saptanmıştır.
H — Enflasyon
Enflasyonun aşağıya çekilmesi ve en azından rakip ül­
keler seviyesine indirilmesi amacıyla sıkı para politikası uy­
gulayan Finlandiya'da 1983 enflasyon oranı % 8.4, 1984
oranı ise 7.1 olarak gerçekleşmiştir. Ve nihayet 1985'te enf­
lasyon oranı % 5.9'a, 1986'da % 3.3'e inmiştir. 83 ve 84 oranıyle kıyaslandığında oldukça düşük olduğu görülen bu
orana ulaşmada petrol fiyatlarında ve ithalat fiyatlarında
meydana gelen düşüşün önemli ölçüde etkili olduğu söyle­
nebilir. Dış Ticaret Fiyatlarındaki düşüş, tüketici fiyat indeksindeki düşüşe neden olan başlıca faktör olmuştur ve
yılın ikinci yarısında Tüketici fiyat indeksindeki artış sa­
dece % 1 civarında seyretmiştir. Gelirler seviyesindeki ar­
tış bunun tersine yavaş olarak düşmüştür.
1985'in sonunda OECD ülkeleri ile Finlandiya arasın­
daki enflasyon farkı tüketici fiyatları itibariyle hemen he­
men % 1 de kalmıştır. Ancak emek maliyetindeki büyük
fark, Finlandiya aleyhine fiyat rekabetinin bozulmasına yol
açmıştır.
-TABLO : 11
FİYAT VE ÜCRETLERİN YILLAR İTİBARİYLE DEĞİŞİMİ
(Yıllık ortalama değişim % olarak)
1981
1982
1983
1984
1985
12.0
12.6
9.3
10.6
8.4
10.4
7.1
9.4
5.9
8.1
11.9
7.1
5.0
5.7
4.1
Üretici fiyatları
Kaynak : Bulletin of Statistics, Ministry of Finance.
I — Bütçe
1985 yılı Bütçe gelirleri GSMH'nin % 2.6'sını, harcama­
lar ise % 28.7'sini oluşturmaktadır.
TABLO : 12
BÜTÇE (Milyon Markkaa)
1982
1983
1984
Dolaysız Vergiler
Dolayh Vergiler
Sosyal güvenlik
17.160
35.023
1
19.565
36.713
21.894
43.967
Diğerleri
15.859
20.074
20.750
Toplam
68.043
76.353
86.611
11.266
9.325
5.935
12.824
12.627
6.785
13.756
14.535
7.156
Gelirler
Giderler
Eğitim
Sosyal GüvenÜk
Sağlık
Tarım ve Ormancılık
Ulaştırma ve Haberleşme
Savunma
Kamu borcu
Diğer
8.912
6.439
4.154
4.580
17.397
7.394
7.131
4.543
6.558
19.329
8.026
7.405
4.866
9.224
20.780
Toplam
68.008
77.191
85.748
Kaynak : Europe Year Book. Sayfa 989.
1983 yılı içinde uygulanan tedbirlerin ardından 1986 yı­
lında mali politakalarda belirgin bir rahatlama yaratılmıştır.
1986 yılı Bütçesi'nde harcamaların % 9.2'lik bir artışla
100.600 Fmk.a ulaştığı tahmin edilmektedir.
Sağlık ve eğitim hizmetlerinin ise toplam harcamaların
% 40'ını teşkil etmesi öngörülmüştür. Ülkedeki genel dü­
şünce bütçenin rekabet gücünü daha fazla arttıracağı yo­
lundadır.
Yukarıdaki tabloda Finlandiya bütçesinin 3 yıllık gelir
ve gider rakamları gösterilmektedir.
t — İstihdam
1979 yılından itibaren hizmet sektöründe meydana ge­
len büyüme istihdam alanında % 10 civarında bir artışı da
beraberinde getirmiştir. Aynı dönemde işsizlik oranı nisbeten sabit kalmış ve 1985 yılında ortalama % 6.3 olarak kay­
dedilmiştir.
Savaş sonrası dönemde, çalışmak üzere İsveç'e giden Fin­
li işçilerin göçü, sanayi sektöründeki gelişmelere ve vasıflı
işgücü talebinin artmasına paralel olarak 1981 yılında ter­
sine dönmüştür. Nitekim 1986 yılı içinde net göç oranının
sıfırlanacağı tahmin edilmektedir.
Aşağıdaki tabloda sektörler itibariyle istihdamın dağı­
lım gösterilmektedir.
T A B L O : 13
S E K T Ö R L E R İ T İ B A R Î Y L E İSTİHDAMIN DAĞILIMI
Cooo)
1982
1983
1984
1985*
TaruTi ve ormancılık
Madencilik, imalat, temel hizmetler
İnşaat
Ticaret, restoranlar, oteller
Ulaştırma, depolama, haberleşme
Finans, sigorta vs.
Hizmetler vs.
312
618
183
326
180
136
622
302
606
183
337
177
135
649
294
600
183
342
180
147
668
280
597
179
354
186
155
685
* Geçici rakamlar
Kaynak : Country Profile 1986 ^ 87 Finland
Son yıllarda işgücü verimliliği dikkate değer bir ölçüde
artmış, yalnızca sanayi sökterinde bu artış % 4'e ulaşmış­
tır. İşgücü katılım oranı, uluslararası standartlara göre yük­
sek sayılabilecek bir rakam olan % 70'e varmaktadır. Buna
rağmen özellikle sanayi ve inşaat alanında yeterli vasıflı işçi
bulunmadığı yetkili makamlarca kabul edilmektedir. Ay­
rıca, diğer Batı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi uzun dönemli
işsizlik ve özellikle genç işsizliği sürekli gündemde kalan
bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır.
Finlandiya'da yaz ve kış istihdam seviyeleri arasında bü­
yük farklılıklar olduğu görülmektedir. Bunun başlıca nedeni
uzun ve zorlu geçen kış mevsiminin ulaşımı aksatması ve
buna bağlı olarak orman sanayiinde kısmi bir durgunluk
yaşanmasıdır.
I V ~ DIŞ E K O N O M İ K İ L İ Ş K İ L E R
A — Ödemeler Bilançosu
Finlandiya'nın Ödemeler Bilançosunda dış ticaret den­
gesi (fob/fob) genellikle leyhte bakiye vermesine rağmen, hiz­
metler ve gelir hesaplarının verdiği aleyhte cari hesap açı­
ğına yol açmaktadır.
1985 yılı ticaret fazlası ile 1.5 milyar dolar tutarındaki
net portföy yatırım akışı, aynı yıl dış rezervlerde 1 milyar
dolarlık bir artışa yol açmıştır. Bu durum karşısında 1984
yılı sonu itibariyle 1.8 milyar dolar olan dış kamu borç tu­
tarı 1985 yılı sonunda ani bir düşüşle 1 milyar dolara in­
miştir. 1978 yılından bu yana aleyhte bakiye veren cari
hesap dengesi ilk olarak 1984 yılında leyhte bakiye ver­
miştir. 1985 yılında ise ödemeler bilançosu tekrar 677 mil­
yon dolarlık bir cari hesap açığı ile sonuçlanmıştır.
Finlandiya'nın 1980-85 önemi Ödemeler Bilançosuna iliş­
kin bilgilerin dökümü aşağıdaki tabloda sunulmuştur.
TABLO : 14ÖDEMELER
BİLANÇOSU
( M i l y o n A B D Doları)
1980
Mal ihracatı
1981
1982
1983
1984
14.070
13,970
13.041
12.172
14.727
-13.514
-12.753
-12.010
Ticaret Dengesi
-658
456
288
162
Hi/.nıet ihracatı
3.264
3.548
H i z m e t ithalatı
-3.893
Mal ithalatı
-
-4.261
-1
1985
13.087
13.520
1.593
-12.637
1.494
882
3.387
3.177
3.267
3.280
-4.292
-4.132
-4.590
-4.654
- 26
Transferler
—
-165
-122
116
-135
-144
-1.409
-373
-753
-936
5
-677
-102
-123
-236
-241
-360
-261
233
353
549
329
1.295
1.535
1.330
-242
681
464
980
-48
1.460
-12
994
552
1.915
228
161
-41
157
-103
-333
292
-79
264
-1.572
-185
Cari î ş l e n U e r
Dengesi
Doğrudan
Portföy
DiAer
Yatırım
Yatırımı
Sermaye
Girimi
Sermaye
lîşlemleri
Dengesi
N e t h a t a ve k a y ı p
Re/.ervlerde d e ğ i l i m
Kaynak : EIU -
C o u n t r y Profile
1986 -
1.226
36
-1.058
8 7 F i n h ınd
B - Dış Ticaret
Fin ekonomisi büyük ölçüde dış ticarete bağımlı olup,
geçmiş yıllardaki istikrarlı büyüme hızlarının arkasındaki
itici güç ticarettir.
Hammadde açısından yoksul olan Finlandiya, sanayii
için gerekli olan hammaddenin büyük bir kısmını ithal et­
mek zorundadır. Aynı şekilde yiyecek maddelerinin çoğun­
luğunu ve yatırım malını da ithal etmek durumundadır. Bu
ithalat, büyük ölçüde ülkenin ağaç, kağıt, metal ve makina
sanayi ürünleri ihracından sağlanan gelirle karşılanmak­
tadır. Bu ürünlerin tümü 1985 yılı toplam ihracatının %
'/c
67'sini oluşturmaktadır.
Tablo 16'dan anlaşılacağı gibi 1984 yılı ticaret dengesi
6.2 milyar Fmk leyhte bakiye vermiştir. Bu değişikliğin ne­
deni hemen tüm sektörlerde kaydedilen ihracat patlaması
olmuştur. Fakat 1985 yılında ithalattaki hızh artış ticaret
hesabındaki leyhte bakiyenin 2.5 milyar Fmk'a düşmesine
yol açmıştır.
Batı ile olan ticaretin Finlandiya leyhine verdiği baki­
ye 1985 yılı içinde hızla düşerken Comecon ülkeleriyle ya­
pılan ticaret 1984 yılındaki açıktan sonra Finlandiya lehine
bakiye vermiştir. Yine aynı yıl Sovyetler Birliği'ne yapılan
ihracat artarken ABD ve AET'ye yapılan ihracatta düşme
kaydedilmiştir.
Finlandiya'nın en önemli ticaret ortağı olan Sovyetler
Birliği ile yapılan ticaret karşılıklı bir alışveriş niteliğin­
dedir. Finlandiya aldığı petrol ve doğal gaza karşılık Sov­
yetlere makina teçhizatı satmaktadır.
Aşağıdaki tabloda Finlandiya'nın ticaret yaptığı ülke­
ler gösterilmektedir.
TABLO : 15"
DIŞ TİCARETİN 1984 YILINDA ÜLKELER
İTİBARİYLE DAĞILIMI
(Milyon Fmk)
ülkeler
İthalat
İhracat
Sovyetler Birliği
Batı Almanya
İsveç
İngiltere
ABD
Japonya
Fransa
İtalya
HoUanda
Norveç
Danimarka
Belçika
İsviçre
Polonya
Avusturya
S.Arabistan
İran
17.274.0
10.385.8
9.194.1
5.758.3
3.734.0
4.165.6
2.362.8
2.347.6
2.047.1
1.557.4
1.821.0
1.445.1
1.230.3
1.159.0
838.2
959.8
341.2
15.397.0
7.757.8
9.961.5
9.737.7
6.614.5
1.036.1
3.188.0
1.715.8
2.865.5
3.663.3
3.297.7
1.193.9
1.006.4
213.2
593.1
485.7
457.8
486.7
61.2
182.2
678.3
Portekiz
Türkiye
İsrail
İspanya
170.7
108.8
256.0
592.4
Kaynak : Helsinki Büyükelçiliği 1984 yılı Raporu
1984 : 1 $ - 6.01 Fmk
Finlandiya'nın 1980 - 1985 yılları arasındaki dış ticaret
dengesi aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Bu tabloda ih­
racat fiyatları, ithalat fiyatlarının yüzdesi olarak verilmiştir.
TABLO:16
DİŞ TİCARETİN SEYRİ
(Milyon F m k olarak)
1981
1980
52.795
58.250
İhracat, fob
İthalat, cif
-
1982
1983
1984
1985
60.308
61.269
63.026
64.751
69.692
71.528
80.904
74.682
84.028
81.520
-961
-1.725
-1.836
6.222
2.508
99
101
101
102
102
103
100
104
114
115
5.455
Ticaret hadleri*
(1980-100)
100
İhracat hacmi
(1980-100)
100
* İthal fiyatlannm yüzdesi olarak ihraç fiyatları
Kaynak : EIU - Country Profile 1986 - 87 Finland
1. İhracat
Finlandiya'nın başlıca ihraç kalemleri arasında ilk sı­
rayı ağaç, kağıt, metal ve makina sanayii ürünleri almak­
tadır. Bu dört ana grubun 1985 yılı toplam ihraç
gelirlerindeki payı % 67 olmuştur.
Fin dış ticaretinde önemli bir yere sahip olan SSCB'ne
petrol karşılığı ihraç edilen kalemlerin hemen hemen yarı­
sı (4.1 milyar Fmk) makina ve ulaştırma teçhizatı ile gemi­
lerden oluşmaktadır. Bu ülkeye 1985 yılında satılan diğer
önemli ihraç kalemleri ise kağıt ve kereste (3.2 milyar Fmk),
muhtelif tüketici malları (2.6 milyar Fmk) ve kimyasallar­
dır (1.1 milyar Fmk). Ancak, giderek düşen petrol fiyatları
karşısında Finlandiya'nın SSCB'ne yaptığı ihracatta hızlı
bir düşüş kaydedilmiştir. Bu düşüşün 1987 yılında daha fazla
hissedileceği tahmin edilmektedir.
Aşağıdaki tabloda Finlandiya'nın maddeleri itibariyle
ihracatı gösterilmektedir.
TABLO : 17
BAŞLICA MADDELER İTİBARİYLE İHRACAT
(Milyon Fmk)
Kağıt sanayii ürünleri
Metal eşya ve makina sanayii
Ağaç sanayii
Diğer maddeler
Tarımsal ve diğer ana
maddeler
1983
1984
1985
1986
19.327
20.211
6.944
21.487
23.573
22.988
7.145
24.323
25.030
24.412
6.728
25.179
24.613
26.117
6.947
22.442
1.723
2.865
2.678
2.478
Kaynak : EIU - Country Profile Finland 1987 - 88
Finlandiya'da çevre koşullarının, tarımdan çok hayvan­
cılığa elverişli olduğu görülmektedir. Bu nedenle başlıca gıda
ihraç kalemleri arasında peynir, süt tozu, et ürünleri, çiko­
lata, yağ ve şekerlemeler gelmektedir. 1965 yılından beri
ihraç edilmeye başlanan Fin vodkası ise en çok satılan içe­
cekler arasındadır.
Finlandiya'nın ihracatında önemli yere sahip olan ül­
keler arasında SSCB'den sonra İsveç, İngiltere ve Batı Al­
manya gelmektedir. İhracat yapılan ülkelerin yüzde olarak
sahip oldukları paylar Tablo 18'deki gibidir.
İHRACATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI
(% olarak)
İhracat
1982
1983
1984
1985
1986
SSCB
İsveç
İngiltere
B.Ahnanya
ABD
Norveç
Danimarka
Hollanda
COMECON
EFTA
AET
26.7
12.0
10.8
9.1
3.2
4.9
2.6
3.1
28.8
19.2
34.9
26.1
12.3
10.3
9.5
4.0
3.3
3.6
4.0
27.7
18.2
36.2
19.0
12.3
12.0
9.6
8.2
4.5
4.1
3.5
20.8
19.2
37.9
21.5
13.2
10.8
9.3
6.3
4.2
4.0
3.3
23.4
20
37.0
20.3
14.8
10.5
9.7
5.4
4.5
4.0
3.5
22.0
22.0
38.2
Kaynak : EIU, Country Profile 1987 - 88
1987 yılı içinde, ihracattaki büyümenin yavaşça devam
edeceği tahmin edilmektedir. Sovyetler Birliğine yapılacak
ihracatta tahminen 1/5 oranında düşme olacağı, Batı'ya ya­
pılacak ihracatta ise % 5 büyüme olacağı hesaplanmakta­
dır. İhracatta rekabetin geliştirilmesine yönelik önlemlerin
bu büyümede kısmen etkili olacağı ileri sürülmektedir.
2. ithalat
Ekonomik yapısı itibariyle Finlandiya'nın ithalatı hammede, yatırım malları ve tüketim mallarına dayanmakta­
dır. Tarımda kendine yeterlik politikası güdülmekle beraber
üretim yetersizliği nedeniyle, hemen bütün tarım ürünleri
her yıl ithal edilmektedir.
Aşağıdaki tabloda Finlandiya'nın maddeler itibariyle it­
halatı gösterilmektedir.
- TABLO : 19 •
MADDELER İTİBARÎYLE İTHALAT (Cif)
(Milyon Fmk)
ithalat
1984
1985
Gıda maddeleri
Tahta ve mantar
Ham gübre ve madenler
Demir içeren metaller ve kırpmtıları
Madeni yakıt ve yağlar
Kimyasallar
Tekstil iplik, dokuma ürünleri
4.025
1.414
762
1.145
18.662
7.129
2.718
4.027
1.122
808
1.221
19.802
7.918
3.047
Demir ve çelik
Demir dışı metaller
Metal eşya
Makina ve Ulaşturma teçhizatı :
Ulaştırma teçhizatı
Giyim
Fenni aletler vs.
2.309
1.191
1.690
.22.166
6.127
1.253
1.884
2.840
1.319
1.845
24.242
6.573
1.573
2.128
Kaynak : Country Report No.2. 1986 Finland
Madde grupları itibariyle ithalatta en önemli grubu ham­
maddeler oluşturmaktadır. Özellikle petrol üretmeyen bir­
kaç ülkeden biri olarak Finlandiya'nın petrol ithalatı önemli
bir paya sahiptir. 1970'li yılların ortasından itibaren petrol
fiyatlarının artışı sonucu 1984 yılı petrol ithalatının payı
genel ithalat içinde % 22.2'ye ulaşmıştır. Makina ve ulaşt;ırma teçhizatı da önemli ithal kalemleri arasındadır. Bu­
rada dikkati çeken nokta bu kalemin hem ihracat, hem
ithalatta önemli bir paya sahip olduğudur.
Finlandiya'nın ithalatının ülkeler itibariyle dağılımın­
da SSCB, İsveç, ingiltere ve B. Almanya'nın önemli paya
sahip oldukları görülmektedir.
1984 yılı ithalatının ülkeler itibariyle dağılımı aşağıda­
ki tabloda gösterilmektedir.
TABLO : 20
ÜLKELER İTİBARÎYLE İTHALAT (1984)
Ülkeler
Sovyetler Birliği
Batı Almanya
İsveç
Değer (Milyon FİM)
17.274.0
10.385.8
9.194,1
İngiltere
A.B.D.
Japonya
Fransa
İtalya
Hollanda
Norveç
Danimarka
Belçika
İsviçre
Polonya
Avusturya
Suudi Arabistan
İran
Portekiz
Türkiye
İsrail
İspanya
5.758,3
3.734
4.165,6
2.362,8
2.347,6
2.047.1
1.557,4
1.821,0
1.455,1
1.230,3
1.159,0
838,2
959,8
341,2
486,7
61,2
182,2
678,3
Kaynak ; Helsinki Büyükelçiliği Ekonomi ve Tic. Müşavirliği 1985 yıh Raporu.
-TABLO : 21
İTHALATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI
(% olarak)
İthalat
1982
1983
1984
1985
1986
Batı Almanya
SSCB
İsveç
İngiltere
Japonya
13.3
24.6
12.2
7.3
13.1
25.7
11.2
6.6
13.9
23.1
12.3
7.7
-
-
—
14.9
21.0
11.8
7.2
5.3
17.0
15.3
13.6
6.5
6.5
ABD Fransa
Hollanda
Danimarka
Norveç
COMECON
EFTA
AET 33.5
—
—
—
—
2.6
2.3
2.1
28.0
17.9
33.5
2.7
1.7
2.6
28.5
17.3
33.6
5.0
—
2.7
2.4
2.1
26.2
17.9
35.6
5.4
3.4
2.9
2.5
2.4
24.1
17.2
38.7
4.8
4.5
3.1
2.8
2.2
18.2
19.3
43.1
Kaynak : E ı U Country Profile Finland 1987 - 88
Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı gibi Finlandiya'­
nın en fazla ithalat yaptığı ülkeler Batı Almanya, SSCB, ve
İsveç'tir, ancak, SSCB'den yapılan ithalatın önceki yıllara
nazaran düşme gösterdiği görülmektedir.
V ~ T Ü R K I Y E İLE E K O N O M I K I L I Ş K I L E R
1 — Genel Durum
Finlandiya ile ticari ilişkilerimiz başlangıçta 13.5,1960
tarihli kliring esasına dayanan Ticaret ve Ödeme anlaşma­
sı hükümlerine göre yürütülmekteydi.
Helsinki'de 16.8.1962 tarihinde imzalanmış bulunan Pro­
tokol ile iki ülke arasındaki Ticaret Anlaşmasına ekli liste­
ler kaldırılmış ve mübadeleler her iki ülkenin dış ticaret
rejimleri hükümlerince yürütülmeye başlanmış, ödemeler de
yukarıda sözü edilen anlaşmaya tabi tutulmuştur. Ancak kli­
ring sisteminin kaldırılmasından bu yana çok uzun bir sü­
re geçmiş olmasına rağmen Finlandiya dış ticarette denge
unsuruna yine de büyük önem vermektedir.
2 — Ekonomik İlişkiler ve Gelişmeler
Finlandiya'nın gelişmekte olan ülkelere uyguladığı, ba­
zı mallarda sıfır gümrük, bazı mallarda çok az gümrük ta­
rifesini içeren Genel Preferanslar sistemine ülkemiz 1977
yılında kabul edilmiştir.
Finlandiya'ya ihraç ettiğimiz tarımsal ürünlerin bir ço­
ğu bu sistem içerisinde gümrükten muaf olmakla beraber
genel Preferanslar Sisteminden 119 ülke yararlanmakta ve
bunlardan bazılarının rakibimiz olan üretici-ihracatçı ülke­
ler olmaları nedeniyle, GPS'den yararlanmamız kayda de-
ger bir önem taşımamaktadır. Bunun dışında bazı tarımsal
ürünlerde, örneğin kuru ve kurutulmuş meyvelerde güm­
rük vergileri esasen düşük tutulmaktadır. Diğer taraftan,
EFTA ve AET ülkelerinin karşılıklı anlaşmalarla sağladık­
ları avantajlar dışında, bu ülkelerle nakliye kolaylıkları ba­
kımından, GPS ile Finlandiya'nın vermiş olduğu tavizler
Avrupa ülkelerini fazla etkilememektedir.
Finlandiya ile ticari ilişkilerimizde dikkate değer önemli
bir husus, ülkemiz menşeli maddelerin yarıdan fazlasının
Finlandiya'ya üçüncü ülkelerden re-eksport yoluyla ithal
edilmesidir. Nitekim, 1984 yılında Finlandiya istatistikle­
rinde Türkiye'den yapılan ithalat 61.200.000 Fmk'ı ($
9.476.618) olarak görülmesine karşılık, Türk istatistiklerin­
de 33.562.226 Fmk. ($ 5.197.000) olarak yer almıştır.
Türkiye-Finlandiya arasındaki ticari ilişkilerin devam­
lı gelişme göstermesine rağmen, iki ülke arasındaki ticaret
dengesi Türkiye aleyhine devamlı açık vermektedir. Yalnız
1980 yılında ticaret dengesi sun'i bir şekilde Türkiye'nin le­
hine sonuç vermiştir. Bu durumun ortaya çıkmasının nede­
ni, Türkiye'nin 1979 ve 1980 yıllarında karşılaştığı
ekonomik güçlüklerin, Finli yöneticilerce ihtiyatlı olarak de­
ğerlendirilmesi sonucu, Türkiye'ye yönelik mal teslimlerinde
gecikmelerden ileri gelmektedir.
Nitekim, 1978 ve 1980 yıllarında geciktirilen teslimat­
lar, 1979 ve 1981 yıllarında gerçekleştiğinden, bu kez Fin­
landiya'nın ülkemize yönelik ihracatında büyük artışlar
görülmüştür.
İki ülke arasıda son yıllarda görülen ticaret hacimleri
ise Tablo 22'de verilmektedir.
- T A B L O : 22
TÜRKIYE - FINLANDIYA DIŞ TICARETI
(Bin A B D Doları)
Yıl
ihracatımız
ithalatımız
1983
1984
1985
6.848
5.197
7.199
29.935
61.471
49.675
Kaynak : Devlet istatistik Enstitüsü Yıllık ihracat
istatistikleri
A. İhracatımız
Finlandiya, ülkemiz menşeli bir çok maddeyi re-eksport
yoluyla üçüncü ülkelerden ithal etmektedir. Bu ürünler ara­
sında bağırsak, kuru incir, kuru üzüm, fındık, kurukayısı,
tütün, pamuk sayılabilir.
Fin istatistiklerine göre bu ülkeye ihracatımız 1984 yı­
lında % 37.22 artış kaydederek 61.200.000 Fmk (9.476.618
Dolar) olarak gerçekleşmiştir.
1985 yılında Finlandiya'ya ihraç ettiğimiz maddeler ara­
sında önemli sayılabilecek olan kalemler aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.
TABLO : 24
TÜRKİYE'NİN İHRACATI
(Bin ABD Doları)
İhracatımız
1985
Taze ve Kum üzüm
524
Kurukayısı
411
Turunçgiller
46
Kuru incir
156
Taze sebzeler
9
Meyan kökü hülasası
112
Kabuklu hayvan konservesi
151
Domates salçası (asitör)
200
Yaprak tütün
1.398
Pandermit ve kolomonit
1.937
(Kalsiyum Borat)
Tabii ham boratlar (diğer)
769
Parafin
251
Borik asit
315
Sodyum boratlar
225
Çeşitli cam eşya
104
Adi madenden salon süs eşyaları
125
Kaynak : DİE Yıllık İhracat İstatistikleri.
Yukarıda gösterilen önemli ihraç kalemleri dışında de­
riden giyim ve seyahet eşyası, tabii ipek, yün ve sentetik
elyaftan halı ve yün kilim, pamuktan örme iç çamaşırı ve
giyim eşyası, ipek, suni, sentetik ve pamuktan kadın giyim
eşyası, musluk taşları ve lavabolar ve muslukcu eşyası, av
tüfekleri ile silah aksam ve parçaları gibi kalemler de ihra­
catımızda yeralan ancak düşük miktarlar arzeden mallar
arasındadır.
Finlandiya'da yaş sebze ve meyve için pazar şansı olduk­
ça yüksek bulunmasına rağmen iki ülke arasındaki mesa­
fenin uzun olması önemli bir engel teşkil etmektedir. Ayrıca
bu ülkeye daha yakın olan Münih, Hamburg ve Viyana gi­
bi önemli yaş sebze ve meyve piyasalarının varlığı ihracatı­
mızın çok düşük kalmasına yol açmaktadır.
Diğer taraftan pamuk ipliği ve ham bez dışındaki teks­
til ürünlerimize % 35 oranında Gümrük Vergisi dışında özel
bir vergi uygulanmasına karşılık EFTA ülkelerine sıfır, AET
ve COMECON ülkelerine % 12.5 oranında vergi uygulan­
dığından bu maddelerde rekabet şansımız büyük ölçüde kay­
bedilmektedir.
Maddeler itibariyle Finlandiya'nın ithalatı incelendiğin­
de bazı ürünlerde Türkiye için pazar şansı olduğu görülmek­
tedir. Bu ürünler arasında hayvan yemi, baharat, demir-çelik
boyayıcı maddeler göze çarpmaktadır. Ayrıca tekstil ipliği
ve dokumaların. Fin ithalatındaki payının oldukça yüksek
olmasına rağmen (pamuk ipliği dışında) ihracatımız görül­
memektedir. Pamuk ipliği ihracatımız ise oldukça düşük bir
düzeyde kalmaktadır.
Meyvei ve sebze ihraca bakımından uzaklık dezavanta­
jımıza rağmen, düşük miktarlarda olan elma, üzüm, porta­
kal, greyfurt (altıntop) domates, karnabahar ve patlıcan
ihracatımızın geliştirilmesi mümkün olabilir.
Ekstra kuru incir ihracımızın 1983 yılından sonra dur­
ması ve 1985 yılında tekrar düşük bir miktarla başlaması
dikkati çekmektedir. Aynı şekilde 1. sınıf kuru incir ihracı­
mızın 1983 yılındaki seviyesinden aşağı düştüğü görül­
mektedir.
B. ithalatımız
Finlandiya'dan yaptığımız ithalat 1985 yılında bir ön­
ceki yıla kıyasla düşüş göstermiştir. Ancak tablo 22'den de
görülebileceği gibi bu ülke ile yapılan 1985 ithalat değeri,
ihracatımızın 7 katı civarında seyretmiştir.
Finlandiya'dan aldığımız ürünlerin başında orman sa­
nayi ürünleri ve makina ve aksamı gelmektedir. 1985 yı­
lında 49.765.000 ABD Doları olan ithalatımızdaki başlıca
kalemleri aşağıdaki gibidir:
Boyayıcı maddeler (1.770.000 ABD $), kağıt hamuru odu­
nu (8.111.000 ABD $), çam-yuvarlak tomruk (4.730), yaprakh
diğer ağaçlar (4.387.000 ABD $), diğer ağaçlardan maden
direkleri) (1.566.000 ABD Doları), selüloz-sülfatlı, sodah odun
hamuru (3.885;000 ABD Doları), kağıt ve mukavva dökün­
tüleri (1.414.000 ABD Doları), Suni ve sentetik lifler
(2.878.000 ABD Doları), kaplamalı ve kaplamasız saçlar
(1.428.000 A B D Doları), sondaj ve delme makinaları
(2.470.000 ABD Doları), kesme, delme, çıkarma makinaları
(2.470.000 ABD Doları) ve televizyon, radyo, telefon, radyo
telgraf aksamı (2.888.000 ABD Doları).
İKİNCİ KISIM
DIŞ TİCARETE İLİŞKİN BİLGİLER
I -
DIŞ T I C A R E T M E V Z U A T ı
A — Ticari Belgeler
Ekonominin büyük ölçüde dış ticarete bağımlı olduğu
Finlandiya'da, ticareti, özellikle ihracatı menfi yönde etki­
leyecek faktörlerin asgariye indirilmesine çalışılmaktadır.
Ticaretin genellikle çift taraflı ve çok taraflı anlaşmalara
dayanılarak yapılması muameleleri kolaylaştırmaktadır.
İthal ve ihraç lisansı. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bün­
yesinde kurulmuş olan İhraç ve İthal İzin Bürosu (Export
and Import Permits Office) tarafından düzenlenmektedir. İt­
halat için gerekli döviz tüm yetkili bankalardan sağlanabi­
lir. Döviz talebi için malın ülkeye getirildiğini ya da ithalatı
ispatlayan ithal lisansının (parası konvertibl olmayan ülke­
lerden yapılan ithalatta) ve ticari fatura aslının ibrazı ye­
terlidir.
B — Kambiyo Kontrolü
1973 başlarına kadar sabit kur sistemi uygulayan Fin­
landiya, Haziran 1973'ten itibaren Fin Markkasım dalga­
lanmaya bırakmış olup dalgalı kur sistemi halen
uygulanmaktadır.
Kambiyo muamelelerini düzenleyen 29 Aralık 1972 ta­
rihli 909 sayılı Kanunla, kambiyo işlemlerinin yürütülme­
sinde Finlandiya Merkez Bankası yetkili kılınmıştır.
Ayrıca, ticari bankalar ve Posta İdaresi Bankasına kam­
biyo muameleleri için izin verilmiş ancak diğer bankaların
kambiyo muamelelerindeki rolü, ticari bankaların acentalığı olarak sınırlandırılmıştır.
Herhangi bir kuruluşun (kooperatif bankaları, enstitütüler, seyahat acentaları vs.) döviz alım satımında bulun­
masına. Merkez Bankasının teklifi üzerine Maliye
Bakanhğmca izin verilir. Kambiyo Kanunu ile ilgili çok özel
uygulamalara geçilmesi. Bakanlar Kurulu kararıyla ol­
maktadır.
C - İthalat
İthalat mevzuatı, Finlandiya'nın yapmış olduğu ticaret
anlaşmalarına göre ithalatın tabi olduğu muameleler ve
madde bazında getirilen düzenlemeler şeklinde özetlenebil­
mektedir.
Ticaret anlaşmalarına göre yapılan düzenlemeler dörde
ayrılmaktadır.
1 - Çok taraflı ticaret anlaşması bulunan ülkeler:
Finlandiya, aralarında Türkiye'ninde bulunduğu birçok
ülke ile ''çok taraflı ticaret anlaşması" yapmıştır. Bu ülke­
lerden yapılacak ithalatın bir kısmı madde bazında düzen­
lemelere (kota yada lisansa tabi) tabidir. Bu düzenlemeler
dışında kalan ithalat için lisans şartı aranmamakta ancak,
gümrük idarelerine beyanname verilmektedir.
2 — Sovyetler Birliğinden yapılacat ithalat:
İki ülke arasında geçerli olan Ticaret Anlaşmasında yeralan maddelerin ithalatı için lisans mecburiyeti bulunma­
maktadır. Kotaya tabi maddelerde ise lisans gerekmektedir.
3 — Bulgaristan, Çekoslovakya, D.Almanya, Maca­
ristan ve Polonya'dan yapılacat ithalat:
4 — Diğer ülkelerden yapılacak ithalat
Tamamen lisansa tabidir. Özellikle Tayvan ve Kuzey Ko­
re bu gruba girmektedir.
Madde bazında yapılan düzenlemeler ise 4 grup altında
toplanmıştır.
1 - K o t a y a T a b i İthalat
Süt, süttozu, nebati yağlar, bazı tarım ürünleri, balık,
petrol ürünleri ve işlenmemiş altm ve gümüş global kota sis­
temi çerçevesinde ithal edilir.
2 - Ferdi Lisansa T a b i İthalat
Çok taraflı ve çift taraflı anlaşmalara üye olmayan ül­
kelerden yapılacak ithalat ferdi lisansa tabidir. Bu mallar
arasında canlı hayvan, süt mamulleri, yumurta, bazı çiçek
tohumları, hububat, yenen kök ve yumrular, malt nişasta,
yağıl tohumlar, hayvansal yağlar, bazı hazırgıda maddele­
ri, muz, et ürünleri, amidon, şeker ve şekerleme, hayvan
yemleri, mineral yakıtlar, gıda sanayii için 23.02 pozisyo­
nuna giren maddeler.
3 — Geçici Lisansa Tabi ithalat
Zaman zaman belirlenen bazı dayanıklı tüketim malla­
rının ithal lisansları, menşey ülkeye bakılmaksızın geçici
olarak kontrole tabi olmaktadır.
4 - Kontrole Tabi İthalat ve Yasak Mallar
Finlandiya, bir takım malların ülkeye girişinde Fin Stan­
dartları Enstitüsünün saptamış olduğu standartlara uygun­
luk şartı aramaktadır. Belirli bir standardın mevcut
olmadığı durumlarda ise Avrupa Standartlarına (Genellik­
le Alman Standartlarına) uygunluk aranmaktadır.
Gıda, Sağlık ve Güvenlik Mevzuatıyla bir çok malın it­
hali kontrol altına alınmıştır. Ayrıca Finlandiya'ya girme­
si tamamen yasaklanmış mallar arasında bira ve şarap
yapımında kullanılan maddeler, sarı (beyaz) fosfor içeren kib­
ritler, ahlaka aykırı kitap ve yazılar bulunmaktadır.
Yanıcılığı özel testlerle saptanan yüksek derecede yanı­
cı tekstil ithali de yasaklanmıştır.
Alkollü içkilerin ithali tamamen devlet tekelindedir. Bu
ithalat, State Alcohol Monopoly tarafmdan gerçekleştirilir.
İnsan tüketimi için gerekli hububat ithali de genellikle State
Granary adı verilen kuruluşça gerçekleştirilmektedir.
D - Tarife Sistemi
Malların sınıflandırılmasında, Brüksel Nomenklatürü
(Customs Cooperation Council-CCCN) sistemi uygulanmak­
tadır. En çok gözetilen uluslar anlaşmasını onaylayan tüm
ülkelere karşı gümrük vergileri genelleştirilmiştir.
1984 yılından itibaren EFTA, AET ve SSCB'den ve diğer
COMECON ülkelerinden ithal edilen Sanayi malları güm­
rük vergisinden muaftır. Ayrıca Finlandiya tüm gelişmek­
te olan ülkelere ve Çin Halk Cumhuriyeti'nden yaptığı
ithalatın % 50'sine Genel Preferanslar Sistemini (Preferen­
tial Tariff Treatment) uygulamaktadır.
Fin Gümrük Mevzuatında uygulanan vergi ve resimler
aşağıdaki gibidir.
— Muamele vergisi:
Ticarete konu olan, ihraç ve ithal edilen her türlü mal­
dan alman bir vergidir.
— îthal Malları Denge Vergisi (Equalization Tax):
Katma değerin vergi kapsamına almamamasını telafi
etmek ve ithal malların dahilde üretilen mallar karşısında
vergi eşitliğini dengelemek amacıyla 1971 yılından bu ya­
na uygulanan bir vergidir.
— Tüketim Vergisi:
Tütün, alkollü içkiler, bazı gıda maddeleri, şeker, ben­
zin, küspe, gübre, enerji vs. gibi belirlenmiş maddelerden
alman vergidir,
— Gümrük Vergisi:
İthalattan ve ihracattan alman vergidir.
— Bazı tarım ürünlerinin ithalatından (et, süt, hububat
vs) gümrük vergisi yerine veya gümrük vergisiyle birlikte
alman ve şartlara göre düşürülüp yükseltilen resimlerdir.
Finlandiya'da, imal edilmeyen makinalarm bu ülkeye
girişinde, ihracatçı lehine bir uygulama getirilmiştir. Sözkonusu makinanın Finlandiya'da imal edilmemesi halinde
yetkililere bu malın gümrüğünü indirme yada tamamen kal­
dırma izni verilmiştir. Bu durumda ithalatçı, malın ülkede
imal edilmediğini ispatlamak zorundadır.
E — İhracat
İhracatta, maddenin özelliği ve malın gideceği ülke ile
olan ticaret anlaşmalarına göre, bazı düzenlemelere gidil­
miştir. Ekonominin tamamen dış ticarete bağlı olması ne­
deniyle alman bütün tedbirler ihracatı geiştirmeye yönelik
bulunmakta ve ihracatı olumsuz yönde etkileyecek faktör­
lerin asgariye indirilmesine çalışılmaktadır. Yapılan düzen­
lemeler aşağıdaki gibidir:
1 — i h r a c ı Lisansa T a b i Mallar
Radyoaktif ve patlayıcı maddeler ile demir kırıntılarımn, gemiler, nakil araçları ve odun ihracatı ile kliring esa­
sına dayanan ikili ticaret anlaşması bulunan ülkelere
yapılan ihracat lisansa tabi tutulmaktadır.
2 - i h r a c ı Tescile Tabi Mallar
Tescil uygulaması ile tarım ürünlerinin ihracatını kont­
rol amacı güdülmektedir. Gümrük Tarife Cetvelinin
1-24/ncü maddelerine giren ürünleri kapsamına almaktadır.
Kontrol tamamen miktar yönünden yapılmakta, eğer bir
maddenin ihracatı içeride sıkıntı yaratacak miktara ulaş­
makta ise o madde, ihracı lisansa tabi mallar listesine alın­
makta ve gerektiğinde lisans vermemek suretiyle ihracat
durdurulabilmektedir.
3 — ihracı Beyana Tabi Mallar
Lisans ve tescile tabi olmayan bütün malların ihraca­
tında gümrük idarelerine verilen altı nüsha beyanname dı­
şında ihracatın tamamlanması için başka bir işlem
gerekmemektedir.
ıı - T E Ş V I K MEVZUATI
Finlandiya'da iş yapan yabancılar tamamen yerli mü­
teşebbislere uygulanan muamelelere tabidir. Bu nedenle yer­
li müteşebbislere tanınan haklardan teşvik mevzuatında
olmak üzere tüm yabancı müteşebbislerde yararlanmakta­
dır. Ancak bunların dışında yabancılara hiç bir ayrıcalık ta­
nınmamaktadır.
A — Bölgesel Teşvikler
Bazı bölgeler, hükümet tarafından ''kalkınmada önce­
likli bölgeler" kapsamına alınmıştır. Bu bölgelerde kurul­
makta olan şirketlerin finansmanı için birtakım teşvikler
getirilmiştir. Bu şirketlere sağlanan avantajlar arasında Sa­
nayi ve Ticaret Bakanlığı'nm teşvikleri. Bölgesel Kalkın­
ma F o n u ' n u n ( K E R A ) verdiği borçlar, ulaştırma
sübvansiyonları ve vergi muafiyeti sayılabilir.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca Sağlanan Teşvikler:
Bu Bakanlık, kârlılığının devam edeceğine inanılan mü­
teşebbislere proje aşamasında, işletme kapasitesinin arttı­
rılması ve sabit değerlerin tedarik yada yenilenmesi
durumlarında yardım tahsis edebilmektedir.
Sağlanan mali yardımların şekli aşağıdaki gibidir:
— Yatırım Yardımı
Bakanlığın karşılıksız olarak yaptığı para yardımları­
dır. Bu yardım türü, gerekli sabit değerlerin satın alımın­
da yada değişiklik ve yatırımın genişletilmesi durumlarında
tahsis edilmektedir. Yatırımın miktarı sözkonusu bölgeye
göre değişmektedir. Ancak miktar, onaylanan toplam ma­
liyetin % 40'ını geçmemektedir.
— işe Başlama Sübvansiyonu
Bu yardım, bölge içinde üretim faaliyetine yeni başla­
yacak olan müteşebbislere sağlanmaktadır. Ayrıca, şirke­
tin genişletilmesiyle artan emek maliyetlerinin karşılanması
için teşebbüsün bulunduğu bölgeye göre 2-3 yıl boyunca yar­
dım sağlanabilmektedir.
Ulaştırma Sübvansiyonu
Bu bölge içinden ürün nakledecek olan şirketlere, dev­
let tarafından ulaştırma sübvansiyonu verilmektedir. Bu
sübvansiyon belirli satışa hazır malların yurtiçi nakillerin­
de sözkonusu olmaktadır.
B - B ö l g e s e l Kalkınma F o n u (KERA)
1971 yılında kurulan bu Fon, hisselerinin çoğunluğu Dev­
letin elinde bulunan bir limited şirkettir. Fonun fonksiyon­
ları arasında Bölgesel Kalkınma Politikasını teşvik etmek
ve bu bölgelerde kurulacak olan teşebbüslere zemin hazır­
lamak gibi faaliyetler bulunmaktadır.
Fon, hem sabit değerlerdeki yatırımlar için, hem de mü­
teşebbisin faaliyetinin devamını sağlayacak işletme serma­
yesinin tahsisi için borç vermektedir. Ayrıca şirketler,
kalkınma projelerinin finansmanı için KERA'ya başvura­
bilmektedirler.
C — Diğer Teşvikler
1 — ihracatın Teşviki
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, ihraç ürünlerinin pazarlanmasını teşvik amacıyla pazar araştırmaları, yurtdışı satış
organizasyonlarının oluşturulması ve ihracat broşürleri çı­
karılması konularında yardımlarda bulunmaktadır. Ayrı­
ca, yurtdışında yapılan ticari fuarlara katılmak isteyenlere
de bu yardımlardan faydalanma imkanı tanınmaktadır.
2 — Ürünlerin Geliştirilmesi
Devlet, yeni ürünlerin ve üretim metodlarınm gelişti­
rilmesinde, teknik know-howlarm yaygınlaştırılmasında des­
tek olmakta ve bu konularla ilgili girişimler için kredi
vermektedir. Bu destek, öncelikli olarak uluslararası piya­
salarda rekabet edebilecek yeni ürünlerin geliştirilmesin­
de sağlanmaktadır.
Devlet ayrıca, araştırma enstitülerinde, üniversiteler­
de ve belirli kooperatif araştırma enstitülerinde iş hayatın­
da faydalı olacak sınai uygulamaları geliştirmek amacıyla
yapılan araştırma projelerini de finanse etmektedir.
III
YABANCI SERMAYE
Finlandiya Merkez Bankası, yabancı sermayenin kâr
transferine yada yatırımlardaki sermaye payının anayur­
da dönmesine hiç bir kısıtlama getirmemiştir. Ancak trans­
ferin gerçekleşmesi amacına uygun olarak izin alınması
gerekmektedir. Diğer yandan Merkez Bankası, yabancı şir­
ketlerin şubelerine verilen kredi miktarı ve koşullarıyla, bu
iç krediler için yurtdışından istenen teminat miktarını be­
lirler.
Yabancılar, Helsinki Borsasından, yetkili bir banka ara­
cılığıyla yada konvertibl hesap açarak hisse senedi alabilir­
ler. Yabancıların aldığı bu hisse senetleri yetkili bir
bankanın muhafazası altına alındığında yabancıların bun­
ları yine yetkili banka aracılığıyla satmasına ve konvertibl
bir para karşılığında bu geliri kendi ülkesine götürmesine
izin verilir.
Yabancı bir ülkeye yapılacak doği'udan yatırımlarda Fin­
li bir şirketin sermaye payı % 20'yi aşıyorsa Devlet konse­
yinin (Council of State) onayı gerekmektedir.
_ Bu onay genellikle orman sanayi, madencilik sektörü ve
diğer geleneksel kollar dışında yapılacak olan yatırımlar için
verilir. Yatırım sermayesinin doğrudan transferi için Mer­
kez Bankasından izin alınması gerekmektedir. Söz konusu
yatırım Devlet Konseyince onaylanmış ise Merkez Bankası
tranfser yetkisini de verir.
A — Finlandiya'da Temsilcilik A ç m a
Temsilcilik İlişkileri 1 Ocak 1976 yılında yürürlüğe gi­
ren 389 sayılı Kanunla düzenlenmektedir. Temsilcilik söz­
leşmesinde . taraflar kendi özel şartlarını belirlemekte
serbesttirler. Ancak bu serbestlik Fin Kanunlarıyla sınır­
landırılmıştır.
Temsilcilik sözleşmesinin sona erme tarihinden itibaren
taraflar aynı sözleşme çerçevesinde çalışmaya devam eder­
lerse sözleşme devam ediyor sayılır. Her iki taraftan birinin
iflası halinde sözleşme kendiliğinden sona ermiş olur. Ayrı­
ca, aşağıda belirtilen durumların saptanması halinde her iki
taraf da yükümlülük altına girmeden tek taraflı olarak söz­
leşmeyi feshedebilir.
1 — Sözleşmenin tasdik ve kabulüne yansıyan sahtekar­
lıklar.
2 — Yazılı bir anlaşma yapmayı reddetme.
3 — Diğer tarafın çıkarlarına zarar verme yada güveni
kötüye kullanma.
4 — Sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmeme.
B — Özel tş Kurma
Finlandiya'da kendi adına iş yapmak isteyen bir yaban­
cı, iş izininin verilmesi için o bölgedeki İlk idaresine (laaninhallitus) başvuruda bulunur. Genellikle bu izin yalnızca
Finlandiya'da oturan yabancılara verilmektedir.
İzin başvurusunda, yapılmak istenen iş açık ve tam ola­
rak belirtilmelidir. Başvuran kişi hakkında özel bilgileri içe­
ren ve resmi bir makamdan alınmış bir belgeyle birlikte,
kişinin vasilik altında olmadığı ve temyiz kudretine sahip
olduğunu gösteren mahkeme raporu gerekmektedir. Bun­
lara ek olarak, devlet yada yerel idare birimine ait 3 yıllık
vergi ve diğer kamu harçlarının ödendiğinin tevsiki gerek­
mektedir. Bu amaçla vergi dairesinden alınmış ve vergile­
rin toplam tutarını gösteren bir rapor istenmektedir.
Yürüteceği iş için izin almış olan yabancının ayrıca ça­
lışma izni alması gerekmez. İş kurma izni verildikten son­
ra Ticaret Siciline tebligat yapılır.
C — Ş u b e Açma^
Bu konuda Merkez Bankası'mn izni gerekmemektedir.
Yabancı bir şirket Finlandiya'da şube açmak istediğinde II
İdaresinden iş kurma izni almalıdır. İş kurma izni için yu­
karıda açıklanan gerekli evrakların yanısıra şube açmak is­
teyen şirketten, kendi ülkesinde tescil edilmiş olduğuna dair
belgelerde istenir. Yine 3 yıllık bir süre için her türlü vergi
ve kamu harçlarının ödendiğinin tevsiki gerekmektedir.
İş kurma izni alındıktan sonra, Ticaret Siciline şubenin
açılmasına ilişkin beyande bulunulmalıdır.
Ayrıca, yabancı şahıs yada yabancı şirketin şubesinin
Finlandiya'da mukim bir Finliyi, kendi yokluğunda işler iyürütecek kişi olarak göstermesi gerekmektedir.
D
Sermaye Transferleri
Finyandiya'da ve Finlandiya dışında oturan kişiler ara­
sındaki anlaşmaları Fin Döviz Mevzuatı düzenlemektedir.
Finlandiya'da tescil edilmiş bir şirketin mülkiyetine bakıl­
maksızın daimi ikamet yeri yeri bü ülke sayılmaktadır. Bu
nedenle yabancı mülkiyetindeki şirketlere de yerli şirket­
lere uygulanan mevzuat uygulanmaktadır.
Merkez Bankası, Finlandiya'da oturan bir kişiye, ülke
dışından bir kişinin yatırım sermayesi yollamasına izin ve­
rebilir. Böylece, pratikte, Merkez Bankası yabancı yatırım­
cının doğrudan kendisine değil, onun Finlandiya'daki
temsilcisine izin vermiş olur.
Merkez Bankasının iznine tabi diğer durumlar:
— kârların transferi,
— yatırımdan vazgeçilmesi halinde sermayenin yurt dı­
şına çıkarılması,
— yardım (sübvansiyon) mahiyetindeki şirket kredi ta­
lepleri,
— bir iç borca teminat olarak yurtdışından sağlanacak
kefaletlerdir.
Merkez Bankası, kârların yurtdışına transferine ve ya­
tırımı sermayesi net payının ülkeye dönmesine kısıtlama ge­
tirmemiştir. Ancak konunun takibi amacıyla izin şartı
getirilmiştir. Bununla beraber, Merkez Bankası şirketlere
verilen sübvansiyon miktarları ve şartlarıyla, iç borç temi­
natı olarak yurtdışından sağlanacak kefalet miktarlarım­
da belirler.
ÜÇÜNCÜ KISIM
ZİYARETÇİLER İÇİN YARARLI BİLGİLER
-
59 -
I - ÜLKEYE GÎRİŞ
A
Vize
Türk vatandaşlarına vize uygulanmaktadır.
Vize süresi en çok 3 ay olup, isteğe göre 1 yada daha faz­
la giriş için kullanılabilir. Vize muamelelerinde ücret talep
edilmemekte ve vize formunun doldurularak 3 adet vesika­
lık fotoğrafla birlikte verilmesi yeterli olmaktadır.
B —- Sağhk Koşulları
Kamu Sağlık Standartları son derece geliştirilmiş bir se­
viyeye ulaşmıştır. Tıbbi faaliyetler oldukça yoğundur. Ül­
keye giren ziyaretçilerden hiç bir aşı belgesi istenilmemek­
tedir.
C — Gümrük Koşulları
Gümrük mevzuatı, ülkeye giren ziyaretçilerin 1 şişe şa­
rap, 200 adet sigara, 250 gr. tütün 25 kg. gıda maddesi, 2
litre birayı beraberlerinde gümrüksüz olarak ülkeye sokma­
larına izin verir.
18 yaşından küçükler alkol, 18 yaşından küçükler bera­
berlerinde tütün sokamazlar.
D — Para Birimi
Para birimi Fin Markkasıdır. 1973 yılından beri serbest­
çe dalgalanmaktadır. 1985 yılı itibariyle 1 ABD Doları 6.20
Fin Markkası idi. Banknotlar 10, 50, 100, 500, 1000 ¥Iarkkaîık kupürlerdir.. Tedavüldeki madeni paralar ise 1 ve 5
markkadır.
Ülkeye getirilecek döviz bir sınırlamaya tabi değildir.
Ziyaretçiler getirdikleri miktarda dövizle Fmk'sını ülkeden
çıkarmakta serbesttirler. Fin vatandaşları ülkeden en faz­
la 10,000 Fmk çıkarabilirler.
E — Ülkeye Ulaşım
İstanbul'dan Helsinki'ye Finnair ile gidilebilir. Bunun
yanısıra, Türk Hava Yolları, Avusturya Hava Yolları ve İs­
kandinav Hava Yollarıyla aktarmalı olarak ulaşım müm­
kündür. Havayolu ile Vantaa Havaalam'na gelinir. Buradan
yaklaşık 16 Km. olan Helsinki'ye taksiler çalışmaktadır.
Çok sayıda feribot İskandinav ve Alman limanlarından
Helsinki, Turku ve Vaarso'ya haftalık seferler yapmakta­
dır. Ayrıca New York, Londra, Paris, Amsterdam, Brüksel,
Zürih, Frankfurt, Hamburg ve tüm İskandinav başkentle­
rinden Helsinki'ye günlük uçuşlar yapılmaktadır.
-61--I I ^ Ü L K E D E İKAMET
A ^ Oteller
. Otel rezervasyonlarmıri ülkeye gitmeden önce yaptırıl­
ması tavsiye edilir. Ancak ülkeye gidildikten sonra Helsin­
ki'de bulunan Hotel Booking Office'den (Otel Rezervasyon
Bürosu) yararlanılarak da otel rezervasyonu yaptırılabilir.
Be bıiroîien adresi:
•
Hotel Booking Office
3 Railway Station Square
Tel: 171 133
Bu büronun çalışma gün ve saatleri aşağıdaki gibidir.
-— Eylül — Mayıs aylarında Pazartesi —- Cuma günleri
saat 09.00 - 18.00 arası.
~ Haziran — Ağustos aylarında Pazartesi — Cuma gün­
leri saat 09.00'- 21.00 arası.
Cumartesi : Saat 09.00 - 19.00 arası
Pazar
.: 12.00 - 19.00 arası.
Ücretin içine % 15 oda servis ücreti dahildir. Resepsi­
yon memuru bahşiş talep etmez ancak oda servisi için ge­
len görevliye 10 markka civarında bahşiş verilebilir. Birinci
sınıf otellerde oda ücretleri 84 - 85 dolardan başlamaktadır.
Turistik tarifeli otellerde ise 35 dolardan başlamaktadır, (do­
uble). Restorant ve barlarda da servis ücreti faturaya dahil­
dir. (% 14-15) Belli başlı oteller ve adresleri şöyledir:
Helsinki: Hallituskatu 12 (telex : 12 — 1022)
Hesperia: Mannerheimintie 50.00260. Telex: 12 - 2117
Inter - Continental: Mannerheimintie 46 — 48, 00260
Telex: 12 - 2159
Kalastajatorppa: Kalastajatorpant 1,00330
Telex: 12 - 1571
Marski, Mannerheimintie 10, SF-00100 Telex: 12 - 240
Palace Hotel: Etalaranto 10,000130 Telex: 12 - 1570
Vaakuna: Asemo - Aukio 2,00100 Telex: 12 - 1381
B — tş G ö r ü ş m e l e r i
Finlandiya'da genelde etikete önem verilmemektedir. Bu
nedenle işadamlarının katı kuralları yoktur. Kartvizit kul­
lanımı yaygındır. İş adamlarının, ziyaretçilerini saunaya da­
vet etmeleri alışılmış bir adettir. Öğle yemeklerinde iş
görüşmeleri yapmak mümkündür. (12.00 - 14.00 arası)
îş görüşmeleri için en uygun dönem Eylül, Ekim, Ka­
sım aylarıyla Mart, Nisan, Mayıs aylarıdır. En çok tatil ya­
pılan Haziran - Ağustos ayları arasında randevu alınması
tavsiye edilmez. Özellikle Cuma - Pazar günleri için rande­
vu almak mümkün olmayabilir. Ayrıca Noel öncesi ve son­
rası haftalarla. Paskalya Yortusundan önceki haftalarda
tatil nedeniyle iş görüşmesi yapmak oldukça güçtür.
C - Giyim
Finlandiya'mı! iklimi gözönünde bulundurulursa, ziya­
retçilerin giyim bakımından hazırlıklı gitmeleri tavsiye edi­
lir. Uzun ve sert geçen kış nedeniyle ziyaretçilerin 1 Ekim
ve Mayıs ayları arasında kalın bir palto ve şapka, Haziran
ve Ağustos ayları arasında ise sürekli yağmurlar nedeniyle
bir yağmurluk bulundurmaları faydalı olacaktır.
B — Şehir îçi Ulaşım
Ülke içinde birçok şehirde sürekli taksi, otobüs ve tranvay servisi hizmet vermektedir. Uzun mesafeli tren ve oto­
büs taşımacılığı ve yeterli düzeye ulaştırılmış karayolu ağı
ile ulaşım oldukça gelişmiştir.
Taksiler gece 23.00 dan sonra, tatillerde ve Pazar gün­
leri normal taksimetre ücretinin üstüne ekstra ücret talep
etmektedirler. (10 - 12 Fmk) Ayrıca bahşiş vermek gerek­
memektedir.
E — Haberleşme
Uluslararası telefon haberleşmesinde Finlandiya'nın ko­
du 358'dir. Türkiye örneğinde 9/9358 — olmaktadır. Başkent
Helsinki'nin kodu ise O'dır. Mevcut telefon ağı son derece
yaygınlaştırılmış olup 1982 sonu itibariyle 2.654.652 tele­
fon kullanıldığı saptanmıştır.
™ 64 F — Çalışma Saatleri
Haftada 5 gün - 40 saat çalışma sistemi 1971'de uygu­
lanmaya başlanmıştır. Özel bürolardaki çalışma saatleri de­
ğişebilmektedir. Ancak genellikle çalışma saatleri aşağıdaki
gibidir:
1. Özel İşletmeler: Pazartesi - Cuma günlerinde 08.00 16.30 arasıdır. Bazı işletmeler bu saatleri yazın uygular. Ey­
lül - Mayıs aylarında 08.00 - 16.15 arasında çalışırlar.
2. Bankalar: Pazartesi - Cuma günlerinde 09.15 - 16.15
arasıdır.
3. Kamu Kuruluşları: Pazartesi - Cuma günlerinde 09.00
-17.00 arasıdır. Kışın Pazartesi günlerinde 09.00-18.00 arası
çalışırlar.
4. Postaneler: Pazartesi - Cuma günlerinde 09. - 17.00
arasıdır. Kışın Pazartesi günlerinde 09.00 - 18.00 arası ça­
lışırlar.
Hafta sonu tatili Cumartesi ve Pazar'dır.
Helsinki Demiryolu İstasyonun'da Pazartesi - Cumarte­
si günlerinde saat 08.30 - 20.00 arası, Pazar günlerinde ise
saat 12.30 -19.00 arası döviz değiştirilebilir. Ayrıca hergün
07.00 - 23.00 arası Vantaa Havaalımnda da döviz değiştir­
mek mümkündür.
G — R e s m i Tatil v e B a y r a m l a r
1987 ve 1988 yıllarındaki resmi tatil günleri aşağıdaki
gibidir:
1987
Yeni Yıl Tatili
Epiphany (Dini Bayram)
Good Friday (İyi Cuma)
Easter (Paskalya Yortusu)
May Day Eve and Day
Ascension Day
Whitsun
Midsummer Eve and Day
Bütün Azizler Yortusu
Bağmı sizlik Günü
Noel
1 Ocak
10 Ocak
17 Nisan
1 9 - 2 0 Nisan
30 Nisan - 1 Mayıs
23 Mayıs
6 - 7 Haziran
19 - 20 Haziran
31 Ekim
6 Aralık
2 4 - 2 5 - 2 6 Aralık
1988
1 Ocak
9 Ocak
1 Nisan
3—4 Nisan
30 Nisan - 1 Mayıs
7 Mayıs
2 1 - 2 2 Haziran
2 4 - 2 5 Haziran
5 Kasım
6 Aralık
2 4 - 2 5 - 2 6 Aralık
H — Yerel Zaman
Finlandiya, Greenwich Saat Ayarından 2 saat ileridir.
Türkiye ile saat farkı yoktur.
ı - Elektrik, Su
Elektrik akımı 220 volttur. Sanayide kullanılan elek­
trik 380 volttur. Su temiz ve mikropsuz olup, çeşme suyu
rahatlıkla içilebilir niteliktedir. Elektrik su ve havagazı hiz­
metlerini her ilin kendi Belediye'si sağlamaktadır.
1 — Basın
Finlandiya'da mevcut 89 adet günlük gazetenin toplam
tirajı 2.6 milyondur. Ülkede yetişen nüfusun % 93'ünün ga­
zete okuduğu tahmin edilmektedir. Reklam gelirleri bu ya­
yınların toplam gelirinin % 73'ünü oluşturmaktadır.
En çok okunan günlük gazete Helsingin Sanomat'tır. Di­
ğer önemli gazeteler sırasıyla Aamulehti Sanomat, Maasseudun Tulevaisuus, Uta - Sanomat'tır. Ayrıca, 60.650
okuyucusu olan ve ticare haberleri içeren günlük Kauppalehti gazetesi çıkmaktadır. Bu gazetenin yayıncısı Powers
Int, I n c . . olup adresi aşağıda belirtilmiştir.
— 551 Fifth Ave., N . Y . , N . Y 10017
Periodik olarak çıkan yaklaşık 1000 yayın vardır.
Helsingin Sanomat'm adresi:
— Dow Jones International Marketing Services,
22 Cartland St. N . Y . . N . Y . 10007
Periyodik yayınlarda reklam vermek isteyenlerin aşa­
ğıdaki adreslerden bilgi edinmeleri mümkündür.
— Finnish Newspaper Publisher's Association,
Kalevankatu 4, 00100 Helsinki 10
— Association of Finnish Advertisers,
Mechelininkatu 21 A, 00100 Helsinki 10
— Finnish Association of Advertising Agenciers,
P.Roobertinkatu 13B, 00130 Helsinki 13
-
67 -
J — R e k l a m Acentaları:
Fin reklam acentalarının birçoğu Association of Finnish
Advertisers yada Finnish Association of Advertising Agen­
cies kuruluşlarına bağlıdır. Bu acentalar araştırma, basım,
halkla ilişkiler ve üretim gibi bir çok konuda yoğun hizmet­
ler sunmaktadır.
Gıda maddeleri ve eczacılığa ait maddelerin reklamın­
da detaylı düzenlemeler getirilmiştir.
Tütün, belirli ilaçlar ve alkollü içeceklerin televizyonda
reklamına izin verilmeyebilir. Ticari ve yabancı basında al­
kollü içkilerin teşviki yasaklanmıştır. Bu düzenlemelerle il­
gili bilgiler aşağıdaki adresten edinilebilir:
— State Ministry for Social and Health Affairs
Sneel - maninkatu 4 - 6, 00170 Helsinki 17
III -
FUARLAR
Finnish Fair Corporation (Fin Fuar İşletmesi) programı­
na göre 1987 yılında yapılacak olan fuarlar aşağıda göste­
rilmiştir.
— Fin Moda Fuarı: Ocak sonu Ağustos sonu
— Fin Çizme ve Ayakkabı Fuarı: Şubat sonu Ekim Başı
— Helsinki Uluslararası Bot Shown: Şubat
— Helsinki Uluslararası Bahar Fuarı 33: Mart
— Habitare - Mobilya ve Iç Dekorasyon: Eylül
— Fin Tec - Helsinki Uluslararası Teknik Fuarı Makina
gereçleri : Eylül
— Spor Malzemeleri Müşteri Günleri: Mart Sonu
Ekim Sonu
Daha detaylı bilgi almak isteyenlerin başvurabilecekle­
ri adres aşağıda verilmiştir.
— The Finnish Fair Corporation
P.O.Box 21
SF - 0 0 5 2 1 Halsinki 52
Tel: 431 31 Telex: 124500 prod sf
IV - FAYDALI ADRESLER
~ T.C. Helsinki Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Mü­
şavirliği
Runebergunkatu 4/A15 Helsinki 26 FINLAND
Tel: 444410 - 448811
— Helsinki Ticaret Odası
Helsingin Kauppakamari
Kalevankatu 12, SF - 00100 Helsinki 10
Tel: 644601
— Merkezi Ticaret Odası
Keskuskauppakamari
Fabianinkatu 14 A, SF - 00100 Helsinki 10
Tel: 650133
Fin Dış Ticaret Acentaları Federasyonu
Ulkomaankaupan Agenttiliitto ry
Mannerheimintie 42 A
SF - 00260 Helsinki 26
Tel: 446768
Fin Dış Ticaret Birliği
(Suomen Ulkomaankauppaliitto ry)
P.O. Box 908 SF - 00101 Helsinki 10
Tel: 69591 Telex: 121696 trade sf.
- Board of Customs (Gümrük Kurulu)
(Tullihallitus)
Erottajankatu 2 SF Helsinki 12
Tel: 6-141
Telex: 121559 tuhl sf
- Import and Export Permits
(Lisenssivirasto)
Hakaniemenkatu 2 SF - 00530 Helsinki 53
Tel: 7061
- Ticaret ve Sanayi Bakanlığı
(Kauppa - Ja Teollisuusministeriö)
Aleksanterinkatu 10 E
SF - 00170 Helsinki 17
Tel: 1061
- Helsinki Turist Enformasyon Bürosu
(Helsingin Kaupungin Matkailutoimisto)
Pohjoisesplanadi 19
SF - 00100 Helsinki 10
Tel: 169 3757
BİBLİYOGRAFYA
• The Economist Intelligence Unit, Country Profile, Fin­
land, 1986 - 87 ve 1987 - 88
- The Economist Intelligence Unit, Country Report Vol.2
ve 3,1986.
• Economic Survey, 1986 Finland.
Ministry of Finance Economics Department.
- OECD Economic Surveys Finland 1985 - 1986
- National Budget for 1986 - 87
Ministry of Finance Economics Department.
- Helsinki Ekonomi ve Ticaret Müşavirliği
Finlandiya Raporu, 1985.
- Expofters's Guide to the Finnish Market, 1984
Infirmation manual for the exporters of developing co­
untries
- Exporter's Encyclopedia 1986 - 87
Dun's Marketing Services. (a:502 — 510)
- Finland as a frading Partner. Helsinki 1983
- D ü n y a Gazetesi 29 Kasım 1985 Finlandiya Etüdü
- International Monetary Fund Annual Report. 1985
Exchange Arrangements and Exchange Restrictions.
(S:201 - 205)
- Establishing a Business in Finland, 1980
- Setting Up In Finland, 1981
Ministry of Trade and Industry.
Commission for Foreign Investment.
- FAO Production Yearbook 1985 Vol.39
E K L E R
I - SEÇİLMİŞ MALLAR İTİBARİYLE FİNLANDİYA'NIN
İTHALATI
Kaynak : UNITED NATIONS
COMMODITY TRADE STATISTICS
1984
Series D.Vol. XXXIV. No. 1 - 5
n - TÜRKİYE'NİN FİNLANDİYA'YA İHRAÇ ETTİĞİ MAL­
LARIN G.T.İ.P.'LARI İTİBARİYLE LİSTESİ
Kaynak : DİE YILLIK İHRACAT İSTATİSTİKLERİ
m - FİN MARKKA'SININ 1980 - 1986 YILLARI ARASIN­
DA DOLAR CİNSİNDEN DEĞERİ
(IMF'nın Fin İstatistiklerine göre)
1 - SEÇİLMİŞ M A L L A R İTİBARİYLE FİNLANDİYA'NIN İTHALATI
Toplam İthalat : 1 2 . 4 4 2 . 4 0 6 . 0 0 0
—
—
—
—
—
—
—
—
—
Gıda ve canlı hayvan
Sebze ve Meyve
Meyve, sert kabuklu meyve (kuru-yaş)
Kahve, çay, kakao, baharat
Hammaddeler - (yakıtlar hariç)
Mantar ve ağaç
Kağıt hamuru, ağaç kırpıntısı
Ham gübreler, mineraller
Diğer mineraller
Demir içeren metaller
Ana metaller
Bakır :
Nikel :
Çinko :
— Mineral yakıtlar
- Kömür, kok, briket
— Kömür, linyit, k.tozu
— Diğer kömürler
- Briket, kok, yarı kok
— Petrol ve p.ürünleri
— Rafine petrol ürünleri
— Gaz yağı (Sovyetlerden)
- Fuel oil (
"
)
— Kimyasallar
— Organik kimyasallar
— İnorganik "
- Plastik maddeler
— Polimerizasyon
— Kauçuk mamuller
— Kağıt, mukavva
— Tekstil ipliği ve dokumalar
— Tekstil ipliği
— Pamuklu dokumalar - örgü
— Metal içermeyen mineraller
— Demir — çelik
— Pik demir
Bin Dolar
671.617
197.772
123.997
269.876
828.520
235.152
194.289
127.029
88.397
190.735
131.208
40.178
32.921
51.293
3.107.866
250.250
139.911
134.776
110.339
2.668.697
669.358
310.364
293.722
1.186.770
182.687
166.587
370.497
243.339
108.569
72.478
452.858
113.794
81.958
150.385
384.723
60.934
Türkiyenin Payı
2.737
2.298
1.809
1.809
4.757
—
-
2.552
2.552
—
—
—
—
—
—
—
—
—
379
-
379
—
—
—
223
—
—
Demir içermeyen metaller
Aliminyum :
Aliminyiım — işlemniş :
Nikel — işlenmemiş alaşmı :
Bakır:
Bakır — alaşım - işlenmiş
Enerji üretim teçhizatı
Traktör
Metal — işleme makinaları
Büro makinaları, teçhizatı
Otomatik veri - işlem teçh.
Telek om inik as yon ve ses cihazları
Elektrikli makinalar.
Transistörler, supaplar
Taşıt araçları
Yolcu motorlu araçları (otobüsler hariç)
198.403
101.655
70.279
21.998
55.124
33.546
243.272
99.300
97.274
398.415
255.657
280.912
568.062
129.556
819.618
375.521
Tırlar, kamyonlar
Motorlu araçlar parça ve aksesuarı
Diğer ulaşım teçhizatı
Giyim ve aksesuar
Ölçü ve kontrol aletleri
Fotoğrafçılık teçhizatı ve optik aletler
165.071
208.099
201.266
208.768
130.665
139.176
I
I
I —
I
I I I
I M
I
»n <•
S S
a
I —
-
-
H
-
I I I I
^3
X -J
02
IN ©
P
1
O
i I I
< CO
CO
Z Z Z Z Z
Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z
p
p
p
p
H
H
f- H
p
p
p
p
p
p
p
p
p
' H- H- (- I- F- T-
H
p
o
I-
H
Z ZZZZZZ ZZZZZZZ
o o o oo o o ooooooc
K
H I- 1 - T- H- H- (- H h - h - H - l
o
Z
o
-
h-
ZD
i s
Z<
2?
i
5
Z
•J =
Z
=
N
<
N
<
UJ h-
3 <Z
u. X
Z 3?.
AO<
T2
/ c
o
o
I
0^
ui >
— r--a0O—
^ _J
vî
—o o o o o
S^"^^^^
Ü
I
i!
ta.
t^F ZUG
C/) T/Î
UJ
UJ
-T
>
>_
UJ
<
Q
Q
< u 09 ~ z: 2 £^
<O
N 0^ I I I I UJ 3I
o 3 =5 3 3 N Od Od 5^
>• I
< H ^ i
:3 D :J 3
3 ÜJ (- I H tj uı
O :aî :^ :^ :^ - O
t I I I i
<2 K H
^
:r S > ul S
5 Od Qd od N
« NJ U» 2 o: > UJ 2J
:^ Z Z Z Z O A T/3 O UJ < < C/>C/Î
—(N — <
>
Od
uı
:>
UJ
N
0*^00000
FS M r i fN I*) '*» '«S •»»"'
vî ^ ^
r-' r-'
o o o o o o o o o o o
o o o o o o o
§ § § § § § § § § § §
>Q«-l<*)"«»-M^O—
IH
o
<
-
1^ < _ >^
^^>3 5
>• 33 > ca >
UJ jj
u < ^
3?
?
»/i
o o o c o
O O r ^ OZ Of v
n ^o
r4 «n r i
r-
Ov" vd —
^
\
\
fv,
—
NO 00
r l On
I
îS8
I :S
r—
I I I
I
İ
l
l
i
1 I I. 1 - ^
ON —
0 N , , 0 N , O ' ^ n r < , » ' r-ı ^
^
o o . o
s o ^ , - ^
—
Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z
ZZZZ
ZZ
.WZZ z
z
z
z z
z z z z z z
z
ooooooooooo
oooo
oo
Qo o
o
o
oo
oooo oo
o
o
W
J
.OOÜJ
^
w5H
215
gn"! 5 s
g ttittiiit'd^
i
2
t
2 i
ÖSS g s s
3 «j:;2>
iE
»r> «r> m
^
I
O
I
Z
z
<N
I
I
I
I
I I
I
I
I
I
I
I
I
'«o
i
ZUJZlJJZZ
U J Zz
UJ
UJ
Ü J ZZ
o
•^p,^^.
<g
UJZ
ZZUJ
Z Z Z
Z Z
Z '
<^
d —
^ z
OUJ
II
< =:
i- a
O H
11
1^
o o
>-
UJ
s
1^
O UJ
— z
I
<
d
i
>
^
H
^§
^
O
O
Z H
üJ <
UJ
. t/5•o. û
a:
13?
2?
21
7><UJ
. -î^ ^ UJ
Of >
UJ
<
5?
-j —
UJ
» i UJ
O
o o
^ UJ C/>UJ
^ uı
O 3^
>£
< z
z
d
İu t3!
>
UJ û
:««^Z
< ui
_ -J
Û. ^ Di ^ - <
Olcoo
îti
>
n-3 O C/>
Z 1/5 UJ
c
d ö
00 00
•D
I I .
1
t
::i
I
I
-
lİ"
I I
^
g
1
I I I
-
I I
^
1
I
1
^
1
I I
I I
I
I
I
1 ^
ı n i ı ı i ' " ' ^
I
I •
<^ 1 I
I
^
I
I
I
-
I
i
'
i ' a J
I
I I
I
I
I I
I
-
:2
I
'
o
<
z
z z z
z z
z z
Z Z W z
TL'Z.T.
Z UJ
o Q
z
z z
g g ggşg gg g
Q
z
o
z
o
UJ
z
UJ
UJ
Q^
UJ
3
>-
O
o
Q
o
w-
ai
-J
>- « w
UJ ^
<
c^-
1
-J
j o
t/3 —
-İî
UJ
Oİ Di
UJ UJ
Q <: <
Q û <a
.
ili
UJ
[/).< < ıit< 0^ 'a<H5 î 5 İ
ili 1 UJ
U J C O C S U J C Q O U J <
rs
Q. —
,J
Ö
Or-
rl
r<
q
1
Ö
Ö
<
ol
as
< d < 3?
5
r-r-r-
2; S S
-»T
r-r-
S
rİ ri
r-r-
r-ocao
©2
rn
oo
oo
-«T-'
ooac
H
a. tn a. o <
û >
2;
®
o
—
Ş2
rn
^
g3)-p^^-
0 0 0
Ov — o .
—*
- 5 _ 5
o
OC 30
o
ro' 'W no
00
^
^
^
<N
* ıı-C
»ri
"»
^
« rn ^ r»)
wa fs
«
«
v«
S ^ « f*i•
<^ s— -
^^ 2î
m (N
»N
od ^^
o o>
«N n bs
'«f ON
\o
m so -^j-
C/>U Z
< 9 O 2
CO H S
ö z
0£
3
Z
H
>
S3
S?
UJ
<
IL
!
O
H
UJ
— İ4
z
UJ
Ü
o
— -s «
2 -
2°
(N
o
V) c
?
r*i —
lO —
00 ?s
2? >-
m. 1980 yılında 1 Dolar - 3.73
1981 yılında 1 Dolar - 4.31
1982
"
" " -4.82
1983
"
" " -5.57
1984
"
" " -6.01
1985
"
" " -6.20
13 Ağustos 1986 1 Dolar -
Markka
Markka
Markka
Markka
Markka
Markka
4.95 Markka
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

321işletme

2 Cards oldcity

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

Create flashcards