endokrin sistem hast.

advertisement
ENDOKRİN SİSTEM CERRAHİ HASTALIKLARI TANI
YÖNTEMLERİ VE HEMŞİRELİK BAKIMI
Endokrin, üreme, metabolizma, büyüme ve
gelişmeyi kontrol eden salgı bezlerinin oluşturduğu
bir sistemdir.
Vücudumuzda salgı yapan üç tip bez bulunmaktadır.
İç Salgı Bezi: Endokrin bezden üretilen salgıları
direkt kana verirler. Bu salgılara hormon adı verilir.
Dış Salgı Bezi: Endokrin bezden üretilen salgıları
kanal yolu ile iletirler. Bu salgılara enzim adı verilir,
(gözyaşı, tükrük, terbezi gibi)
Karma bez: Ürettikleri hormonları kana, enzimleri
de kanala gönderen bezlere karma bez denir.
• Endokrin sistemi oluşturan bezler anatomik
olarak merkezi sinir sistemi, tiroid ve paratiroid
bezleri, gonadlar (erkeklerde testis ve kadınlarda
yumurtalıklar), pankreas, böbreküstü bezleri ve
timustur.
Endokrin Sistemin Cerrahi Hastalıklarında
Kullanılan Tanı Yöntemleri
Endokrin sisteme bağlı patolojilerde cerrahi
girişimler için öykü alınır ve fizik muayene yapılır.
Çeşitli laboratuvar testleri, radyolojik görüntüleme
teknikleri
• Bunlar;
1-Direkt grafi
2-TSH: T3 ve T4 yüksek olan hastalarda
hipertiroidizmden, düşük olanlarda ise
hipotroidizmden şüphelenilir,
3-Tiroit-paratroit USG
4-Bilgisayarlı tomografi (BT):
5-Manyetik rezonans gorüntüleme (MRG)
6-Tiroit ve paratroit sintigrafisi: Sintigrafik görüntüleme,
radyoaktif maddelerden yayılan ışınların özel
tarayıcılar tarafından algılanıp çeşitli sistemlerden
geçirildikten sonra özel bir yazıcı ile film veya kâğıt
üzerinde çizilen noktacıklar hâlinde ya da bilgisayar
ekranında gösterilmesidir.
7-ACTH testi
•
•
•
•
Hemşirenin Sorumlulukları
Hemşire, tanı yöntemleri ile ilgili girişimleri
uygular, tanıya yönelik hasta eğitimi yapar.
Sonuçlarıyla ilgili doktor veya diğer sağlık ekibiyle iş
birliği yapar.
Tanı yöntemleri hastaya uygulandığında olabilecek
belirti/bulgu ve komplikasyonları ayırt eder, gerekli
tedbirleri alır.
Tanı yöntemlerinin hastada oluşturacağı risk
faktörlerini bilir.
Hastalıkların fizyopatolijisini bilir.
Hipertiroidi
• Hipertiroidi ya da hipertiroidizm, tiroit bezinin fazla
çalışmasıyla ortaya çıkan hastalık tablosudur
• Hipertiroidizmde tiroit bezi, normalin 2-3 katı büyür.
Hipertiroidive neden olan faktörler şunlardır:
• Graves hastalığı,
• Tiroid bezindeki sıcak bir nodülden aşırı hormon
salgılanması,
• Tiroid bezinin iltihapları (tiroiditler),
• Aşırı iyot alınması,
• Fazla miktarda Levitron, Tefor gibi tiroid hormonu
ilaçlarının alınması.
Belirtiler ve Bulgular
• Sıcağa karşı tahammülsüzlük
• Aşırı terleme
• Yavaş başlayıp giderek artan kilo kaybı
• Çeşitli derecelerde ishal
• Kas zayıflığı
• Sinirlilik
• Psikolojik bozukluklar
• Çabuk ve aşırı yorgunluk
• Uykusuzluk
• Ellerde titreme (tremor)
• Ekzoftalmi
•
•
•
•
•
•
•
•
Tanı Yöntemleri
Hastanın şikayetleri
Fizik muayenede gözle görülecek kadar troid
bezlerinin büyümüş olması
Tiroid ultrasonografisi yapılır
Kan ve idrar laboratuar tetkikleri (T3-T4-TSH)
Tiroid sintigrafisi
Tedavi
Radyoaktif iyot tedavisi
Tıbbi tedavi (troid hormonu yapımını durdurucu ilaçlar
verilerek yapılır).
Cerrahi tedavi (subtotal ya da total tiroidektomi) Tiroid
bezinin bir kısmının veya tamamına yakınının
ameliyatla alınması.
• HEMŞİRELİK BAKIMI
• Hastanın stressiz sakin bir ortamda olması sağlanır.
• Hastanın önerilen ilaçlan düzenli zamanında
kullanması sağlanır.
• Hastaya ve yakınlarına hipertroidizm, cerrahisi ve ilaç
tedavisi hakkında bilgi verilir.
• Hastaya ve ailesine psikolojik destek sağlanmalıdır.
• odasının ara ara havalandırılması gerektiği, ve
ateşinin yükseldiğini hissettiğinde soğuğa yakın ılık su
ile duş alması gerektiği anlatılır.
• Hastanın yaşam bulguları takip edilmelidir.
• Hastaya cerrahi girişim yapılacaksa ameliyat öncesi,
ameliyat sırasında ve ameliyattan sonra standart
hemşirelik bakımları uygulanır.
Paratiroid Bezi Hastalıkları
• Paratiroid bezleri tiroid bezinin arkasında ve yapışık olarak
bulunur ve 4 adettir. Kanda kalsiyum düşük ise paratiroid
hormonu salgılanır kan kalsiyumunu yükseltir. Kanda
kalsiyum yüksek ise paratiroid hormonu az salgılanır.
Hiperparatiroidizm
• Paratiroid bezlerinin aşırı çalışmasından oluşan hastalıktır.
Normalden fazla çalışan paratiroid bezleri, çok fazla
paratiroid hormonu üreteceklerinden kan dolaşımında
kalsiyum seviyesinin artmasına neden olur.
• Aşırı salınan hormon; kemiklerdeki kalsiyumun kana
çekilmesine ve bu kemiklerde lezyonlara, kemik erimesine
yol açar. Hormonun etkisi ile böbrekler tarafından idrara
atılan kalsiyum miktarı artar. Bunun sonucunda böbrek
taşlarının oluşması kolaylaşır.
Belirti ve Bulgular
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Romatizma benzeri eklem
ağrıları ve kas krampları
Psikolojik bozukluklar,
depresyon
Karın ağrısı
Bulantı, kusma
Halsizlik
Aşırı idrar yapma
Bilinç bulanıklığı
Kas güçsüzlüğü
Sık sık böbreklerden kum
dökme ve taş düşürme
Nedeni belli olmayan
hipertansiyon
Tanı
•
•
•
•
•
•
Hastanın şikayetleri ve fizik
muayene
Kan ve idrar tahlilleri
Kemik röntgeni
Kemik dansitometrisi
Boyun ultrasonu
Paratiroid sintigrafisi
Tedavi ve Bakımı
• İlaç tedavisi başlanır.
• Diyetisyen ile görüşülerek diyet
düzenlenir.
• Hasta ve yakınlarına hastalık,
beslenme konularında eğitim
verilir.
• Paratiroid dokusu ameliyat
ile çıkartılır.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Cushing Sendromu
Adrenal korteksin hiperfonksiyonu sonucu gelişen tablodur.
Hipofiz bezindeki adenom nedeniyle oluşursa Cushing
hastalığı adını alır.
Belirti ve Bulgular
Yüzü ay dede yüzü görünümü alır.
Omuzlar arasında, ensede ve sırtta kambura benzer yağ
birikimi olur ve buna buffalo hörgücü adı verilir.
Gövdenin alt kısmında cilt üzerinde çatlaklar görülür.
Bitkinlik, kaslarda zayıflık ve güçsüzlük olur.
ödem
Hipertansiyon
Hiperglisemi
Depresyon
Poliüri, polidipsi ve osteoporoz kadınlarda sık görülür.
Bazı hastalarda mental veya psikolojik bozukluklar görülür.
•
•
•
•
•
Tanı
Hastanın şikayetleri ve fiziki muayenesi
bilgisayarlı tomografi
Tedavi ve Bakım
Cushing sendromu adrenal bezlerde, hipofiz
bezlerinde veya karaciğerde bir tümör sonucu
olarak ortaya çıkıyorsa, tümörün alınması veya
adrenal bezlerde ise bezlerin hepsinin alınması en
iyi tedavi şekli olabilir.
Hipofiz bezlerindeki bir tümör için radyasyon
tedavisi bir çözüm olabilir.
Eksik hormonları karşılaması için ilaç tedavisi
başlayabilir.
Feokromasitoma
• Feokromositoma;
adrenal bezin iç kısmı
olan medulla kısmından
köken alan paroksismal
hipertansiyona sebep
olan tümördür. Sebebi
çoğu hastalarda kalıtım
olduğu görülmektedir.
Hastalığın ortaya
çıkmasında stres,
travma gibi durumlar
rol oynar.
Belirti ve Bulgular
• Hipertansiyon görülür,
çarpıntı ve nefes almada
zorluklar başlar.
• karın ve göğüs ağrısı, görme
bozuklukları, uyuşma ve
kasılmalar olabilir.
• Ataklardan sonra görülen
yorgunluk,
• baş ağrısı,
• Bulantı, kusma
• Kabızlık
• Çarpıntı
• Terleme
• Kilo kaybı
• Sinirlilik hali
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Tanı
Hastanın şikayetleri ve fiziki muayenesi
Kan ve idrar testleri
Tomografi
MR
Sintigrafi
Tedavi ve Bakımı
İlaç tedavisi başlanır.
Kesin tedavi cerrahi işlem olarak tümörün çıkartılmasıdır.
Ameliyat öncesi hastanın tansiyon gibi şikayetleri
azaltılmalıdır.
Hasta ve yakınları hastalığı hakkında bilgilendirilir.
Ameliyat öncesi, ameliyat sırasında ve ameliyat sonrası
standart hemşirelik bakımları uygulanır.
•
•
•
•
•
•
•
Tiroid Bezi Tümörleri
Tiroid kanseri, tiroid bezinin hücrelerinden köken
alan bir kanserdir.
Nedeni tam olarak bilinmemekle beraber;
radyoaktif maddelere maruz kalma,
meme, akciğer, böbrek kanserlerinin metastazı.
Belirti ve Bulgular
Boyunda görülen şişlik
Ses kısıklığı
Yutma güçlüğü
Nefes darlığı
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Tanı
Hastanın şikayetleri ve fiziki muayenesi
Kan ve idrar testleri
Ultrasonografi
Sintigrafi
Tomografi, MR
İnce iğne aspirasyon biyopsisi yapılır
Tedavi ve Bakım
Cerrahi girişim uygulanır.
Radyoaktif iyot tedavisi başlanır.
Belirli aralıklarda kontrolünün yapılması gerekir.
•
•
•
•
•
•
•
Paratiroid Tümörleri
Paratiroid bezinin bir büyüme şekli olarak
tanımlanabilir. Çoğunlukla paratiroid tümörleri iyi
huyludur ve adenom adını alır. Paratiroid bezinin
kanseri ise oldukça nadir görülür. Paratiroid tümörleri
sıklıkla hiperparatiroidizme neden olur.
Belirti ve Bulgular
Eklem ağrıları ve kaslarda güçsüzlük, kas krampları
Bilinç bulanıklığı, duygu durum bozukluğu
(depresyon)
Karın ağrısı
Bulantı, kusma
Halsizlik
Çok su içme, aşırı idrar yapma
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Tanı
Hastanın şikayetleri ve fiziki muayenesi
Kan ve idrar testleri
Ultrasonografi
Sintigrafi
Tomografi
MR
Tedavi ve Bakımı
Paratirod tümörünün tek tedavisi cerrahidir.
Nadir de olsa paratiroid tümörü göğüs boşluğunda da yer
alabilir ve göğüs kemiğinin kesilmesini de içeren büyük bir
ameliyatı gerektirebilir.
Paratiroid kanseri, eğer lenf bezi yayılımı yoksa, yapışık
olduğu tiroid lobu ile birlikte çıkarılmalıdır. Lenf bezi
yayılımı varsa o tarafa boyun diseksiyonu gerekir.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Adrenal Bezin Tümörleri
Adrenal medulla kaynaklı tümörlere feokromositoma adı verilir. Adrenal
korteks malign tümörleri adrenokortikal karsinom olarak adlandırılır.
Adrenal korteks kökenli iyi huylu tümörler adrenal adenomlardır.
Belirti ve Bulgular
Halsizlik, yorgunluk, kas güçsüzlüğü
Kan basıncı yüksekliği
sıvı mineral dengesizlikleri
Kilo değişiklikleri
Aydede yüzü görünümü,
Abdominal obezite , ciltte çatlamalar ve renk değişiklikleri
Karın ağrısı
Kadınlarda vücutta kıllanma artışı (hirşutizm), erkeksi vücut şekli ve adet
düzensizlikleri
duygu durum bozukluklarına yol açabilir.
Ayrıca kemiklerde zayıflama görülür
Kan şekeri yükselmesi beraberinde şeker hastalığı gelişebilir.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Tanı
Kan ve idrar testleri
Radyoloji ve nükleer tıp uygulamalarından
yararlanılır.
Sintigrafi
Ultrasonografi
Bilgisayarlı tomografi
Manyetik rezonans görüntüleme
Tedavi ve Bakımı
Adrenal tümörlerde tedavi, tümörün tipi, büyüklüğü,
hormon salgılayıp salgılamaması, adrenal dışında
yayılım olup olmaması, ayrıca hastanın yaşı, klinik
belirti ve bulgulan göz önüne alınarak planlanır.
Özellikle aşırı hormon salgısı yapan tümörlerde
cerrahi tedavi uygulanır.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

TRYF

6 Cards oauth2_google_3b3e6916-5080-45f2-ae61-79434233ea03

Create flashcards