Document

advertisement
Yeniay
Ay Güneş ile beraber doğar ve Güneş ile
batar. Bu evrede Ay gözlemci tarafından
görülemez.
Hilal
Ay Güneşin doğusunda kalmaktadır. Ay - Yer Güneş arasındaki açı çok 90° den küçüktür. Hilal
evresinin gözlem süresi kısadır. Çünkü Güneş
battıktan sonra batı ufkuna yakın gözlenir.
İlk Dördün
Yeni Ay safhasından yaklaşık bir hafta sonra Ay, yarım
daire şeklinde görülür. Bu sırada Ay 'ın uzanım açısı
90° dir. Güneş battığı zaman Ay gözlemcinin
meridyeninde olacaktır.
Şişkin Ay
İlk Dördün safhasından sonra Ay 'ın uzanım açısının 90°
ile 180° arasında olduğu zamanlar oluşan evre şişkin
evre olarak bilinir.
Dolun Ay
Ayın uzanım açısı 180° olduğunda gözlenen evredir. Bu
evrede Ay Güneş batarken doğu ufkundan doacaktır. Dolun
Ay 'ın bulunduğu zamanlarda gözlem şartları uygun değildir.
Son Dördün
Ayın uzanım Açısı 270° olduğunda gözlenen
evredir. Bu evrede Güneş dogarken Ay
Gözlemcenin meridyenindedir.
AY
Ay dünyamızın tek doğal uydusu, atmosferi olmayan üzeri kraterlerle kaplı toz ve kayalarla
dolu bir küre parçasıdır. Bu kürenin biz dünyada yaşayan insanlara ne gibi faydaları vardır?
Ayın önemini anlayabilmek için kendimize şu soruyu sorabiliriz. “Ay olmasaydı Dünya
nasıl olurdu? ”
Önce Ay’ı dünyamız ile karşılaştıralım. Ay dünyanın yarıçapını ¼’ü kadarlık bir yarıçapa
sahip, hacmi dünyanınkine göre 1/50 oranında küçük ve kütlesi ise dünyaya göre 1/80
oranındadır. Ay dünyaya göre daha az yoğun bir gök cismidir. Zaten dünyamız güneş
sisteminin en yoğun gök cismidir.
Gelelim Ay olmadığı zaman Dünya üzerinde ne tür değişiklikler olacağına. En başta
gel-git olayları olmaz dersek bu tamamen doğru olmayacaktır. Çünkü gel-git olaylarının
2/3’üne Ay sebep olmaktadır. Eğer Ay olmasaydı, gel-git olayları 1/3 oranına düşecekti
ama gene olacaktı. Bu gel-git ise Güneş’in meydana getirdiği bir etkidir.
Gel-git olaylarına sebep kütle-çekim kuvvetidir. Bu kuvvet cisimlerin
birbirlerini çekmesini ve bulundukları yerde tutulmasında etkilidir. Kütleçekim kuvveti Ay tarafından dünyaya uygulandığı gibi dünya tarafından da
eşit miktarda Aya uygulanmaktadır. Bu kuvvetin diğer bir etkisi ise gelgitler sebebiyle dünya üzerinde bir sürtünme kuvveti oluşturmasıdır. Bu
kuvvet olmazsa (yani ay olmazsa) sürtünme kuvveti kalkacağı için dünya
daha hızlı dönmeye başlayacaktır. Böylece bir gün 24 saat değil yaklaşık 8
saat olacaktır.
Zaten bildiğimiz gibi Ay dünyadan her yıl biraz biraz uzaklaşmaktadır.
Yaklaşık 400 milyon yıl önce Ay’ın dünyaya daha yakın olduğu
zamanlarda, dünyanın şimdikinden 4 kat daha yavaş döndüğü yapılan
araştırmalarda görülmüştür. Bu şu demek oluyor: Eğer Ay bir gün bizi
bırakırsa yada yok olursa Dünya divane olacak ve serseri bir top gibi çok
hızlı dönmeye başlayacaktır.
Hızlı dönen Dünyamız ekvatordan başlamak üzere atmosferini kaybetmeye
başlayacaktır. Dünyanın ekvatordaki çizgisel hızı fazla olduğundan buradaki
cisimler merkezkaç kuvvetten dolayı daha hafif oluyorlar. Dünya hızlı
dönmeye başlayınca Dünyanın çekim kuvvetini aşan moleküller atmosferi
bir bir terk edecekler. Ekvatorda oluşan alçak basınçtan dolayı kutuplardan
buraya doğru şiddetli rüzgarlar esmeye başlayacak. Bu rüzgarlar, Dünya
atmosferini tamamen kaybedinceye kadar devam edecek. Öyleyse iyi ki
varsın Ay demeliyiz.
Dünya atmosferini kaybetmese dahi Dünyanın hızlı dönmesi rüzgarların
hızlarını etkileyecektir. Örneğin Jüpiter bir tam dönüşünü 10 saatte
tamamladığı için üzerinde yaklaşık 150 -300 km/h hızında kasırgalar
gözlenmektedir. Dünyamızda da bu hızda fırtına ve kasırgalar oluşacak bu
ise hayatı kötü şekilde etkileyecektir.
Diğer bir etki ise mevsimlerin oluşumunda gözlemlenecektir. Mevsimler,
Dünyanın düşey ekseniyle yaptığı 23 derecelik açı sonucunda oluşmaktadır. Ay
olmasaydı veya olmasa bu durumda bu açı 23o değil 90o olacaktı. Bunun
sonucunda kutuplar ekvatorla yer değiştirecek ve böylece kutuplar ekvator kadar
sıcak, ekvatorda kutuplar kadar soğuk olacaktı. Tabi bu sıcaklık değişimleri çok
hızlı gerçekleşeceğinden bir anda dondurucu soğuklar bir anda ise 100 ºC’ye
varan kavurucu, öldürücü sıcaklar insan yaşamını yada genel anlamda yaşamı
olumsuz olarak ekilecekti.
Görüldüğü gibi basit bir gök cismi olarak düşündüğümüz uydumuz Ay, bir
düzenin bir sistemin çok önemli bir parçasıdır. Bilim adamlarının Ay hakkında
söyledikleri en veciz ifade şudur: Eğer bir gün her şeyiyle dünyanın kopyası bir
gezegen bulursak ve bu gezegenin bizim uydumuz gibi bir uydusu yoksa, bu
gezegen de hayat olmasına imkân yoktur. İşte sizlere dünya üzerinde hayatın
olması için gerekli milyonlarca şartlardan bir tanesi.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

321işletme

2 Cards oldcity

Create flashcards