Uploaded by kkutlu318

MEDULLA SPİNALİS YARALANMALARI

advertisement
MEDULLA SPİNALİS
YARALANMALARI VE
TEDAVİSİ
SPİNAL KORD=MEDULLA SPİNALİS
(OMURİLİK)

Beyin ile vücut arasında iletişimi
sağlayan temel yapıdır

İnen yollar (Beyinden medulla
spinalise girerek beyaz cevherde
ilerler ve motor aktiviteyi yaptıran
bilgileri iletirler)

Çıkan yollar (Arka kökler yoluyla
medulla spinalise giren duyusal
bilgileri üst düzeylere ve beyine
iletir)
YARALANMA NEDENLERİ
1.Travma (en sık)
 trafik kazaları
 Yüksekten düşmeler
 Bıçaklanma, ateşli silahlarla yaralanma
 Eğlence, spor aktiviteleri (suya dalma)
2. Tümörler
3. Vasküler bozukluklar
4-Enfeksiyon
Epidemiyoloji







Türkiye’de milyonda 12
genç erişkin erkeklerde sık
K/E 1/4
%60’ı 30 yaş ve altında
%54 kuadripleji, %46 parapleji
Travmatik SKY sıklığı Ocak ayında artmaya başlayıp
Temmuz ayında doruğa ulaşır
Cuma-Cumartesi günleri sık görülür
1.
Primer hasar
2.
Sekonder hasar
Spinal şok
3.
İlk müdahalede alınacak önlemlerle
azaltılabilir!




Sırt üstü yatar pozisyon (Spinal kolon
için en stabil pozisyon)
Rijit boyunluk
Sert sırt tahtası
Mobilizasyona dikkat !!!!!
Spinal kord yaralanması sonucunda



motor
duyu
otonom sistem
parsiyel=inkomplet=yarım
komplet=tam olarak
kesintiye uğrar
Anatomik lokalizasyona spinal kord
yaralanması


Üst motor nöron
lezyonu
Alt motor nöron
lezyonu
Kauda ekuina
Brown sequard sendromu
Anatomik lokalizasyona göre SKY’nın
tanımlanması

Kuadripleji



Torakal 1 üstü lezyonlar.
Kolların, gövde, bacak ve pelvik organların fonksiyon
bozukluğu
Parapleji:
 T1’in altındaki lezyonlar.
 Üst ekstremite korunmuş, alt ekstremitede
fonksiyon bozuk.
Klinik değerlendirme
Koma süresi uzadıkça prognoz kötüleşir. Bu
nedenle,
Koma düzeyi GLASGOW KOMA
SKALASI (GKS) ile değerlendirilir.
GKS=hastanın gözünü açabilmesi, motor
tepkileri, verbal (sesli) cevapları çeşitli
sevilerde puanlanmıştır.
GKS skoru 15= Normal durum
≥11 orta-iyi derecede düzelme
gösterir.
5-7 arası iyileşme oranı düşük.

Bilinci kapalı hastalarda, hastanın
durumu hakkında hızlı bir şekilde
fikir edinebilmek için yapılan
basit ama çok yararlı bir
değerlendirme yöntemidir. göz
hareketleri, sözlü yanıt(verbal
yanıt) ve motor yanıt açısından
değerlendirme yapılır

Göz hareketleri 4 puan üzerinden değerlendirilir;
-hasta gözünü kendiliğinden açabiliyorsa 4 puan
-hasta sözlü bir uyaranla gözünü açabiliyorsa 3 puan
-hasta ağrılı bir uyaranla gözünü açabiliyorsa 2 puan
-hasta gözünü açmıyorsa 1 puan

Verbal yanıt 5 puan üzerinden değerlendirilir;
-hastanın oryantasyonu normal ve konuşuyorsa ise 5 puan
-hasta dezoryante ve bilinç konfüze(hafif kapalı) ise 4 puan
-hasta uygunsuz veya anlamsız konuşuyorsa 3 puan
-hasta anlaşılmaz sesler çıkarıyorsa 2 puan
-hasta konuşmuyorsa 1 puan

Motor yanıt ise 6 puan üzerinden değerlendirilir;
-hasta verilen komutu yerine getiriyorsa 6 puan
-hasta verilen ağrılı uyaranı lokalize edebiliyorsa 5 puan
-hasta ağrılı uyarandan kaçıyorsa 4 puan
-hasta ağrılı uyarana anormal fleksör yanıt veriyorsa 3 puan
-hasta ağrılı uyarana anormal ekstansör yanıt veriyorsa 2 puan
-hasta ağrılı uyarana karşı hiç hareket etmiyorsa 1 puan
Fonksiyonel prognozu etkileyen faktörler





Nörolojik seviye (duyu-motor)
Komplet-inkomplet yaralanma
Diğer medikal problemler
Yaş-kardiyovasküler dayanıklılık
Motivasyon
Fizik muayene ve değerlendirme

SKY’de standart nörolojik sınıflandırma:
ASIA skalası’ dır.
(American spinal injury association)
ASIA Motor muayene

Değerlendirilen kaslar
dirsek fleks. (C5)
el bil ekst (C6)
dirsek ekst. (C7)
parm fleks. (C8)
parm abd. (T1)
kalça fleks. (L2)
diz ekst. (L3)
a bilek ekst. L4)
ayak başparm ekst (L5)
a bileği plantar flek (S1)
ASIA Duyu muayene

Duyu değerlendirme için; S1’den başlanarak iğne ile bilateral
değerlendirilir


0: yok
1:bozuk
2:normal
ağrı ve yüzeyel duyu için ayrı ayrı değerlendirilir
ASIA skalası

A: komplet:
sakral segmentlerde duyu ya da
motor yok

B: inkomplet:

Nörolojik seviyenin altında motor
fonksiyon yok, ancak sakrallere
uzanan duyu var

C: inkomplet:
lezyon seviyesi altındaki kaslardan
yarısından fazlası 3’ten az seviyede
motor kuvvettedir, duyu var

D: inkomplet:
lezyon seviyesi altındaki kasların
yarısından fazlası 3’ten fazla motor
kuvvettedir, duyu var

E: Normal
Fonksiyonel sonucu belirleyen faktörler



Erken dönemde en iyi gösterge sakral duyunun (S4-5), özellikle
iğne duyusunun 72 saat-1 hafta içinde geri dönmesi
iyileşme ilk 3 ayda hızlı, 6 ay-1 yıl arası yavaş
ilk 72 saatte
 ASIA A ise %15 B-D olabilir ama D %3!


ASIA B ise C-D %54
ASIA C-D ise %86 ambule olur
Yürüyebilecek mi?
Ambulasyonu (yürüme)
etkileyen faktörler;
1-Nörolojik seviye
2-Yaralanmanın kompletimkomplet olup olmaması
3-Hastanın yaşı
4-Eşlik eden diğer
yaralanmalar ve
hastalıklar

Ambulasyon:
1-Toplum içi ambulasyon
2-Ev içi ambulasyon (evde yürür,
dışarıda tekerlekli sandalye
kullanır)
3-Egzersiz amaçlı ambulasyon
(ciddi boyutta yardımlı yürür)
4- Nonambulatuvar (tekerlekli
sandalyeye bağımlıdır)
Motor seviyeye göre beklenen fonksiyonel sonuçlar









C2-3: solunum cihazına bağlıdır, Kişisel bakımında tam bağımlıdır
C4: diyafragma iyi, baş, çene kontrollü tekerlekli sandalye olabilir,
kişisel bakımda tam bağımlıdır.
C5: dirsek fleks var, özel araç gereçle kişisel bakım yapabilir,
el kontrollü motorlu tekerlekli sandalye (TS) kullanır.
C6: El kavraması bir miktar sağlanır, özel tutamaçlı TS ve, el kumandalı
araba kullanır.
C7: yataktan sandalyeye transferde bağımsızdır, TS kullanımında bağımsızdır
C8-T1: Transferde ve kendine bakımda bağımsız,
T2-T10: Egzersiz amaçlı ambulasyon yapar. Ayakta durmak için ortez kullanır.
T11-L2: Ev içi ambulasyon yapar.Ev dışında TS gerekir.
L3-S3: TS gerekmez. Baston, yürüme cihazı ile ev dışında ambule olabilir.
Özetle: Muayene basamakları








28 dermatomda iğne-dokunma duyusu değerlendir, anal duyuyu
değerlendir
Duyu seviyesini, duyu skorunu sağ-sol belirle
10 anahtar motor kas grubunu değerlendir, anal kontraksiyonu
değerlendir
Motor seviyesini, motor skoru sağ-sol belirle
Nörolojik seviyeyi belirle
Komplet-inkomplet ayrımını yap
ASIA (A-E) skalasını belirle
Sınıf A ise, parsiyel korunma alanı var mı, belirle
Spinal kord yaralanmalı hastaya
Akut dönem yaklaşımları
1.Nörolojik hasarın en aza indirilmesi, fonksiyonelliğini
korumak için
-Cerrahi ile basıyı kaldırmak
-Medikal tedavi ile ödemi, inflamasyonu
azaltmak
-Sıvı yükleyerek hipotansiyonu azalmak
-Bol sıvı ve lifli besinler vermek
-Mide koyucu ilaçlar vermek
-Kontraktür gelişmesin diye yatakta uygun pozisyon vermek
Günde 1-3 kez pasif olarak eklemlerini hareket ettirmek
-
-Bası yarası gelişmesini önlemek için
2 saatte bir çevirmek,
-Havalı yatak kullanmak,
-Deriyi temiz ve kuru tutmak
-Çarşaflar kuru ve ütülenmiş olmalı
-Hasta ve yakınlarına eğitim ve moral
verilmeli
2-Gelişir ise komplikasyonları tedavi
etmektir.
Mobilizasyon-Ambulasyon için





Tilt-table (sedyenin belli
açılarda dikey konuma
getirilmesi) gerekli
refleksleri uyarır ve dolaşımı
rahatlatır
Yatak içi aktiviteler yapar
Transfer, önce yatakta pushup (ellerinin üzerinde
gövdesini kaldırması),
tekerlekli sandalyeye geçiş,
TS ile mobilizasyon
Dönme, oturma pozisyonuna
geçme, denge, otururken yer
değiştirme, güçlendirme
egzersizleri
Ambulasyon
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

Create flashcards