Uploaded by senaemred

hafta5 - sistemleri analiz etmek için yapı ve metotlar

advertisement
YÖNETİM
BİLİŞİM
SİSTEMLERİ
5. Hafta Notu
Sistemleri Analiz Etmek İçin Yapı ve
Metotlar
Dersin Koordinatörü: Prof. Dr. Orhan TORKUL
Dersi Veren : Öğ.Gör.ERKAL ETÇİOĞLU
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
SİSTEMLERİ ANALİZ
ETMEK İÇİN YAPI VE
METOTLAR
BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ANALİZİ
ÖĞRENME ÇIKTILARI
 Bilişim sistemlerinin analizinde bir yapıya sahip olmak niçin önemlidir?
 İşletme ve iş süreç sistemleri ne anlama gelmektedir?
 Bilişim sistemleri ve iş süreçleri arasındaki ilişkiler nelerdir?
 İş süreçleri içinde bilişim sistemlerinin rolüyle ilgili altı eleman nedir?
 Sistem analizindeki aşamalar nelerdir?
 İşletme profesyonelleri bilişim sistemlerini analiz etmek için “İş Merkezli Analiz
(İMA)” yapısını nasıl kullanırlar?
Sayfa 1
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
GİRİŞ
Bilişim sistemleri; bir veya daha fazla iş sürecinde kullanılan bilgiyi yakalamak, iletmek,
saklamak, okumak, işlemek veya göstermek için bilişim teknolojisini kullanan sistemlerdir.
Başarılı bilişim sistemleri, işletmedeki 6 ilişkili elemanın dengelenmesine yardım eder. Bilişim
sistemlerinden bahsederken iş süreçlerine odaklanmak, işletme profesyonellerinin teknoloji
abartısına kapılmasını önler. Bilişim teknolojisinin bir iş önemi olması için bir iş sürecini
destekleyen bir bilişim sisteminin parçası olmalıdır.
Şekil 1. İşletme Ortamında Bilişim Sistemleri ve Bilişim Teknolojisi
Bilişim Sistemi İçin Yapı
Yapı (framework); belli bir şey veya durumla ilgili bir düşünce sürecinin organize edilmesinde
kullanılan kavramlardan oluşan özet bir settir. Yapıya örnek olarak, sporda bir oyunun nasıl
oynandığını ve ne tür hareketlere izin verildiğini belirleyen kurallar verilebilir. İşe yarar bir
yapı, dikkate alınması gereken konuları belirleyerek ve konuların nasıl ilişkili olduğunu
göstererek karışıklıkları anlamlandırmamıza yardım eder. İş süreçlerini ve bu süreçlere destek
olan bilişim sistemlerini anlamak ve analiz etmek için “İş Merkezli Analiz” yapısı kullanılabilir.
İş Merkezli Analiz (İMA) Yapısı
İş Merkezli Analiz, işletmedeki sistemleri anlamak için teknolojiden ziyade yapılan işlere
odaklanmaktadır.
İMA, birbirine bağlı 6 elemandan oluşmaktadır:

İş süreçlerinin iş ve dış müşterileri
Sayfa 2
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ





5. Hafta Ders Notu
İş süreçleri tarafından üretilen ürün ve hizmetler
İş süreçlerindeki adımlar
İş süreçlerindeki katılımcılar
İş sürecinin kullandığı veya oluşturduğu bilişim
İş sürecinin kullandığı teknoloji
Elemanlar arasındaki bağlantılar çift yönlüdür; yani elemanlar dengede olmalıdır. Bir
elemandaki değişiklik diğer elemanları da etkiler.
Şekil 2. İşletme Sistemleri İçin İş Merkezli Analiz (İMA) Yapısı
İş Merkezli Analiz Yapısında Bilişim Sisteminin Yeri
Bilişim sistemi yapının ayrı bir parçası değildir. İMA yapısında iş süreçleri, katılımcılar,
bilişim ve teknoloji elemanları sistem olarak görülür. Bu sistem içerisinde bilişim sistemi
bilişimi, teknolojiyi, katılımcıların çabaları ile iş süreçlerinin bir kısmını içerir. Bilişim sistemi
bilişim ve bilişim teknolojisini kullanarak meydana gelen sistemin bir parçasıdır. Bir
sistemdeki iş süreçlerinin ne olduğuna, ne derece bilişim ve teknoloji kullandığına,
katılımcıların nasıl çaba sarf ettiğine bakarak sistemin bilişim sistemi ile ilişkisini anlayabiliriz.
Yapı ve Modellerin Gerekliliği
Yapı (framework); belli bir şey veya durumla ilgili bir düşünce sürecini organize eden
kavramların kısa ve öz bir bütünüdür. Model; özel bir durum veya şeyin işe yarar bir
temsilidir. Modeller her ayrıntıyla uğraşmadan gerçeği tasvir ettiği veya taklit ettiği için
Sayfa 3
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
faydalıdır. Modeller çalışılan özel konu hakkındaki bilgi ile bir yapının kavramlarını
birleştirerek insanların bir durumu analiz etmesine yardımcı olur.
Yapılar ve modeller, dünya karmaşasının anlaşılmasında bize yardımcı oldukları için
önemlidir. Binlerce kişinin çalışmasını kapsayan karışık bir durum yapı ve basit bir
tanımlayıcı model ile özetlenebilir.
Sistem ve İş Süreçleri
Bir sistem, bir amacı gerçekleştirmek için bütünleştirilmiş elemanlar grubudur. Sistemler daha
küçük alt sistemlere bölünebilir. Bilişim sistemleri, işletme sistemlerinin bir alt sistemidir.
Bir iş süreci, iç ve dış müşterilere değer yaratmak için insan, bilgi ve diğer kaynakları kullanan
adımlar veya faaliyetler bütünüdür. İş sürecindeki adımlar yere ve zamana bağlıdır, bir
başlangıcı ve sonu vardır ve girdi ve çıktılara sahiptir. İşletmeler, iş süreçlerinden oluşan
sistemlerdir.
Şekil 3. İşletme Sistemi ve Süreçler
Değer Zinciri
Katma değer; iç ve dış müşteri için oluşturulan değerdir. Değer zinciri; firmaların müşterileri
için değer oluşturmada kullandığı işlemler setine verilen isimdir. Bir firmada organize edilen
iş süreçleri ile firmanın müşterilerine sağladığı değer arasında bağlantı olmalıdır.
Değer zinciri, ana süreçler ve destek süreçleri olmak üzere 2 tip sürece sahiptir. Bir restoranın
değer zincirini ele alırsak:
Ana süreçler: satın alma, sipariş alma ve yemek servisi
Sayfa 4
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
Destek süreçleri: mutfak temizliği, çalışan alımı, vergi ödemeleri ve restoran yönetimi
İşletmenin Fonksiyonel Alanları ve İş Süreçleri
Süreçler fonksiyonel alanlarla çakışır. Yeni bir ürünü oluşturmak, işin tamamında koordineli
bir plan yapmak ve müşteri siparişlerini yerine getirmek gibi başlıca süreçler genellikle birçok
fonksiyonel alanı kapsar.
Süreçler spesifik fonksiyonel alanlarla ilişkilidir. Süreçleri ve onları destekleyen bilişim
sistemlerini öğrenmenin en iyi yolu bilişim sistemlerinden önce fonksiyonel alanları
öğrenmektir.
Faaliyetler ve alt süreçler her fonksiyonel alanda meydana gelir. Bu aktiviteler ve alt süreçler
diğer insanlarla iletişim, veri analizi, yapılacak işin planlanması ve çalışanların
geribeslemesinin sağlanması olarak sayılabilir.
Şekil 4. İşletmenin Fonksiyonel Alanları ve İş Süreçleri
Bilişim Sistemleri ve İş Süreçleri
İş Süreçlerinde Bilişim Sistemleri
Bilişim sistemi sadece bilişim teknolojisi değildir. Sadece bilişim de değildir. Bilişim sistemi;
bilişim teknolojisini ve bilişimi kullanan bir sistemdir. Bilişim sistemini anlamak için,
işletmede kullanılan bilişim ve bilişim teknolojisini anlamak gerekir. Bilişim sistemleri iş
Sayfa 5
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
süreçlerinde önemli rol oynar ama iş süreçlerinin bazı önemli yönlerini direkt olarak
etkilemez.
İş Süreçleri İle Bilişim Sistemi Arasındaki Farklar
İş Merkezli Analiz Yapısının Elemanları ve Tanımları
İş Merkezli Analizi yapısının 6 elemanı bulunmaktadır:

Müşteriler: Bir iş sürecinin iç ve dış müşterileri, sürecin çıktılarını kullanan kişilerdir. İç
müşteriler; aynı firma içerisinde, ürün veya hizmet dış müşteriye gitmeden önce ona ilave
değer katacak sonraki iş sürecinde çalışan kişilerdir. Dış müşteriler; firmadan ürünleri veya
hizmetleri satın alan kişilerdir. Bunlar kamu kurumları veya firmadan bilgi, vergi veya
diğer şeyleri alan başka gruplar da olabilir.

Ürün: Ürün; iş sürecinin çıktısıdır. Ürünler, iç veya dış müşterilerin ihtiyacını karşılar. Bir
iş sürecinin ürünü bisiklet veya masa gibi somut şeyler olabildiği gibi, halı temizleme veya
hukuk danışmanlığı gibi hizmetler de olabilir.

İş Süreci: Bir iş süreci, iç ve dış müşterilere değer yaratmak için insan, bilgi ve diğer
kaynakları kullanan adımlar veya faaliyetler bütünüdür. İş sürecindeki adımlar yere ve
zamana bağlıdır, bir başlangıcı ve sonu vardır ve girdi ve çıktılara sahiptir. İş süreçlerini
temel yaklaşım ve başlıca adımlara göre özetlemek yararlı olacaktır. Bir iş sürecini adımlar
ekleyerek, çıkararak, adımları birleştirerek veya adımlarda kullanılan metotları
değiştirerek iyileştirmek mümkündür.
Sayfa 6
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu

Katılımcılar: Katılımcılar; sisteme katılan, sistem dahilinde işlem yapan veya bilişimi
kullanan insanlardır. Sistemde bir iş tamamen otomatikleşmemiş ise, o sistem katılımcılar
içerir.

Teknoloji: Teknoloji; insanın maddi çevresini denetlemek ve değiştirmek amacıyla
geliştirdiği araç gereçler ile bunlara ilişkin bilgilerin tümüdür. Bilişim sistemlerini analiz
ederken, araçları metotlardan ayırmak çok faydalı olacaktır. İş süreçleri, işi yapmada
kullanılan metot ve prosedürlerdir. Teknoloji ise, işi direkt olarak veya insanlar yardımıyla
gerçekleştirmede kullanılan araçlarıdır. Karmaşıklık teknik detaylarda değil, tam olarak
nasıl kullanılacağı ile ilgili kararlardadır.
Şekil 5. İş Merkezli Analiz Yapısı: Market Satış Noktası Örneği
İşletme Profesyoneli Bakış Açısından Bilişim Siste minin Analizi
Sistem Analizinde Genel Kavramlar
Sistem analizi; bir problemin tanımlanması, uygun bilginin toplanması, alternatif çözümlerin
geliştirilmesi ve bu çözümler arasında seçim yapılmasından oluşan çok genel bir süreçtir. Bu
genel süreç bilişim sistemleri, fiziksel ve sosyal sistemleri de içerisinde barındıran birçok
sistem türünde kullanılabilir.
Sayfa 7
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
Sistem analizinde de kullanılan 4 adımlı karar verme süreci:




Sistemin alanını ve analizin amacını tanımlamak
Mevcut durumu tasvir etmek ve önemli konuları belirlemek için bilgi toplamak
Alternatifler geliştirmek
En iyi alternatifi seçmek
Sistemlerin İş Merkezli Analizi
İş merkezli analiz metodu teknoloji, bilişim veya organizasyon yerine yapılan işlere odaklanır.
İş merkezli analiz, bir işletmede mevcut olan veya önerilen bir sistemi anlamak için tek bir
yapıya 5 farklı bakış açısı uygulanmaktadır:





Mimari
Performans
Altyapı
Ortam
Riskler
Sistem Analizi Süreci ve 5 Bakış Açısı
Sayfa 8
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
Bilişim Sistemi Analizindeki Aşamalar
1) Analizin alanını ve amacını belirleme
 Çözülecek problemin ne olduğuna karar ver, analizin alanını ve amacını belirle.
 Analizin alanını özetlemek için şöyle bir yapı kullanılabilir:
 Müşteriler: Müşteriler kimler? İş süreçlerinin çıktılarını nasıl kullanıyorlar? Başka ne
şekilde etkilenirler?
 Ürünler: İş süreçlerinin ürünleri (çıktıları) neler? İyileştirme için muhtemel yönler ile
ürünler ne kadar ilgili?
 İş Süreçleri
 Başlıca adımlar: İş sürecindeki başlıca adımlar nelerdir?
 Temel yaklaşım: İş sürecindeki adımları hangi temel yaklaşım birleştirir?
 Katılımcılar: Katılımcılar kimler? Yetenekleri neler, onları neler teşvik eder?
 Bilişim: İş süreci hangi bilgiyi kullanır ve üretir?
 Teknoloji: İş sürecinin kullandığı kilit teknolojiler neler?
2) Mevcut durumu tanımlama
 Mevcut sistemi 5 bakış açısını göz önünde bulundurarak tanımla.
 Mimari: Sistemin bileşenleri ve bu bileşenlerin birlikte nasıl yönetileceği konusuyla
ilgilidir.
 Performans: Sistemin işleyişinin ne derece iyi olduğuyla ilgilidir.
 Altyapı: Temel kaynakların diğer sistemlerle paylaşımıyla ilgilidir.
 Ortam: Personel, organizasyonel ve teknik çevreyi çevreleyen sistemdir.
 Teşvikler
 Politikalar ve uygulamalar
 Paydaşlar
 Riskler: Ters gidebileceği öngörülebilir şeylerle ilgilidir.
 Kazalar ve arızalar
 Bilgisayar suçları
 Proje hataları
Sayfa 9
ENM 307 YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ
5. Hafta Ders Notu
3) Potansiyel iyileşmeleri tasarlama
 Sistemin performansını iyileştirmek için bir veya daha sistem elemanında değişiklik
öner.
 Yapıdaki 6 eleman birbirine bağlıdır, birindeki değişiklik başka yerde değişiklik
gerektirir.
4) Alternatifler arasından seçme
 Ne yapacağına karar vermek için ilk üç adım sayesinde şekillenen anlayışı kullan.
 Kısıtlamalar, belirsizlikler, karar kriteri ve yapılacak uygulamanın yapılabilirliği gibi
konuları göz önüne alarak karar ver.
Sayfa 10
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Create flashcards