Fizyolojiye Giris

advertisement
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi
Fizyoloji Anabilim Dalı
CANLILIK NEDİR?
Fizyolojide Temel Kavramlar
Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ
CALILIK (hayat) NEDİR?
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
FİZYOLOJİ
Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve
ilerlemesini sağlayan fiziksel ve kimyasal
etkenleri açıklamak (tanımlamak)
Canlılardaki yaşamsal olayları (işleyişi)
inceleyen bilim dalı
Fonksiyon bilimi
Fizyolojik: normal; patolojik olmayan;
organ, doku yada vücudun normal
fonksiyonuna uyan özellikler
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
FİZYOLOJİ
• Fizyolojide;
• İşlev, ne yapılması gerektiğini belirler.
• Mekanizma, işin nasıl yapıldığını açıklar.
• Yaşamın organizasyonu:
• Hücre canlılığın temel birimidir.
• Hiyerarşik organizasyon: Hücreler, dokular,
organlar, organ sistemleri ve organizma.
Şekil 1-1: Bilimsel çalışma alanları ve ilgilendikleri yapılanma düzeyleri
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Organ Sistemleri
• Kardiyovasküler Sistem
• Solunum Sistemi
• Sindirim Sistemi
• Boşaltım Sistemi
• Üreme Sistemi
• Kas-iskelet sistemi
• Sinir Sistemi
• Endokrin Sistem
• Bağışıklık Sistemi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
İç Ortam
Claude Bernard
(1813-1878)
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Fizyolojik Sistemlerin Değerlendirilmesi
• Hücre
• Hücre içi sıvı
• Hücre dışı sıvı
• Organizma
• Koruyucu hücreler
• Aktarıcı hücreler
• Dış çevre
• Homeostazis
• Nihai özellikler
Şekil 1-4: İç ve dış çevre ilişkileri
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Hüce içi ve dışı sıvılar arasında alışveriş
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Fizyolojide ana konular
• Homeostazis
• Yapı-İşlev İlişkileri
• Sistemlerin integrasyonu
• İletişim
• Zarlar ve madde değişimi
• Enerji
• Kitle dengeleri
Şekil 1-7: Vücutta kitle dengesi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Homeostazis
• Dış dünyanın değişimleri içerisinde iç çevrenin
sabitliğinin sürdürülmesi
• Organizmanın iç çevresinin dinamik
dengesi
• Homeostazis; kimyasal, ısısal ve sinirsel
faktörler ile sürdürülür
Walter Cannon
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Homeostazis
Dış ortamda
değişim
İç ortamda
değişim
Organizmada
homeostazis
durumu
Homeostazis kaybı
Telafi etme çabası
Telafi başarısız
Hastalık
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Telafi başarılı
İyileşme
Homeostazis ve kontrolü
• Başarılı telafi
• Homestazis tekrar
sağlanır
• Telafi başarısızlığı
• Patofizyoloji
• Hastalık
• Ölüm
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Şekil 1-5: Homeostazis
Homeostatik Kontrol Mekanizmaları
• Organizmayı etkileyen faktörler değişkendir!
• Reseptörler çevreyi izler ve değişimlere (uyarım)
cevap verir
• Kontrol merkezleri, değişim sürerken ayar
noktasını belirler
• Oluşan cevap, uyaranı etkiler
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Geribildirim (feedback) prensipleri
(a) Negatif geribildirim
Döngü
durdurulur
(b) Pozitif geribildirim
Başlangıç
Başlangıç
uyaranı
uyaranı
Yanıt
Yanıt
Kısır döngü
Uyaran
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Uyaran
+ kısır döngüyü
durduracak bir dış
faktör gerekir
Negatif geribildirim
• Yanıt; kendini oluşturan uyaranı azaltır
• Örnek:
• Kan glukoz düzeyinin düzenlemesi
• Kan oksijen-karbondioksit düzeylerinin
düzenlenmesi
• Kan sodyum ve sıvı bileşiminin
düzenlenmesi
• Vücut ısısının düzenlenmesi
• Vücut sıvıları asitliğinin düzenlenmesi
• Beden ağırlığının düzenlenmesi
• …………………
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Negatif geribildirim
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Kan basıncı
düşer
Beyin sinyalleri
ile kalbin
kasılması
yavaşlar
Kalbin etkisiyle
kan
damarlarında
basınç artar
Karotid arterde bulunan
baroreseptörler beyne kan
basıncının arttığına dair bilgi
iletir
Kan basıncının düzenlenmesi
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Bildirim mekanizmasının sınırları
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Pozitif geribildirim
• Yanıt; başlangıç uyaranını daha da artırır
(abartır)
• Örnek:
• Kanın pıhtılaşmasının düzenlenmesi
• Doğum eylemi
• “Aksiyon Potansiyeli” oluşumu
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Pozitif geribildirim
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Pozitif geribildirim
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Uyumlanan (adaptif) kontrol sistemi
• İleri beslemeli (feed-forward) kontrol:
• Hareketin kontrolü
• Dış çevrenin izlenmesi
• Öğrenme
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Homeostazisle ilişkili süreçler
• Adaptasyon ve aklimatizasyon
• Biyolojik ritmler
• Hücre ölümünün düzenlenmesi-Apopitoz
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Homeostatik Dengesizlik
• Homeostazisin yada organizmanın dengesinin
bozulması hastalıklara neden olur.
• Yıkıcı pozitif geribildirimler güçlü negatif
geribildirimler ile durdurulabilir.
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Bitti...
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

Create flashcards