1.Temel Mikroekonomi Yrd.Doç.Dr.Tufan BAL

advertisement
Ekonomi II
23.Uluslararası Finans
Doç.Dr.Tufan BAL
Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK’in Temel Ekonomi kitabından
faydalanılmıştır.
2
23.Uluslararası Finans
23.1.Dış Ödemeler Dengesi
• Dış Ödemeler Dengesi, bir ülkenin dış dünya
ile olan ekonomik ilişkilerinin sistematik bir
kaydı olup, belli bir dönemde, o ülke ile yabancı
ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerin parasal
karşılıklarını gösterir.
• Dört ana başlık altında düzenlenir.
▫
▫
▫
▫
1)Cari işlemler hesabı,
2)Sermaye ve finans hesapları,
3)Rezerv hareketleri,
4)Net hata ve noksan
3
23.Uluslararası Finans
• Cari işlemler hesabı ve sermaye ve finans
hesapları, ülkenin dış dünyadan elde ettiği
gelirlerle, dış dünyaya yaptığı ödemeleri
gösterir.
• Dış dünyadan elde edilen gelirlerin dış dünyaya
yapılan
ödemelere
eşit
olmaması
durumunda ortaya çıkan dengesizlik rezerv
hareketleri ile dengelenir ve teorik olarak
üçünün toplamının sıfıra eşit olması beklenir.
• İstatistiksel hatalar ve noksanlıklar ise, net hata
ve noksan olarak ifade edilir.
4
1.Cari işlemler
• Cari işlemler hesabında ülkenin mal ihracatı
ve mal ithalatı, hizmet ihracatı ve hizmet ithalatı,
yatırım geliri ve yatırım giderleri, bir de cari
transferler yer alır.
• Hizmetler; taşımacılık, turizm ve inşaat
hizmetleri ve finansal hizmetler gibi bazı
hizmetleri
• Yatırım gelirleri; dış ülkelerdeki doğrudan
fiziki sermaye yatırımlarından elde edilen
gelirleri, hisse senedi, bono ve tahvil gibi portföy
yatırımlarından elde edilen gelirleri ve ticari
kredilerden elde edilen gelirler gibi bazı gelirleri
5
1.Cari işlemler
• Cari transferler; işçi gelirleri ve resmi
transferleri kapsar.
• Mal ihracatı ile mal ithalatı arasındaki farka dış
ticaret dengesi veya kısaca ticaret dengesi
denir.
• Mal ve hizmet dengesine yatırım gelirleri
dengesi ve cari transferler eklendiğinde cari
işlemler dengesi elde edilir.
• 2006 yılında, Türkiye’nin mal ihracatı, 91.944
milyon dolar, mal ithalatı 133.268 milyon dolar
ve dış ticaret dengesi -41.324 milyon dolar
olmuştur.
6
2.Sermaye hesabı
• Genelde, cari işlemler dengesinde bir açık
olduğunda, bu açık sermaye hesabında bir
fazlalık ile, fazlalık olduğunda ise sermaye
hesabında bir açık ile dengelenmektedir.
• Sermaye hesabında ana kalemler doğrudan
fiziki sermaye yatırımları, hisse senedi, bono ve
tahvil gibi portföy yatırımları, kredi kullanımı ve
borç para ödemeleri gibi diğer uzun vadeli
sermaye hareketleri ile kısa vadeli sermaye
hareketleridir.
7
3.Net hata ve noksan
• Cari işlemler dengesindeki bir açık, sermaye
hesabında bir fazlalık ve rezervlerdeki değişmeler
ile kapatılmaktadır.
• Yani cari işlemler dengesinde bir açık
varsa bu açık sermaye hareketleri ve
rezervlerdeki değişmeleri ile karşılanmaktadır.
• Bu üç hesabın toplamı sıfır yerine pozitif veya
negatif bir değere sahip ise, o zaman bu fark
ödemeler dengesinde net hata ve noksan olarak
belirtilir.
8
4.Rezerv hareketleri
• Rezerv hareketleri ülkenin altın ve döviz
rezervlerindeki değişmeleri gösterir.
• Türkiye’nin
T.C.Merkez
Bankası’ndaki
rezervlerindeki değişmeler 2006 yılında -10.625
milyon dolar olmuştur.
9
23.2.Döviz Kuru
23.2.1.Döviz, Döviz Piyasaları ve Döviz Kurunun
Belirlenmesi
• Yabancı ülke paralarına ve bu para ile ifade edilen ödeme
araçlarına döviz (foreign exchange) denir.
• Genellikle, ülkemizde en önemli yabancı paralar ABD
doları ve Euro’dur.
• Döviz kuru ise, bir ülke parasının milli para cinsinden
fiyatıdır.
• Bir ülkede döviz serbestçe alınıp satılabiliyorsa, o
ülkede dövizin konvertibl olduğu söylenebilir.
• Döviz piyasası, bir ülkenin milli parasının yabancı
ülkelerin paraları ile değiştirildiği bir piyasadır.
• Bir yabancı paranın diğer bir yabancı para
cinsinden değerini belirten kura çapraz kur (parite)
denir.
10
Döviz Talebi
• Döviz kuru (fiyatı) ile
talep edilecek döviz
miktarı
arasındaki
ilişkinin tümünü ifade
eder ve aşağı doğru
eğimli bir döviz talep
eğrisi ile gösterilebilir.
• Döviz kuru ile talep
edilecek döviz miktarı
arasında negatif bir
ilişki vardır.
11
Döviz Arzı
• Döviz arzı, döviz kuru
ile arz edilecek döviz
miktarı
arasındaki
ilişkinin tümünü ifade
eder ve yukarı doğru
eğimli bir döviz arz
eğrisi ile gösterilebilir.
• Şekil’de görüldüğü gibi,
döviz fiyatı düştükçe
arz edilecek döviz
miktarı azalır.
12
Döviz Arzı
• Dövizin arz edilen miktarını belirleyen en
önemli etken ülkenin ihraç edeceği mal ve
hizmet miktarıdır.
• Bir ülke yabancı ülkelere ne kadar fazla mal
ve hizmet ihraç ederse, o ülkelerden o
kadar çok döviz temin eder.
• Dövizin ucuzlaması yerli mal ve hizmetlerin
döviz cinsinden fiyatlarının artması anlamına
gelir.
13
23.2.2.1.Döviz Talebindeki
Değişmeler
• Döviz talebinde bir artış döviz talep eğrisinin
sağa kaymasına neden olur (Şekil 23.2)
• Döviz talebinde artış veya azalışa neden olan
en önemli etkenler;
▫ 1.Ülkenin milli gelirinde (reel GSYİH) değişmeler
▫ 2.Göreli enflasyon oranı
▫ 3.Dış borç ödemeleri ve/veya döviz kuru istikrarı
için devletin döviz talebinde bulunması
▫ 4.Döviz kuru ile ilgili beklentiler
14
23.2.2.1.Döviz Talebindeki
Değişmeler
15
23.2.2.1.Döviz Talebindeki Değişmeler
• 1.Bir ülkenin gelirinin artması: Belirli bir
döviz kurunda daha fazla mal ve hizmet ithalatı
daha fazla döviz talebi anlamına gelir, döviz talep
eğrisi sağa kayar.
• 2.Bir ülkede enflasyonun bulunması:
İthalatın yapıldığı ülkelerde enflasyon yoksa veya
düşükse, yerli mal ve hizmetler, ithalatın yapıldığı
ülkeye göre daha pahalıya gelir ve ithalat daha
cazip gelir ve eğri sağa kayar.
• 3.Devlet döviz piyasasından döviz talebinde
bulunur:Merkez bankası dış borçları ve/veya
döviz kur istikrarı için döviz piyasasından döviz
talebinde bulunur.
16
23.2.2.1.Döviz Talebindeki
Değişmeler
• 4.Döviz kuru ile ilgili beklentiler de
döviz talebini etkiler. Döviz ile ilgilenenler
döviz fiyatında önemli bir artış bekleniyorsa
dövize olan talepleri artırır.
17
23.2.2.2.Döviz Arzında Değişmeler
• Döviz arzında bir artış döviz arz eğrisinin
sağa kaymasına neden olur. Etki eden etmenler;
▫ 1.İhracat yapılan ülkenin milli
değişmeler
▫ 2.Göreli enflasyon oranı
▫ 3.Dış borçlanma
▫ 4.Göreli faiz oranı
▫ 5.Döviz kuru ile ilgili beklentiler
gelirindeki
18
23.2.2.2.Döviz Arzında Değişmeler
• 1.İhracat yapılan ülkenin milli gelirindeki artış
onların söz konusu ülkelerden ithal ettikleri mal ve
hizmetlere karşı olan taleplerini arttırır. Belirli bir
döviz kurunda, yabanı ülkelerin daha fazla mal ve
hizmet ithalatında bulunmaları, söz konusu ülke
için daha fazla döviz arzı anlamına gelir.
• 2.Göreli enflasyon oranı, hem döviz talebini hem
de döviz arzını etkiler.
• 3.Bir ülkenin cari işlemler dengesi açık veriyorsa
bu açık daha çok borçlanma yoluyla ve/veya
yabancı sermayenin ülkeye girmesi ile finanse
edilir.
19
23.2.2.2.Döviz Arzında Değişmeler
• 4.Bir ülkede reel faiz oranı yabancı ülkelerdeki
reel faiz oranından yükse ise, yabancı
ülkelerdeki tasarruf sahipleri tasarruflarını
kendi ülkeleri yerine faiz oranının daha yüksek
olduğu ülkede değerlendirmeyi tercih ederler.
• 5.Döviz kuru ile ilgili beklentiler de döviz arzını
etkiler. Döviz ile ilgili spekülasyon yapan bazı
kişi ve kuruluşlar, döviz fiyatında önemli bir
artış beklediklerinde döviz piyasasına arz
ettikleri döviz miktarını azaltma yoluna
giderler.
20
23.2.2.3.Denge Döviz Kurunda
Değişmeler
• 1950’lerden bu yana, Türkiye’de döviz fiyatı,
istisnalar dışında devamlı artmıştır. Bunun en
önemli neden enflasyondur.
23.2.3.1.Reel Döviz Kuru
• Nominal döviz kuru: günlük hayatta döviz
piyasalarında gözlemlediğimiz döviz kurudur.
• Reel döviz kuru: ülkedeki ve ticaret yapılan
ülkelerdeki enflasyondan arındırılmış döviz
kuru olup;
• Pr=Pn (Pf/Pd)
• Pr:reel döviz kuru Pn=nominal döviz kuru
• Pf=yurt dışı fiyat düzeyi Pd=yurt içi fiyat düz.
21
23.2.3.2.İthalat ve İhracat
Fonksiyonları
• İthalatı ve ihracatı etkileyen çeşitli faktörler
vardır, döviz kuru ve milli gelirdir.
• Bir ülkenin ithalatı büyük ölçüde o ülkenin mili
geliri ile reel döviz kuruna, ihracatı ise, büyük
ölçüde, ticaret yaptığı ülkelerin milli gelirleri ile
reel döviz kuruna bağlıdır.
• Bir ülkenin geliri arttıkça o ülkede yerli mal ve
hizmetlere olan talebin yanı sıra, ithal edilen
mal ve hizmetlere olan talep de artar.
22
23.2.3.3.Reel Döviz Kurunun Dış Ticaret
Üzerindeki Uzun Dönem Etkisi
• Reel döviz kuru ile ithalat arasında negatif, reel
döviz kuru ile ihracat arasında pozitif bir ilişki
vardır.
• Reel döviz kurundaki değişikliklerin ithalat ve
ihracat üzerindeki uzun dönem etkileri kısa
dönem etkilerine göre daha fazla olur.
23
İletişim Bilgilerim:
Doç.Dr.Tufan BAL
Süleyman Demirel Üniversitesi
Tarım Ekonomisi Bölümü ISPARTA
[email protected]
http://tufanbal.net
Download
Random flashcards
Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

321işletme

2 Cards oldcity

TRYF

6 Cards oauth2_google_3b3e6916-5080-45f2-ae61-79434233ea03

Create flashcards