Sigara ve Çocuk, Prof. Dr. Çağlayan DİNÇER

advertisement
Sigara ve Çocuk
Prof. Dr. Çağlayan Dinçer
Ankara Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Fakültesi
İlköğretim Bölümü
• İnsanların sağlıklarını
olumsuz yönde
etkilediğini bildikleri
halde, vazgeçemediği
bazı alışkanlıkları vardır.
Bunlara zararlı
alışkanlıklar denir.
• Sağlığa zararlı
alışkanlıklardan birisi de
sigara kullanmaktır.
Peki nedir bu sigara?
• Sigara, kağıda sarılmış tütün içeren ve
genellikle 85-100 mm uzunluk ve 4-8 mm
genişliklerinde üretilen keyif verici
maddedir.
• Sigara, genellikle erişkinlerin
kullandığı bağımlılık yapıcı
bir maddedir.
• Sigaranın içinde pek çok zararlı maddenin
bulunduğu bilinmektedir.
• Sigara ve sigara dumanı, katran, karbon
monoksit ve nikotin, amonyak, arsenik,
hidrojen siyanür, formaldehit ve metan gibi
son derece zehirli olan 4000’den fazla
kimyasal madde içermektedir.
• Sigara içmek,
bugün dünyadaki
en önemli riskli
davranışlardan
biridir.
• Sigara içmek, içen kişilerle birlikte içilen
ortamda bulunan kişilere de zarar
vermektedir.
Bu durumdan en çok etkilenen grup da bebekler ve
çocuklardır. Akciğerleri henüz gelişmekte olan ve
yetişkinlerden daha fazla ve hızlı nefes alıp veren
çocuklar için sigaranın zararları daha yıkıcı olmaktadır.
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi
4. İlke : Sağlıklı bir
biçimde büyümesi için
kendisine ve annesine
doğum öncesi ve
sonrası özel bakım ve
korunma sağlanmalıdır.
Ne yazık ki
Ülkemizde her 100
yeni doğan
bebekten 15’i daha
doğmadan önce
anne karnında iken
sigara ile
tanışmaktadır.
• OYSAKİ……
• Hamilelikleri sırasında sigara
kullanan kadınların;
• - daha yüksek oranda düşük
yaptıkları,
• - bebeklerinin erken doğduğu,
• - erken doğum yapma riskinin
1,5-2 kat daha fazla olduğu,
• - düşük doğum ağırlıklı bebekleri
olma riski sigara içmeyen anne
adaylarına göre 3 kat daha fazla
olduğu araştırmalarca
gösterilmiştir.
Yapılan çalışmalarda hem prenatal dönemde annenin sigara
içmesi, hem de çocukların çevresel sigara dumanına maruz
kalmasının akciğerin gelişimini olumsuz etkilediği,
solunum sistemi enfeksiyonları, orta kulak enfeksiyonları
ve çocukluk çağı astımı gibi hastalıkların görülme oranını
arttırdığı, duman ile temasın artması ile bu problemlerin
şiddetinin arttığı açıkça gösterilmiştir.
• Sigara kullanılan
ortamda büyüyen
bebek ve çocuklarda
bronşit ve zatürree
gibi akciğerler
hastalıkları çok daha
sık görülmekte,
sigarada bulunan
toksik maddelerin
etkisiyle çocukların
mikroplara karşı
savunma
mekanizmaları
zayıflamaktadır.
Ayrıca, ani bebek ölümü, davranış ve algılama
problemleri ve ileri yaşlarda sigara içme
oranının artması da yine dumana maruz kalma
ile ilişkili bulunmuştur.
Sigara içmek, sadece insan sağlığını
olumsuz etkilememekte, kişilerin olumsuz
davranışlar kazanmalarına da neden
olmaktadır.
• Sigara kullanan ailelerin çocukları daha
fazla televizyon seyretmekte, daha fazla
kilolu olmakta, daha az fiziksel egzersiz
yapmaktadırlar.
• İnsanların bu zararları bilmelerine rağmen
sigarayı kullanma oranı azalmamakla
birlikte alışkanlık haline gelerek artmaya
devam etmektedir. Bu durum, yetişkinleri
model alan gençleri ve gözlem yoluyla
öğrenen çocukları etkilemektedir. Böylece,
gözlemlenerek içselleştirilen bu
davranışlar, zamanla sigara kullanmaya
onları yöneltmekte ve ilk elden
sağlıklarını etkilemektedir.
• Peki tüm bu zararlardan
çocuklarımızı nasıl
koruyacağız?
• Öncelikle sigara dumanından koruyarak
onlara sigarasız ortamlar sunmalıyız.
• Daha sonra, çocukların nasıl öğrendiğine
dikkat etmeliyiz.
• Tarihte çocuk eğitimine yön vermiş
düşünürlerin ve eğitimcilerin görüşlerine
bakarak çocukları daha iyi anlamamız
mümkündür.
Çocuklar nasıl öğrenir?
• Çocuklar, duyulara dayalı olarak
öğrenirler.
• Çocuklar gözlem yaparak ve somut
deneyimlerle öğrenirler.
• Çocuklar, sosyal çevresi sayesinde bilgi
ve deneyim sahibi olarak öğrenirler.
• Çocuklar, doğayla iç içe öğrenirler.
• Ve çocuklar, taklit ederek öğrenirler.
Çocuk gelişimini ve eğitimini şekillendiren başlıca
yaklaşımlar bulunmaktadır.
Sosyal öğrenme kuramının
savunucularından Bandura’ya göre,
insanın öğrenmesinin doğasında sosyallik
vardır. İnsanlar çoğunlukla diğer insanları
gözlemleyerek öğrenirler. Çocuklar da bu
nedenle en hızlı, diğer insanların
davranışlarını izleyerek onları taklit ederek
öğrenirler.
Bandura’ya göre davranış öğrenilir ancak
hemen gösterilmeyebilir. Gözlem
sonucunda kazanılan davranışların hemen
gösterilmesi gerekmemektedir. Birey
kazandığı davranışı daha sonraki
yaşantısında gösterebilir.
Bu nedenle…..
Sadece aile değil, çocukların
örnek olarak alacağı bireylerin
de sigara kullanmamaları
gerekmektedir.
Bu kişilere sigara ile ilgili sağlık
konuları ve sigara
kullanmalarının pek çok çocuğun
sigaraya başlamasına neden
olabileceği anlatılmalıdır.
Çocukların örnek alabilecekleri
kişilerin sağlıklı davranışlar
sergilemeleri istenmelidir.
Okullarda
öğretmenlerin sağlıklı
davranışları
benimsemeleri de
çocukları olumlu
olarak etkileyecektir.
baloncu
Niçin herkes bu şeyi içmek ister ki?
AYRICA….
• Çocuklarına yalnızca maddi olarak her
türlü olanağı sağlamanın yeterli
olabileceğini düşünen ebeveynler,
çocuklarının psikolojik olarak da ilgi ve
gereksinimlerinin karşılanması gerektiğini
göz ardı edebilmektedir.
Çocukların,
• Bir gruba ait olma, güven, ilgi ve değer
görme gibi gereksinimleri vardır. Bu
gereksinimleri karşılanmadığı zaman
çocuklar ve gençler bazı arayışlar içine
girebilmektedirler.
Gençlerin,
• Risk alma, bağımsızlığını ilan etme,
büyümüş görünme, büyüklerine karşı
gelme ve arkadaş grubunda itibar sağlama
gibi amaçlar için sigara kullandığı
düşünüldüğünde, ebeveynlerin desteğine
duyulan ihtiyaç ortadadır.
Gençler,
• Yetişkinlik yıllarına kadar sigara içmenin
onların sağlıklarına doğrudan olumsuz bir
etkisi olmadığı ile ilgili yanlış bir
düşünceye sahiptirler.
• Oysaki sigara içme hemen sağlıklarını
etkilemekte, sürekli öksürme, solunum
problemleri ve fiziksel aktivitenin azalması
vb. durumlara yol açmaktadır.
Ayrıca gençler,
• Sigara içmenin onlara seksi, çekici bir
görünüş sağladığını düşünmekte, kendi
benlik imajlarını güçlendirdiğini
zannetmektedirler.
• Oysaki, sigara içmek aslında gençlere
sararmış dişler, kötü bir nefes, kokan
giysiler ve erkenden kırışan bir cilt
sağlamaktadır.
Çok havalıyım.
Gerçekten
büyümüş
görünüyorum.
Çok büyüdüm.
Gerçekten
olduğumdan 10
yaş yaşlı
görünüyorum.
Sigara içme oranlarına
bakıldığında,
• 18-25 yaş grubundaki üniversite öğrencileri arasında
sigara içme oranının %58,
• Türkiye genelinde 26 milyon civarında sigara içicisi
bulunduğu,
• Bunun 22 milyonu 19 yaş ve üstü,
• 4 milyonu ise 13-19 yaş arası gençler ile çocuklar
olduğu,
• 19 yaşın üstündekiler günde ortalama 15-20 tane,
• 19 yaşın altındakiler ise günde 5-20 tane sigara
içiyor.
Ayrıca, Türkiye’de her yıl 750 bin çocuk ve
gencin sigaraya başladığı belirlenmiştir.
Televizyon reklamları, diziler ve özellikle çizgi
filmler de sigara kullanımının yer alması
çocuklar ve gençlerde merak uyandırmaktadır.
Şimdi söz çocuklarda ve
gençlerde….
Öncelikle bizim sağlıklı
ortamlarda büyümemiz
için özen gösteriniz.
Bizimle sık sık açık
havada etkinlikler yapın.
Bize zaman ayırın bizimle
ilgilenin biliyoruz ki çok işiniz
var. Ama unutmayın ki bizim de
sizlerin rehberliğine ve
desteğinize yaşamımızın her
döneminde ihtiyacımız var.
Kapalı ortamlarda özellikle ev
ortamının yanı sıra
otomobilde de sigara içmeyin.
Otomobilin hava hacmi küçük
olduğu için sigara
dumanından daha çok
etkilenmekteyiz.
Yetişkinler olarak
bizlere sözlerinizle
değil davranışlarınızla
doğru örnek olun.
Eğer sigarayı bırakmak için
yardıma gereksiniminiz varsa,
destek almayı ihmal etmeyin.
Hem sizin hem benim sağlığım
için bu çok önemlidir.
Bize sürekli yasaklar
koymak yerine
açıklayıcı bilgiler
verin ki bu yasakları
anlayabilelim.
Arkadaşlarımızı yakından
tanımaya çalışın. Unutmayın
ki bir çok davranışı onlar
yoluyla öğreniyorum. En yakın
arkadaşımın sigara içip
içmemesi sigaraya başlamam
için önemli bir faktördür.
Kendi davranışlarımızı
gözlemlemek, değerlendirmek
ve düzenlemek için bize
rehberlik edin.
“Kısacası bize
sözlerinizle değil
davranışlarınızla
model olun ve
bize anlatın.
ÇÜNKÜ tüm
yapılan
açıklamaları
anlayabilecek
kadar akıllıyız”
Unutmayın ki...
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Create flashcards