Acilde sıvı tedavisi ve kan
transfüzyonu
Akdeniz Üniversitesi Acil Tıp
Dr.Mert AYDEMİR
• Acil serviste transfüzyon sıklıkla akut kan kaybı ve dolaşımsal şok
nedeniyle yapılıyor
• Acil hekimleri transfüzyon pratiğiyle sık karşılaşır durumda
• Endikasyon, uygulama ve olası riskler konusunda bilgi sahibi
olunmalı
Intravasküler volüm kaybının nedenleri
• Hemorajik hipovolemi
• Vasküler yaralanma
• Gı kanama
• Pelvik kırık
• Solid organ yaralanmaları
Transfüzyonun temel amacı
• Kritik organ perfüzyonu için yeterli intravasküler volümü sağlamak.
• Hücrelere yeterli oksijen taşınmasını sağlamak.
• Koagülasyon dengesizliğini düzeltmek.
Resusitasyon sıvıları
• İzotonik kristaloid
•
normal serum fizyolojik
•
ringer laktat
•
ringer asetat
• Kolloidler
•
albumin %5 ve %25 konsantrasyonları
•
taze donmuş plazma
• Hipertonik solüsyonlar
•
hipertonik salin
• Oksijen terapötik ajanları
•
hemoglobin-tabanlı oksijen taşıyıcıları
•
florokarbon-tabanlı oksijen taşıyıcıları
Transfüze Edilebilen Kan Ürünleri
• Eritrosit süspansüyonu
• Trombosit süspansüyonu
• Taze donmuş plazma
• Kriyopresipitat
• Diğer plazma ürünleri
- İVİG
- Albümin
- Antitrombin
Eritrosit Transfüzyonu
• Erişkin kan volümü 75 ml/kg , 2.5 L/ m2 , 5 L
• Akut kan kaybı replasmanında tam kan transfüzyonu ideal
• Saklama sırasında trombosit ve faktörler inaktive olur
• Tam kanın raf ömrü komponentlerden daha kısa
• Bu nedenle kan komponentlere ayrılarak saklanır
Eritrosit Transfüzyonu
• Eritrosit süspansüyonu (RBC) 250 ml
• % 50 – 80 hematokrit içerir
• Tam kan plazmasının % 80 i uzaklaştırılır
• Koruyucu solüsyon ; sitrat, fosfat, dekstroz
• Besleyici solüsyon ; adenozin, glukoz, mannitol
• Bir ünite % 3 hematokrit , hemoglobin 1 gr/dl
• Temel transfüyon nedeni ; kanın oksijen taşıma kapasitesini
arttırmak
• Acil serviste transfüzyonun iki endikasyon ;
- Akut kan kaybı
- Derin anemi ve artmış oksijen ihtiyacı
• Hb 10 gr/dl ve Htc % 30
• Herkes için geçerli kesin bir eşik belirlemek zor.
Eritrosit Transfüzyonu – şok
•
Evre 2 ; % 15 – 30 kayıp
taşikardi , huzursuzluk, anksiyete, nabız basıncında düşme
•
Evre 3 ; % 30 – 40 kayıp
belirgin taşikardi, takipne, sistolik hipotansiyon, mental değişiklik
•
Evre 4 ; > %40
belirgin taşikardi, belirgin hipotansiyon
• Akut hemorajide klinik ve semptomlar, Hb ve Htc düzeyinden daha
iyi belirteçlerdir.
• Hastanın kliniği ile transfüzyon kararı verilir.
• Unstabil travma hastasının 2 L ( 40 ml/kg çocuk) İV bolus sıvı
resüstasyonuna yanıtına bakılır.
• Kanaması devam eden hastalarda transfüzyon eşiği daha düşük
tutulmalı
• Bir ünite RBC genelde 1- 2 saate verilir.
• Unstabil hastalarda daha hızlı transfüzyon verilebilir
• Uygun ısı koşullarında en fazla 4 saat içinde verilmelidir
• Uygunsuz transfüzyona bağlı fatal durumların önüne geçebilmek için
başlangıç infüzyon hızı ilk yarım saatte yavaş olmalı
Trombosit Transfüzyonu
• Trombositopeniye bağlı kanamalarda proflaktik veya terapötik olarak
verilebilir.
• Aferezle veya random olarak hazırlanabilir.
• 300 - 600 milyar / 75 – 100 milyar trombosit içerir
• Yaklaşık 50000 / mm3 arttırır, yanıt değişkendir
• Ortalama ömürleri 3- 5 gün
• Transfüzyon sonrası 1 – 24 saat içinde kontrol görülmeli
• Transfüzyon endikasyonu iyi belirlenmeli ; İTP , hipoplazi
• Plazma içerdikleri için grup spesifik tercih edilir.
• Gerekli hallerde grup spesifik olmayan transfüzyonu yapılmaktadır.
• Çocuklarda ve multiple transfüzyon yapılan hastalarda bu işlem
yapılmamalıdır.
• Grup spesifik olmayan trombositlerin ömrü kısalır
• < 10 000 / mm3 asemptomatik hastalar ( İTP, TTP, HİT)
• < 15 000 / mm3 minör kanamalı hastalar
• < 20 000 / mm3 majör kanamalı hastalar
• < 50 000 / mm3 invaziv girişim, cerrahi girişim, massif transfüzyon
• < 100 000 / mm3 nörolojik veya kardiyak cerrahi
• vWF, üremi ve hiperglobülinemide hematoloji ile konsülte edilmeli
Taze Donmuş Plazma (TDP) Transfüzyonu
• Plazmadan hücrelerin uzaklaştırılıp dondurulmasıyla oluşur
• 200 – 250 ml hacimdedir 1 ünite faktör – 2 mg fibrinojen / ml içerir
• Faktörleri hızlıca yerine koyar;
DİC , KC yetmezliği, warfarin
aşırıalımı, massif transfüzyon
• Transfüzyon yanıtı PT, aPTT, İNR ile değerlendirilir. > 2 kat
• TDP verilerek hastanın İNR değeri 1.2 – 1.3 ün altına düşürülemez
• Anlamlı klinik yanıt için 4 ünite / 15 ml / kg dozunda verilmeli
TDP Transfüyonu
• Warfarin aşırı alımı
• Çoklu faktör eksikliği olan hastada kanama
• Spesifik faktörü bulunmayan kanamalı hasta
• Aktif kanaması ve pıhtılaşma kusuru olan massif transfüzyon
hastaları
• Antitrombin eksikliği olan kanamalı hastalar
• Herediter anjioödem hastaları
Kriyopresipitat Transfüzyonu
• Fibrinojen, F 8 ve vWF içeren çözünür olmayan protein fraksiyonu
• Ayrıca az miktarda F 13 ve Fibronektin içerir
• Fibrinojen < 100 mg/ dl kanamalı hastalar, KC S, DİC, Massif Tx
• Disfibrinojemili hastalarda
• Desmopressine yanıtsız vWF hastalarında
• Genelde 10 ünite tek seferde , 1 ünite / 5 kg dozunda
Massif Transfüzyon
• 24 saatte 10 Ü veya 1 total kan volümünün transfüzyonu
• Trombosit ve faktörlerin azalmasına bağlı koagülopati görülür
• Aşırı TDP ve Trombosit verilmesi multiorgan yetmezliğine neden
olabiliyor
• Birçok hastahanede protokoller belirlenmiş
• Bazı uzmanlar 1:1:1: oranını savunuyor
• Trombosit < 50 000 mm3, İNR > 1.5 , Fibrinojen < 100 mg / dl
• Hasta hipotermi ve hipokalsemiden korunmalı
Kaynaklar
• Tintinalli’s emergency medicine
Download

Slayt 1 - Akdeniz Üniversitesi Akademik Bilgi Sistemi