Deney 3

advertisement
DENEY NO: 3
DENEY NO : 3
DENEYİN ADI : KIRPICI VE KENETLEYİCİ DEVRELER
DENEYİN AMACI :
Diyotların kırpma ve kenetleme devrelerindeki özelliğini öğrenmek.
A-KIRPICI DEVRE
TEORİK BİLGİ :
Giriş sinyalinin bir bölümünü “kırpma” özelliğine sahip olan diyot devrelerine kırpıcı
adı verilir. Diyotun yönüne bağlı olarak giriş sinyalinin pozitif veya negatif bölgesi
kırpılmaktadır. Kırpıcıların iki genel kategorisi vardır; Seri ve paralel kırpıcılardır. Seri
devrelerde diyot yüke seri bağlanır. Paralel devrelerde ise diyot yüke paralel bağlıdır.
1. Seri Kırpıcı Devre:
Vi
Vo
V
D
0
+
+
R
Vi
V
t
0
-V
Vo
Vi
-
-
t
Vo
V
0
V
t
0
t
-V
(a)
(b)
Şekil 3.1 (a) Seri kırpıcı devre (b) Giriş ve çıkış dalga şekilleri
Şekil 3.1a’daki seri devrenin çeşitli dönüşümlü dalga biçimlerine tepkisi Şekil 3.1b de
gösterilmiştir (şekildeki D diyodu ideal). Başlangıçta bir yarım dalga doğrultucu
(sinüsoidal dalga biçimleri için) geliştirilmiş olmasına karşın bir kırpıcı girişine
uygulanabilecek dalga türleri üzerinde herhangi bir sınırlama yoktur. Bu devrede ayrıca
D ideal diyoduna seri bir kaynak bağlayarak kırpma seviyesini dikey eksen üzerinde
değiştirebilirsiniz. Bu seviye değişikliklerini deney sonucunda göreceksiniz.
20
DENEY NO: 3
2. Paralel Kırpıcı Devre
Vi
Vo
V
0
+
0
t
+
R
-V
Vi
t
-V
Vo
D
Vi
Vo
-
-
V
0
0
t
-V
t
-V
(a)
(b)
Şekil 3.2 (a) Paralel kırpıcı devre (b) Giriş ve çıkış dalga şekilleri
Şekil 3.2a’da paralel kırpıcı devre görülmektedir. Şekil 3.2b’de ise giriş sinyaline
karşılık gelen çıkış dalga şekilleri verilmiştir. Yine seri kırpıcı devresinde olduğu gibi D
ideal diyoduna seri DC kaynak bağlandığı takdirde kırpılma seviyesi dikey eksen
üzerinde kaymaktadır.
Yukarıda yapılan teorik açıklamada konunun daha iyi anlaşılması açısından diyot ideal
seçilmiştir. Ancak yapacağınız deneyde diyotlar ideal değildir. Deney sırasında diyot
eşik gerilimlerini göz önünde bulundurunuz.
KULLANILAN ELEMANLAR






Güç Kaynağı 2 adet (12V ayarlı)
Fonksiyon Jeneratörü
Çift Kanallı Osilaskop
Direnç 1K
Diyot (Si) 2 adet
Diyot (Ge) 2 adet
DENEY DEVRESİ:
R
1
1 K
3
+
2
Ge
Ge
(Si)
(Si)
Vi
Vo
+
-
-
+
Şekil 3.3 Kırpıcı deney devresi
21
-
DENEY NO: 3
İŞLEM BASAMAKLARI :
1. Şekil 3.3’deki devrede 2 nolu uç ile 1 nolu ucu kısa devre ediniz.
2. Sinyal jeneratörünün çıkışını Vi= 5Vpp ve 1KHz olacak şekilde ayarlayınız. VDD
kaynağını ise sırasıyla 0V, 3V, 6V seviyelerine getirerek V o çıkışından elde edilen
dalga şekillerini Tablo 3.1’e çiziniz. Aynı işlemleri 2 nolu uç ile 3 nolu ucu kısa
devre ederek tekrarlayınız.
Tablo 3.1 Kırpıcı giriş ve çıkış dalga şekilleri
VDD(V)
0V
3V
6V
Vin
VO1
VO3
3. VDD seviyesi değiştiğinde Vo çıkış dalga şeklinin değişip değişmediğini gözleyiniz.
Eğer değişiyorsa sebebini açıklayınız.
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
4. Sinyal jeneratöründen üçgen ve kare dalga çıkışlar alarak sonuçları Tablo 3.2 ve
Tablo 3.3’e yazarak sonuçları gözleyiniz.
22
DENEY NO: 3
Tablo 3.2 Üçgen dalga için dalga şekilleri
VDD(V)
0V
3V
6V
3V
6V
Vin
VO1
VO3
Tablo 3.3 Kare dalga için dalga şekilleri
VDD(V)
0V
Vin
VO1
VO3
23
DENEY NO: 3
5. Osilaskop ekranında gördüğünüz Tablo 3.2 ve Tablo 3.3’deki dalga şekillerini devre
analizi kurallarını uygulayarak hesapladığınız dalga şekilleriyle karşılaştırınız.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
SONUÇ :
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
24
DENEY NO: 3
B- KENETLEYİCİ DEVRESİ
TEORİK BİLGİ:
Kenetleyici devresi, bir sinyali farklı bir dc düzeyine “kenetleyebilen” bir devredir.
Devrede bir kondansatör bir diyot ve bir direnç bulunmak zorundadır; ancak ek bir
kayma elde etmek için bağımsız bir DC kaynağı da kullanılabilir. R ve C’nin değeri ( =
RC zaman sabiti) öyle seçilmelidir ki kondansatördeki gerilim, diyotun iletim
durumunda olmadığı zaman aralığı içerisinde kondansatörün büyük bir oranda deşarj
olmayacak bir değerde seçilmesi gerekir. Burada pratik açıdan kondansatörün (1/2
periyotluk sürede) tamamen boşaldığını veya dolduğunu kabul edeceğiz.
DENEY DEVRESİ
C
1
1μF
3
+
2
R
Vi
100KΩ
Ge
Ge
Vo
(Si)
+
-
-
+
(Si)
-
Şekil 3.4 Kenetleyici deney devresi
İŞLEM BASAMAKLARI :
1. Şekil 3.4’deki devrede 2 nolu uç ile 1 nolu ucu kısa devre ediniz.
2. Sinyal jenaratörünün çıkışını Vi = 5Vpp ve 1KHz olacak şekilde ayarlayınız. VDD
kaynağını ise sırasıyla 0V, 2V ve 4 V olacak şekilde ayarlayınız. Osilaskopta
görülen VO1 çıkışından elde edilen dalga şekillerini Tablo 3.4’e çiziniz.
25
DENEY NO: 3
Tablo 3.4 Kenetleyici devrede giriş ve çıkış dalga şekilleri.
VDD
0V
2V
4V
Vin
VO1
VO3
3. 1 nolu uç ile 3 nolu ucu kısa devre ediniz. 2. İşlem basamağını tekrarlayarak sonuçları
Vo3 hanesine çiziniz.
4. VDD gerilimini 1V’a ayarlayınız. Sonra Vin giriş sinyalinin genliği 5Vpp ve frekansı
sırasıyla 50Hz, 1KHz, 100KHz, 1MHz olacak şekilde tekrarlayınız. Osilaskopta
gördüğünüz çıkış dalga şekillerini Tablo 3.5’e çiziniz.
Tablo 3.5 Değişik frekanslara göre giriş ve çıkış dalga şekillleri
F(Hz)
50Hz
1KHz
Vin
VO1
VO3
26
100KHz
DENEY NO: 3
5. Tablo 3.5’de çeşitli frekanslara göre elde ettiğiniz çıkış dalga şekillerinde farklılık
var mıdır? Varsa sebebini açıklayınız.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
6. Vin giriş sinyali olarak üçgen ve kare dalga uygulayınız. Sonuçları karşılaştırınız.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
7. Devre analizi kurallarını uygulayarak hesapladığınız değerlerle osilaskop ekranında
gördüğünüz Tablo 3.4’deki dalga şekillerini karşılaştırınız.
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
SONUÇ :
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
27
Download