Alkanlar, alkenler, alkinler, organik halojen

advertisement
ALİFATİK YAPILI ORGANİK
BİLEŞİKLER I
Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK
ADÜTF Biyokimya AD
2006
1
ORGANİK BİLEŞİKLER
Organik bileşiklerin tümü, alifatik bileşikler ve aromatik
bileşikler olarak iki ana sınıfa ayrılırlar.
2
Alifatik bileşikler, molekül yapılarında, çeşitli atomların
birbirlerine kovalent bağlanarak oluşmuş düz veya
dallanmış zincir şeklinde iskelet içeren organik bileşikler
ve bunların türevleridirler.
3
Aromatik bileşikler, özel bir doymamışlık gösteren
benzen (benzol) ve türevleriyle, kondense benzen
halkalarının oluşturduğu çeşitli bileşiklerdir.
4
Yalnızca karbon ( C ) ve hidrojen (H) atomlarından oluşan
organik bileşikler hidrokarbonlar olarak bilinirler.
5
6
Hidrokarbonların isimlendirilmesinde moleküldeki karbon
sayısı ve bağ türü önemlidir.
7
8
Alkanlar
Alkanlar, CnH2n+2 genel formülü ile gösterilebilen
doymuş hidrokarbonlardır.
9
Bir alkandan türeyen kök genel olarak alkil diye
tanımlanır.
10
4 karbonlu butan ve daha sonraki alkanlarda dallanma
izomerleri meydana gelir.
11
Alkanların 1-4 karbonluları
normal şartlarda (25oC sıcaklık
ve 1 atmosfer basınç şartları) gaz,
5-17 karbonluları sıvı, 18 ve daha
fazla karbonluları katı halde
bulunurlar.
Alkanların gaz ve katı olanları
kokusuz olduğu halde sıvı
olanlarında benzin kokusu
belirgindir.
12
Alkanlar yeterli miktarda oksijen içinde tam
yandıklarında karbon dioksit (CO2) ve su (H2O)
meydana gelir ve ısı enerjisi açığa çıkar.
13
Alkanların yetersiz oksijen nedeniyle tam olmayan
yanmaları sonucunda karbon monoksit (CO), aldehitler,
ketonlar, karboksilik asitler ve is şeklinde karbon
meydana gelir; bunlar da önemli hava kirletici
maddelerdir.
14
Uzun zincirli alkanların katalitik kırılmasıyla çeşitli petrol
ürünleri, termal kırılmasıyla serbest radikaller oluşur.
15
Alkenler
Alkenler, CnH2n genel formülü ile gösterilebilen doymamış
hidrokarbonlardır.
16
Çift bağdaki karbona bağlı olan hidrojenlere vinil
hidrojenleri denir; vinil hidrojenleri kimyasal
reaksiyonları güçlükle verir.
Çift bağa komşu karbona bağlı olan hidrojenlere allil
hidrojenleri denir; allil hidrojenleri kimyasal
reaksiyonları kolaylıkla verir.
17
Alkenlerin katılma ve polimerizasyon reaksiyonları
önemlidir.
Alkenlere hidrojen katılması ile alkanlar meydana
gelir.
18
Çok ince dağılmış nikel olan Raney nikel ile yapılan
hidrojenleme reaksiyonu, margarin üretiminde sıvı
yağların hidrojenlenerek katı yağlara
dönüştürülmelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
19
Markovnikov kuralı veya katılmalarda Markovnikov
yönlenmesi olarak bilinen kurala göre; çift bağ
çevresinde simetrik olmayan alkenlere hidrohalojen
asitleri katılmasında hidrojen, çift bağ çevresinde en çok
hidrojeni olan karbona katılır, halojen ise diğer karbona
katılır.
20
Alkenlere renkli olan brom (Br) ve iyot (I) gibi
halojenlerin katılması sonucunda alken halojenürler
(dihalojen alkanlar) meydana gelir ve halojenin rengi
kaybolur; bu da çift bağın varlığını göstermesi
bakımından önemlidir.
21
Asit katalizli bir reaksiyonla alkenlere su katılabilir ve
alkoller meydana gelir.
22
Alkenlere oksijenin allotropu ve etkin bir yükseltgen
olan ozon (O3) katılması ile ozonürler üzerinden aldehit
ve/veya ketonlar oluşur.
23
Alkenler perasitler ile etkileştiğinde epoksit ve
karboksilik asit meydana gelir.
24
Alkenlerin polimerizasyon reaksiyonları, değişik
mekanizmalarla gerçekleşir ve sonuçta endüstride
önemli ürünler oluşur.
poly(propene)
Poly(chloroethene)
(polyvinyl chloride):
PVC
25
Alkinler
Alkinler, karbonlar arasında üçlü bağ içeren
bileşiklerdir; genel formülleri C2H2n-2’dir.
Alkinlerin RCCH şeklinde olanlarına uç alkinler
denir.
26
27
Asetilen (Etin), önemli bir endüstriyel bileşiktir;
parlak bir alevle yanar ve büyük miktarda ısı açığa
çıkar.
28
Organik halojen bileşikleri
Organik halojen bileşikleri, karbon atomuna bağlı bir
veya daha çok halojen içeren organik bileşiklerdir.
sekonder
primer
tersiyer
29
Sentetik reçine, ilaç, boyarmadde gibi yararlandığımız
pek çok organik halojen bileşiği vardır.
30
Etil klorür (C2H5Cl), lokal enestezide, özellikle diş
sağaltımında önemli narkotiktir; püskürtme ile soğuk
anestezi için kullanılır.
Metilen klorür (CH2Cl2) de narkotik etkilidir; aynı
zamanda endüstride çok kullanılır.
Kloroform (CHCl3), çözücü olarak özellikle bazı
maddeleri ekstrakte etmek için kullanılır. Narkotik
olarak kloroform, solunumu, eterden daha az etkiler;
fakat toksik etkisi kalp ve karaciğer bozukluklarına
neden olabilmektedir.
31
Karbontetra klorür (CCl4), organik çözücü olarak
kullanılır. Karbontetra klorürün belirli bir narkotik etkisi
vardır; fakat kronik zehirlenme sonucu karaciğer
harabiyeti oluşturur.
Bromoform (CHBr3), eczacılıkta alkol ile karıştırılarak
kullanılır; sütle birlikte boğmaca öksürüğüne karşı
etkilidir.
İyodoform (CHI3), sarı pul şeklinde kristalleri ve
karakteristik kokusuyla tanınır, antiseptik etkilidir.
Halotan (F3CCHClBr), bayıltıcı etkilidir; ameliyat
için narkoz olarak kullanılır.
32
Fransız bilgini V. Grignard tarafından 1912 de bulunan
ve organik sentezlerde önemi kanıtlanan organomagnezyum bileşikleri (RMgX), organik
halojenürlerden elde edilirler.
RMgX bileşikleri, Grignard bileşikleri olarak bilinirler.
33
34
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Terimler

2 Cards oauth2_google_ef32970e-e5f9-4595-9abe-394e9f6bc8d9

Create flashcards