YENİ TTK EŞİĞİNDE ve 18. KULLANIM YILINDA

advertisement
YENİ TTK EŞİĞİNDE ve
21. KULLANIM YILINDA
TDMS UYGULAMALARINDA
ÖZELLİKLİ KONULAR
MUĞLA
SERBEST MUHASEBECİ
MALİ MÜŞAVİRLER
ODASI
SMMM Nusret KURDOĞLU
1
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Bilindiği gibi, 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu kabul
edilerek yayımlanmış ve bir kısım hükümleri yürürlüğe
girmiş durumdadır. Yasa, tümüyle 2012 ve 2013 yıllarında
yürürlüğe girmiştir.
• Yeni TTK’nın bütünüyle yürürlüğe girmesi, en az ticaret
erbabı kadar muhasebe meslek mensuplarının çalışma alan
ve biçimini etkileyecektir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
2
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Örneğin, bu güne kadar ticari defterlerin tutulmasında
VUK hükümleri uygulanırken, bundan böyle bu defterler
yeni TTK hükümleri uyarınca tutulacak, hem kayıt
aşamasında, hem de finansal tablo düzenlemelerinde, firma
ölçeğine göre “TMS – TFRS” veya “KOBİ TFRS”
kuralları uygulanacaktır. Yine aynı yasa uyarınca,
belirlenen firmalar için düzenlenen finansal tablolar (ve
dolayısıyla uygulanan muhasebe sistemi) meslek
mensuplarından oluşan bağımsız denetçiler tarafından,
Türkiye Denetim Standartları kullanılarak denetlenecektir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
3
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Bu gün kullanılan “Tekdüzen Muhasebe Sistemi” yeni
dönemdeki “TMS – TFRS” veya “KOBİ TFRS”
uygulamaları sırasında da bır takım değişikliklerle daha
titiz bir biçimde uygulanacaktır. Bir başka deyişle, bu gün
kullanılan sistem, yarın kullanılacak sistemin temelini
oluşturmaktadır.
• O halde, yeni sisteme daha kolay uyum sağlayabilmek için,
bu gün kullanılan sistemdeki eksik ve/veya hatalı
uygulamaları gözden geçirip düzeltmeye çalışmakta büyük
yarar vardır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
4
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Anımsanacağı gibi, “1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel
Tebliği” ve bu tebliğin eki olan “Tek Düzen Hesap Planı” 1992
Aralık ayında yayımlanmış ve 1994 yılı başından itibaren zorunlu
uygulaması başlamıştır. Buna göre, 2014 yılını yaşadığımız şu
günlerde 21. kullanım yılını yaşamaktatız.
Uygulama ile geçen 20 tam yıla rağmen, bu gün hala yaygın olarak
hatalı kullanılan hesaplar mevcuttur. Bu hatalı kullanımlar
nedeniyle önemli muhasebenin temel kavramları ve temel mali
tablo ilkeleri -en hafif deyimle- göz ardı edilebilmektedir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
5
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu arada önemli bir noktanın altını çizmek gerekmektedir.
MSUGT’nde 12 adet Temel Muhasebe Kavramı yer
almaktadır ve bunlardan ilki “Sosyal Sorumluluk
Kavramı” dır. Bu çalışmada, bu kavramın tek başına
ihlaline ilişkin örnek olmayacaktır. Zira bu kavram tek
başına ihlal edilmez. Ancak, bir diğer kavramın ihlali ile
bu kavram da ihlal edilmiş olur. Bir başka deyişle, diğer 11
kavramdan her hangi birinin ihlali sonucunu doğuran bir
işlem, sosyal sorumluluk kavramını da ihlal etmiş
demektir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
6
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu çalışmanın konusu, hatalı uygulamalardan
etkilenen kavram ve ilkeleri yeniden gözden
geçirmek ve hangi hataların sonucunda
hangi kavram ve ilkelerin nasıl etkilendiğini
irdeliyerek, bu hataları düzeltme yolunu
aramaktır. Yukarıda da değinildiği gibi,
konu, yeni sisteme sağlıklı geçiş açısından
son derece önemlidir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
7
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
OLUMSUZ ETKİLENEN KAVRAM ve
İLKELER
1) DÖNEMSELLİK KAVRAMI
SMMM Nusret KURDOĞLU
8
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
TANIM;
Tekdüzen Muhasebe Sistemi (TDMS)’nde “Dönemsellik Kavramı”
aşağıdaki biçimde açıklanmıştır;
“Dönemsellik kavramı; işletmenin sürekliliği kavramı uyarınca
sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her
dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak
saptanmasıdır. Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre
muhasebeleştirilmesi, hasılat, gelir ve karların aynı döneme ait
maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavramın gereğidir.
Bu kavramın işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya
ortadan kalktığı durumlarda ise, bu husus mali tablo dipnotlarında
açıklanır.”
SMMM Nusret KURDOĞLU
9
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
ETKİLERİ;
Muhasebenin
Temel
Kavramlarından
olan
“Dönemsellik Kavramı”, doğallıkla “Temel Mali
Tablo Düzenleme İlkeleri”ne de yansımıştır.
Kavram, “Gelir Tablosu İlkeleri”nin amaç bölümünü
ve ilkelerin neredeyse tümünü etkilemiş
durumdadır. Muhasebe Sistemi Uygulama Genel
Tebliği’nden yapılan alıntılar, durumu açığa
çıkartmaktadır;
SMMM Nusret KURDOĞLU
10
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
1-A) Gelir Tablosu Açısından;
“Gelir tablosu ilkelerinin amacı; satışların, gelirlerin,
satışların maliyetinin, giderlerin, kar ve zararlara ait
hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti
sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak
gösterilmesini sağlamaktır.
Bütün satışlar, gelir ve karlar ile maliyet, gider ve zararlar
brüt tutarları üzerinden gösterilirler ve hiçbir satış, gelir
ve kar kalemi bir maliyet, gider ve zarar kalemi ile
tamamen veya kısmen karşılaştırılmak suretiyle gelir
tablosu kapsamından çıkartılamaz.
SMMM Nusret KURDOĞLU
11
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu amaç doğrultusunda benimsenen
gelir
tablosu
ilkeleri
aşağıda
belirtilmiştir: (Sadece Dönemsellik
Kavramı ile doğrudan ilgili olanlar
alınmıştır.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
12
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
a) Gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve karlar; gerçekleşmiş gibi
veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az
gösterilmemelidir. Belli bir dönem veya dönemlerin,
gerçeğe uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için, dönem
veya dönemlerin başında veya sonunda doğru hesap
kesimi işlemleri yapılmalıdır.
b) Belli bir dönemin satışları ve gelirleri, bunları elde etmek
için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile
karşılaştırılmalıdır. Belli bir dönem veya dönemlerin
başında ve sonunda maliyet ve giderleri gerçeğe uygun
olarak gösterebilmek için stoklarda, alacak ve borçlarda
doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
13
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
e) Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kar ve zararlar meydana
geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli, fakat normal
faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.
f) Bütün kar ve zararlardan, önceki dönemlerin mali
tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük
ve niteliktekiler dışında kalanlar, dönemin gelir tablosunda
gösterilmelidir.
g) Karşılıklar, işletmenin karını keyfi bir şekilde azaltmak
veya bir döneme ait karı diğer döneme aktarmak amacıyla
kullanılmamalıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
14
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
I) Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir
veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp
çıkmamasına bağlı durumları ifade eden, şarta
bağlı olaylardan kaynaklanan, makul bir şekilde
gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve
zararlar, tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna
yansıtılır. Şarta bağlı gelir ve karlar ise
gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir
tahakkuk işlemi yapılmaz; dipnotlarda açıklama
yapılır.”
SMMM Nusret KURDOĞLU
15
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
1-B) Bilanço Açısından;
Kavram, “Bilanço İlkeleri”ni de önemli
ölçüde etkilemiş durumdadır. (Sadece
Dönemsellik Kavramı ile doğrudan ilgili
olanlar alınmıştır.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
16
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
a-1) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde
paraya dönüşebilecek varlıkları, bilançoda dönen varlıklar
grubu içinde gösterilir.
a-2) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde
paraya dönüşemeyen, hizmetlerinden bir hesap
döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli
varlıkları, bilançoda duran varlıklar grubu içinde
gösterilir. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer
alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar dönen
varlıklar grubunda ilgili hesaplara aktarılır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
17
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
a-4) Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari
dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek
gelirler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
a-5) Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini
bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için
reeskont işlemleri yapılmalıdır.
a-6) Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran
varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli
dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan
amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
18
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
b-1) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde
vadesi gelen borçları, bilançoda kısa vadeli yabancı
kaynaklar grubu içerisinde gösterilir.
b-2) İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde
vadesi gelmemiş borçları, bilançoda uzun vadeli yabancı
kaynaklar grubu içinde gösterilir. Dönem sonu bilanço
gününde bu grupta yer alan hesaplardan vadeleri bir yılın
altında kalanlar kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki
ilgili hesaplara aktarılır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
19
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
b-3) Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya
durumları tartışmalı olanları da içermek üzere,
işletmenin bilinen ve tutarları uygun olarak
tahmin edilebilen bütün yabancı kaynakları kayıt
ve tespit edilmeli ve bilançoda gösterilmelidir.
İşletmenin bilinen ancak tutarları uygun olarak
tahmin edilemeyen durumları da bilançonun
dipnotlarında açık olarak belirtilmelidir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
20
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
b-4) Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil
edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden
ancak, gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler
kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca
gösterilmelidir.
b-5) Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar
grubunda yer alan borç senetlerini bilanço
tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile
gösterebilmek
için
reeskont
işlemleri
yapılmalıdır.”
SMMM Nusret KURDOĞLU
21
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Yukarıda belirtilen işlemlerin
bir bölümü
hiç yapılmamakta,
bir bölümü ise kısmen
yapılmaktadır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
22
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Dönemsellik Kavramı’na
ters düşen işlem
çeşitlerinden birkaç örnek
SMMM Nusret KURDOĞLU
23
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
KİRA ÖDENMEYEN DÖNEMLERDE TAHAKKUK
YAPILMAMASI;
DÖNEMSELLİK KAVRAMI UYARINCA, HER GİDER DOĞDUĞU
DÖNEMDE KAYDA ALINIR.
YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN BİLANÇO İLKELERİNE GÖRE,
İŞLETMENİN BİLANÇO TARİHİ İTİBARİYLE DOĞMUŞ TÜM
BORÇLARI TESPİT EDİLMELİ VE BİLANÇODA YER
ALMALIDIR.
BU İKİ KURAL BİR ARADA İRDELENDİĞİNDE, KİRA
TAHAKKUKLARININ, KİRA ÖDEMESİ YAPILMAMIŞ BİLE
OLSA, MUTLAKA YAPILMASI ŞARTTIR.
SMMM Nusret KURDOĞLU
24
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Ödenmemiş SGK Primleri:
Bilindiği gibi, 1993 yılında 506 sayılı SSK Yasasının 80.
maddesine 3. fıkra olarak eklenen “Kuruma fiilen
ödenmeyen prim tutarları, Gelir ve Kurumlar Vergisi
uygulamasında gider yazılamaz.” hükmü, daha sonra
aynı yazılım biçimiyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Yasasının 88/8. maddesinde devam
ettirilmiştir. Ülkemizde son on yıllarda değişim gösteren
yasa düzenleme teknikleri, zaman zaman çeşitli
tartışmalara yol açabilmektedir
SMMM Nusret KURDOĞLU
25
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Bu olayda da kuralın “..gider yazılamaz.”
biçimindeki
hatalı yazılımı, yanlış
anlamalara sebep olmuş, uygulamada anılan
tutarları gider hesaplarından çıkartılarak
“180- Gelecek Aylara Ait Giderler”
hesabına aktarıldığı görülmüştür.
SMMM Nusret KURDOĞLU
26
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu yöntem, muhasebeye bu gün artık terk edilmiş olan "Vergi
Muhasebesi" gözü ile bakıldığında, belki bir yere kadar
doğru olabilir. Ama Tek Düzen Muhasebe Sistemine göre
yanlış bir uygulamadır. Çünkü, "Dönemsellik İlkesi" bu
yöntemde ihlal edilmektedir. Dönem içerisinde doğmuş
olan tüm diğer giderler gibi, ödenmemiş olan SGK primleri
de, ödensin ödenmesin, oluştukları, tahakkuk ettirildikleri
dönemin gideri olarak kayda alınmalıdır. Bu giderler 180
hesap kanalıyla bir dönem sonraya kaydırılamazlar.
Ödenmemiş SGK primlerine ilişkin işlemlerin nasıl yapılması
gerektiği, ilerleyen bölümde, “Tam Açıklama Kavramı”
çerçevesinde örneklenecektir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
27
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
180 – 280 Hesapların Kullanımı;
Uygulamada 180 ve 280 hesapların genellikle hatalı
kullanıldığı gözlemlenmektedir. Bir yıllık süreyi aşmayan
giderlerde dahi, ertesi yıla ait olan gider paylarının 180
hesap yerine 280 hesaba alınması gibi uygulamalara sıkça
rastlanılmaktadır. (Yıllık abone giderleri, sigorta giderleri
gibi..)
Oysa, sadece 180 ve 280 hesapların tanımlarını
karşılaştırmak bile, doğru uygulama yöntemini bulmaya
yeterlidir. (Tanımlardaki “peşin ödenen” deyimi geniş
anlamda ve borçlanma ve/veya karşılık ayırmayı da
kapsayacak biçimde düşünülmelidir.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
28
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Her iki hesap da, cari dönem içinde ilgili
gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken
giderleri kapsar.
SMMM Nusret KURDOĞLU
29
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Ancak, 180 hesap, öncelikle “Dönen
Varlıklar” ana hesap sınıfına ait bir hesaptır.
Dönen Varlıkların tanımı açıktır;
Dönen varlık; “Nakit olarak elde veya
bankada tutulan varlıklar ile normal
koşullarda en çok bir yıl içerisinde paraya
çevrilmesi, tüketilmesi veya giderleşmesi
öngörülen varlık unsurları”dır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
30
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu ana hesap sınıfı içerisinde yer alan “18Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir
Tahakkukları” hesap grubu ise, “İçinde
bulunulan dönemde ortaya çıkan, ancak
gelecek dönemlere ait olan giderler ile
faaliyet dönemine ait olup da kesin borç
kaydı hesap döneminden sonra yapılacak
gelirlerden
oluşur.”
biçiminde
tanımlanmıştır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
31
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu özellikler dikkate alındığında, örneğin
“180- Gelecek Aylara Ait Giderler
Hesabı”nın alt hesap yapısını aşağıdaki gibi
oluşturmak, uygulayıcı ve denetçiye büyük
yarar sağlayacaktır. (Alt hesap yapısı
oluşturulurken geçici vergi dönemleri de
dikkate alınmıştır.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
32
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
180
GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
180 01
SİGORTA GİDERLERİ
180 01 01
CARİ YIL 1. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
180 01 02
CARİ YIL 2. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
180 01 03
CARİ YIL 3. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
180 01 04
CARİ YIL 4. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
180 01 05
GELC.YIL 1. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
180 01 06
GELC.YIL 2. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
180 01 07
GELC.YIL 3. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
180 01 08
GELC.YIL 4. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
SMMM Nusret KURDOĞLU
33
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
180 02
KİRA GİDERLERİ
(Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)
180 03
DEFTER ONAY ve MLZM. GİDERLERİ
(Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)
180 04
BAKIM-ONARIM SÖZLEŞME GİDERLERİ
(Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)
180 05
ABONE GİDERLERİ
(Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
34
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
180 06
BÜYÜK BAKIM ONARIM GİDERLERİ (2013
de yapılan onarım için 2014 payı)
(Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)
180 07
KID.TAZM. KARŞ. PAYLARI (İlk kez, 2013
de ayıranlar için 2014 payı)
(Aynı biçimde bölümlenmesi önerilir.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
35
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
280 hesabın kullanım alanı ise, çok kısıtlıdır. Bu hesap,
genellikle ilk kez kıdem tazminat karşılığı ayırmaya
başlayan ve önceki dönem gideri olarak hesaplanan tutarı 5
veya 10 yıl içerisinde giderleştirmeyi kararlaştıran
işletmelerde, ya da çeşitli sanayi işletmelerinin uzun yıllara
yayarak itfa edilmesi gereken büyük onarım giderlerinin,
GELECEK YILLARDA GİDERLEŞECEK
BÖLÜMLERİNİN izlenmesi gibi durumlar için
kullanılabilir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
36
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Her yılın sonunda bilanço aşamasında, bir
sonraki yıl giderleşecek olan tutar, 280
hesaptan 180 hesaba devredilir.
Ertesi yıl içerisinde de 180 hesaptaki tutarlar,
ilgili gider hesaplarına aktarılır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
37
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
280
GELECEK YILLARA AİT GİDERLER
280 01
KID.TAZM. KARŞILIĞI PAYLARI (İlk kez, 2013 de
ayıranlar için)
280 01 01
ÖNC. DNM. KD.TAZ.KARŞ.GD. 2015 PAYI
280 01 02
ÖNC. DNM. KD.TAZ.KARŞ.GD. 2016 PAYI
280 01 03
ÖNC. DNM. KD.TAZ.KARŞ.GD. 2017 PAYI
280 02
BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ(2013 de yapılan
onarım için)
280 02 01
BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ 2015 PAYI
280 02 02
BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ 2016 PAYI
280 02 03
BÜYÜK BAKIM-ONARIM GİDERLERİ 2017 PAYI
gibi..
SMMM Nusret KURDOĞLU
38
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Şimdi önce, bir kasko sigorta poliçesinin kaydına
ilişkin örneği inceleyelim;
İşletme aktifinde yer alan ve genel yönetim
hizmetlerinde kullanılan bir taşıt için 25.000 TL.
teminat tutarlı kasko poliçesi yaptırmıştır. Poliçe
dönemi 01.09.2013 – 31.08.2014
tarihleri
arasıdır. Poliçe bedeli 840.- TL. dır, ancak henüz
ödeme yapılmamıştır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
39
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
---------------
-----------------
770
GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
770 0?
DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZM.
770 0? 0?
SİGORTA GİDERLERİ
.... Plç. 30 gün sigorta bedeli
180
GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
180 03
SİGORTA GİDERLERİ
180 03 04 CARİ YIL 4. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
.... Plç. 92 gün sigorta bedeli
180 03 05 GELC.YIL 1. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
.... Plç. 90 gün sigorta bedeli
180 03 06 GELC.YIL 2. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
.... Plç. 91 gün sigorta bedeli
180 03 07 GELC.YIL 3. DÖNEM SİGORTA GİDERLERİ
.... Plç. 62 gün sigorta bedeli
320 SATICILAR
320 ?? ?? .... SİGORTA LTD. ŞTİ.
---------------
69.04
69.04
69,04
770,96
770,06
211,73
207,12
209,42
142,69
840,00
840,00
----------------SMMM Nusret KURDOĞLU
40
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu arada, söz konusu poliçenin teminat tutarı
ile ilgili bilgilerin, dipnotlarda kullanılmak
üzere, Nazım Hesaplara da kaydedilmesi,
bilanço aşamasında zaman kazanılması
açısından uygun olacaktır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
41
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
--------------- ----------------940- VARLIKLAR SİGORTA TEMİNATLARI 25.000
941- VARLIKLAR SG. TEM. KARŞ.
25.000
--------------- -----------------
SMMM Nusret KURDOĞLU
42
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
180 03 04 hesapta kaydı gerçekleşen Ekim-Aralık 2013
dönemine ait 92 günlük tutar, ilgili dönemde 770 hesaba
aktarılır.
Geriye kalan tutarlar ise, 180 hesap içeriğinde bilançoda yer
alacak ve gelecek yıla devredilecektir. Gelecek yılda da,
ilgili geçici vergi dönemlerinde yine, ilgili tutarlar 180
hesaptan 770 hesaba aktarılacaktır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
43
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
BİR BAŞKA
ÖRNEK
(HER YILIN SON AYINDA
YAPILAN BİR UYGULAMA)
SMMM Nusret KURDOĞLU
44
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Her işletme, ertesi yıl kullanacağı ticari
defterleri aralık ayı içerisinde sağlar ve
tasdik ettirir. Bu işlemde oluşan giderleri
nasıl kayda almalıyız?
SMMM Nusret KURDOĞLU
45
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
İşletme, Aralık 2013 de, 2014 yılında
kullanacağı yasal defterler için 80.- TL +
14,40 TL. KDV tutarında kağıt, defter v.b.
kırtasiye gideri, 120.- TL. + 21,60 TL. KDV
tutarında da Noter gideri olmak üzere,
toplam 236.- TL. harcama yapmıştır. Söz
konusu bedel, nakit ödenmiştir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
46
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
(Kırtasiye ve Noter gideri toplamı 200.- TL’dır. Bu
tutarın tamamı, 2014 yılında kullanılacak yasal
defterler için harcanmıştır. Dönemsellik Kavramı
uyarınca, bu harcamanın 2013 yılı giderlerine
kaydedilmesi olanaklı değildir. Çünkü harcama
2013 yılında yapılmış olsa bile, 2014 yılına aittir.
O halde bu tutarlar, 2013 yılında 180 hesaba
alınarak, bilançoda gelecek yıla devredilmeli ve
2014 yılında, Geçici Vergi dönemleri de dikkate
alınarak giderleştirilmelidir.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
47
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
180
GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
180 01
DEFT.ONAY ve MLZM. GİD.
180 01 05 GELC.YIL 1. DNM D. ONAY GİD.
90 gün defter gideri
180 01 06 GELC.YIL 2. DNM D. ONAY GİD.
91 gün defter gideri
180 01 07 GELC.YIL 3. DNM D. ONAY GİD.
92 gün defter gideri
180 01 08 GELC.YIL 4. DNM D. ONAY GİD.
92 gün defter gideri
191
İNDİRİLECEK KDV
191 01
ÖDENEN KDV
100 KASA
100 01
TL. KASASI
200.200.-
49.32
49.86
50.41
50.41
36.36.236.-
236.-
SMMM Nusret KURDOĞLU
48
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
18 ve 28 Gruplarına Ait Hesaplar, Stok
Hesabı Özelliği Taşımaz.
18 ve 28 grupları ile ilgili önemli bir nokta da,
bu grupların stok özelliği taşıyan hesapları
içermemesidir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
49
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bazı işletmelerde, dönem sonlarına yakın zamanlarda yapılan
toplu alımlarla alınarak depolanan ve gider hesaplarına
kaydedilen bazı sarf ürünlerinin, o dönem içerisinde
tüketilmemiş olması nedeniyle elde kalan miktarın, “150İlk Madde ve Malzeme” hesabı yerine “180- Gelecek
Aylara Ait Giderler” hesabına aktarıldığı görülmektedir.
Fiziki varlığa sahip, elle tutulan, depolarda saklanan bir
malzemenin “180” hesapta izlenmesi mümkün değildir.
Aşağıda değineceğimiz “Tam Açıklama Kavramı” da bunu
gerektirmektedir. Bu tür kalemler, bir stok kalemidir. Bu
nedenle, bu konuda “150” hesap kullanılmalıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
50
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Örneklerden de görülebileceği gibi, 280
hesabın kullanım alanı çok kısıtlıdır. Ender
işletmelerde
ve
ender
durumlarda
kullanılma olanağı doğar. Birkaç yıllık
peşin kira ödemesi ya da birkaç yılda bir
yapılan büyük bakım onarım giderleri gibi..
180 hesap ise, Dönemsellik Kavramı’nın
işleme girdiği her alanda kullanılmalıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
51
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Kıdem Tazminat Karşılıkları
İşletmelerde, dönem içerisinde oluşmuş kıdem
tazminat karşılık giderleri, bir yandan dönemsellik
ve ihtiyatlılık kavramları uyarınca dönem giderleri
içerisinde gelir tablosunda, öte yandan tam
açıklama kavramı gereği ve “tüm borçların
yabancı kaynaklar içerisinde yer alması”
biçiminde özetlenen bilanço ilkesi uyarınca
mutlaka hesaplanmalı ve finansal tablolarda yerini
almalıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
52
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
2- TAM AÇIKLAMA KAVRAMI
TANIM
“Tam açıklama kavramı; mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak
kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde
yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder.
Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında,
mali tablo kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak
kararları etkileyebilecek, gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer
verilmesi bu kavramın gereğidir”.
SMMM Nusret KURDOĞLU
53
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
MSUGT’nden alıntısı yapılan bu açıklamadan anlaşılabildiği gibi, bu
kavram bir çok diğer kavramla (dönemsellik, ihtiyatlılık, tutarlılık
ve önemlilik kavramları) bütünleşmektedir. Bir önceki dönem
finansal tabloları ile kıyaslanabilir nitelikte olan mali tablolar,
karar verme durumunda olan kişilere, işletme ile ilgili bilgileri tam
ve açık olarak sunabilmelidir.
Finansal tablolar, ilgililer için çoğunlukla tek başına yeterli
olamamaktadır. Bu yüzden finansal tablolar ile birlikte açıklayıcı
bilgiler içeren dipnotlar, finansal tabloların ayrılmaz parçası
haline gelmiştir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
54
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bilgilerin yeterliliği bir yana, bir de finansal
tabloların içerdiği bilgilere girmesi mümkün
olmayan ama ilgililerin sağlıklı ve doğru
karar vermeleri için gerekli olan bilgiler
vardır. Verilen – alınan teminatlar,
ipotekler, sürmekte olan ve finansal sonuç
doğurabilecek çeşitli davalar gibi.. Bu
durumlar da finansal tabloların ayrılmaz
parçası olan dipnotlarda belirtilir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
55
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Buna karşın finansal tablolarda belirtilen
bilgilerin belirtilme sistemi de önemlidir.
Finansal tabloların düzenlenmesinde tam
açıklama ilkesine en uygun örnek, "36"
grubundaki hesapların doğru kullanılması
olarak gösterilebilir. Yukarıda
değindiğimiz ama örneklemediğimiz
“Ödenmemiş SGK Primleri” örneği de bu
bölümde ele alınacaktır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
56
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bilindiği gibi, bilançoda, "36" grubundaki "360ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR" ve "361ÖDENECEK
SOSYAL
GÜVENLİK
KESİNTİLERİ" hesaplarında sadece tahakkuk
etmiş ancak henüz ödeme günü gelmemiş borçlar
yer alabilir.
Eğer finansal tabloda yer alan "360" ve "361"
hesaplarda vadesi geçtiği halde ödenmemiş borçlar
yer alıyorsa, bu finansal tablo ve tabloyu üreten
muhasebeci hem tam açıklama kavramına, hem
sosyal sorumluluk kavramına uymamış olur.
SMMM Nusret KURDOĞLU
57
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Doğru düzenlenmiş bir finansal tabloda, bu
tür vadesi geçtiği halde ödenmemiş borçlar
"360" ve "361" hesaplarda yer alamaz.
Bunlar, dönemin sonunda "368- VADESİ
GELMİŞ
ERTELENMİŞ
VEYA
TAKSİTLENDİRİLMİŞ
VERGİ
VE
DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER" hesabına
aktarılır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
58
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bunun yanı sıra, bilanço tarihindeki işletmenin
bütün borçlarının bilançoda yer almasını
gerektiren bilanço ilkesi gereği ve dönem içinde
doğan tüm giderlerin doğduğu döneme
kaydedilmesini gerektiren “Dönemsellik İlkesi”
gereği, vadesi geçmiş olduğu için "368" hesaba
aktarılan vergi ve sosyal güvenlik borçlarının
31.12. tarihi itibariyle oluşmuş gecikme zamları
da hesaplanıp tahakkuk ettirilerek "369Ödenecek Diğer Yükümlülükler" hesabına
alacak kaydedilmelidir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
59
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Zira bu gecikme zamları da işletmenin oluşmuş
borçlarıdır ve işletme kişiliğinin gideridir.
Giderin doğuş zamanı da ödenme tarihi değil,
tahakkuk ettiği tarihtir. Sonuçta, Tam
Açıklama ve Dönemsellik Kavramları ve
yabancı kaynaklara ilişkin bilanço ilkeleri
uyarınca, 31.12 itibariyle oluşan gecikme
zammı borcu bilançoda, oluşan gecikme zammı
gideri de o dönemin gelir tablosunda yer
almalıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
60
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Her hangi bir borcun vadesinin geçip geçmediği ya
muavin kayıtlar taranarak görülebilir, ya da alt
hesaplar yardımıyla mizanda görülebilir. Yıl
sonunda bilanço çalışmaları yapılırken zaman
sıkıntısı içinde bulunulacağı hepimizce
bilinmektedir. Bu zaman sıkışıklığında bir de
muavin kayıtları tarayarak fazladan zaman
kaybetmek akılcı ve verimli bir uygulama
olmayacaktır
SMMM Nusret KURDOĞLU
61
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Oysa yıl içinde günlük kayıtlar yapılırken
ödenmemiş borçları açıkça gösterecek biçimde
düzenlenmiş bir alt hesap yapısını kullanarak
işlem yapıldığında, her alınan mizan, vadesi geçen
ve "368" hesaba aktarılması gereken tutarları
zaman kaybı olmadan hemen gösterecektir. Alt
hesap yapısının önemi bu noktada ortaya
çıkmaktadır. Mizan, yol gösterici olmalıdır.
Bu durumda, hangi borca ne kadar gecikme zammı
tahakkuk ettirileceğine karar vermek için bütün
borçların vade bilgileri ile elimizde olması gerekir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
62
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
“368” ve “369” hesapların alt hesapları da, bu
hesaplara
aktarılan
borçlara
göre
düzenlenmelidir.
Örneğin;
SMMM Nusret KURDOĞLU
63
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
368 VADESİ GEÇMİŞ ERT.TAK.VRG.VE DİĞER YÜKÜM.LER
368 01
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GEÇİCİ VERGİLER
368 02 VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK MUHTASAR VERGİLER
368 03
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK KDV
368 04 VD.Sİ GEÇMİŞ/ ÖDENECEK GELİR/KURUMLAR VERGİSİ
368 05
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGK PRİMLERİ
368 05
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGD PRİMLERİ
SMMM Nusret KURDOĞLU
64
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
369
369 01
369 02
369 03
369 04
369 05
369 06
gibi..
ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GEÇİCİ VERGİLER GEC.Z.
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK MUHT. VERGİLER GEC. Z.
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK KDV GEC.ZAMMI
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖD.GELİR/KURUMLAR VERGİSİ GEC.Z
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGK PRİMLERİ GEC.Z.
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK SGD PRİMLERİ GEC.Z.
SMMM Nusret KURDOĞLU
65
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Doğallıkla burada da her grubun altına aktarılan borcun ya da
tahakkuk ettirilen gecikme zammına ait ana borcun dönemini
gösteren bir alt hesap açılmasında büyük yarar vardır.
Şimdi bütün bu açıklamalardan sonra bir işletmenin 31.12.2000
tarihli 36 grubu mizanını alalım ve bu mizan üzerinde bilanço
aşamasındaki çalışmaları yapalım: (31.12.2000 tarihi Pazar
gününe rastladığı için, bu konuya da dikkat çekmek üzere örnek
2000 yılı için düzenlenmiştir. Buna karşın, SSK değil SGK
kullanılmıştır.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
66
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
360
ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
360 02
ÖDENECEK KDV
360 02 01 YÜKÜMLÜ SIF.LA ÖDN. KDV (12/2000)
360 02 02 SORUMLU SIF.LA ÖDN. KDV (12/2000)
360 03
ÖDENECEK MUHTASAR VERGİLER
360 03 02 MUHTASAR TAHAKKUKLARI (12/2000)
360 03 03 GİDER PUS.TAHAKKUKLARI (12/2000)
360 04
ÖDENECEK KURUMLAR VERGİSİ
360 04 02 2. TAKSİT/ÖDN. KUR.V.
360 05
ÖDENECEK FONLAR
360 05 02 2. TAKSİT/ÖDN. FON
SMMM Nusret KURDOĞLU
165.270.600
36.750.000
35.250.000
1.500.000
56.640.600
55.260.400
1.380.200
65.350.000
65.350.000
6.530.000
6.530.000
67
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
361
ÖDENECEK SOS.GÜV.KES.LERİ
361 01
ÖDENECEK SGK.PRİMLERİ
361 01 09 EYLÜL SGK PRİMLERİ
361 01 10 EKİM SGK PRİMLERİ
361 01 11 KASIM SGK PRİMLERİ
361 01 12 ARALIK SGK PRİMLERİ
361 02
ÖDENECEK SGD.PRİMLERİ
361 02 09 EYLÜL SGD PRİMLERİ
361 02 10 EKİM SGD PRİMLERİ
361 02 11 KASIM SGD PRİMLERİ
361 02 12 ARALIK SGD PRİMLERİ
107.000.000
61.000.000
15.250.000
15.250.000
15.250.000
15.250.000
46.000.000
11.500.000
11.500.000
11.500.000
11.500.000
SMMM Nusret KURDOĞLU
68
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Yukarıda verilen mizan incelendiğinde bir kısım vergi ve
sigorta tahakkuklarının ödeme vadesi geçtiği halde
ödenmediği ve “360” ve “361” hesaplarda bekletildikleri
görülmektedir.
Böyle bir durumda ne yapılacağına karar vermek için (belki
biraz tekrar da olsa, bundan kaçınmadan) "MSUG"
Tebliği'ndeki ilgili hükümlere bakmak, bu arada da yine
ilgili mevzuatı anımsamak gerekiyor.
SMMM Nusret KURDOĞLU
69
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
1) <MSUG> Tebliği’nde “368” hesabın açıklaması:
<Kanuni süresi içinde ödenmeyen vergi ve yükümlülükler ile erteleme
ve taksitlendirme süresi bilanço tarihinde bir yıldan az olan vergi
ve yükümlülükleri kapsar.>
2) <MSUG> Tebliği’nde 3 no.lu Yabancı Kaynaklara İlişkin İlke:
<Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı
olanları da içermek üzere, işletmenin bilinen ve tutarları uygun
olarak tahmin edilebilen bütün yabancı kaynakları (borçları) kayıt
ve tespit edilmeli ve bilançoda gösterilmelidir.>
SMMM Nusret KURDOĞLU
70
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
3) <MSUG> Tebliği’nde Gelir Tablosuna İlişkin son İlke:
<Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın
gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden,
şarta bağlı olaylardan kaynaklanan, makul bir şekilde gerçeğe
yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar, tahakkuk
ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır.>
4) 5510 sayılı SS ve GSS KANUNUNDAN; (Md. 88)
<Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları Gelir Vergisi ve Kurumlar
Vergisi uygulamasında gider yazılamaz.>
O halde ilk yapılacak iş, ödeme vadesi geçmiş olan vergi ve SGK
borçlarını “360” ve “361” hesaplardan almak ve “368” hesaba
devretmek olmalıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
71
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Önce ödeme vadesi geçmiş olan vergi ve SGK borçlarını saptayalım:
360 04 02
360 05 02
361 01 09
361 01 10
361 02 09
361 02 10
2. TAKSİT/ÖDN. KUR.V.
2. TAKSİT/ÖDN. FON
EYLÜL SGK PRİMLERİ
EKİM SGK PRİMLERİ
EYLÜL SGD PRİMLERİ
EKİM SGD PRİMLERİ
SMMM Nusret KURDOĞLU
65.000.000
6.530.000
15.250.000
15.250.000
11.500.000
11.500.000
72
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu saptamayı yaparken, Kasım Ayı SGK ve SGD Primlerine
dikkat etmek gerekiyor. Bilindiği gibi, bu primlerin son
ödeme günü, 31 Aralık’tır. Eğer, işleme esas yılda, 31
Aralık günü, hafta içi bir güne rastlarsa, yıl sonunda Kasım
Ayı Primleri de vadesi geçmiş borç olarak göz önüne
alınır. Ama, 31 Aralık günü, resmi tatil gününe rastlarsa,
Kasım Primlerinin son ödeme günü, 2 Ocak tarihine
sarkacağı için, bu primlere vadesi geçmiş işlemi
uygulanmamalıdır. Örneğimizde 31.12 gününün Pazar
gününe rastlaması nedeniyle, vade 2 Ocak 2001 gününe
uzadığından, Kasım Primlerine Gecikme Zammı
uygulanmamıştır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
73
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
<TDMS> kuralları uyarınca yukarıda görülen
tutarlar “368” hesaba aktarılacağına göre,
bu aktarma yapılırken, 368 hesaba uygun alt
hesapların da açılması gerekir. Bu işlem
yapıldığında “368” hesabın alt yapısı
aşağıdaki gibi olacaktır:
SMMM Nusret KURDOĞLU
74
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
368
VADESİ GEÇMİŞ ERT.TAK.VRG.VE DİĞER YÜKÜM.LER
368 01
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GEÇİCİ VERGİLER
368 02
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK MUHTASAR VERGİLER
368 03
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK KDV
368 04
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK GELİR/KURUMLAR VERGİSİ
368 04 02
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK 2.TAKSİT KUR. V.
368 05
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK FONLAR
368 05 02
VD.Sİ GEÇMİŞ/ÖDENECEK 2.TAKSİT FON
368 06
VD.Sİ GEÇMİŞ SGK PRİMLERİ
368 06 09
VD.Sİ GEÇMİŞ EYLÜL SGK PRİMLERİ
368 06 10
VD.Sİ GEÇMİŞ EKİM SGK PRİMLERİ
368 07
VD.Sİ GEÇMİŞ SGD PRİMLERİ
368 07 09
VD.Sİ GEÇMİŞ EYLÜL SGD PRİMLERİ
368 07 10
VD.Sİ GEÇMİŞ EKİM SGD PRİMLERİ
SMMM Nusret KURDOĞLU
75
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu hesap planına göre, vadesi geçmiş
ödemeleri “360” ve “361” hesaplardan
“368” hesaba aktarmak için yapılacak kayıt:
SMMM Nusret KURDOĞLU
76
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
360 04 02
360 05 02
361 01 09
361 01 10
361 02 09
361 02 10
2. TAKSİT/ÖDN. KUR.V.
2. TAKSİT/ÖDN. FON
EYLÜL SGK PRİMLERİ
EKİM SGK PRİMLERİ
EYLÜL SGD PRİMLERİ
EKİM SGD PRİMLERİ
368 04 02
368 05 02
368 06 09
368 06 10
368 07 09
368 07 10
65.350.000
6.530.000
15.250.000
15.250.000
11.500.000
11.500.000
VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS.KUR.V.
VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS. FON
VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGK PR.
VD.Sİ GEÇ./EKİM SGK PR.
VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGD PR.
VD.Sİ GEÇ./EKİM SGD PR.
SMMM Nusret KURDOĞLU
65.350.000
6.530.000
15.250.000
15.250.000
11.500.000
11.500.000
77
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu aktarmayı yaparken, dönem içinde fiilen
ödenmeyen SGK ve SGD primlerinin
matrah saptanmasında gider olarak kabul
edilmeyeceği kuralı uyarınca ödenmemiş
olan Eylül ve Ekim primlerini de 950-951
“Matraha Eklenecek Unsurlar” ve ”Matraha
Eklenecek Unsurlar Karşılığı” Nazım
Hesaplarına işlemek gerekir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
78
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
950 MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR
950 01 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER
EYLÜL SGK PRİMLERİ
15.250.000
EKİM SGK PRİMLERİ
15.250.000
EYLÜL SGD PRİMLERİ
11.500.000
EKİM SGD PRİMLERİ
53.500.000
11.500.000
951 MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR KARŞILIĞI
951 01 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİD. KARŞ.
SMMM Nusret KURDOĞLU
53.500.000
79
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Ertesi yıl ödeme yapıldığında yapılacak kayıt ise;
368 06 09 VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGK PR.
368 06 10 VD.Sİ GEÇ./EKİM SGK PR.
368 07 09 VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGD PR.
15.250.000
15.250.000
11.500.000
368 07 10 VD.Sİ GEÇ./EKİM SGD PR.
11.500.000
100 01 KASA HESABI
53.500.000
SMMM Nusret KURDOĞLU
80
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
960 MATRAHTAN İND.UNS.KARŞ.
960 02 MATRAHTAN İND. DİĞER UNS. KARŞILIĞI
53.500.000
53.500.000
961 MATRAHTAN İND.UNSURLAR
53.500.000
961 02 MATRAHTAN İND.DİĞER UNSURLAR
53.500.000
961 02 02 ÖNC. DÖNEM SGK PRİMLERİNDEN ÖDEMELER
Bu kayıt yöntemiyle, bir önceki dönem giderleşen ama
Nazım Hesaplar kanalıyla matrahtan indirilmeyen
primler, ödemenin yapıldığı yıl (tekrar - mükerrer)
gider yazılmamış ancak yine Nazım Hesaplar kanalıyla
(giderleştirilmeden)
matrahtan
indirilmesi
sağlanmıştır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
81
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Burada yukarıda değindiğimiz bir tartışma konusuna da yeniden
değinmekte yarar var. Dönem içinde ödenmemiş SGK primlerinin
matrahtan indirilmemesi kuralının, bazı çevrelerce ödenmemiş
primlerin "180- Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına
aktarılması yoluyla uygulandığı görülüyor. Bu yöntem,
muhasebeye bu gün artık terk edilmiş olan "Vergi Muhasebesi"
gözü ile bakıldığında, ve ilgili yasa maddesinin yazılım biçimi
ihmal edildiğinde bir yere kadar doğru olduğu düşünülebilir. Ama
Tekdüzen Muhasebe Sisteminde var olan "Dönemsellik İlkesi" bu
yöntemde ihlal edilmektedir. Çünkü, ödenmemiş olan SGK
primleri, ödensin ödenmesin, oluştukları, tahakkuk ettirildikleri
dönemin gideri olarak kayda alınmalıdır. 180 hesap kanalıyla bir
dönem sonraya kaydırılamazlar.
SMMM Nusret KURDOĞLU
82
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu işlemler de tamamlandıktan sonra sıra yukarıda sözü edilen
Bilanço ve Gelir Tablosu ilkelerinin uygulanmasına gelmiştir.
Anılan ilkeler uyarınca, tutarları kesinlikle saptanamayanları veya
durumları tartışmalı olanları da içermek üzere, işletmenin bilinen
ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yabancı
kaynakları (borçları) bilanço tarihi itibariyle kayıt ve tespit ederek
bilançoda, dönem içerisinde oluşan tüm giderleri de gelir
tablosunda göstereceğimize göre, vadesinde ödenmediği için 360
hesaptan 368 hesaba aktardığımız borçların 31.12.2000 tarihi
itibariyle oluşmuş gecikme zamlarını da hesaplayıp tahakkuk
ettirmemiz ve bu borçların bilançoda, giderin de gelir tablosunda
yer almasını sağlamamız gerekiyor.
SMMM Nusret KURDOĞLU
83
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
770 0? 0? GECİKME ZAMMI GİDERLERİ
369 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
369 04 02 2.TKS.KUR.V. G.Z.
7.180.000
369 05 02 2.TKS. FON G.Z.
710.000
369 06 09 EYLÜL SGK PR. G.Z.
1.670.000
369 06 10 EKİM SGK PR. G.Z.
910.000
369 07 09 EYLÜL SGD PR. G.Z.
1.260.000
369 07 10 EKİM SGD PR. G.Z.
690.000
SMMM Nusret KURDOĞLU
12.420.000
12.420.000
84
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
950 MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR
12.420.000
950 01 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER
950 01 04 GECİKME ZAMLARI
951 MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR KARŞ.
12.420.000
951 01 KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER KARŞ.
SMMM Nusret KURDOĞLU
85
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Ertesi yıl içinde her hangi bir gün, örneğin
15.03.2001 de tüm borçların gecikme
zamları ile birlikte ödendiğini varsayalım.
SMMM Nusret KURDOĞLU
86
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
368
VD. GEÇ.ERT.TKS.VRG.VE DĞ. YÜK.
125.380.000
368 04 02 VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS.KUR.V.
65.350.000
368 05 02 VD.Sİ GEÇ./ÖDN. 2.TKS. FON
6.530.000
368 06 09 VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGK PR.
15.250.000
368 06 10 VD.Sİ GEÇ./EKİM SGK PR.
15.250.000
368 07 09 VD.Sİ GEÇ./EYLÜL SGD PR.
11.500.000
368 07 10 VD.Sİ GEÇ./EKİM SGD PR.
11.500.000
369
ÖD. DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
369 04 02 2.TKS.KUR.V. G.Z.
369 05 02 2.TKS. FON G.Z.
369 06 09 EYLÜL SGK PR. G.Z.
369 06 10 EKİM SGK PR. G.Z.
369 07 09 EYLÜL SGD PR. G.Z.
369 07 10 EKİM SGD PR. G.Z.
770
GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
770 0? 0? GECİKME ZAMMI GİDERLERİ
100 01 KASA HESABI
12.420.000
7.180.000
710.000
1.670.000
910.000
1.260.000
690.000
18.820.000
18.820.000
SMMM Nusret KURDOĞLU
156.620.000
87
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• 950 MATRAHA EKL.UNSURLAR
18.820.000
• 950 01 KAN. KABUL EDİLM.GİD.
18.820.000
• 950 01 04 GECİKME ZAMLARI
•
951 MATRAHA EKL. UNSURLAR KARŞ.
18.820.000
•
951 01 KAN. KABUL EDİLM.GİD. KARŞ. 18.820.000
SMMM Nusret KURDOĞLU
88
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Açıklanan sistemdeki kayıtlama ile, hem
ödenmemiş SGK Prim borçlarının, ilgili dönemde
giderleşmesi ve ödendiği dönemde giderleşmeden
matrahtan indirilmesi sağlanmış, hem de ilgili
gecikme zamlarının ödendiği döneme değil, ait
olduğu yani doğduğu döneme gider kaydedilmesi,
aynı zamanda da işletme borçlarının bütünüyle ve
açıklıkla bilançoda yer alması sağlanmıştır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
89
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Dolayısıyla, gerek kayıtlar yapılırken,
gerekse mali tablolar düzenlenirken, Tam
Açıklama Kavramı, Dönemsellik Kavramı,
İhtiyatlılık Kavramı ve dolayısıyla Sosyal
Sorumluluk Kavramının yanı sıra, tüm
borçların bilançoda yer almasını emreden
Temel Mali Tablo İlkeleri ile de uyum
sağlanmıştır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
90
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• Gecikme zamlarının tahakkukunun “369” hesapta
değil, “381- Gider Tahakkukları” hesabında
yapılmasını savunanlar da var. Ancak “381”
hesaba sadece kesinlikle belgeye bağlanmış
giderlerin kaydedileceği MSUGT’nde özellikle
belirtilmiştir. Öte yandan gecikme zamları, işletme
için yasalardan doğan bir yükümlülüktür. Bu
nedenle
de
“369Ödenecek
Diğer
Yükümlülükler” hesabında tahakkuk ettirilmesinin
daha doğru olduğu açıktır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
91
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
• 2-B) TİCARİ
SENETLERİ
ALACAKLAR,
ALACAK
Bilindiği gibi, 12 Grubu Hesapları işletmenin tüm
ticari faaliyetlerinden doğan alacaklarını kapsar.
Bu gruptaki hesaplardan ilk ikisi, işletmenin
“faaliyet konusu” çerçevesinde oluşan ticari
alacaklarının izlenmesine ayrılmış hesaplardır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
92
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bir başka deyişle, hasılatı 60 Grubunda kayda alınan
esas faaliyet gelirlerinden doğan senetli ya da
senetsiz alacaklar, “120” ve “121” hesaplarda
izlenir.
Buna karşılık, ticari olsa bile, faaliyet konusu
dışındaki bir işlemden doğan senetsiz veya senetli
alacaklar, “127- Diğer Ticari Alacaklar” hesabında
izlenir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
93
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Örneğin, işletmenin aktifinde kayıtlı bir taşıtın
satışından doğan alacak, senede bağlanmış
bile olsa, alınan alacak senedi, “121- Alacak
Senetleri” hesabında değil, “127- Diğer
Ticari Alacaklar” hesabında izlenir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
94
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Öte yandan, işletmenin örneğin komşuluk
ilişkileri nedeniyle senet karşılığında
verdiği bir borca karşılık aldığı alacak
senedi,
(burada
“Tam
Açıklama
Kavramı”nın yanı sıra “Özün Önceliği
Kavramı” da devreye girmektedir.) bir
alacak senedi olmasına rağmen, “121Alacak Senetleri” hesabında değil, “136Diğer Çeşitli Alacaklar” hesabında izlenir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
95
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
2-C) STOK HESAPLARI
Stok hesaplarında da zaman zaman değişik
kullanımlara rastlanmaktadır. Özellikle,
“150- İlk Madde ve Malzeme” hesabının
kullanılması gereken bazı durumlarda “157Diğer Stoklar” hesabının kullanıldığı
görülmektedir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
96
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu oluşumun nedeni, bu iki hesabın yanlış
yorumlanması, özellikle “150- İlk Madde ve
Malzeme” hesabının salt “Hammadde” hesabı
olarak algılanmasıdır.
Bu algının sonucu olarak, işletmelerin bir kısmı,
tüketim için toplu olarak aldıkları çeşitli
malzemeleri (kağıt, temizlik malzemesi v.b.)
“150” hesap yerine, “157” hesapta izlemekte, bu
durum da “Tam Açıklama Kavramı” ile
çelişmektedir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
97
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Oysa, “150- İlk Madde ve Malzeme” hesabı, sadece
“İlk Madde” nin (Hammadde) değil, tüketim
amacıyla alınan çeşitli “Malzeme” stoklarının da
izlendiği bir hesaptır ve hesabın adı da bu durumu
belirleyecek biçimde belirlenmiştir.
“157- Diğer Stoklar” hesabı ise, “yan ürün, artık ve
hurda” gibi kalemlerin izlendiği hesaptır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
98
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
2-D) 602 HESAP ve SGK PRİMLERİNDE
HAZİNE KATKISI
“602- DİĞER GELİRLER” hesabı, devlet
yardımlarını içerir. İşletme faaliyetleri sonucu
doğan gelirlerden de sadece tek bir kalem bu
hesabın kapsamına girer;
“Satış tarihindeki vade farkları”
SMMM Nusret KURDOĞLU
99
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu tanım, alıcının geç ödeme yapması nedeniyle
sonradan oluşan vade farklarını kapsamamaktadır.
Bu tür vade farkları, zaten “600- Yurtiçi Satışlar”
hesabında bir alt hesapta izlenmektedir.
Yukarıdaki tanım, ilk satış sırasında düzenlenen
satış faturasına, taraflar arasındaki satış anlaşması
sırasında uzlaşılan biçimde satış bedeli dışında
faturada belirtilen vade farkını anlatır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
100
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
İşletme faaliyetleri sonucunda oluşan gelirlerden
sadece bu “satış tarihindeki vade farkı” “602”
hesapta yer alır.
Bunu dışında, “602” hesaba sadece devlet
yardımlarından elde edilen gelirler kayda alınır.
İşte SGK Primlerindeki hazine katkısı da
bunlardan biri ve güncel olanıdır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
101
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Günümüzün en güncel konularından biri,
SGK primine esas kazancın % 5 oranındaki
Hazine Katkısının, işletme kayıtlarına nasıl
ve ne zaman alınacağı tartışmalarıdır.
Önce uzun süre bu katkının gider indirimi
mi, gelir mi olacağı tartışılmıştır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
102
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Ancak, durum açıktır. Hazine, belli koşullara
uyan işletmeler adına, bu tutarı SGK’na
fiilen ödemektedir. O halde, bu işlem bir
indirim değil, tahakkuk eden bir borcun bir
bölümünün hazine tarafından ödenmesi
sonucu oluşan bir gelirdir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
103
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Gelir tablosu ilkelerinin amacı açıktır; “Tüm
gelir ve giderler brüt tutarlarıyla gelir
tablosunda yer alır, ve hiçbir satış, gelir
ve kar kalemi, bir maliyet, gider ve zarar
kalemi ile tamamen veya kısmen
karşılaştırılmak suretiyle gelir tablosu
kapsamından çıkartılamaz.”
SMMM Nusret KURDOĞLU
104
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Oysa, bazı işletmelerin bordro tahakkuklarını
yaparken, hazine katkısını giderden indirerek
kalan tutarı giderleştirdikleri, bazı işletmelerin de
SGK ödemesinin yapıldığı tarihte hazine katkısı
tutarını gider hesaplarına alacak kaydettikleri
görülmektedir.
Bu uygulama, yukarıda açıklanan gelir tablosu
kuralına tamamen ters düşmektedir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
105
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Hazine katkısı, işletme için, devlet yardımı olarak
oluşan bir gelirdir, kayda alınacağı hesap,
“602- Diğer Gelirler” hesabıdır.
Bu gelirin kayıtlara ne zaman alınacağı konusu da
çok açıktır. Gelir doğduğu zaman kayda alınır. Bu
gelirin doğuş zamanı da, o aya ait prim tutarının
ödendiği tarihtir. Bu tarihten önce gelir kaydı
yapılamaz.
SMMM Nusret KURDOĞLU
106
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
2-E) 370 ve 371 HESAPLARIN
KULLANIMINDA KURUMLAR ve ŞAHIS
İŞLETMELERİ ARASINDAKİ
FARKLILIKLAR
2E-a) TANIMLAR
Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS)’ni
düzenleyen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel
Tebliği (MSUGT) ekindeki Tek Düzen Hesap
Planı (TDHP) açıklamalarında, 193, 370 ve 371
hesaplar için verilen bilgiler aşağıdaki gibidir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
107
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
193- PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE
FONLAR
“Mevzuat gereğince peşin ödenen ve bir yıl
içinde indirim konusu yapılabilecek gelir,
kurumlar ve diğer vergiler ile fonların kayıt
ve takip edildiği hesaptır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
108
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek
gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonlar, bu hesaba borç
yazılır. Dönem sonunda tahakkuk edecek gelir veya
kurumlar vergisi ile fon karşılıklarından yapılacak olan
indirimi teminen “37- BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI”
grubunda bulunan “371- DÖNEM KARININ PEŞİN
ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ”
hesabının borcuna aktarılır. Ancak aktarılacak tutar,
“370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜK
KARŞILIKLARI” hesabının tutarından fazla olamaz.
Aktarılamayan tutar, dönem sonunda bu hesabın bakiyesi
olarak kalır.”
SMMM Nusret KURDOĞLU
109
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Dönem içerisinde tahakkuk eden geçici
vergiler, geçici vergi dönemlerinin son
gününde bu hesaba borç kaydedilir. Ancak,
hesap dönemi sonunda, ödenmemiş geçici
vergiler ters kayıtla terkin edilir, ödenmiş
olan tutar ise, (370 hesapta ayrılan karşılık
tutarını geçmemek kaydıyla) 371 hesaba
aktarılır.)
SMMM Nusret KURDOĞLU
110
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER
YASAL YÜKÜMLÜLÜK
KARŞILIKLARI
“Dönem karı üzerinden hesaplanan
kurumlar vergisi, diğer vergi ve kesintiler,
fonlar ve benzeri diğer yükümlülükler için
ayrılan karşılıkların izlendiği hesaptır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
111
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Dönem karı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi
ve yasal yükümlülükler, dönem karı hesabının
borcu karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir.
Vergi tahakkukunun kesinleşmesi durumunda borç
kaydı suretiyle hesap kapatılır ve ilgili tutar “371Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer
Yükümlülükleri” ile mahsup edilerek kalan tutar
“360- Ödenecek Vergi ve Fonlar” hesabına
aktarılır.”
SMMM Nusret KURDOĞLU
112
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN
VERGİ VE DİĞER
YÜKÜMLÜLÜKLERİ (-)
“Mevzuat gereğince peşin ödenen gelir ve
kurumlar vergisi ile diğer yükümlülüklerin
izlendiği hesaptır.
SMMM Nusret KURDOĞLU
113
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Dönem karı vergi ve diğer yasal yükümlülük
karşılıklarından indirilmek üzere “193Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar
Hesabı”ndan yapılan aktarmalar bu
hesabın borcuna, 193 no.lu hesabın
alacağına kaydedilir. Tahakkuk eden
tutarlar ve gelir vergisinden mahsup edilen
tutarlar ise bu hesaba alacak kaydedilir.”
SMMM Nusret KURDOĞLU
114
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
“370” ve “371” hesapların sadece ve sadece
kurumlarda kullanılması gerekir. Çünkü,
kurumlar, sadece oluşan kurum kazancı
üzerinden vergi öderler ve bu vergi
doğrudan kuruma, kurum tüzel kişiliğine ait
bir vergidir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
115
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Şahıs işletmelerinde ise durum farklıdır. Bu
işletmeler, işletme kazancı üzerinden her
hangi bir vergi ödemezler. Ödenen vergi,
işletme sahip veya ortaklarının kişisel
vergisidir ve işletmeye ait değildir. Üstelik,
bir gerçek kişinin ödeyeceği vergi,
kurumlarda olduğu gibi, tek başına bir
işletmenin karı üzerinden hesaplanan bir
vergi değildir.
SMMM Nusret KURDOĞLU
116
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Vergi matrahı, o işletmenin karı dışında
(varsa) sahip olunan diğer işletmelerin
karlarının yanı sıra, ticari kazanç dışındaki
diğer 6 gelir unsurundan gelen kazançların
da katkısıyla oluşur. Bu kadar geniş bir
alanın
vergilendirilmesinin,
tek
bir
işletmenin bilançosunda gösterilmesi ve
karşılık ayrılması olanağı yoktur.
SMMM Nusret KURDOĞLU
117
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Bu nedenlerle, “370” ve “371”
hesaplar, sadece kurumlarda
kullanılabilir, şahıs işletmelerinde
kullanım alanı yoktur.
SMMM Nusret KURDOĞLU
118
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
“193” hesaba gelince, durum biraz farklıdır. “193”
hesapta izlenen “Geçici Vergi”nin ve şahıs
işletmesinin çeşitli gelirlerinden yapılan diğer
stopajların, doğrudan işletme faaliyetlerinden
doğduğu açıktır.
Bu nedenle ödenen, kesilen ve tahakkuk eden bu
tutarlar, şahıs işletmelerinde de “193” hesapta
izlenmelidirler.
SMMM Nusret KURDOĞLU
119
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Dönem sonunda ise, durum farklılaşır. Şahıs
işletmesinin faaliyetlerinden doğduğu için
“193” hesapta izlenmesi gereken bu tutarlar,
işletmenin değil, sahip veya sahiplerinin
vergilerinden mahsup edilecektir. Yukarıda
da değinildiği gibi, zaten şahıs işletmesinin
faaliyetinden doğan kar nedeniyle işletme
kişiliği için tahakkuk edecek her hangi bir
vergi yoktur.
SMMM Nusret KURDOĞLU
120
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
Vergi, işletmenin sahibi ya da ortakları olan gerçek
kişilere aittir. Bu durumda da, “193” hesapta
biriken
bu
tutarların,
“371”
hesaba
gönderilmesinin bir anlamı kalmamaktadır.
Bu tutarlar, yapılacak mahsuplara esas olmak üzere,
işletme sahip veya sahiplerinin cari hesaplarına
devredilerek tasfiye edilmelidirler.
SMMM Nusret KURDOĞLU
121
TDMS UYGULAMALARINDA ÖZELLİKLİ KONULAR
SABIRLA İZLEDİĞİNİZ İÇİN
TEŞEKKÜRLER...
SMMM Nusret KURDOĞLU
122
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Create flashcards