Uploaded by ledec32128

WEB TEKNOLOJİLERİNİN GELİŞİMİ VE HAYATIMIZA ETKİLERİ

advertisement
WEB TEKNOLOJİLERİNİN GELİŞİMİ VE HAYATIMIZA ETKİLERİ
WEB_TEKNOLOJİLERİ
İnternetin icat edildiği, ve yaygın olarak kullanılmaya başladığı 1990 yılından bu yana internet ve ilgili
teknolojilerde pek çok gelişme ve değişim meydana gelmiştir. Web teknolojileri denildiğinde, epey bir süre
HTML (Hyper Text Markup Language) anlaşılırdı. Her şey gibi web teknolojileri de gelişti, değişti ve hayatımızı
değiştirdi. HTML, adından da anlaşılacağı üzere sadece Monolog olarak metinlerin yer aldığı ve metinleri tek
tarafı olarak kullanıcıların hizmetine sunmayı amaçlayan bir yapı arz etmekteydi. Ancak geçen yıllar içerisinde
HTML dili, XHTML ve HTML 5 gibi sürümlere kadar geliştirildi ve CSS3 (Cascading Style Sheets) stil şablonlarıyla
birlikte kullanılarak, pek çok kolaylıklar sunmaya başladı. Web teknolojileri, Web 1.0, Web 2.0 ve Web 3.0
olarak adlandırılan gelişimler yaşandı. Yıllar itibariyle gelişimi ise, Web 1.0 1995-2000, Web 2.0 2000-2010 yılları
arasında uygulamada yer bulurken, 2010 yılında geliştirilmeye ve uygulanmaya başlayan Web 3.0’ın ise 2020
yılına kadar uygulamada hayatımızı etkileyeceği görülmektedir.
WEB TEKNOLOJİSİ
GEÇERLİLİK YILI
ODAK NOKTASI
WEB 1.0 ( MONOLOG )
1995-2000
Belge odaklı
WEB 2.0 ( İNTERAKTİF WEB )
2000-2010
İnsan odaklı (etkileşimli)
WEB 3.0 ( SEMANTİK WEB )
2010-2020
Bilgi odaklı
Web 1.0’ın internette tek yönlü bir iletişime imkan verdiğini, Web 2.0 teknolojisinin ise kullanıcı odaklı yapısıyla
sanal dünyaya demokrasi getirdiğini, Web 3.0 ile internetin akıllanacağını söylemek mümkündür. Önümüzdeki
1–2 yıl içinde kimin kimi tanıdığı bilgisi ve bunun anlamlandırılması önem kazanacaktır. Uygulama seviyesinde
açıklık, sosyal grafik uygulamaları ve kullanıcıyı tanıma ve kişiselleştirme konuları önem kazanacaktır.
Web 1.0, WWW (World Wide Web) üzerinde düz verinin “okunabilmesi” anlamına gelirken, Web 2.0’ın ise,
interaktif verinin “yazılabilmesi”, Web 3.0’ın ise, dinamik uygulamaların, interaktif servislerin ve makineden
makineye etkileşimli uygulamaların “çalışabilmesi” anlamlarına geldiğini ifade etmek mümkündür.
WEB 1.0 , WEB 2.0 , WEB 3.0’IN ARALARIND AKİ FARKLILIKLAR NELERDİR?
WEB 1.0
Web 1.0 kavramı, internetin ilk dönemi için kullanılır. Bu dönemde kullanıcılar internet sitelerini bilgi edinme
amacıyla ziyaret eder, almak istediği bilgili alır ve siteden gider. Kullanıcı olarak verilen içeriğe yorum yapma,
katkıda bulunma, içerik üretme gibi bir olanağı olmazdı. Bu dönemin internet anlayışı genel olarak bunun
üzerine kurulmuştur. Site sahibi ne yazarsa, kullanıcılar onu okurdu.
Web 1.0 da kullanıcılar sadece okuyucuydu ve sadece bilgiyi alabilen konumdaydı. Çünkü bu kadarına izin
verilen bir teknoloji vardı, tüm kontroller web sitesinin elindeydi. Web, var olan metin temelli bilgileri elde
etmek, çoğunlukla onlara çeşitli web sunucuları tarafından sağlanan içeriği okumak, program ve dosya indirmek
amacıyla kullanılmaktaydı. İnsan etkileşimi yoktu. Bireysel web sayfaları ise tasarım ve teknik bilgi
yetersizliğinden dolayı genellikle çok kötüydü. Hatta tasarım bile yoktu, sadece metinler sırayla dizilmiş gibi
görünüyordu. Kullanıcıların, okumak ve bilgi almak gibi ihtiyaçlarının yanında deneyimlerini paylaşmak,
yorumlar eklemek, bilgi alış verişinde bulunmak, katkı sağlamak, kendini bir grubun üyesi olarak görmek, soysal
statü kazanmak gibi doğal ihtiyaçları da vardı. Fakat web 1.0, özellikleri itibariyle bunu sağlayamazdı. Belki de, o
yıllarda böyle bir ihtiyaç ta yoktu, belki de biz bugün geriye doğru baktığımızda ve kazanılmış hak olarak
gördüğümüzden dolayı böyle analiz ediyoruz. Kısaca Web 1.0 internette yayınlanmış olan ve daha çok metne
dayalı bilgilerin pasif bir şekilde ve tek taraflı olarak alınması demektir.
WEB 2.0
Web 1.0’ın ihtiyaçlara yeterince cevap verememesinden dolayı web 2.0 doğmuştur. Web 2.0 web-insan
etkileşimini sağlayan web teknolojileri olarak nitelendirilebilir. İnternet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak
meydana getirdikleri sistemi ifade eder. İnternette sunulan içeriğin kullanıcılar tarafından oluşturulmasına ve bu
içeriklerin başkaları ile paylaşılabilmesine imkan verir. Sosyal ağ siteleri, bloglar, web tabanlı wikipedia gibi
özgür ansiklopediler, iletişim araçları vb. çevrimiçi araçlarla etkileşim ve paylaşımla gerçekleşir. Sosyalleşme
ihtiyaçların karşılanmasına yönelik çabaların bir sonucu olarak, blog, wiki, podcast, RSS, API AJAX, XML vb.
teknolojiler ve uygulamalar ortaya çıkmış ve kullanımı yaygınlaşmıştır.
Web 2.0 uygulamalarının geliştirilmesiyle birlikte tasarım alanında gelişmeler de meydana gelmiştir. Blog ve
benzeri sitelerin, kullanıcılar tarafından oluşturulmaya başlanmasıyla birlikte tasarımda da estetik ve zarafet
ihtiyacı artmıştır. Bu bağlamda, web tarayıcıların özellikleri geliştirilmiştir. İnsanlar artık 5 dakika içerisinde
kendilerine ait bir web alanına sahip olabilir hale gelmiş ve hiç bir teknik bilgi sahibi olmadan da bunu
yapabilmeye başlamışlardı. Çoklu ortamda resim, ses, video paylaşılabiliyor, yorumlar ekleyebiliyor ve diğer
insanlarla etkileşim içinde olabiliyorlardı.
Web 2.0, O’Reilly Media tarafından 2004’de kullanılmaya başlayan bir kavramdır ve ikinci nesil internet
hizmetlerini (toplumsal iletişim siteleri, wikiler, iletişim araçları, folksonomiler) internet kullanıcılarının ortaklaşa
ve paylaşarak meydana getirdiği sistemi tanımlar. Kavramın tam anlamı tartışmaya açıktır. Tim Berners-Lee gibi
teknoloji uzmanları da web 2.0 ifadesinin tam anlamının ne olduğunu sorgulamışlardır.
AJAX, SOA, bıcır (widget) gibi teknolojik terimlerle açıklanmaya çalışılan Web 2.0 gerçekte bir teknolojik
anlayıştır. Teknolojik araçlar, bu yaklaşıma hizmet edecek yardımcı araçlardan ibarettir. Web 2.0, web hizmetini
iyileştirmek amacıyla ziyaretçilerin siteye katılımını (participation) sağlamak, yine aynı amaçla diğer sitelerle ve
ziyaretçilerle işbirliği (collaboration) yapmak fikrine dayanan bir akımdır. Haberdar olmayı ve katılımı
kolaylaştırmak amacıyla AJAX, bıcır, sosyal paylaşım linkleri ve RSS gibi teknolojiler kullanılabilmektedir. Siteler
kendi aralarında işbirliği yapmak amacıyla SOA, XML, WebService gibi teknolojiler kullanmaktadır. Bu akımda,
içeriğin sınıflandırılmasından (etiketleme-tagging) zenginleştirilmesine kadar (Örn: Wikipedia) her türlü büyükküçük katkı teşvik edilir ve memnuniyetle karşılanır.
Bu vesile ile basit bir dille Web 2.0, Wikipedia, Youtube, flickr, del.icio.us, Ekşi Sözlük, Facebook, Twitter,
Pinterest, Instagram v.b. sosyal ağ siteleri kullanıcıların ziyaret ettikleri en popüler internet siteleridir.
Günümüz internet kullanıcıları Web 2.0 teknolojisini kullanıyor. Ancak, daha bunu bile tam kavrayıp uyum
sağlamamışken, şimdi de yeni internet teknolojisi Web 3.0 ile tanışmak zorunda kaldılar.
WEB 3.0
Web 3.0; internet kontrolünün insanın elinden çıktığı ve kendi kendini yönettiği bir web dünyasıdır. Web 3.0
cihazlar arası etkileşimle internetin kendi kendini meydana getireceği bir web dünyası olacaktır. İnternet
üzerindeki tüm bilgiler ve ilişkilerinin, sadece insanlar tarafından değil, makineler tarafından da
anlaşılabilecektir. Makineler, insanlar gibi, bilgileri hafızaya alacak ve bir çok alanda en uygun olanlarını
insanlara sunacaktır. Kontrol yapay zekalı teknolojilere bırakılacak, üretilen girdileri işleyip anlamlı çıkarımlar
yaparak, aynı zamanda bağımsız uygulama ve veritabanlarını birbiriyle konuşturan uygulamalar bütününü
algılayabilecektir. Semantik veya ontolojik web (anlamsal web) de denilen web 3.0 uygulamalarının ulaşacağı
ideal nokta kişiye özel öğrenen akıllı robot olması anlamına gelecek düzeyde olacaktır. Çünkü bu robotlar önce
okuyor, sonra okuduğunu anlıyor, sonra da yorumluyor ve tüm bunlar saliseler içinde gerçekleşiyor. Akıllı robot,
kullanıcıların kişi veya üye olunan grup bazında webdeki davranışlarına göre, kendi kendine öğreniyor ve
mantıksal çıkarsamalar yaparak sunuyor. Üstelik bu akıllı robotların öğrenme eğrileri, insanlardan ve internet
gezintilerinden bilgi aldıkça dikey bir şekilde ivmelenerek artıyor.
Daha kısabir ifadeyle Web 3.0; Türkiye ve dünyada internet alanında yaşanan gelişmeler ışığında, Web 2.0
devrimiyle sanal dünyaya aktarılan içeriklerin anlamlandırılması olarak tanımlanmaktadır.
Web 3.0 için kişiye özel internet demek pek yanlış olmasa gerek. Bu dönem, semantik web kavramının ortaya
çıktığı dönemdir. Günümüzde internet kullanımı tüm dünya üzerinde oldukça yaygın bir hal aldı, bir çok iş
internet üzerinden yapılmaya başlandı, her şey internetten aranıyor; ancak aramalarda işe yarayacak sonuçları
bulmakta zaman zaman güçlük çekiliyor ve çok zaman kaybediliyor. Web 3.0, semantik arama ile; aradığını
bulmakta kolaylık sağlayacak bir dönem olacaktır.
Bu dönemde değişim süreci ilk olarak metinler üzerinde daha sonra resimler ve videolar üzerinde semantik
arama şeklinde devam edecektir. Bu dönemin temelleri geçtiğimiz yıllar içerisinden atılmaya başladı, buna dair
uygulamaya başlayan siteler şimdiden mevcut durumdadır.
WEB 3.0 VE SEMANTİK WEB
Web 3.0 teknolojileri için; leb demeden leblebiyi anlayan internet te denilebilir. Dünya nüfusunun sadece %20
sinin web erişimi olmasına rağmen web teknolojisi baş döndüren bir hızla gelişmeye devam ediyor. Web 3.0,
semantik web demektir. Semantik’in kelime anlamı ise “anlambilim” veya “anlamsal” demektir.
Web 3.0 üzerine söylenen bazı sözler şu şekildedir:
Bill Gates : “Web 3.0 yapay zekadır”…
Ünlü bilişim yazarı Nicholas Carr: “Web 3.0 insan gibi düşünecek”…
Bir çok uzman ise; “Web 3.0 mobil teknolojide devrimdir” diyor.
Özetle; tüm dünya kullanıcılarının oluşturduğu devasa boyutlarda bir veri tabanı var ve Web 3.0, yüksek hıza
sahip internet sayesinde “sezgi sahibi yapay zeka” uygulamalarından yararlanarak, “semantik” teknolojisi ile bu
veritabanına ulaşıyor ve kullanıcı doğrudan araştırılan konuya yönlendiriliyor.
Eğer bir kullanıcı hafta sonunda sinemada aksiyon türünde bir film seyredip, çıkışta da şöyle lezzetli bir kebap
yemek istiyor ve oradan da trafiğe takılmadan eve dönmek istiyorsa, arama seçeneklerinde şunu belirtmesi
yeterli olacak “şu saatte aksiyon filmi izlemek, kebap yemek ve en kısa yoldan evime dönmek istiyorum”. Bu
cümleyi bilgisayar anlayarak onunla ilgili siteleri getirecektir. Bilgi kirliliği olmadan sadece konuyla ilgili
seçenekler sunacaktır. Bu, bilgisayarın kişiye özel seçenekler sunması anlamına gelmektedir. Web 3.0 ile
internet artık robot gibi değil bir insan gibi davranacaktır. Kişisel sorular sorarak aranan konular
bulunabilecektir.
Robotlaşan bilgisayarlar bu tür kolaylıklar sunarken, insanların da öğrenmekten vazgeçip robotlaşmamasına
dikkat edilmelidir.
WEB TEKNOLOJİLERİ VE HAYATIMIZDAKİ DEĞİŞİ MLER
İlk internetin ortaya çıktığı yıllarda Web 1.0 teknolojileri bile kullanıcıların başını döndürmeye yetmişti. İlk defa
bir noktadan bir noktaya veriler ağ üzerinden gönderilebiliyordu. Kurumların uzaktan webe koydukları verileri
binlerce insan kullanabiliyordu. Hatta bir takım araştırmalar bile yapmaya başlamıştı. Bu aslında Web 2.0 ile
zirveye çıkan insanların yalnızlık içerisinde sosyalleşmesinin de temellerini oluşturuyordu.
Web 2.0 ile birlikte Bloglar, Facebook, Twitter gibi sosyal paylaşım başladı. Artık herkes içindekini yazmak ve
başkalarıyla paylaşmak istiyordu. Birden dünyada milyonlarca yazar meydana geldi. Artık, insanlar gittiği
lokantaları, kafeleri ve yediklerini sosyal ağlarda paylaşıyor ve aynı tecrübeyi sonradan yaşamak isteyenlere fikir
veriyorlardı. Aynı yerlere ilişkin başka kişilerin tecrübeleriyle birleştirince neredeyse ortak akıl ortaya çıkıyordu.
Mobil cihazların yaygınlaşması da bu yapılanlara katalizör etkisi yapıyordu. Artık herkesin elinde bir akıllı telefon
bulunuyordu. Artık, açık ansiklopedilerde ve wikilerde insanlar bildiklerini yazıyor, diğerleri de onları
doğrulayabiliyor, yanlışlayabiliyor veya ilaveler yapabiliyordu. Herkes her türlü bilgiyi paylaşmaya başladı. Bu
paylaşılan bilgiler, zaman içerisinde bilgi kirliliği de yapabiliyordu. Artık internette bilgi kirliliğinden dolayı
aranan bilgilere doğrudan erişilememesi noktasına gelindi. Artık Kullanıcıların istediği doğru bilgiyi, önlerine
getirecek akıllı bir teknolojiye ihtiyaç vardı. Bu Web 3.0’dı.
Web 3.0 hayatımızda pek çok şeyi değiştirecek gibi görünüyor. Semantik arama yöntemi ile, kullanıcılar doğru
bilgiye daha kısa zamanda ulaşmaya başlıyor. Hatta, semantik arama yöntemi, tüm dünyada en çok kullanılan
Google arama motoruna, Yandex adında rakip bir marka ortaya çıkardı ve Yandex tanıtımlarında semantik
aramayı öne sürdü. Semantik metin aramanın ardından, Google ve Facebook gibi firmalar bir adım ileri
götürerek resim ve fotoğrafları da semantik arama üzerine çalıştıklarını açıkladı. Hatta artık videolar bile
semantik aranabilecek. Peki bu durum kullanıcıları nasıl etkileyecek?
Artık, bir siteye girdiğinizde sizin ilgi alanlarınıza uygun reklamlar (adsense) önünüze gelecek. Şaşıracaksınız
bunun nasıl olduğuna? Hatta bir siteye girip, pazarlama kitaplarını incelmenin ardından Google veya Yandex’e
geçip pazarlama yazdığınızda; tarayıcı, sadece pazarlama kitaplarını önünüze getirecek. Kullanıcılar işlerine
yarayan yada işlerine yarayabilecek verilerle muhatap olacaklar. Gelecek Web teknolojilerine hazır mısınız?
Değilseniz kaybedersiniz.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

KALPTE İLETİM NOKTALARI

3 Cards oauth2_google_cfd2531f-f18a-45fd-9d97-afe31596ce7b

Create flashcards