Uploaded by savetsci

Kedi ve köpek keneleri

advertisement
KEDİ VE KÖPEK
KENELERİ (GENEL
ÖZELLİKLERİ)
•keneler küçük örümceğimsi canlılardır
•arachnidler sınıfının acari alt sınıfında
bulunurlar (akarlar ile birlikte)
•bu sınıflandırma ile örümceklere ve
akreplere olan yakınlıklarının böceklere
olan yakınlığından daha fazla olduğu
anlaşılır.
•uçmazlar, zıplamazlar konağa genel
olarak çalılar aracılığıyla tutunurlar
•obligat ektoparazittirler
•kan emerek beslenirler (1,5-2 sene
beslenmeden hayatta kalabilirler)
•birçok hastalığı tek seferde
bulaştırabilirler fakat kenelerin
birçoğu hastalık bulaştırmaz
•sert ve yumuşak olmak üzere ikiye
ayrılırlar.
•dorsal scutumu olanlara Ixodidae
olmayanlara Argasidae
•Argasidae daha çok sürügen, kanatlı
ve yarasa kenelerini kapsar
•daha çok sıcak ve nemli bölgelerde
bulunurlar fakat dünya genelinde
yaygındırlar. (kışın dahi aktif olan
türler bulunur)
Hayat döngüsü
yumurta, larva, nimf ve
yetişkin formdan
ibarettir.
*Her bir konakta
beslenmeden sonra
deri değiştirme
görülür
(örn: larva->nimf)
*Yetişkin kene
yumurtalarını
çevreye bırakır
Ek bilgi: scutum erkeklerde tüm vücudu kapladığından kan emmeyi
engeller (fakat patojen aktaran erkek kenelerde vardır)
•artropodlar segmentli olmasına karşın akarlarla
birlikte keneler segmentsizdirler
•capitulum=gnathosoma (ağız organeli,
beslenmeyi sağlar)
•dorsalden bakıldığında (Ixodidae için) ağız
organeli görülür
•gnathosomada hypostoma (borumsu bir
yapıdır kan emmeyi sağlar), şelizer (deriyi keser)
ve palpler (anten, kanı bu organel ile arar)
vardır.
•kan emme sırasında cement denilen bir
madde salgılarlar ve bu yapışkanlığı
sağlar
•kanın pıhtılaşmasını engelleyen
antikoagülant maddeler salgılarlar
•larva döneminde 6 bacak diğer
formlarda 8 bacak
•sert keneler (Ixodidae) nispeten büyük
ve uzun yaşamlıdırlar (dişiler
yumurtladıktan sonra ölür)
•periyodik olarak beslenirler ve öğünleri
arasında uzun zaman aralıkları var
•yaşamlarının çoğunluğu konak dışında
geçtiğinden çevre şartları Ixodidae için
çok önemli. yeterli sayıda konak ve su
dengesini sağlayacak kadar neme
ihtiyaçları vardır.
•konak spesifik olmasalar da parazitlik
yapacakları konak konusunda gelişigüzel
davranamazlar
(bazılarının konak spektrumu çok fazladır)
•seksüel dimorfizm vardır
•Ixodes, Rhipicephalus (kimileri Boophilus
cinsini alt cins olarak Rhipicephalus cinsine
dahil eder) Dermacentor, Ambylomma kedi
ve köpekler için dünya çapında önemli olan
cinslerdir.
KEDİ VE KÖPEK
KENELERİ
(TÜRLER)
IXODES SPP.
•köpekler için önemli olanlar:
Ixodes ricinus=>european wood tick
(türkiyede de bulunur) en yaygın ve
en önemlisidir
Ixodes scapularis=>deer tick, blacklegged tick (kuzey amerikada)
Ixodes holocyclus=>avustralya paraliz
kenesi (köpeklerde toksin salgılayarak
paraliz yapar)
•3 konaklı kenelerdir (her bir konakta
beslenmeden sonra yaşam evrelerini
ilerletirler)
•familyanın türce en zengin cinsi
•tüm kıtalara yayılmışlardır
•anal olukları anüsün önündedir
Ixodes
spp.
Ixodes ricinus’un
gnathosoması
Ventral görünüş
Fazlasıyla beslenmiş
bir Ixodes ricinus
hipostomları ve palpleri oldukça uzun
•Lyme hastalığı (Borreliosis), Babesia
(köpeklerde hafif seyreder), Anaplasma
ve Ehrlichia için vektörlük yapabilirler.
•köpeklerde kene ısırmasıyla Theileriosis
de görülür fakat klinik önemi
anlaşılamamıştır. (2 köpekte kemik
iliğinden alınan biyopside myelofibrosis
görülmüş)
Ixodes ricinus (european wood tick)
Ixodes scapularis (black-legged tick)
RHIPICEPHALUS spp.
•çoğu 3 konaklıdır
•bazıları tarafından alt cins olarak dahil edilen
Boophilus tek konaklıdır
•yarı kurak alanlar başlıca habitat
•çoğu tür Afrika’dadır fakat insanlar R.
sanguineus’u Amerika dahil tüm dünyaya
taşımışlardır. (Türkiye’de her iklim bölgesinde
rastlanır.
•Rhipicephalus sanguineus (brown
dog dick) köpeklerde önemli olan
türdür.
Hipostom
ve palpler
kısa
Rhipicephalus
sanguineus,
yetişkin dişi
Karakteristik özellikler : capitulum hekzagonal,
erkeklerin scutumunun caudal kısmı tipik
morfolojide, anal oluk anüsün arkasındadır
(Ixodeste öndedir) aynı zamanda erkeklerde anüs
yanında adanal kalkanlar bulunur
Rhipicephalus sanguines’un
vektörlük yaptığı hastalıklar:
-Anaplasmosis
-Babesiosis
-Ehrlichiosis
-Mycoplasmosis
-Hepatozoonosis
-Rickettsiosis (Rocky mountain spotted fever)
-Salmonellosis
-Kırım Kongo Kanamalı Ateşi
-Haemobartonellosis
-Tularemia
bunun dışında kene felci toksikasyonu da yapar.
DERMACENTOR spp.
•tek konaklı türleri olsa da çoğunlukla 3 konaklıdırlar.
•türlerinin çoğu Asya ve Amerika’da
•bozkır, ormanlık bozkırlar ve savanalar habitat (bazı
türler Avrupa ve Afrika’da)
•Dermacentor variabilis=Amerikan köpek kenesi (Kuzey
Amerika’da) ve reticulatus (Avrupa’da) köpekler için
önemli
Dermacentor andersoni=Rocky mountain wood tick
Karakteristik özellikler: 1’den 4. coxaeya kadar büyüme var fakat büyüme
4. coxaeda belirgin, kapitulumu rektangüler (dik açılı), festoonlarının ve
gözlerinin olmasıyla Rhipicephalus’a benzer.
erkek Dermacentor variabilis’in scutumu
süslü (desenli)
1 günden 5 güne kadar beslenmiş
Dermacentor spp.
•Dermacentor spp.’nin vektörlük yaptığı
hastalıklar:
-Rocky Mountain spotted fever
-kedi ve köpeklerde Tularemia
-kedilerde Cytauxzoonosis
-köpeklerde Ehrlichiosis
-Colorado tick fever (Reoviridae)
AMBLYOMMA spp.
•asıl yaşadığı bölge Amerikadır.
•Amblyomma americanum=Lone Star
tick
Karakteristik özellikler: ağız organelleri çok
uzundur, erkeklerinin festoonları bulunur ve
scutum desenlidir.
anal olukları anüsün arkasında
dişilerinin scutumlarının ortasında açık renkli,
büyük ve bir tane olmak üzere noktası vardır
(bu yüzden Lone-star tick denir)
beslenmiş dişi Amblyomma
(yanında madeni para ile birlikte)
Amblyomma maculatum (dişi sağda erkek solda)
erkeklerde=>süslemeler dorsalin tamamında
dişide=> dorsalin üst tarafında sınırlı
Amblyomma spp. vektörlük yaptığı
hastalıklar:
-Tularemia
-Canine granulocytic ehrlichiosis
-Cytauxzoonosis (kedilerde)
-American hepatozoonosis
soldan sağa=>beslenmiş
Ixodes, Haemaphysalis ve
Rhipicephalus
Kene
enfestasyonları
•bu cinsler dışında Haemaphytalis leachi (Afrika köpek
kenesi=biliary fever tick) , Haemaphytalis elliptica
(Kuzey afrika sarı kenesi) de var.
Argasidae ailesinde köpekleri etkileyen tür Otobius
megnini
OTOBIUS MEGNINI
•dikenli kulak kenesi olarakta bilinir (spinose ear tick)
•sadece larval ve nimf evresinde parazit (olgunlar
serbest)
•adından da anlaşılacağı gibi daha çok
kulağa yerleşir
•tek konaklıdır
Karakteristik özellikleri: Argasidae
ailesinde olduğu gibi dorsalden
bakıldığında ağız organelleri gözükmez
(bazılarında gözükür), Ixodidae ailesinden
farklı olarak derisi incedir ve kısa küçük
dikenlerle kaplıdır.
kulakta ülserler meydana getirebilir, kulakta hipersensivite, yüksek
miktarda kan kaybı ve hayvanın kafasını sallama eğilimi
çok ciddi sayıda olduklarında kulak zarında delinme ve şiddetli
inflamasyon
•enfestasyona maruz kalmış kulak düşmüştür (Hallmark
sign)
•otoskop ile muayene faydalı olabilir
•çok ciddi sayıda enfestasyonlar sık
•hayvanlar kendilerini kaşımaktan lokal deri
lezyonlarına neden olurlar
•kulağa yerleşen tek kene türü Otobius megnini değil!
•bazı vakalarda patojen transfer ettiği düşünülmüştür
çiftleşme
Brown dog dick
patlayarak
yumurtalarını
bırakırken
KORUNMA VE MÜCADELE
•korunma sık sık akarasidler ile
•eğer hayvanın üzerinde kene varsa dikkatlice
çıkarılmalı
•uzun süreli veya kısa süreli ilaç tedavisi
uygulanabilir
•eğer barınaklar gibi kapalı alanlarda kene
enfestasyonları çok fazlaysa pestisit
 kenelerin tutunmasını engelleyerek
 kenelerin hoşuna gitmeyecek kokular yayan
kimyasallarla
 kenelerin beslenmelerini engelleyecek her
türlü yöntem ile koruma
 entemopatojenik mantarların (örn: Beauveria
bassiana ve Metarhizium anisopliae) sahada
kullanılması alışılagelmişin dışında olsa da
akılda tutulabilir.
 kene yiyen hayvanların çevreye salınması da
kullanılmıştır.
düzenli olarak hayvanlarda kene
taraması
kene
tasması
KAYNAK
-Textbook Clinical Parasitology in Dogs and Cats Prof. Frédéric
Beugnet
-Animal Parasites - Diagnosis, Treatment, Prevention Heinz
Mehlhorn
-Feline Clinical Parasitology Dwight D. Bowman
- Georgis' Parasitology for Veterinarians, 10th Edition Dwight D.
Bowman
-Encyclopedia of Parasitology 3rd edition Heinz Mehlhorn
-https://tickencounter.org/tick_identification/tick_species
-- https://www.klimik.org.tr/wpcontent/uploads/2012/02/Keneler%20ve%20CCHF.pdf
SAMET SARIKAYA 1161001016
Download
Random flashcards
En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

Create flashcards