Uploaded by User1723

daitimtransformatrleri2-110906182216-phpapp01

advertisement
TRANSFORMATÖRLER
( TRAFO )
Elektrik enerjisinin en önemli özelliklerinden biride
üretildiği yerden çok uzaklara taşınabilmesidir.Bu
taşınmanın verimli bir şekilde yapılabilmesi için
gerilimin yeteri kadar yüksek olması gerekir.
Santrallerde generatörler yardımı ile üretilen elektrik
enerjisinin gerilimi çok yüksek değildir.Generatör çıkış
gerilimleri 3,3-6,3-10,6-13,0-14,7-15,8 ve 35
Kilovolt (kV) değerlerindedir.Bu gerilimler enerjinin
çok uzak bölgelere taşınabilmesini sağlayacak kadar
yüksek olmadığından Gerilimin yükseltilmesi ancak
transformatör ile gerçekleştirilir.(GÜÇ
TRANSFORMATÖRÜ)
Santral çıkışında yükseltilen gerilim ENH ları
vasıtası ile Şehirlere, Kasabalara, köylere
ulaştırılır. Ancak elektrik enerjisini yüksek
gerilimde kullanamadığımız için ( 220 yada
380 V da kullanırız.) yüksek gerilim değerini
tekrar düşürmede yine transformatör
kullanırız. ( DAĞITIM TRANSFORMATÖRÜ)
TRANSFORMATÖRÜN ÇALIŞMASI
PRENSİBİ
• Elektromanyetik indüksiyon yolu ile
frekansta değişiklik yapmadan
• gerilim ve akım değerlerini ihtiyaca
göre bir oran dâhilinde değiştiren
• Hareketli parçası olmayan
makinelere transformatör denir.
TRANSFORMATÖRÜN ÇALIŞMASI
PRENSİBİ
Transformatörler, gerilimi alçaltma ve
yükseltme şekline göre iki çeşittir:
Alçaltıcı Transformatörler: Primer
sargısına uygulanan gerilimi sekonder
sargısından daha alçak bir şekilde
aldığımızda bu tip transformatörlere
alçaltıcı tip transformatörler denir.Alçaltıcı
transformatörlerde PRİMER sargısı İNCE
KESİT ÇOK SİPİR dir.
SEKONDER sargı KALIN KESİT AZ SİPİR dir
Yükseltici Transformatörler:
Primer sargısına uygulanan gerilimi
sekonder sargısından daha yüksek bir
şekilde aldığımızda bu tip
transformatörlere yükseltici tip
transformatörler denir.
Yükseltici transformatörlerde PRİMER
sargısı KALIN KESİT AZ SİPİR
SEKONDER SARGI İNCE KESİT ÇOK
SİPİR dir
TRANSFORMATÖRLERDE
DÖNÜŞTÜRME ORANI
• U1/U2=N1/N2=I2/I1=K
FORMÜL
•
•
•
•
•
•
•
U1=PRİMER GERİLİMİ
U2=SEKONDER GERİLİMİ
N1=PRİMER SARIM SAYISI
N2=SEKONDER SARIM SAYISI
I1=PRİMER AKIMI
I2=SEKONDER AKIMI
K=DÖNÜŞTÜRME ORANI
ÖRNEK-1
Dönüştürme oranı 5 olan bir
transformatörün sekonder
gerilimi 110 volttur. Bu
transformatörün primer
gerilimini hesaplayınız.
ÖRNEK 2
Bir transformatörün primer sipir sayısı 500,
primer gerilimi 220 volt, sekonder
gerilimi ise 110 volt olduğuna göre;
a) Dönüştürme oranını bulunuz.
b) Sekonder sipir sayısını bulunuz.
DAĞITIM
TRANSFORMATÖRLERİ
TİPLERİ
YAĞLI TİP TRANSFORMATÖR
.REZERVE TANKLI TRANSFORMATÖR
.HERMETİK TRANSFORMATÖR
KURU TİP TRANSFORMATÖR
REZERVE ( YAĞ GENİŞLEME) TANKLI TRANSFORMATÖR VE
ELEMANLARI
Demir Nüve: Manyetik akı oluşmasını sağlar.
Primer Sargılar: İnce ve çok sipirli olup
transformatörün YG giriş kısmıdır.
Sekonder Sargılar: Kalın ve az sipirli olup,
transformatörün AG çıkış kısmıdır.
İzolasyon Yağı: Sarımlar sargılar arası ve gövde tank arası
izolasyonu ve soğutmayı sağlar.
Ana tank: Sargıların, nüvenin ve yağın bulunduğu kısımdır
DAĞITIM TRANSFORMATÖRÜNÜN
ELEMANLARI VE GÖREVLERİ
Rezerve Tankı: Genleşme ve yedek yağ tankıdır.rezerve tankı ana tank
üzerine konulur.bir boru ile ana tanka bağlanır.ana tankın 10/1 i
kadardır.bir yanında yağ seviye göstergesi bulunur.
Yağ Seviye Göstergesi:Rezerve yağ servisini görmek içindir.
Radyatör: Transformatör yağının soğutmasını sağlar.
Tekerlekler: Transformatörü taşımaya yarar.
YG , AG buşingi: YG ve AG fazlarının bağlantı terminallerdir.
Ark boynuzu : Enerji nakil hatlarında bir gerilim yükselmesinde
transformatörü koruyan elemanlardır.
Termometre: Transformatörün ısı derecesini gösterir.
Gerilim Kademe Komütatörü: YG gerilim seviyesini ayarlamaya yarar
Taşıma Kancaları: Transformatörü montaj ve demontaj işleminde
kaldırmaya yarar.
TENEFFÜS TERTİBATI:Hacim değişimlerinde oluşan basınçlı
havanın dışarı atılması yada vakum oluştuğunda dışarıdan hava
alınması esnasında havadaki nemi tutan silikajelin bulunduğu
kısımdır.
Silicagel, transformatörün teneffüs
tertibatı ile birlikte kullanılır.
Silikajel 250 KVA ve üzerindeki
trafolarda kullanılır.
Rutubetten dolayı silicagel’in
rengi alttan üste doğru
pembeleşmeye başlar; aksi olursa
bir hava kaçağı vardır.
Teneffüs tertibatında bulunan silicagel
miktarının 4/5 i pembeleştiği zaman,
silicagel aktivitesini kaybeder. Ancak
kurutularak tekrar aktif hale getirilir.
Bu işlem birkaç defa tekrarlanabilir.
Kurutma işlemi 100-150 °C’ lik ısıda
gerçekleştirilir.
ÖNEMLİ UYARI
Transformatöre silicagel monte edilmiş
ise yağ rezerve tankının kapağındaki
conta alınmaz. Eğer silicagel yok ise,
yağ rezerve kapağındaki conta alınır.
HERMETİK
TRANSFORMATÖRLER
YAĞ GENLEŞME TANKI (REZERVE TANK)
OLMAYAN TRANSFORMATÖRLERDİR
ANA TANK DİZAYNI SICAKTA OLUŞACAK
BASINCA VE SOĞUKTA OLUŞACAK VAKUMA
MUKAVEMET GÖSTERECEK SEKİLDE
YAPILMIŞTIR.
EPOKSİ (REÇİNE)KAPLI
TRANSFORMATÖRLER
KURU TİP
manyetik devresi ve sargıları yalıtıcı bir sıvıya
daldırılmamış olan bir transformatördür.
Sargılar cam elyaf takviyeli epoksi ile örtülmüş
ve yalıtılmıştır. Soğutma ortamı havadır.
günümüzde yaygın kullanımı olan (36 kV gerilim
seviyesi de dahil) sargıları epoksi reçine ile
örtülmüş dökme reçineli kuru tip
transformatörler üretilmeye başlanmıştır.
KULLANIM YERLERİNE GÖRE
TRANSFOMATÖR ÇEŞİTLERİ
A) DİREK TİPİ TRANSFORMATÖR
B) BİNA TİPİ TRANSFORMATÖRLER
*KÖŞK TİPİ
*KULE TİPİ
*YER ALTI KÖŞKÜ
DİREK TİPİ TRANSFORMATÖRLER
İletim hatlarında gelen orta gerilimi tüketicilerin
kullanabileceği alçak gerilime düşüren ve direklerin üzerine
monte edilen trafolara direk tipi trafolar denir.
Bu tip trafo merkezleri genellikle küçük yerleşim birimleri
ile ana dağıtım trafosuna uzak aboneleri beslemek için
kullanılır. Trafo ve donanım direk üzerine monte edilmiştir
Bir kısım elemanlar ise direğin yanında bulunan alçak
gerilim panosuna monte edilmiştir Yapı olarak demir
direklerden oluştuğu gibi beton direklerden de oluşabilir
Yeni yapılacak olan direk tipi trafolar için ise beton direkler
daha çok tercih edilmektedir. Bakımları kolay ve gövdeye
kaçak olma olasılığı çok düşük olmasındandır. Trafo gücüne
göre platform boyutu belirlenir
Direk tipi trafolar orta gerilimi tüketicilerin kullanabileceği
alçak gerilimi düşürür. Türkiye’de gerilim değeri olarak fazlar
arası gerilim değeri 380 volttur Bu yüzden direk tipi trafolar
orta gerilim değeri olan 36 kV’luk gerilim 0,4kV’a düşürür
Direk tipi trafolar 400kVA kadar kurulur. İhtiyaca bağlı olarak
50kVA , 100kVA, 160kVA, 250kVA ve 400kVA olarak imal edilir
TRAFO DEĞİŞİMİ
KULE TİP TRANSFORMATÖRLER
KÖŞK TİPİ TRANSFORMATÖRLER
TRANSFORMATÖR BAĞLANTILARI
A) ÜÇGEN BAĞLANTI
B) YILDIZ BAĞLANTI
C) ZİGZAG BAĞLANTI
ÜÇGEN BAĞLANTI
Üçgen bağlantı için her faz sargısının
giriş ucu öteki sargının çıkış ucu ile
birleştirilir.
Bağlantı noktalarından alınan uçlar, 3
fazlı gerilim hattına bağlanır. Bağlantının
yapılışı hem
primer hem de sekonder için aynıdır.
Üçgen bağlantıda NÖTR ucu bulunmaz.
YILDIZ BAĞLANTI
Yıldız bağlantı yapmak için trafonun
her faz sargısının çıkış uçları birbirine
bağlanır.
Buna yıldız noktası denir. Bu yıldız
noktası da şebekenin yıldız noktası ile
birleştirilir. Boşta kalan uçlar, 3 fazlı
gerilim hattına bağlanır.
Yıldız bağlantıda NÖTR ucu vardır.
ZİGZAG BAĞLANTI
Bu bağlantı trafonun sadece sekonder sargılarında
uygulanır. Bağlantı için sekonderde aynı fazın eşit
gerilimli iki sargısı bulunmalıdır. Zikzak bağlantıda
sekonderin her fazının bir
sargısı, öteki fazlardan birinin başka bir sargısı ile seri
bağlanır.
Yıldız bağlantının özelliklerini taşır
160 KVA e kadar olan dağıtım trafolarında uygulanır.
TRANSFORMATÖRLERDE
BAĞLANTI
GRUPLARI
Grup Açıları
Bir trafoda primerin bir fazına, gerilim tatbik edildiğinde aynı fazın sekonderinde bir
gerilim indüklenir. İndüklenen gerilimler arasında bir faz farkı oluşur. Oluşan bu faz
farkına
grup açısı denir.
Bağlantı gruplarında grup açısı 30°'ye bölünerek bir sabite olarak verilir.
ÖRNEK
(0 derece)
Grup açısı 0x30 = 0 derece olarak bulunur.
(30 derece)
Grup açısı 1x30 = 30 derece olarak bulunur.
Genellikle güç trafoları bağlantı şekilleri iki harf bir rakamla belirtilir.
Örneğin: Yd 1 gibi.
Birinci harf primer sargının bağlantı şeklini gösterir.
Yukarıdaki örnekte Y=Yıldız.
İkinci harf sekonder sargının bağlantı şeklini gösterir.
Yukarıdaki örnekte d=üçgen.
Rakam primer ve sekonder gerilimleri arasındaki faz farkını
gösterir.(Grup Açısı)
ÖRNEK
DYN11
Primer ÜÇGEN bağlantı
sekonder YILDIZ bağlantı
yıldız noktasından NÖTR ucu çıkartılmış
11x30=330 derece grup açısı var
DENGELİ 3 FAZLI SİSTEMLER
• Üç fazlı bir sistemin her üç faz hattındaki
akımların büyüklükleri birbirine eşit ve
• aralarında da 120 derece faz farkı varsa üç
fazlı sistem dengelidir denir. Dengeli sistemi
dengeli yükler oluşturur. Dengeli yüklerin her
bir fazının empedansı büyüklük ve faz
yönünden birbirine eşittir. Üç fazlı dengeli
yüklere örnek olarak, üç fazlı motorları
verebiliriz.
DENGESİZ 3 FAZLI SİSTEMLER
• Dengesiz sistemlerin faz empedansları birbirine
eşit değildir. Bunun sonucu olarak her
• bir fazın veya hattın akımları da farklı değerdedir.
Dengesiz devrelerde faz sırası önemlidir.
• Faz sırasının değişmesi ile yükün akımları da
değişebilir. Dengesiz sistemlere örnek olarak
• üç fazlı ve bir fazlı alıcıların birlikte bulunduğu
apartmanları, iş yerlerini ve fabrikaları
• verebiliriz
DAĞITIM
TRANSFORMATÖRLERİNİN
GENEL KONTROLÜ,
ARIZALARI ve YAPILACAK
MÜDAHALELER
1)- YG ve AG buşingleri kırık veya çatlak olabilir.

Yenisi ile değiştirilecek.
2)- Hava kurutucusunda ( silicagel kabı) bulunan
silicagel’in rengi, miktarı ve pembeleştiği kısım
kabın altında mı, yoksa transformatörün giriş
tarafında mıdır? Kontrol edilir.

Silicagel’in rengi normalde MAVİ olup
PEMBE hale gelmiş ise kurutulur veya yenisi ile
değiştirilir.
3)- Transformatör YG ve AG buşing diplerinden yağ
kaçağı kontrolü yapılır.
Yağ
kaçağı varsa, buşing contaları sağlam
ise buşing somunları sıkılır, sağlam değil ise
yenisi ile değiştirilir.
4)- Ark boynuzlarının düzgün olup
olmadığı kontrol edilir.
Düzgün
değil ise atlama aralığı standart
ölçüsüne göre ayarlanır.
5)- Yağ ve sargı ısı göstergeleri varsa bunların kontrolü
yapılır.
•Isı ayarları uygun değil ise
standart ölçülere göre ayarlanır.
6)- Bucholz Rölesi varsa, yağ seviyesi ve elektriki bağlantısı
kontrol edilir.
Yağ eksikse tamamlanır, Bucholz
Rölesi elektriki bağlantıları düzeltilir
7)- Çift kadranlı termometre varsa, elektriki bağlantısının
ve temizliğinin kontrolü.
•Bağlantılar gevşek ise düzeltilir
8)- Yağ seviye göstergesi sağlamlık kontrolü ve yağ
seviyesinin kontrolü.

Cam kırık ise değiştirilir, yağ
eksik ise tamamlanır.
9)- Transformatör yağının izolasyon seviyesi periyodik
olarak test edilir.

Test değeri düşükse yenisi ile
değiştirilir, yağ eksikse aynı özellikteki
(marka) yağ ilave edilir.
10)- Transformatör yağ boşaltma vanası ve tapası
kontrol edilir.

Yağ kaçağı varsa giderilir.
11)- Transformatörün yüzey temizliği kontrol edilir.
Gerekiyorsa temizlenir, radyatörlerde yağ
kaçağı varsa, giderilir. Boya gerekiyorsa
boyanır.
12)- YG ve AG buşinglerindeki somun ve kablo
pabuçları kontrol edilir.

Gevşek ise sıkılır.
13)- Transformatörün koruma topraklaması cıvata ve
somunları kontrol edilir .

Gevşek ise sıkılır.
14)- Transformatörün frenleme saplamaları kontrol
edilir.

Gevşek ise sıkılır.
15)- Kademe değiştirici kontrol edilir.

Arızalıysa değiştirilir.
DAĞITIM
TRANSFORMATÖRLERİNİN
BAĞLANTI TERMİNALLERİ
YG sargı bağlantısını sağlayan YG
buşingleri,
AG sargı bağlantısını sağlayan AG
buşingleridir.
DAĞITIM TRANSFORMATÖRÜNDE
GERİLİM KONTROL NOKTALARI
YG sigortası gerilim kontrolü.
Transformatör YG buşingleri gerilim kontrolü.
Transformatör AG buşingleri gerilim kontrolü.
AG pano otomatik (termik manyetik) şalter giriş
terminallerinden gerilim kontrolü.
AG pano baralarından gerilim kontrolü.
DAĞITIM
TRANSFORMATÖRÜ İLE PANO
ARASI ELEMANLARDAKİ
ARIZALAR
AG buşinglerinde bağlantı arızası.
AG buşingleri ile bara arasındaki NYY kablo
arızası.
NYY kablo ile termik şalter bağlantı arızası.
Termik manyetik şalter arızası.
Termik manyetik şalter giriş çıkış bağlantı arızası.
Bara bağlantı arızası.
Sigortalı yük ayırıcısı ve bağlantı arızası.
Sigorta giriş ve çıkış terminalleri bağlantı arızası.
Sigorta giriş ve çıkış terminalleri bağlantı arızası.
 Sigorta çıkışı ile direk arasındaki NYY kablo arızası.
Dağıtım çıkış kablosu ile şebeke iletkenleri
arasındaki bağlantı arızası.
 Ölçü devresi teçhizat ve bağlantı arızası.
TRANSFORMATÖRDE İZOLASYON
TESTİ
• Bu deney transformatörün yalıtım durumu
hakkında yorum yapmamızı sağlayan ve
pratikte en yaygın olarak kullanılan deneydir.
Yaygın olarak kullanılabilmesinin nedeni
deneyde kullanılan ölçü aletlerinin diğer ölçü
aletlerine kıyasla daha ucuz ve kullanımının
çok kolay olmasıdır.
Yalıtım direnci ölçen cihzlara
MEGAOHMMETRE ya da kısaca MEGGER adı verilir.
Dinamolu, bataryalı ve motorlu olmak üzere başlıca
üç farklı türü vardır. Megger ölçü aletleri 500-10002500-5000-10000-15000 V. Gerilim kademeleri olan
ve DC gerilim üreten cihazlardır. Uygulamada
dinamolu ve bataryalı meggerlerle 1 dakika süreli
ölçüm yapılır.
ÖLÇÜMLER
*AG-TANK
*YG-TANK
*YG-AG
ARASI YAPILIR
PRENSİP BAĞLANTI ŞEMASI
2500 ve 5000 v. luk megerler daha
ziyade YG cihazlarının (Güç
transformatörleri, ölçü
transformatörleri, kesici v.s.)
izolasyon ölçmelerinde kullanılırlar.
500 ve 1000 v. luk megerler ise AG
şebekelerinde izolasyon ölçmelerinde
kullanılır.
TTR (ORAN) TESTİ
• Transformatör sargılarının sarım sayılarının
projeye uygun olup olmadığını tespit
edebildiğimiz tek test olması nedeniyle çok
önemlidir. Ayrıca yine bu test yardımı ile trafo
sargılarında herhangi bir iletken kopukluğu ya
da kısa devre arızası olup olmadığını kolayca
tespit edebiliriz.
TTR TESTİ
TRANSFORMATÖR YAĞININ İŞLEVİ
1) İZOLASYONU SAĞLAR
2) SOĞUTMAYI SAĞLAR
YAĞIN TRANSFORMATÖR İÇİNDE
BULUNDUĞU BÖLÜMLER
ANA TANKTA
REZERVE
TANKTA
RADYATÖRDE
TRANSFORMATÖR YAĞ DEĞİŞİM
KOŞULLARI
• TRANSFORMATÖR YAĞI DEĞİŞİMİ
RUTUBETSİZ VE KURU ORTAMDA
YAPILMASI GEREKİR
• YAĞ DEĞİŞİM MALZEMELERİNİN
TEMİZ OLMASI
• YAĞIN TEST EDİLMİŞ OLMASI
• YAĞIN ALTTAN BASILMASI
YAĞ NUMUNESİNİN ALINMASI
VE YAĞIN İZOLASYON
DEĞERİNİN ÖLÇÜLMESİ
İzolasyon yağını teste tabi tutmak
ve teknik karakteristikleri
hakkında genel bilgiye sahip
olmak için usulüne uygun olarak
aldığımız yağ, numune yağıdır.
Test Yağı Alma Koşulları
Numune kabı koyu renkli kuru ve temiz
olmalıdır.
Numune alınacak vana önceden
temizlenmelidir.
Numune alınmadan önce vana açılır, bir miktar
kirli yağ, kirli yağ kabına akıtılır. Dip kısımlarda
toplanan tortu ve kirler ilk etapta akacağından
alınacak numune bundan sonra alınmalıdır.
Numune kabı, alacağımız numune yağı ile
birkaç defa çalkalanıp dökülerek temizlenir.
Numune kabı üst kısmından itibaren 1,5-2 cm.
kalıncaya kadar doldurulur ve kapağı
sızdırmasız bir şekilde kapatılır.
Numune alındıktan sonra vana sızdırmasız bir
şekilde kapatılır. Eğer numune işletmedeki
teçhizattan alınmış ise yağ seviyesinin düşüp
düşmediği kontrol edilir.
Numuneye tanıtma kartı verilir.
Yağın İzolasyon Değerleri
Yüksek gerilim tekniğinde kullanılan
sıvı izolasyon maddelerinin çoğu
mineral yağlardır.
Saf yağın delinme (dielektrik)
dayanımı 200Kv./cm.dir.
TSE 623’e göre
Yağ testinde küre çapı 12,5-13 cm.
Elektrot açıklığı 2,5 mm.
Yüksek gerilim hızı: 2Kv./sn.
Yağın dinlendirilmesi: 10 dk.
Test adedi: 6
Testler arası 1-5 dk. Dinlendirilme
Yağ miktarı 3-5 lt.
Sıcaklık 15-25 °C şartlarında eski yağlarda bu değer 25 Kv.
olmalıdır.
XVI. DAĞITIM
TRANSFORMATÖRLERİNDE
ARK ATLAMA MESAFELERİ
Ark boynuzları: Buşingleri Aşırı
gerilim yükselmelerine karşı
korumak için kullanılan bir
elemandır. Buşingin alt ve üstünde
olmak üzere birbirinin karşısında
eğik galvanizli demir çubuklardır.
Alttaki demir çubuk ayarlanabilir.
Ark Boynuzları Atlama Mesafeleri:
Gerilimi Ark boynuzları aralığı
VDE 0111/261
6,3Kv………………...6cm.
15,8Kv……………….11,5cm.
30Kv…………………22cm.
Not: Bu değerler deniz seviyesinden
1000 m yüksekliğe kadar geçerlidir.
KADEME DEĞİŞİMİ
TRANSFORMATÖRÜN SEKONDER GERİLİMİ ZAMAN
ZAMAN DÜŞÜK VEYA YÜKSEK OLABİLİR SEKONDER
GERİLİMİMİZİ SABİT TUTMAMIZ GEREKECEĞİNDEN
GERİLİM AYARLAMAK İÇİN KADEME DEĞİŞİMİ YAPILIR
KADEME DEĞİŞİMİ TRANSFORMATÖRÜN PRİMER
TARAFINDA YAPILIR
KADEME DEĞİŞİMİ KADEME KOMİTATÖRÜNÜN
ÇEVRİLMESİ İLE YAPILIR
KADEME DEĞİŞTİRME ASLINSA PRİMERDEKİ SİPİR SAYISINI
DEĞİŞTİRMEK DEMEKTİR
• KADEME
DEĞİŞTİRME
KOMİTATÖRÜ
Kaide olarak trafo dağıtım panosunda
gerilim düşük ise, trafo kademesi
gerilimi düşük olan kademeye gerilim
yüksek ise, trafo kademesi gerilimi
yüksek olan kademeye alınacaktır
PRİMER TARAFINDA GERİLİM DEĞERİNİ YÜKSELTMEK
SEKONDER TARAFTA GERİLİMİ DÜŞÜRMEYE YÖNELİKTİR
PRİMER TARAFINDA GERİLİMİ DEĞERİNİ DÜŞÜRMEK
SEKONDER TARAFTA GERİLİMİ YÜKSELTMEYE YÖNELİKTİR
DAĞITIM
TRANSFORMATÖRLERİNİN
SEKONDER DEVRELERİNDE
DENGESİZ YÜKLERİN
DOĞURABİLECEĞİ
SONUÇLAR
Transformatörlerin fazla akım çekilen
sekonder sargısının ısınması.
Aynı faz üzerinde uç noktalardaki abonelerde
gerilim düşümleri oluşması.
Aynı fazdan beslenen abonelerde gerilim
düşmesi neticesinde fazla akım çekilir.
Aynı abonelerin elektrik ile beslenen
cihazlarında arızalar oluşabilir.
Çekilen akım, termik manyetik şalterin termik
ayarının üzerine çıkarsa, termik şalterin
açmasına ve abonelerin elektriksiz kalmasına
sebep olur.
Fazla yüklenen fazın faz kaymasından dolayı,
o fazın geriliminin düşmesine müteakip diğer
fazların gerilimlerinin yükselmesine sebep olur.
Dengesiz yüklenmeden dolayı şebeke nötründe
gerilim bulunur.
TRANSFORMATÖRLERİN PARALEL
BAĞLANMASI
• Transformatörden çekilen toplam güç,
trafonun nominal gücünü aştığında (soğutma
sistemlerinin tamamı devredeyken), yapılacak
iki işlem vardır.Birincisi bu trafodan daha
büyük güçlü bir trafoyla değiştirilmesi,ikincisi
ise bu trafoyla birlikte çalışacak,çekilen gücü
paylaşacak ikinci bir trafonun ilave edilmesidir.
PARALEL BAĞLAMA ŞARTLARI
•
1- Trafoların bağlantı grupları aynı olmalıdır. Bu şartın gerçekleşmesiyle sekonder
tarafta gerilimlerin aynı fazda olması sağlanır. Örnek olarak 1. trafonun bağlantı
gurubu Dyn5 ise ikinci trafonun bağlantı grubu Dyn5 olmalıdır.
2- Dönüştürme oranları eşit olmalıdır. Bu şartla gerilimlerin genliklerinin eşit olması
temin edilir. Dönüştürme oranları arasında küçük bir fark varsa kısa devre
empedans gerilimleri arasındaki fark %10'dan küçük kalmak şartıyla paralel
çalışma kabul edilir.
3- Trafoların nominal güçlerinin aynı olması gerekir. Gerektiğinde güçler arasındaki
oran 1/3 kadar olabilir. Örneğin paylaşılan güç toplamı 40MWA ise trafolardan biri
30MWA ise diğeri 10MWA olabilir.
4- Trafoların faz sırası ile sistemin faz sırası birbirine uymalıdır. (primer ve sekonder)
5- Nominal akımlarındaki kısa devre empedansları eşit olmalıdır. Bu şartın
gerçekleşmesi trafoların nominal güçleri ile orantılı olarak yüklenmelerini sağlar.
Güçleri farklı trafolar paralel çalıştığında küçük güçlü trafonun aşırı yüklenmesine
mani olmak için kısa devre geriliminin daha büyük olması gerekir
NOMİNAL KISA DEVRE GERİLİMİ
VE ÖNEMİ
• Sekonderi kısa devre edilmiş bir
transformatörde sekonderden nominal akım
geçinceye kadar uygulanan primer gerilimine
Uk denir ve nominal gerilime olan yüzdeyle
gösterilir. (%Uk)
ÖNEMİ
• %Uk TRANSFORMATÖRLERİN PARALEL
BAĞLANMASI ESNASINDAKİ
HESAPLAMALARDA BÜYÜK ÖNEM TAŞIR
• TRANSFORMATÖRLER PARALEL BAĞLANMADA
ÜZERLERİNE %Uk DEĞERİ KADAR YÜK ALIRLAR
• BU YÜK ALIMI %Uk İLE TERS ORANTILIDIR
• %Uk SI BÜYÜK OLAN DAHA AZ YÜK ALIR
ÖRNEK
•
•
•
•
ETİKET DEĞERLERİ:
1. TRAFO GÜCÜ:100 KVA %Uk:3,4
2. TRAFO GÜCÜ:160 KVA %Uk:4,6
3. TRAFO GÜCÜ:250 KVA %Uk:4
• BU 3 TRAFO PARALEL BAĞLANDIĞINDA
ÜZERİNE ALACAKLARI YÜKLERİ GÖRELİM
ÖNCE ORTAK %Uk YI BULALIM
%UK: 510/(100/3,4)X(160/4,6)X(250/4) =%4,02
ŞİMDİ ÜZERLERİNE ALACAKLARI YÜK
1. TRAFO 100X4,02/3,4 =118 KVA
2.TRAFO 160X4,02/4,6 =140 KVA
3.TRAFO 250X4,02/4 =252 KVA
SONUÇ
1. TRAFO AŞIRI YÜKLENMİŞ
2. TRAFO DÜŞÜK YÜKLENMİŞ
3. TRAFO TAM YÜKLENMİŞ
TRAFOLARIN FARKLI
YÜKLENMESİNİ ÖNLEMEK
İÇİN %Uk SI EN KÜÇÜK OLAN
TRAFONUN %UK SI ALINIR
TRANSFORMATÖRÜN
KORUMALARI
BUCHOLZ RÖLESİ
Bucholz rölesi, genleşme deposu bulunan trafolar için kullanılır.
Bucholz rölesi, genleşme deposu ile tank arasındaki boru üzerine
monte edilir. Çalışma prensibi olarak; trafonun herhangi bir iç
arızasında meydana gelen gaz, genleşme kabına doğru hareket
ederek bucholz rölesinin haznesinde toplanır ve şamandırayı
hareket ettirerek kontakların kapanmasını sağlar. Bucholz rölesi,
trafoda meydana gelen arızanın henüz başlangıç safhasında ve
fazla tahribata meydan vermeden önleyen bir koruma sistemidir.
Elektrik dağıtım sistemlerimizde 630 kVA ve üzerindeki güçte
olan trafolar da kullanılan Bucholz rölesi, devre kesicisini veya
yük ayırıcısını açtırarak trafoyu devre dışı eder.
BUCHOLZ DA GAZ TOPLANMIŞSA
1- Siyah ve gri renkli yanan gazın tespiti halinde izolasyon
yağının delinme sonucu yandığını bakır sargılardan üzerine
sarılmış katı maddelerin delinmesi sonucu tanka veya sipirler
kendi arasında delindiğini elektriki testlerde arızanın sipir kısa
devresi veya sargı-nüve, sargı tank arızası şeklinde oluştuğu
teyidini vermelidir TTR ve DC direnç testleri titizlikle yapılmalı
2-Bucholzdan alınan birikmiş gaz numunesinin yakılması
sırasında mavi alev oluşursa trafo bağlantı noktalarının birinde
buşing merkez iletkeni sargı iletkenine bağlantı noktasındakademe sargı uçlarının bağlantı noktasında kopukluk vardır
3-Bucholz haznesinden alınan gazın yakılmasıyla sarı alev
bulunması halinde bakır iletkenlerin yandığı veya ark geçirdiği
söylenebilir
4-Beyaz renkli yanan gazın oluşması kağıt izolasyonunun
yandığını veya kavrulduğunu gösterir.
TERMİK RÖLE
trafonun aşırı yüklenmesi yada sargıların kısa devre
yapması halinde tankın içerisinde bulunan izolasyon
yağı aşırı ısınır.
Bu ısınma trafoyu tehlikeli bir hale sokmaya
başlayınca devreye termik röle girer
termik rölenin 2 kontağı bulunur. yağ sıcaklığı 60
derece ye gelince bir kontağı kapanır ve fanları
devreye alır
ısının 85 derece ye çıkması sonucunda diğer kontağını
da kapatır ve bağlı olduğu kesiciyi açtırır.
TERMOMETRELER
TRAFOLARDA
SOĞUTMA
Bütün elektrik makinelerinde olduğu gibi transformatörler de
çalışmaları sırasında ısınırlar. Bu ısınma transformatörün özellikle
sargılarında ve demir nüvesinde oluşan kayıpların bir sonucudur.
Döner makinelerde soğutmayı az da olsa sağlayan hava
akımlarının oluşmasına karşın, duran makine olan transformatör daha
olumsuz şartlarda çalışır.
Transformatörlerin soğutma yöntemi harf simgelerle belirtilir. Her
simge 4 harften oluşur.
ONAN: Isınan yağı içindeki normal
sirkülasyon yardımı ile soğutma
ONAF: Fanla soğutma
OFAF: Hem fanla hem de yağ sirkülasyon
pompası ile soğutma
DAĞITIM TRANSFORMATÖRÜNÜN
SERVİS HARİCİ EDİLMESİ
• DİREK TİPİ TRAFODA SİGORTALI
AYIRICI AÇILACAK.
• BİNA TİPİ TRANSFORMATÖR
İSE
KESİCİ AÇILACAK.
• TRANSFORMATÖR BARA AYIRICISI
AÇILACAK.
• TOPRAKLAMA BIÇAĞI KAPATILACAK.
DAĞITIM TRANSFORMATÖRÜNÜN
SERVİSE ALINMASI
• TRANSFORMATÖRLERİN SERVİSE
ALINMASI İÇİN SERVİS HARİCİ
MANEVRA İŞLEM SIRASININ TERSİ
UYGULANIR.
TRAFONUN BOŞTA ÇALIŞMASI
Transformatörün boş çalışma deneyinde;
DEMİR KAYIPLARI BULUNUR Pfe
transformatörün boş veya yüklü
olması demir kayıplarını etkilemez.
TRAFONUN
KISA DEVRE ÇALIŞMASI
Transformatörün kısa devre olması istenmeyen bir
durum olup sadece deney amaçlı yapılr.
TRAFONUN BAKIR KAYIPLARI BULUNUR Pcu
KISA DEVRE GERİLİM DEĞERİ BULUNUR %Uk
TRANSFORMATÖRLERİNİN
ETİKET DEĞERLERİ
MARKA






Markası: Transformatörü yapan firmanın adıdır.
Seri No: Transformatörün seri numarasıdır.
İmal Yılı: Transformatörün yapıldığı yıldır.
TS: Hangi standarda göre yapıldığını gösterir.
Güç: Nominal gücü ifade eder.
Frekans: Transformatörün çalışma frekansını gösterir.
• Kademe Etiketi: Bulunduğu
kademedeki gerilim
değerini gösterir.
 Bağlantı Grubu: Transformatörün primer ve
sekonderinin hangi bağlantı grubunda sarıldığını
belirtir.
 İzole Seviyesi: Test edilen OG – AG İzolasyon
seviyesidir.
• Nominal Kısa Devre Gerilimi:
Transformatörün nominal % Uk kısa devre
gerilimidir
• Max. Kısa Devre Süresi: Transformatörün
en fazla kısa devreye dayanma süresidir.
• Soğutma Şekli: ONAN tabii soğutma;
ONAF fanla soğutma; OFAF fan ve
sirkülasyon pompası ile soğutmadır.
• Nominal Akım: Primer ve sekonderden
devamlı çekilebilecek akımı belirtir.
• Boşta Akım I0: Yüksüzken çekebileceği %
olarak akım değeridir.
• İzolasyon Direnci Test Değerleri Tablosu:
Transformatörün fabrikada yapılan test
değerleridir.
• Toplam Ağırlık: Transformatörün aksesuarlarıyla
birlikte komple ağırlığıdır.
• Yağ Ağırlığı: Transformatördeki toplam yağ
ağırlığıdır.
• Yağ Cinsi: Transformatörlerde kullanılan yağın
markasını ve cinsini belirtir.
• Kazandan Çıkarılan Kısmın Ağırlığı: Nüve ve
sargıların ağırlığıdır.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

Terimler

2 Cards oauth2_google_ef32970e-e5f9-4595-9abe-394e9f6bc8d9

TRYF

6 Cards oauth2_google_3b3e6916-5080-45f2-ae61-79434233ea03

Create flashcards