BEŞİNCİ BÖLÜM

advertisement
ULUSLARARASI İKTİSAT
TEORİSİ
YRD. DOÇ. DR OKTAY KIZILKAYA
BÖLÜM 5
DIŞ TİCARET POLİTİKALARI
Giriş


Bu bölümden itibaren dış ticaret politikasını
incelemeye başlıyoruz.
Bu çerçevede önce dış ekonomi politikası ele
alınacak, sonra ise dış ekonomi politikasının en
önemli araçlarından olan dış ticaret politikası
incelenecektir.
Dış ekonomi politikasının kapsamı




Gerek Türkçe, gerekse İngilizce literatürde dış ekonomi politikası
(foreign economic policy) ile uluslararası ekonomi politikası
(international economic policy) genellikle birbirilerinin yerlerine
ve eş anlamlı olarak kullanılmaktadır.
Dış ticaret politikası genel ekonomi politikasının bir aracıdır.
Geniş anlamda dış ekonomi politikası veya uluslararası ekonomi
politikası, hükümetlerin ticaret ve üretim faktörleri akışlarının
yönüne, bileşim ve hacmine müdaheleye yönelik tüm faaliyetleri
olarak tanımlanabilir.
Dar anlamda dış ekonomi politikası hükümetlerin dış ticareti, iç ve
dış yatırımları sınırlaması, düzenlemesi, teşvik etmesi veya
bunlara yol göstermesi olarak kabul edilir.
Dış ekonomi politikası çeşitleri




Dış ticaret politikası
Ödemeler bilançosu politikası (balance of payments policy) –
hükümetlerin ödemeler bilançosunu dengede tutmak veya denge
bozulur ise dengeye getirmek için yapmış olduğu tüm faaliyetleri
kapsayan bir politikadır.
Dış yatırım politikası (foreign investment policy) – uluslararası
uzun dönemli sermaye yatırımları ile ilgili kararları
kapsamaktadır.
Dış yardım politikası (foreign aid policy) – hükümetten
hükümete olan ve yardım alan ülkede alt yapının kurulması,
ekonomik kalkınmanın sağlanması veya askeri savunmanın
gerçekleştirilmesini içeren borç ve hibelerini kapsamaktadır.
Slide 4-5
Copyright © 2003 Pearson
Education, Inc.
Dış Ticaret Politikasının Kapsamı


Türkçeye “ticaret politikası” olarak
çevirebileceğimiz İngilizce “commercial policy”
ile “trade policy” veya “international trade policy”
terimleri eşanlamlı olarak kullanılmaktadır.
Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari
işlemler hesabında ihracat ve ithalat kalemleri
üzerindeki tüm hükümet faaliyetlerini kapsayan bir
tür dış ekonomi politikasıdır.
I. DIŞ TİCARET
POLİTİKASININ AMAÇLARI






Dış ödemeler dengesizliklerinin giderilmesi
Dış rekabetten korunma
Ekonomik kalkınma
Piyasa aksaklıklarının giderilmesi
Ekonominin liberalleştirilmesi
İç ekonomik istikrarın sağlanması





Hazineye gelir sağlamak
Dış piyasalarda monopol gücünden
yararlanma
Otarşi
Sosyal ve siyasal nedenler
Dış politik amaçlar
II. DIŞ TİCARET POLİTİKASI
ARAÇLARI





Devletin dış ticarete müdahale için kullandığı geleneksel araç, gümrük
tarifeleridir. Ancak bu, zamanla etkisini yitirmiş ve bunu yerine çok
sayıda yeni araç ve düzenlemeler çıkmıştır.
A) Gümrük tarifeleri: malların ülke sınırından geçişi sırasında alınan
vergilerdir.
B) Tarife-dışı araçlar: döviz çıkışına yol açan işlemleri kısıtlamak için
hükümetin tek taraflı kararı ile konulan müdahale önlemleridir. Dörde
ayrılır:
 1) miktar kısıtlamaları
 2) tarife benzeri faktörler
 3) görünmez engeller
 4) gönüllü ihracat kısıtlamaları
C) İhracatın özendirilmesi
D) Bağlı ticaret
III. TARİHSEL AÇIDAN DIŞ TİCARET
POLİTİKALARI




XVI. yy dan itibaren geçerli olmaya başlayan ve yoğun
korumacılığa dayanan merkantilizm XVIII yy dan itibaren
etkisini kaybetmeye başlamış ve serbest ticaret akımları
etkili olmaya başlamıştır. Burada “en çok gözetilen ulus”
(MFN) adı verilen uygulamanın çok etkisi olmuştur.
MFN KURALI
GATT (1948)
WTO (1995)
IV. DIŞ TİCARETTE KORUMACILIK





Korumacılığı savunanların dayandığı faktörler
1. Ulusal güvenlik
 Savunma zenginlikten daha önemlidir.
2. Genç endüstri tezi
 Teze göre, ileride gelişip karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olacak
endüstriler optimum üretim düzeyine ulaşıncaya kadar gümrük
tarifeleri ile dış rekabete karşı korunmalıdır.
3. Stratejik Ticaret Politikası
 Sanayileşmiş bir ülke korumacı önlemlerle gelecekte hızlı büyümesi
için kilit kabul edilen yarı geçişkenler, bilgisayar, iletişim araçları vb
sektörlerde karşılaştırmalı üstünlük yaratabilir.
4. Dampinge karşı korunma
 Yabancı üreticilerin yaptıkları dampinge karşı yerli üreticileri
korumak için yapılmaktadır.
Belirli Koşullarda Geçerli Nedenler



Ödemeler bilançosunun iyileştirilmesi ve
İşsizliğin önlenmesi
Ticaret hadlerinin iyileştirilmesi
Ulusal pazarlık gücünü artırma
Kişisel Çıkarlara Dayalı Görüşler



Düşük yabancı ücret
Üretim maliyetlerini eşitleme
Ulusal Pazar görüşü
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

Create flashcards