1 BÜLENT ECEVĠT ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK

advertisement
BÜLENT ECEVĠT ÜNĠVERSĠTESĠ
MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ
ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ
2012-2013 Öğretim Yılı- Bahar Dönemi
LOJĠK DEVRELER LABORATUVARI
DENEY FÖYÜ
Hazırlayanlar: ArĢ. Gör. Gülhan USTABAġ KAYA
ArĢ. Gör. UFUK ġAN
1
LOJĠK DEVRELER LABORATUARI GENEL BĠLGĠLER
Öğretim Üyesi:
Doç.Dr. Zehra SARAÇ
Laboratuar Sorumluları:
ArĢ. Gör. Gülhan USTABAġ KAYA
ArĢ.Gör. Ufuk ġAN
Laboratuar ÇalıĢmalarının Amacı:
a. Lojik Tasarım dersinde elde edilen teorik bilgilerin laboratuar ortamında geliĢtirilmesi,
b. Kombinezonsal ve ardıĢıl sayısal sistemlerin, tasarlanması, kurulması, yorumlanması ve
oluĢan hataların ayıklanması konusunda pratik bilgilerin elde edilmesidir.
Deneyler:
Toplam 10 deney yapılacaktır ( Deney1 – Deney10 ). Üçüncü haftadan itibaren deneyler
yapılmaya baĢlanacaktır. Öğrenciler katılmadıkları sadece ( 1 ) deneyi yılsonunda, telafi
deneyi ( Deney11 ) olarak yapabilirler. Telafi deneyinde not yükseltmek için daha önce
yapılan bir deney yapılamaz.
Devam Zorunluluğu:
Her öğrenci Laboratuar Notu alabilmek için en az 8 deneye ( telafi deneyi dâhil ) katılmak
zorundadırlar. Yılsonunda en fazla 3 deneye katılmamıĢ veya rapor vermemiĢ öğrenciler
devamsızlıktan kalırlar.
Laboratuar Notu:
Her deneyden önce ön çalıĢmalar kontrol edilecektir. Ayrıca her deneyden sonra rapor
hazırlama kılavuzunda belirtildiği Ģekilde bir grup raporu hazırlanacaktır. Öğrencilerin o
deneyden alacağı notu, laboratuar çalıĢması ve rapor notu belirleyecektir. Öğrencilerin
katılmadıkları veya rapor vermedikleri deneylerin notu sıfır olarak belirlenecektir. Yılsonunda
Laboratuar Notu Ortalaması, tüm deney notlarının toplanıp 10’a bölünmesiyle elde edilen
notun %60’ı ve laboratuardan final sınavında alınan notun %40’ı alınarak belirlenecektir.
2
LOJĠK DEVRELER LABORATUARI RAPOR YAZIM KILAVUZU
Laboratuar raporları, bilimsel bir çalıĢmada elde edilen sonuçları sunmak üzere aĢağıdaki
kurallara uygun olarak hazırlanacaktır.
Grup elemanları her deneyden sonra ortak bir grup raporu hazırlayacaklardır. Raporlar
beyaz A4 kâğıtlarının tek yüzüne, mümkünse bilgisayar ile ya da okunaklı bir el yazısı
ile yazılarak hazırlanacaktır. Çizimler bilgisayar ortamında ya da cetvel kullanarak
özenle yapılacaktır.
Raporlar bilimsel ve teknik bir anlatım tarzı kullanılarak Türkçe olarak yazılacaktır.
Raporlar, deneyi yapan tüm öğrencilerin isimlerinin ve imzalarının yer aldığı tek tip
kapak sayfası ile baĢlayacaktır. Kapak sayfasını, dersin web sayfasında ve
fotokopicide
bulabilirsiniz.
Bunların
dıĢında
farklı
yapılarda
kapaklar
kullanılmayacaktır.
Raporlar deneyin yapıldığı tarihten en geç bir hafta sonraki deneye kadar laboratuar
sorumlusu öğrenciye teslim edilmiĢ olacaktır. Teslim zamanından daha geç getirilen
raporlar kabul edilmeyecektir. Teslim edilmeyen raporların notu sıfır olarak
belirlenecektir.
Raporlar aĢağıdaki bölümlerden oluĢacaktır:
Amaç: Deneyde hangi konuların incelenmesi ve öğrenilmesi amaçlanmaktadır?
Devre Çizimleri: Deneylerde kurduğunuz devrelerin lojik çizimi raporda yer
alacaktır. Çizimler bilgisayar programında yapılacaktır. Bu diyagram üstünde
elemanların kullanılan uçları katalogdaki isimleri ile belirtilecektir.
Sonuçlar: Deneyin her bölümü için elde edilen sonuçlar (tablo, çizim, gözlem)
düzgün ve okunaklı bir Ģekilde yazılacak ve yorumlanacaktır. Eğer deneyde istenmiĢse
teorik olarak beklenen değerler ile deneyde elde edilen sonuçlar karĢılaĢtırılacaktır.
Sorular: “Ön Hazırlık” bölümünde sorulan soruların cevapları rapora yazılacaktır.
Yorum ve GörüĢler: Öğrenciler isterlerse deneyle ilgili yorum ve görüĢlerini bu
bölüme yazabilirler.
Rapor Kapağı: Raporlar sonraki sayfada verilen rapor kapağıyla birlikte verilecektir.
Kapakta deney no, grup no ve tarih yazılması unutulmayacaktır.
3
LOJĠK DEVRELER LABORATUARI RAPOR KAPAK FORMATI
BÜLENT ECEVĠT ÜNĠVERSĠTESĠ
MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ
ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ
LOJĠK DEVRELER LABORATUVARI
DENEY RAPORU
Deney No:
Deneyin Adı:
Raporu Hazırlayan:
Deneyi Yapanlar-Grup Numarası:
Deney Tarihi- Deney Saati:
Raporun Teslim Edildiği Tarih:
Gecikme:
Rapor Notu:
4
DENEY 1
DENEYĠN ADI
AND,OR,NOT KAPILARININ ENTEGRELERLE GERÇEKLENMESĠ
DENEYĠN AMACI
AND,OR,NOT kapılarını entegre yardımıyla gerçekleyerek doğruluk tablolarının çıkarılması,
Entegre kullanımın öğrenilmesi.
GEREKLĠ ELEMANLAR
1X7404(NOT kapısı)
1X7408(AND kapısı)
1X7432(OR kapısı)
1X330 ohm
1x LED
TEORĠ
AND KAPISI:
7408 TTL veya 4081 CMOS entegreleridir. Her iki entegrenin içerisinde 4 adet AND kapısı
mevcuttur. Bir AND kapısının çıkıĢı giriĢlerin çarpımına eĢittir. Çarpma iĢlemi Binary yapılır.
Bir AND kapısının giriĢlerinin tümü mantıksal 1 olduğunda çıkıĢ mantıksal 1'dir. Eğer
herhangi bir giriĢ mantıksal 0 ise çıkıĢ mantıksal 0'dır.
IC 7408 QUADRATURE 2 GĠRĠġLĠ AND KAPISI
5
OR KAPISI:
7432 TTL veya 4071 CMOS entegreleridir. GiriĢlerinden herhangi birisi mantıksal 1 ise çıkıĢ
mantıksal 1’dir.
IC 7432 QUADRATURE 2 GĠRĠġLĠ OR KAPISI
NOT KAPISI:
7404 TTL veya 4009 CMOS entegreleridir. ÇıkıĢı giriĢ voltajının mantıksal tersidir.
IC 7404 HEX NOT KAPISI
ÖN HAZIRLIK
TTL ve CMOS devrelerinin farklılıklarını, avantajlarını ve dezavantajlarını araĢtırınız.
AND, OR, NOT kapılarını kullanarak bir devre tasarlayınız.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
Teori kısmında anlatılan kapıların doğruluk tablosunu sırasıyla çıkartınız.
6
SONUÇLAR
7
DENEY 2
DENEYĠN ADI
NAND,NOR,EXOR KAPILARININ ENTEGRELERLE GERÇEKLENMESĠ
DENEYĠN AMACI
NAND, NOR, EXOR kapılarını entegre yardımıyla gerçekleyerek doğruluk tablolarının
çıkarılması, Entegre kullanımın öğrenilmesi.
GEREKLĠ ELEMANLAR
1X7400(NAND kapısı)
1X7402(NOR kapısı)
1X7486(EXOR kapısı)
1X330 ohm
1x LED
TEORĠ
NAND KAPISI:
7400 TTL veya 4011 CMOS entegreleridir. AND kapısının çıkıĢına bir NOT kapısı
bağlanmasıyla elde edilir.
IC 7400 QUADRATURE NAND KAPISI
8
NOR KAPISI:
7402 TTL veya 4001 CMOS entegreleridir. OR kapısının çıkıĢına bir NOT kapısının
bağlanmasıyla elde edilir.
IC 7402 QUADRATURE NOR KAPISI
EXOR KAPISI:
7486 TTL veya 4030 CMOS entegreleridir. Ġki giriĢ aynı ise çıkıĢ mantıksal 0, Ġki giriĢ farklı
ise çıkıĢ mantıksal 1’dir. IC 7486 EXOR kapısı aĢağıda gösterilmiĢtir.
ÖN HAZIRLIK
NAND, NOR, EXOR kapılarını kullanarak bir devre tasarlayınız.
Sadece NAND kapılarını kullanarak EXOR kapısını tasarlayınız.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
Teori kısmında anlatılan kapıların doğruluk tablosunu sırasıyla çıkartınız.
Ön hazırlık çalıĢmasında tasarladığınız EXOR kapısının doğruluk tablosunu çıkartınız.
9
SONUÇLAR
10
DENEY 3
DENEYĠN ADI
Sayısal sistemlerde toplama ve çıkarma iĢlemleri ile yapılan sadeleĢtirme teknikleri, Boole
Cebri
DENEYĠN AMACI
Lojik tasarımı için gerekli yöntemleri öğrenmek, mantık kapılarını kullanarak istenilen bir
lojik fonksiyonunu Boole Cebri Yöntemi ile en sade hale getirebilmek ve sadeleĢtirme
tekniklerini kavramak.
GEREKLĠ ELEMANLAR
Devre tasarımı öğrenciler tarafından yapılacaktır. Verilen tasarıma göre malzemeyi her grup
kendi belirleyecektir.
TEORĠ
Lojik devre tasarımında amaç, problemin analizi, en verimli metodu kullanarak problemin
çözümü ve en ucuz metodu kullanmaktır. Problemin çözümünde ilk safha doğruluk
tablosunun çizilmesidir. n sayıdaki giriĢ değiĢkeni için 2n olasılığı mümkün olan tüm
durumları ve yapılması istenilen sistemin giriĢ değerlerine karĢılık gelen her ihtimal için çıkıĢ
çalıĢma durumları yazılır. Problemin çözümünde ikinci safha, doğruluk tablosundaki giriĢler
yardımıyla Boole eĢitliğinin yazılmasıdır. ÇıkıĢ eĢitliğinin her bir ifadesi, "1" çalıĢma
durumunda olan giriĢ değiĢkenlerinin çalıĢma durumunu gösterir. Problemin çözümünün
üçüncü safhasında bulunan Boole eĢitliği sadeleĢtirilir. Lojik problemin son safhasında ise
sadeleĢtirilen devrenin eĢitliği çizilir.
ÖN HAZIRLIK
Bir fabrikadaki dört motordan en az üçünün çalıĢtığı anda çıkıĢı "1" olan devreyi
tasarlayınız.
ÇıkıĢ kapasitesi (Fan-Out) ve yayılım gecikmesi(propagation delay) terimlerini
araĢtırınız.
Herhangi bir lojik kapının çıkıĢ kapasitesinin nasıl arttırılacağını araĢtırınız.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
11
DENEYSEL ÇALIġMA
Ön hazırlık çalıĢmasında tasarladığınız devreyi entegreleri kullanarak kurunuz. GiriĢ
değerlerine bütün ihtimalleri uygulayarak çıkıĢ değerini not ediniz.
SONUÇLAR
12
DENEY 4
DENEYĠN ADI
LOJĠK ĠFADELER, LOJĠK FONKSĠYONLARIN GÖSTERĠLMESĠ
DENEYĠN AMACI
Mantık kapılarını kullanarak istenilen bir lojik fonksiyonunun gerçeklenmesini öğrenmek ve
fonksiyonları birer deneyle gözlemlemek.
GEREKLĠ ELEMANLAR
Verilen tasarıma göre malzemeyi her grup kendi belirleyecektir.
ÖN HAZIRLIK
Lojik Ġfadeler ve Lojik Fonksiyonlar hakkında kısa bir bilgi veriniz.
F=X ' YZ +XY ' Z + X ' Y ' Z ' fonksiyon ifadesini en sade biçimde gösterilecek Ģekilde
çözünüz. EXOR kapılarını kullanarak sadeleĢtirdiğiniz fonksiyonun devresini
tasarlayınız.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
Ön hazırlık çalıĢmasında tasarladığınız devreyi entegreleri kullanarak kurunuz. GiriĢ
değerlerine bütün ihtimalleri uygulayarak çıkıĢ değerini not ediniz.
X
Y
Z
13
F
DENEY 5
DENEYĠN ADI
De’ Morgan Teoremi ile devre tasarımı
DENEYĠN AMACI
De’ Morgan Teoremini kullanarak VE iĢlemi ile VEYA iĢlemi arasında dönüĢüm yapmak.
GEREKLĠ ELEMANLAR
1X 7408 (AND kapısı)
1X 7432 (OR kapısı)
2X 330 Ω
2X LED
TEORĠ
DE MORGAN TEOREMĠ
DeMorgan teoremleri Boolean matematiğinin en önemli teoremleridir.
De Morgan teoremi kullanılarak VEYA iĢlemi ile VE iĢlemi arasında dönüĢüm yapılabilir. De
Morgan teoremi ile iĢlemler sadeleĢtirilerek daha basit hâle getirilebilir.
Bu teoremi açıklamadan önce Boolean çarpma ve Boolean toplama iĢlemi arasındaki
iliĢkiyi açıklayalım."Boolean matematiğinde çarpma iĢleminin komplementeri toplama
iĢlemine eĢittir." A,B gibi iki değiĢkenin VEDEĞĠL kapısına uygulanması ile elde edilen ifade
bu iki değiĢkenindeğilinin alınmasından sonra VEYA'lanması ile elde edilen ifadeye eĢittir.
14
Teorem1:
Teorem-1'e ait kapı eĢitliği ve doğruluk tablosu
"Boolean matematiğinde toplama iĢleminin komplementeri çarpma iĢlemine eĢittir."
A, B gibi iki değiĢkenin VEYA DEĞĠL kapısına uygulanması ile elde edilen ifade bu iki
değiĢkenin değilinin alınmasından sonra; giriĢler VE lojik iĢlemi ile elde edilen ifadeye eĢittir.
Teorem2:
Teorem-2'ye Ait Kapı EĢitliği ve Doğruluk Tablosu
ÖN HAZIRLIK
F 1 = a ' b c ' + a ' b ' c ve F 2 = a (b ' c+ bc) fonksiyonlarının De Morgan Teoremini
kullanarak tümleyen ifadelerini yazınız.
Bulduğunuz ifadeleri AND ve OR kapılarını kullanarak tasarlayınız.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
15
DENEYSEL ÇALIġMA
Ön Hazırlık kısmında tasarladığınız devreyi kurunuz ve çıkıĢları gözlemleyiniz. GiriĢ
değerlerine bütün ihtimalleri uygulayarak çıkıĢ değerini not ediniz.
A
B
C
16
F
DENEY 6
DENEYĠN ADI
Lojik Fonksiyonlarının Kapılarla Gösterilmesi ve SadeleĢtirme
DENEYĠN AMACI
Tümlesik devre olarak üretilmiĢ kapı devreleri kullanarak: indirgenmiĢ fonksiyonların
gerçeklestirilmesi.
GEREKLĠ ELEMANLAR
Verilen tasarıma göre malzemeyi her grup kendi belirleyecektir.
TEORĠ
Lojik ifadelerin, lojik kapı entegre devreleri kullanılarak gerçekleĢtirilmesi için öncelikle
verilen ifadelerin sadeleĢtirilmesi gerekmektedir. Daha sonra giriĢleri lojik 0 ve lojik 1
uygulanarak gerçekleĢtirilen devrenin lojik fonksiyonu sağlayıp sağlamadığı test edilecektir.
ÖN HAZIRLIK
%45
A
%30
B
%15
C
%10
D
X
17
A,B,C,D sinyallerinin orantısal olarak dağılımı yüzde olarak tabloda verilmiĢtir. Bu
sinyaller aktif kabul edildiğinde “lojik 1”, pasif kabul edildiğinde “lojik 0 “değerini
almaktadır.
Aktif sinyallerin orantısal toplamı %50’nin üzerinde olduğu durumda çıkıĢı “lojik1” ,
%50’nin altında olduğu durumda “lojik 0” kabul ettiğimizde tablodaki çıkıĢ
değerlerini bulunuz.
Bulduğunuz lojik değerlerine göre bir X fonksiyonu oluĢturunuz.
OluĢturulan X fonksiyonunu en sade haline getiriniz.
SadeleĢtirilmiĢ fonksiyonu NAND ve NOR kapıları ile tasarlayınız.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
Ön Hazırlık kısmında NAND ve NOR kapıları ile tasarladığınız devreleri kurunuz ve
çıkıĢları gözlemleyiniz. GiriĢ değerlerine bütün ihtimalleri uygulayarak çıkıĢ
değerlerini tablo çizerek gösteriniz.
18
DENEY 7
DENEYĠN ADI
KARNOUGH HARĠTALARI YARDIMI ĠLE LOJĠK ĠFADELERĠN SADELEġTĠRĠLMESĠ.
DENEYĠN AMACI
Lojik ifadeleri Karnough haritaları yardımı ile çarpımların toplamı formunu kullanarak
yapılan sadeleĢtirme tekniğini kavramak.
GEREKLĠ ELEMANLAR
1X7400(NAND kapısı)
1X330 ohm
1x LED
TEORĠ
Karnough haritaları yardımı ile yapılan sadeleĢtirme iĢlemi indirgenmiĢ ifadenin formuna
göre çarpımların toplamı veya toplamların çarpımı olmak üzere iki ayrı Ģekilde olabilir. Lojik
ifadeleri Karnough haritaları yardımı ile çarpımların toplamı formunda indirgerken;
I.Doğruluk tablosundan alınan değerler Karnough haritasına aktarılır.
II. Karnough haritasında “1” olan kareler uygun bileĢkelere alınır.
a) BileĢke oluĢtururken içinde “1” olan karelerin sayısı 2n kadar olmalıdır.
Bir kare birden fazla bileĢke içinde bulunabilir.
Karelerin
bileĢke
oluĢturabilmeleri
için
birbirlerine
komĢu
olmaları
gerekmektedir.
KarĢılıklı köĢe ve kenarlardaki kareler birbirlerine komĢu kare sayılırlar.
III. BileĢke sonuçları VEYA’lanır ve indirgenmiĢ eĢitlik elde edilir.
BileĢke içinde durum değiĢtiren degiĢtiren değiĢkenler varsa ( 1’den 0’a veya 0’dan
1’e) bu değiĢkenler dikkate alınmaz.
BileĢke içindeki karelerinde durum değiĢtirmeyen değiĢkenler varsa indirgemede bu
değiĢkenler dikkate alınır. Eğer durum değiĢtirmeye değiĢkenler Lojik-0 ise
değiĢkenlerin değili, Lojik-1 ise değiĢkenlerin kendisi yazılır.
19
ÖN HAZIRLIK
Karnough haritaları yöntemini kullanarak F= AB ' (CD) ' + AB ' C D ' + (ABCD) ' lojik
ifadesinin Karnough Haritaları yardımı ile en sade halini elde ediniz.Elde edilen
fonksiyonu NAND kapıları ile gerçekleyiniz.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle elde ettiğiniz fonksiyonu
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
Ön Hazırlık kısmında NAND kapıları ile tasarladığınız devreleri kurunuz ve çıkıĢları
gözlemleyiniz. GiriĢ değerlerine bütün ihtimalleri uygulayarak çıkıĢ değerlerini tablo
çizerek gösteriniz.
A
B
C
D
X
20
DENEY 8
DENEYĠN ADI
KODLAYICI (ENCODER), KOD ÇÖZÜCÜ (DECODER)
DENEYĠN AMACI
Kombinasyonel Devre Elemanları Yardımı ile Kodlayıcı (Encoder) ve Kod Çözücü (Decoder)
devrelerinin gerçekleĢtirilerek çalıĢmalarının incelenmesi
GEREKLĠ ELEMANLAR
1X 74138
1X 74148
2X 330 Ω
2X LED
TEORĠ
KOD ÇÖZÜCÜ (DECODER)
Decoder, N giriĢ hattından oluĢan binary giriĢ bilgisini 2 N çıkıĢ hattına çevirebilen
kombinasyonel devredir. Decoderler Ģekilde görüldüğü gibi yapı olarak N binary giriĢ hattını
M çıkıĢ hattına çevirdiklerinden dolayı NxM ya da N-M decoder olarak adlandırılır. Burada
M=2 N iliĢkisi söz konusudur.
NxM DECODER GENEL GÖRÜNÜġÜ
Genel olarak decoderlar IC paketler içerisinde 2x4,3x8,4x10,4x16 Ģeklinde düzenlenmiĢ
olarak bulunurlar. AĢağıdaki Ģekillderde decoder devresi ve doğruluk tablosu
görülmektedir.Decoder devresi görüldüğü gibi A ve B giriĢlerine ve bu giriĢlerin
kombinasyonuna bağlı olarak dört çıkıĢa sahiptir.
21
2x4 DECODER DEVRESĠ
2X4 DECODER DOĞRULUK TABLOSU
KODLAYICI (ENCODER)
Encoder bir decoderin tersi iĢlem yapan kombinasyonel bir lojik devredir. Bir encoder devre
2 N giriĢ hattına ve N çıkıĢ hattına sahiptir. ÇıkıĢ hatlarından 2 N değiĢken giriĢ için binary
kodlar üretir. GiriĢler M ve çıkıĢlar N olarak adlandırıldığında MxN ya da M-N encoder
olarak tanımlanabilir.
MxN ENCODER’ĠN GENEL GÖRÜNÜġÜ
22
ÖN HAZIRLIK
74138 entegresi ile 3x8 decoder devresi tasarlayınız.
74148 entegresi ile 8x3 encoder devresi tasarlayınız.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
Ön hazırlık çalıĢmasında tasarladığınız decoder ve encoder devrelerini kurarak çıkıĢlarını
gözlemleyiniz.
23
DENEY 9
DENEYĠN ADI
R-S, J-K,D,T FLĠP-FLOPLARI
DENEYĠN AMACI
R-S, J-K,D,T flip-floplarının doğruluk tablolarının çıkarılması.
GEREKLĠ ELEMANLAR
1X 7400
1X 7476
1X 7474
1X7404
2X330 ohm
2XLED
TEORĠ
Sayısal “0” ve “1” bilgilerinin depolanması iĢlemi amasıyla kullanılan en temel hafıza
elemanları flip-floplardır.
R-S FLĠP-FLOP:
24
J-K FLĠP-FLOP:
J-K Flip-Flop çalıĢma yapısı olarak tetiklemeli R-S Flip-Flopa benzer. Ancak R-S Flip-Flop
için yasaklanan 1-1 giriĢi J-K Flip-Flopu iğle kullanılır hale getirilmiĢtir.
D FLĠP-FLOP:
D tipi Flip-Flop Ģekil ve yapı olarak R-S Flip-Flopa çok benzemektedir. Tek farkı S ve R
giriĢleri arasına bir adet değil kapısı bağlanarak S giriĢini D giriĢi olarak kabul eder. D FlipFlop giriĢine uygulanan lojik seviyeyi her tetikleme anında örnekleyerek çıkıĢına aktarır.
25
T(TOGGLE) FLĠP-FLOP:
T tipi Flip-Flop J-K tipi Flip-Flop’un aynısı olup, J ve K giriĢleri birleĢtirilip T tipi Flip-Flop
oluĢturulmuĢtur. Her iki giriĢ birleĢtirildiğine göre, T giriĢine 0 uygulamak J=0,K=0
yapmaktır ki, bu durumda çıkıĢ bir önceki halini korur. T=1 uygulayarak J=1,K=1 yapmıĢ
oluruz ki bu durumda, çıkıĢ bir önceki halinin tersini alır.
ÖN HAZIRLIK
J-K, D Flip-Floplarıyla ilgili katalog bilgilerini edinin, bağlantı bacaklarının
fonksiyonun araĢtırın.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
R-S Flip-Flop devresini NAND kapılarıyla gerçekleĢtirin, doğruluk tablosunu
oluĢturun.
J-K Flip-Flop devresini önce NAND kapılarıyla, daha sonra 7476 yardımıyla
gerçekleyiniz. Doğruluk tablolarını çıkarınız.
D Flip-Flop deversini 7474 yardımıyla gerçekleyiniz. Doğruluk tablolarını çıkarınız.
T Flip-Flop devresini 7476 yardımıyla gerçekleyiniz. Doğruluk tablolarını çıkarınız.
26
SONUÇLAR
27
DENEY 10
DENEYĠN ADI
SHĠFT REGĠSTERS (KAYMALI KAYDEDĠCĠLER)
DENEYĠN AMACI
Shift Register temel mantığını ve yapısını anlamak.
GEREKLĠ ELEMANLAR
2X 7474
4X 330 Ω
4X LED
TEORĠ
Flip-Flopların temel özelliklerinden birisi de bilgi depolama kabiliyetleridir. Flip-Floplarla
gerçekleĢtirilen ve bilgi saklama veya kaydırma amacına yönelik devreler kaydedici devreler
olarak adlandırılır. Yapı itibariyle en çok D Flip-Flopların kullanıldığı register devrelerinde
ilave herhangi bir kapıya ihtiyaç duyulmazken, RS ve JK Flip-Floplarla gerçekleĢtirilen
register devrelerinde NOT kapısına ihtiyaç vardır. AĢağıdaki Ģekilde D Flip-Floplarla
gerçekleĢtirilmiĢ bir kaydırıcı kaydedici devre bulunmaktadır.
28
Seri giriĢ ilk Flip-Flop data giriĢine uygulanmaktadır. Ġlk tetikleme ile birlikte D giriĢindeki
data Q çıkıĢına aktarılır. Bir Flip-Flop'un Q çıkıĢının diğer Flip-Flop'un D giriĢine
bağlanmasıyla ikinci CP tetikleme ile birlikte birinci Flip-Flop yeni datayı örneklerken ikinci
Flip-Flop Q değerini örnekleyerek çıkıĢına aktarır. Böylelikle her tetiklemede seri giriĢten
uygulanan data kaydırılmıĢ olur.
Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi seri data gririĢine sırasıyla 1 0 1 1 1 1 datası
uygulanmakta, her bir CP shift pulse'inde FFQ çıkıĢları biri basamak sağa kaydırılmaktadır.
FF4Q paralel çıkıĢların dördüncüsüdür. Aynı zamanda registerin seri çıkıĢını da
oluĢturmaktadır.
29
ÖN HAZIRLIK
Shift reister devrelerinde sağa kaymalı olarak kurulan devreleri sola kaymalı hale
getirmek için ne gibi değiĢiklikler yapılmalıdır.
Shift register devreleri nerelerde kullanılır.
PSPICE veya Proteus programlarından herhangi biriyle tasarladığınız devreyi
gerçekleyiniz.
DENEYSEL ÇALIġMA
ġekilde gösterilen Shift Register devresini kurun. Paralel çıkıĢlara akım sınırlayıcı bir
direnç ve LED bağlayın. GiriĢe kare dalga uygulayın. ÇıkıĢ sinyalini giriĢ sinyali ile
birlikte gözleyin.
30
Download