Gök cismi - files.eba.gov.tr

advertisement
HAZIRLIYAN
NEHİRCAN AKAR
5/G 1199
GÜNEŞ SİSTEMİ
Uzay ve ötesi
Güneş sistemi
Güneş sistemi
• Merkezinde Güneş, çevresinde
elips yörüngeler üzerinde dönen
9 gezegen, bunlara ait uydular,
küçük gezegenler, göktaşları,
meteorlar ve kuyruklu
yıldızlardan oluşan gökcisimleri
topluluğuna Güneş sistemi
denir. Güneş sistemindeki ısı ve
ışık kaynağı Güneştir
GÜNEŞ
• Güneş yaklaşık olarak
küre biçiminde ve
Dünya'mızdan çok büyük
olan ısı ve ışık kaynağıdır.
Güneş, Dünya'mızdan çok
uzakta olduğu için küçük
görülür.
Güneş'in çapı, Dünya'nın
100 KATIDIR
Güneş'in sıcaklığı çok fazladır. Bu nedenle Güneş'in yapısında
bulunan maddeler gaz halindedir
GEZEGENLER
• Güneş etrafında dönen büyük
gök cisimlerine gezegen
denir. Gezegenler Güneş'e
farklı uzaklıkta, elips
şeklindeki yörüngelerinde,
aynı yönde dönerler.
Gezegenler Güneş etrafında
döndükleri gibi, kendi
eksenleri etrafında da
dönerler.
GEZEGENİN ÖZELLİKLERİ
• GEZEGENLERİN ÖZELLİKLERİ
• Kendilerine ait ısı ve ışıkları yoktur
• Işıkları kesintisizdir.
• Yıldızlardan daha küçük ve daha
soğukturlar.
• Gökyüzündeki konumları
değişkendir.
• Gökyüzünde küre olarak görülürler
Güneş sisteminde sekiz tane
gezegen vardır. Bunlar Güneş’e
yakınlık durumuna göre; Merkür,
Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter,
Satürn, Uranüs ve Neptün’dür.
• Merkür, Venüs, Dünya, Mars iç gezegen
olarak bilinirken, diğerleri ise dış
gezegen olarak bilinir. Gezegenlerin
bazıları çıplak gözle görülebilir.24
Ağustos 2006 tarihinden önce plüton
denilen bir gezegen de mevcuttu.Bu
gezegen Güneş sistemindeki en küçük
ve sonuncu gezegendir.Fakat 24
Ağustos 2006 tarihinde uluslar arası
Gökbilim Birliğinin (IAU) Prag’da yaptığı
toplantıda plüton, gezegen sınıfından
çıkarılarak “Cüce Gezegen” sınıfına
alınmıştır
MERKÜR

Güneş'e en yakın olan
gezegendir. Güneş
etrafındaki dönüşünü
88 günde tamamlar.
Merkür'ün herhangi
bir doğal uydusu
yoktur. hidrojen,
helyum ve neon
gazlarından oluşan
ince bir atmosferi
vardır
• Merkür'ün yüzeyinde Ay'ın yüzeyindekilere
benzeyen kraterler vardır. Fakat bilindiği
kadarıyla Merkür'de canlıların
yaşayabilmesini olanaklı kılacak koşullar
bulunmamaktadır. Çünkü gezegenin
Güneş'e dönük yüzünde sıcaklık, 400
dereceye kadar çıkar, buna karşılık
karanlık yüzünde -173 dereceye kadar
düşer.
venüs
Venüs foto
venüs
• Venüs, Güneş sisteminde,
Güneşe uzaklık bakımından
ikinci sıradaki gezegen.
Güneş çevresinde, ondan ortalama 107,5 milyon km uzaklıkta 225
gündür. Venüs'ün kendi ekseni çevresindeki dönüşü geriye doğru
yani doğudan daireye çok yakın bir yörünge üzerinde dolanır.
dünya
• YAŞADIĞIMIZ YER
DÜNYA
• Dünya, (Yer, Yeryüzü, Acun, eski
dilde Arz), Güneş sistemi'nin
Güneş'e uzaklık açısından
üçüncü sıradaki gezegeni.
Üzerinde yaşam barındırdığı
bilinen tek doğal gök cismidir.
• Katı ya da 'kaya' ağırlıklı yapısı
nedeniyle üyesi bulunduğu yer
benzeri gezegenler grubuna adını
vermiştir. Bu gezegen grubunun
kütle ve hacim açısından en büyük
üyesidir. Büyüklükte, Güneş
Sistemi'nin 8 gezegeni arasında gaz
devlerinin büyük farkla arkasından
gelerek beşinci sıraya yerleşir. Tek
doğal uydusu Ay' dır.
UYDU NEDİR
• Uydu, başka bir gök cisminin
etrafında dönen gök cismi.
Yapay uydulardan ayırmak
amacıyla doğal uydu veya tabii
uydu olarak da adlandırılırlar.
Güneş sistemindeki tüm
gezegenler Güneş'in uydusudur.
Ay gibi diğer gökcisimleri ise
gezegenlerin uydularıdır.
AY
• DÜNYAMIZIN UYDUSU
AY VE DÜNYA
• AY VE DÜNYA
AY
• Ay, Dünya'nın tek doğal
uydusudur ve Güneş Sistemi
içinde beşinci büyük doğal
uydudur. Dünya ile Ay arasında
ortalama merkezden merkeze
uzaklık 384.403 km., yani
Dünya'nın çapının yaklaşık otuz
katı kadardır. Ay'ın çapı 3.474
km.'dir
• Ay, Dünya'nın yörüngesinde bir turunu 27,3
günde tamamlar. Dünya, Ay ve Güneş
geometrisinde görülen periyodik değişimler
sonucunda her 29,5 günde tekrar eden
Ay'ın evreleri oluşur.
AYIN EVRELERİ 3
• BİR AYDAKİ AYIN EVRELERİ
MARS
Güneş'ten ortalama uzaklığı yaklaşık 228 milyon km'dir. Mars'ın
iki küçük uydusu vardır; bunlar Phobos ve Deimos'tur. Güneş
çevresinde bir tam dolanımı 687 günde tamamladığından bu
gezegende mevsimler Dünya'dan yaklaşık iki kat daha uzundur.
MARS
Mars'ın atmosferi çok incedir. Hemen hemen bütünüyle
karbondioksitten oluştuğu, ayrıca yaklaşık yüzde 2 azot,
yüzde 1-2 arasında değişen oranlarda argon içerdiği
saptanmıştır. Kırmızı renkli bir gezegendir.
JÜPİTER
Güneş sistemindeki en büyük gezegendir. Güneş'ten
ortalama uzaklığı 777 milyon km'dir. Güneş
çevresindeki bir tam dolanımını 11,86 yılda, kendi
etrafındaki bir tam dönüşünü ise 9 saat 55 dakikada
tamamlar. Venüs'ten sonra en parlak gezegendir.
devam
JÜPİTER
Atmosferi büyük ölçüde hidrojenden oluşmuştur, ayrıca az
miktarda helyum, metan, amonyak, etan, su, karbonmonoksit,
asetilen ve hidrojen siyanür içerir. Bugüne kadar çevresinde
dolanan 16 uydu keşfedilmiştir. Bunlardan en büyükleri
Ganymedes, Kallisto, İo ve Europa'dır.
SATÜRN
Jüpiter’den sonra Güneş
sistemindeki en
büyük gezegendir.
Güneşten ortalama
uzaklığı 1.472 km dir.
En az 21 tane uydusu
vardır.
SATÜRN
Satürn ‘ün ekvator düzleminde gezegeni kuşatan
yassı, toz ve buz parçalarından oluşmuş yedi ayrı
halka vardır.Dolanım süresi yaklaşık 29 yıldır.
URANÜS
Güneş çevresindeki dolanım süresi 84.01 yıl,
Güneş’e ortalama uzaklığı ise 2 milyar 870 milyon km
dolaylarındadır. Metandan oluşan bir atmosferi
olduğu sanılmaktadır.
NEPTÜN
Güneşin çevresindeki bir tam dolanımını
164.79 yılda tamamlar. Güneşten ortalama uzaklığı
4 milyar 494 km. dir. Atmosferin en üst bölümünde
metan gazı bulutları vardır.
NEPTÜN
Üst katmanları çok soğuktur . Bilinen uydu
sayısı sekiz tanedir. Çıplak gözle görülmeyecek
kadar soluktur.
PLÜTON
Güneşe olan ortalama uzaklığı 6 milyar km
kadardır. Güneş çevresindeki dolanımını 248 yıldan
daha uzun bir sürede tamamlar. Çok soluk
göründüğünden astronomlar bu gezegenin oldukça
küçük olduğuna inanmaktadırlar.
PLÜTON
Bu kadar küçük ve soğuk (yaklaşık – 213 derece)
olan bir gezegende atmosferin bulunması da
oldukça düşük bir olasılıktır.
Hubble teleskopunun çektiği en güzel fotoğraf
seçilen bu karede dünyadan 28 milyon ışık yılı
uzakta bulunan Sombrero Galaksisi görülüyor.
Hubble’ın çektiği ve ikinci en güzel resim
seçilen karede dünyadan 3000-6000 ışık yılı
uzakta bulunan ‘Ant Nebula’ resmediliyor.
Astronotların 3. favori resmi ‘Eskimo’ adı
verilen Nebula NGC 2392 toz bulutu.
Kukuletaya benzetilen kısım ölmekte olan bir
yıldızdan uzaklaşarak uçan kuyrukluyıldız
biçimindeki bir halka. Dünyadan 5000 ışık yılı
uzakta bulunuyor.
‘Yüzüklerin Efendisi’ üçlemesindeki büyücü
Sauron’un şeytan gözünü anımsatan bu
halkanın ismi ‘Cat’s Eye Nebula’.
Astronotların seçtiği en iyi uzay resimleri
arasında 5. sırada alan bu kare dünyadan
8000 ışık yılı uzaktaki ‘Hourglass Nebula’yı
resmediyor. Nebulanın ortasındaki darlığın
nedeni onu oluşturan rüzgarların merkezde
zayıflaması.
Gök cismi
• Gök cismi
Astronotların 8. favori karesinde saman
yolundan bir yıldızın muhteşem görüntüsü
resmediliyor. Ünlü ressam Van Gogh’un
tablolarından birini çağrıştırdığı için
astronotlar bu resme ‘Starry Night’ (Yıldızlı
Bu karede görüntülenen 'Cone Nebula'
dünyadan aya 23 milyon kez gidip
gelindiğinde kat edilen yol kadar uzağımızda
bulunuyor.
Gök cismi
• Gök cismi; yıldızlardan gezegenlere,
asteroitlerden meteorlara uzayda
bulunan tüm cisimlere ortak olarak
kullanılan bir isimdir. Bazı gök
cisimlerini örneğin günes ay ve diğer
yıldızlar gibi çıplak gözle
görebileceğimiz gibi milyonlarca ışık
yılı uzaktaki bir gök cismini dev
teleskoplarla da görebiliriz. Üzerinde
yaşadığımız Dünya'mız da gök
cismine örnek olarak gösterilebilir.
YILDIZ
Yıldız yoğun ve ışık saçan bir
plazma küresidir. Bir araya
toplanan yıldızların oluşturduğu
gökadalar görünür evrenin
hâkimidir. Günışığı dahil olmak
üzere Dünya üzerindeki erkenin
(enerji) çoğunun kaynağı, bize en
yakın yıldız olan Güneştir. Diğer
yıldızlar, Güneş’in ışığı altında
kalmadıkları zaman yani geceleri
gökyüzünde görünürler.
YILDIZ
YILDIZ
Resimde dünyadan 5500 ışık yılı uzakta olan
‘Swan Nebula’sındaki ‘Perfect storm’
(Kusursuz Fırtına) adı verilen bölge görülüyor.
YILDIZ KÜMESİ
• Yıldız kümeleri, kütleçekim ile
birbirine bağlı yıldız
topluluklarıdırlar. İki ayrı alt
türe ayrılırlar: açık yıldız
kümeleri ve küresel yıldız
kümeleri. İlk tür az sayılacak
derecede ve göreceli olarak
genç yıldızlar içerirken,
küresel kümeler genelde
birbiri ile yakın etkileşim
içerisinde olan yüzbinlerce
DEVAMI
• Açık yıldız kümeleri zamanla,
gökada içerisinde hareket eden
dev özdeciksel (moleküler)
bulutların etkisi ile dağılma
eğilimini gösterirler ve öğelerinin
kütleçekim tabanlı etkileşimleri
azalır, ancak buna rağmen küme
üyeleri benzer yörüngelerde
hareket etmeye devam ederler.
Bu durumda yıldız oymağı olarak
adlandırılırlar.
ÜLKER YILDIZ KÜMESİ
YILDIZ NASIL OLUŞUR?
• Bir yıldızın oluşumu için iki
şey gereklidir: Madde ve
maddeyi yüksek yoğunluklara
erişinceye dek sıkıştıracak bir
mekanizma. Madde uzayda
oldukça boldur. Uzaydaki
madde, hemen hemen
tümüyle çok küçük
miktarlarda diğer elementler
ve küçük toz parçacıklarıyla
DEVAMI
• karışmış durumda bulunan
hidrojen gazından
oluşmaktadır. Bazı
bölgelerde gaz düzgün bir
biçimde dağılmış durumda
bulunurken diğer bazı
bölgelerde yoğunlaşmalar
gösterir. Maddenin
toplandığı yerde kütle
çekiminden daha kuvvetlidir.
Yıldızlar nasıl oluşur
• Yıldızlar nasıl oluşur
devamı
• Bu nedenle de gaz kendi kendini
daha da sıkıştırarak yüksek
yoğunluklara da ulaşabilir. Sonuçta
kütle çekim kuvveti tek başına gazı
yoğunlaştırmanın bir mekanizması
olabilir. Yoğun, yeni doğmuş bir yıldız
çekirdeğinin çapı bir ışık yılının
yarısından daha küçüktür. Ama bu
boyut bile tam oluşmuş bir yıldızın
boyutlarından milyonlarca kat daha
büyüktür. Kütle çekimi ile birleşen
başka bir kuvvet, bu ilkel yıldız
çekirdeğinin davranışını belirler
devamı2
• Tipik olarak gaz bulutu kendi çevresinde dönmekte olup
manyetik kuvvetler tarafından gittikçe daha fazla
sıkıştırılır. Bulutun içinde büzülme ve çökmeye karşı
koyan ısı ve basınç vardır. İçeriye doğru etki eden kütle
çekim kuvveti yeterince büyük olduğunda bulut
büzülmeye ve kendi merkezine doğru çökmeye devam
eder. Bu da açığa çıkan çekim enerjisi nedeniyle ısı
üretimine neden olur(Açığa çıkan enerji kızılötesi ışınım
biçimine dönüşür). Büzülen gaz bulutunun yoğunluğu
artar. Dönen bir bulutta merkez etrafında Güneş sistemi
boyutlarında bir gaz ve toz diski oluşabilir. Sonuçta
kaçınılmaz olarak merkezdeki sıcaklık 10 milyon dereceyi
bulur. Bu sıcaklıkta nükleer tepkimeler başlar ve bulut bir
yıldıza dönüşür.
Yıldızların özellikleri
• Her bir yıldızın rengi sıcaklığı ve
dünyaya olan uzaklığı
farklıdır.en büyük yıldız
güneştir.
TAKIM YILDIZI
• Takımyıldız, gökyüzünün (veya gök
küresinin) bölündüğü 88 alandan her birine
verilen isimdir. Terim genellikle, yanlış bir
biçimde, görünüşte birbiriyle ilgili gözüken
yıldız gruplarını tanımlamak için kullanılır.
• Bazı ünlü takımyıldızlar, çeşitli nesnelere
benzetilen parlak yıldız düzenlerine
sahiptir. Örnek olarak, bir avcı figürünü
çağrıştıran Avcı Takımyıldızı (Orion) ve
aslan figürü çağrıştıran Aslan Takımyıldızı
(Leo) verilebilir.
TAKIM YILDIZI2
ÖRNEK
YILDIZ KAYMASI
• Halk arasında yıldız kayması
diye tanımlanan bu olayın
aslında yıldızlarla hiç bir ilgisi
yoktur. Yıldızlar dünyadan
milyarlarca kilometre ötedeki
uzak güneşlerdir. Güneş
sistemimizin içinde Güneş ve
gezegenlerin çekim kuvvetleri
arasında bir oraya bir buraya
gezinen sayısız göktaşı vardır.
Astronotların 9. favori resmindeki bu
görüntüde dünyadan 114 milyon ışık yılı
uzakta olan ve teknik ismi NGC 2207 ve IC
2163 olan iki birleşik galaksiyi görüyoruz.
YILDIZ KAYMASI2
• Dünya’nın yakınından geçerken
çekim alanına girenler, hızla
atmosfere dalarlar.
Sürtünmeden dolayı ısınırlar,
yanarlar ve arkalarında parlak,
çizgi gibi bir iz bırakırlar.
Sonunda tamamına yakını,
düşüşün son anında görülen
parlamayı takiben yok olurlar
YILDIZ KAYMASI
• YILDIZ KAYMASI
KUYRUKLU YILDIZ
• KUYRUIKLU YILDIZ
• HALE BOPP KUYRUKLU YILDIZI
KUYRUKLU YILDIZ2
• Bugün,bir kuyruklu yıldızın ne
olduğuna ilişkin bilimsel
temellere dayanan bir bilgimiz
var. Gene de onlarla ilgili tüm
soruları cevaplandırabilmiş
değiliz. Bir kuyruklu yıldız ilk
göründüğü zaman küçük, çok
küçük bir ışık noktası halindedir.
Oysa bu ışık noktasının çapı
binlerce mil olabilir.
KUYRUKLU YILDIZ3
• Kuyruklu yıldız güneşe yaklaştığı
zaman, genellikle arkasında bir
kuyruk belirir. Kuyruk, çok ince
gazları ve çok küçük zerrecikleri
kapsayan bir yapıdadır. Bu çok
küçük madde zerrecikleri,kuyruklu
yıldız güneşin etkisi altına girdiği
zaman başından kopuşmuş,
yayılmıştır. "Nükleuz"un çevresinde
üçüncü bir kesim vardır. Söz konusu
kesim "koma" diye adlandırılır.
Koma'nın parlak bulutumsu bir
görünümü olup, çapı bazen 150.000
mili bulur,hatta aşar.
GÖKTAŞI
• uzaydan dünya yüzeyine düşen
maddelerin genel adıdır. Dünya
atmosferine ortalama olarak senede
birkaç bin göktaşı girer. sadece
bunların, beş yüz kadarı
buharlaşmadan yere göktaşı olarak
düşebilir. Göktaşları, Dünyanın
atmosferine saniyede 11-72 km
arasında değişen bir hızla girerler.
Sürtünmeden meydana gelen ısıdan
dolayı büyük bir kısmı eriyerek toz
parçacıkları halinde yeryüzüne
GÖKTAŞI2
• Göktaşları, kimyasal ve petrografik özelliklerine
göre sınıflandırılırlar, kimyasal bileşimlerine göre
taşsı(taşıl) (Aerolit), demirli (Siderit) ve taşsı demirli
(taşıl-Demir)(Siderolit) olmak üzere üç gruba
ayrılırlar. Taşsı göktaşları demir, silisyum, karbon,
magnezyum, alüminyum ve oksijenden meydana
gelir. Demirli göktaşlarının içinde nikel, galyum,
germanyum ve iridyum bulunur. Taşsı demirli,
göktaşları ise olivin ile çeşitli metaller içerir.
• Büyük göktaşları yeryüzüne düştüğü zaman, krater
meydana getirebilir. Ancak krater oluşumu
göktaşının yoğunluğuna, hızına ve çarptığı
malzemenin özelliklerine bağlı olduğundan her
zaman bir krater yapısı oluşmaz.
GÖK TAŞI
• GÖKTAŞI
GÖKTAŞI ÇUKURU
• DÜNYAYA DÜŞEN METEORLARA
GÖKTAŞI DENİR
GÖKTAŞI ÇUKURU
HABERLERİ
• HABER
GÖKTAŞI ÇUKURU HABERLERİ
• 1 Temmuz 2007 tarihli
wowTurkey Kayseri - Develi
buluşmasında görmüş olduğumuz
bu meteor çukuru hakkında
rehberimizin belirtmiş olduğu; Bu
meteor çukurunun zamanında
düşen meteorun sebep olduğu ve
bu meteorun çarpmanın etkisiyle
yerin altına girdiği ve yahutsa
parçalanarak geri teptiğini
düşündüklerini söyledi en azından
DEVAMI
• rehberimizin bu konuda kesin
konuşmaması ve Kayseri genelinde bu
çukur için düşen meteorun
oluşturduğu çukur içerisinde
kaybolduğu söylenmektedir.
Meteor çukuru ve etrafında
derinlemesine araştırmalar devam
etmekteymiş.
Kendi izlenimlerime göre oluşan
çukurun etrafındaki renk değişikliği ve
toprak ile taşın normalin dışında bir
yapıda olduğunu farkettim.
METEOR
• Güneş sistemindeki
gezegenlerin aralarındaki
boşlukta bulunur ve ışık
yaymazlar. Bunlardan bazıları,
Dünya'ya yakın bir yerden
geçerken, çekim etkisiyle
Dünya'nın atmosferine girerler.
Dünya atmosferine giren bir
meteor, yüksek sıcaklık
sebebiyle parçalanabilir ve
ışık saçar.
DEVAMI
• Yanmayan kısmı ve külleri yeryüzüne
düşebilir. Yeryüzüne düşen meteor
veya parçalarına göktaşı adı verilir.
Dünya atmosferine giren bir meteor,
yüksek sıcaklık sebebiyle
parçalanabilir ve ışık saçar.
Yanmayan kısmı ve külleri yeryüzüne
düşebilir. Yeryüzüne düşen meteor
veya parçalarına göktaşı adı verilir.
METEOR2
METEOR
METEOR ÇUKURU
• METEOR ÇUKURU YER YÜZÜNE
DÜŞEN GÖK CİSİMLERİNİN
DÜŞTÜKLERİ YERDE
AÇTIKLARI
ÇUKURA
METEOR ÇUKURU DENİR
AYDA BİR METEOR
ÇUKURU
• METEOR ÇUKURU
IŞIK YILI
• Işık Yılı
Işık yılı, ışığın bir yılda boşlukta
aldığı mesafedir.
1 ışık yılı = Işık hızı (km./sn.) x bir
yıl (saniye cinsinden)
300.000 sayısını kilometre olarak
kullandığımızda,algılamamız veya
göz önüne getirebilmemiz daha
çetin bir hale gelir.
Bir kere,yeryüzü üzerindeki en
uzak iki nokta arasındaki mesafe
km. cinsinden,bu sayının çok
altındadır.
DEVAMI
• 300.000 kilometre,ışığın bir
saniyede aldığı yolun uzaklığıdır.
Ben kendi kendime düşünürken
veya birisine bu sayıyı anlatırken
şöyle bir örnek veriyorum:
Alkışlama işlemini yaparken bir el
çırpışımız bir saniye kadardır.
İşte bir kez el çırptığımız anda
ışık,dünyamızı 7 kez dolaşmış
olacaktı
IŞIK YILI
ÖRNEKLER
DOĞAL UYDULAR
YAPAY UYDU
• Yapay uydular
insanoğlunun geliştirip
Dünya'nın veya başka
gezegenlerin yörüngesine
yerleştirdiği uydular. Yapay
uydular şu başlıklar altında
toplanabilir:
DEVAMI
• Haberleşme uyduları: TV,
radyo, telefon gibi iletişim
araçlarını kullanabilmek için
uzaya gönderilmiş uydulardır.
Modern haberleşme uyduları
çoğunlukla "Molniya" veya
"Alçak Dünya" yörüngelerini
kullanırlar.
DEVAMI
• Haberleşme uyduları: TV,
radyo, telefon gibi iletişim
araçlarını kullanabilmek
için uzaya gönderilmiş
uydulardır. Modern
haberleşme uyduları
çoğunlukla "Molniya" veya
"Alçak Dünya"
yörüngelerini kullanırlar.
DEVAMI
• Meteoroloji uyduları: Bu uydular
dünyadaki meteorolojik olayları
gözlemlemek için kullanılırlar.
• Anti-uydu silah sistemleri: "Katil
uydular" olarak da bilinen bu
uyduların amaçları düşman
uydularını yok etmektir. Düşman
uyduları vurmak için kinetik
mermiler ya da enerji veya
partikül silah sistemleri
kullanırlar
DEVAM1
• Astronomi uyduları:
Uzaydaki diğer
gökcisimlerini gözlemek
amacıyla kullanılırlar.
• Biyouydular (Biosatellites):
Bilimsel amaçlarla canlı
organizmalar taşıyan
uydulardır.
DEVAMI
• Minyatür uydular: Çok çeşitli
amaçlarla kullanılabilen
sıradışı şekilde ufak cüsseli
uydulardır. 500-200 kg
arasında olanlara miniuydu",
"200-10 kg arasında olanlara
"mikro uydu", 10 kg'dan daha
hafif olanlara "nanouydu"
denir.
DEVAMI
• Seyrüsefer uyduları: Radyo
sinyalleri vasıtasıyla dünya
üzerindeki mobil cihazların
yerlerini tesbit etmeye yarayan
uydulardır. Günümüzde
uçaklarda, otomobillerde hatta
elde kullanımı oldukça
yaygınlaşmış olan bu sistem
sayesinde dünya üzerindeki
konum bir kaç metre
hassasiyetiyle tesbit edilebilir.
DEVEMI
• Gözetleme uyduları
(Reconnaissance satellites):
Daha çok askeri gözetleme ve
keşif amaçlarıyla kullanılan bu
uyduların gerçek kabiliyetleri
konusunda detaylı bir bilgi
mevcut değildir. Bunun nedeni,
bu sistemlere dair bilgilerin "çok
gizli" gizlilik derecesinde
olmasıdır.
DEVAMI
• Gözlem uyduları (Earth
observation satellites): Bu
uydular sivil gözlem amacıyla
(çevre faciaları, harita yapımı
vs.) kullanılan uydulardır.
• Güneş enerjisi uyduları: Bu
uydular güneş enerjisini dünya
üzerindeki alıcılara
yönlendirerek, alternatif enerji
kaynağı olarak kullanılması
planlanan uydulardır.
DEVAM2
• ÖRNEK YAPAY UYDU
GÖK ADA NEDİR VE ÖZELLİKLERİ
• Gökada (ayrıca Galaksi)
kütleçekim ile birbirine bağlı
yıldızlar, yıldızlararası gaz ve toz,
plazma ve karanlık maddeden
oluşan düzenektir. Gökadaların
barındırdığı birkaç milyon (Cüce
gökada) ile bir trilyon arasındaki
yıldızlar ortak bir çekim merkezi
çevresindeki yörüngede dönerler.
DEVAMI
• Bunların yanı sıra gökadaların
ayrıca yıldız kümeleri de
içerebileceği saptanmıştır.
• Gökadalar genellikle
biçimlerine (veya görsel biçim
bilimine) göre sınıflandırılırlar.
Bu açıdan 3 farklı tür bulunur:
Eliptik gökadalar, sarmal
gökadalar ve düzensiz
gökadalar.
DEVAM1
• Gözlemlenebilen evrende 100 milyar
gökada bulunduğuna inanılmaktadır.
Çoğu gökada bin ile birkaç yüz bin
parsek genişliğinde olup aralarında
milyonlarca parsek mesafe olacak
biçimde evrende dağılmış
bulunmaktalar. Gökadalararası uzay
ise ortalama yoğunluğu 1 atom/m3
den az gaz içermektedir.
DEVAMI
• Gökadaların çoğunluğu aşama
sırasına göre önce gökada
takımları sonra da üsttakımlar
oluşturacak biçimde
düzenlidirler.
• Kuramsal olmakla birlikte,
karanlık madde çoğu gökadanın
toplam kütlesinin 90%'ına denk
gelmektedir. Ancak bilimsel
aygıtlar ile görülemeyen bu
maddenin doğası henüz açıklık
ÖRNEK
ANIL
ÖRNEK 2
ONUR
EVREN
• Evren veya kâinat, sonsuz
uzamda bulunan tüm madde
ve enerji biçimlerini içeren
bütünün adıdır. Yani "evren"
astronominin, astrofiziğin
konu edindiği şeylerin
tümüdür. İçinde "her şey" olan
bu dev çorba, sonsuzluk veya
hiçlik olarak tanımlanabilecek
uzayın içinde yer alır..
DEVAMI
• Daha doğrusu, uzaya fon olan siyah
hiçliğin içindeki her şeydir evren.
Dolayısıyla aslında sonsuz uzayınhiçliğin içinde de değildir. Zira
"hiçliğin" içi olmaz. Fakat olmayan
şeylere de (sıfır gibi) onlardan
bahsedebilmek ve düşüncelerimizde
kullanabilmek için bir isim vermek
zorunda olduğumuzdan evreni
çevreleyen bu "hiçliğe" uzay-uzam
gibi isimler vermişizdir
ÖRNEK RESİM
UZAY
• Uzay, Dünya'nın atmosferi
dışında evrenin geri kalan
kısmına verilen isimdir.
Uzay'ın sınırları asla kesin
değildir ve Uzay hep büyür.
Atmosfer ile uzay arasında
kesin bir sınır
bulunmamaktadır, fakat
DEVAMI
• Dünya'nın atmosferi yukarı
doğru çıkıldıkça
incelmektedir. Uzayda
milyonlarca gökada
bulunmaktadır. Bu gökadalar
içinde milyonlarca güneş
sistemleri, gezegenler ve gök
taşları bulunmaktadır.
UZAYA ÖRNEK
RESİMLER
UZAY RESİMLERİ
UZAY SONDASI
• Uzay sondası dünyanın çekim
alanından kurtulup, Ay'a, diğer
gökcisimlerine, gezegenler arası uzay
boşluğuna ya da galaksiler arası uzay
boşluğuna gönderilerek, veri
toplamaya yarayan robotik uzay aracı
ve bu aracın icra ettiği göreve verilen
isim.
• Halen aktif durumda yaklaşık 20 uzay
sondası görev yapmaktadır. Şu an
uzayda sondası bulunan ülkeler ve
birlikler, Rusya ve Ukrayna, ABD, AB,
UZAY İSTASYONU
• 'Uzay istasyonu uzay
boşluğunda insanların
konaklaması ve çalışması için
hazırlanan platform. Şu ana
kadar yapılan uzay istasyonları
alçak Dünya yörüngesine
gönderilmiştir. Uzay
istasyonlarının diğer uzay
araçlarından başlıca farkı,
hareket etmek için büyük
DEVAMI
• Uzay istasyonlarına gitmek
için bu tür hareket roketleri
olan diğer uzay araçları
kullanılır. Uzay istasyonları,
yörüngede haftalarca, aylarca
hatta yıllarca kalmak üzere
tasarlanırlar.
MİR UZAY İSTASYONU
DEVAM
• Uzay istasyonları, uzayda uzun süre
kalmanın organizma üzerindeki etkilerini
araştırmak için kullanıldıkları gibi, çeşitli
bilimsel deneyler yapmak için de uygun
bir mekan sunarlar. Halen uzayda en uzun
kalma rekoru, Mir uzay istasyonunda
437,7 gün kalan Valeri Polyakov'a aittir.
• İlk uzay istasyonu, Uzay Yarışı
döneminde yörüngeye fırlatılan SSCB'ye
ait Salyut 1'dir. SSCB uzaya 7'si Salyut
serisinden, 1'i ise Mir olmak üzere 8 uzay
istasyonu göndermiştir.
DEVAMI
• ABD'nin uzay istasyonu Skylab 1970'li
yıllarda kullanılmıştır. ABD,
Skylab'dan sonra çeşitli uzay
istasyonu planları yapsa da bunların
hiç birini hayata geçirememiştir.
• Uzaya gönderilen en büyük istasyon,
çeşitli ulusların işbirliği içinde inşa
ettikleri Uluslararası Uzay İstasyonu
olmuştur.
• "http://tr.wikipedia.org/wiki/Uzay_ista
syonu"'dan alındı
UZAY KİRLİLİĞİ
UZAY KİRLİLİĞİ
• Yaklaşık olarak kırk yıldır
sürdürülen uzaydaki
çalışmalarda kalan atıklar
tehlike oluşturmaktadır.
örneğin; Ariane (Ariyen) roketinin
bir parçası, Gerişe (Seriş)
iletişim uydusunun antenini
koparmıştır.
• Uzay çalışmalarında kullanılan
pek çok araç uzayda,
DEVAMI
• özellikle Dünya atmosferi
çevresinde çöp olarak
bırakılmaktadır. Araç ve
parçalarından oluşan, kontrolsüz bir
şekilde Dünya çevresinde bulunan
bu çöpler tehlike oluşturur mu?
Kullanılan uydu ve istasyonlar için
bu atıklar tehlikeli midir?
Yeryüzündeki yaşamı nasıl bir
tehlike bekliyor olabilir?
DEVAM
• Uzay araştırmalarıyla uğraşan
ülkeler, çöplerin nasıl bir tehdit
oluşturduğunu bilerek çalışmalarını
yürütmektedirler. Örneğin; ABD
özellikle uzay istasyonlarına yönelik
tehlikeyi azaltabilmek için bu çöpleri
sürekli gözetim altında
bulundurmaya çalışmaktadır. Ancak
kurduğu sistem henüz
tümünü gözleyebilecek nitelikte de
ğildir. NASA tarafından yörüngede
bilinen 35 milyon çöp durumundaki
araç ve araç parçasından ancak
8000 tanesi izlenebilmektedir.
DEVAMI
•
Uzaydaki atıkların en tehlikeli
olanları hangileridir? Bu sorunun
yanıtını Pegasus roketinde
aramak doğru olur. 1996 yılında
parçalanan Pegasus roketinin
gözlenebilen 668 parçası uzay
çöplüğünün en tehlikeli parçaları
olarak bilinmektedir. Çünkü en
büyük çöpler onlardır. Bu parçalar
uluslar arası uzay istasyonu'nun
500 km yukarısında bulunmaktadır
DEVAM 2
• Uzay çalışmalarında kullanılan roketlerin,
Dünya atmosferi dışına çıkarılabilmesi için
birden fazla yakıt tankı kullanılmaktadır.
Aşama aşama işlem gören bu yakıt
tanklarının ilk kullanılanları atmosferde
roketten ayrılarak geri düşmekte; diğer
parçalar ise atmosfer dışında
bırakılmaktadır. Görevini tamamlayan her
parça, uzay boşluğunda bir gök cismi gibi
yalnız kalmaktadır.
•
Fazla yüksekte olmayan atıklardan
bazıları zaman zaman atmosfere girer.
Atmosferde oluşan sürtünmeyle yanmaya
başlayan bu atıklar, bazı kişiler tarafından
UFO olarak adlandırılır
TELESKOP
Teleskop (Yunanca tele = uzak ve skopein
= bakmak), uzaydan gelen her türlü
radyasyonu alıp görüntüleyen
astronomların kullandığı bir rasathane
cihazıdır. 1609 yılında Galileo Galilei
tarafından icat edilmiştir. Uzaydaki
cisimlerden yansıyarak veya doğrudan
doğruya gelen, gözle görülen ışık,
ultraviyole ışınlar, kızılöte ışınlar, röntgen
ışınları, radyo dalgaları gibi her türlü
elektromanyetik yayınlar kainat hakkında
bilgi toplamak için çok lüzumlu delillerdir.
Bu deliller ya klasik manada optik
teleskoplarla veya çok daha modern
radyo teleskoplarla incelenir
DEVAM
• Teleskop yapı olarak objektif, oküler
ve bu mercekleri muhafaza eden bir
tüpten meydana gelmiştir. Objektif
cinsine göre iki tür teleskop vardır.
Uzaydan gelen ışıklar teleskop
içinde bir aynaya çarpıp, prizmadan
geçtikten sonra göze geliyorsa bu
türe yansımalı teleskop denir.
Uzaydan gelen ışıklar merceklerden
doğrudan geçip göze geliyorsa bu
türe de kırılmalı teleskop adı verilir.
TELESKOP
Astronotların seçtiği en güzel 10. resimde
dünyadan 9000 bin ışık yılı uzakta olan Trifid
Nebula’yı görüyoruz. Yeni yıldızların doğduğu
bu nebulaya astronotlar ‘yıldız kreşi’ adını
taktı.
Download