Uploaded by User4705

iş sağlığı ve güvenliği

advertisement
8.HAFTA
Çalışma Yaşamında Özel Koruyucu Önlemler
ÇOCUK ÇALIŞANLARLA İLGİLİ KORUYUCU ÖNLEMLER
1) Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı;
On beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak on dört yaşını doldurmuş ve
ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam
edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilir.(İ.K.mad.71)
Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık,
bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun
gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olmaz, onun derslerini düzenli
bir şekilde izlemesine zarar veremez.
On sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler bakımından yasak olan işler ile on beş
yaşını tamamlamış, ancak on sekiz yaşını tamamlamamış genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işler,
on dört yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış çocukların çalıştırılabilecekleri hafif işler ve
çalışma koşulları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafında altı ay içinde çıkarılacak bir
yönetmelikle belirlenir.
2) Yeraltı ve su altı işlerinde çalıştırma yasağı
Henüz on sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç çalışanlar, maden ocakları ile kablo döşemesi,
kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altı işlerinde çalıştırılması
yasaklanmıştır.(İ.K.mad.72)
3) Gece çalıştırma yasağı
Sanayiye ait işlerde onsekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalışma saatlerinde
çalıştırılması yasaktır.
On sekiz yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmasına ilişkin usul ve
esaslar sağlık bakanlığının görüşü alınarak çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığınca hazırlanacak bir
yönetmelikte gösterilir.(İ.K.mad.73)
4) Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırma yasağı
İş kanunumuza göre on altı yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin ağır ve tehlikeli işler sınıfına
giren iş yerlerinde çalışmaları yasaklanmıştır. Ancak 01.01.2009 tarihinden itibaren yürürlüğe giren
düzenlemeye göre çalıştığı işle ilgili mesleki eğitim almamış tüm işçiler yasaklama kapsamına alınmış
olup öbür taraftan çalıştığı işle ilgili mesleki eğitim almış olan genç çalışanların ağır ve tehlikeli işler
sınıfına giren işlerde çalışmalarına olanak sağlanmıştır.
5)Sağlık raporu alma zorunluluğu
On dört yaş ile on sekiz yaş arası çocuk ve genç çalışanların işe alınmadan önce hekim raporu ile
çalışılacak işin niteliğine uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca çalışan çocuk
işçinin yaptığı iş ve çalıştığı ortamdan olumsuz etkilenip etkilenmediğini belirleyebilmek amacıyla bu
hekim raporunun altı ayda bir yenilenmesi şartı getirilmiştir.(İ.K.mad.87)
6) Yıllık ücretli izin süresi yönünden koruma
On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilere hizmet sürelerine bakılmaksızın verilecek ücretli izin süresi
yirmi günden az olamayacağı şartı getirilmiştir.(İ.K.mad:53)
7) Yerel yönetim denetimindeki bazı iş yerlerinde çalışma yasağı
‘‘Çocuk ve genç işçilerin çalıştırılma usul ve esasları hakkında yönetmelik’’ hükümleri çerçevesinde
bar, kabare, dans salonları, kahve, gazino ve hamam gibi iş yerlerinde çocuk ve genç çalışanların
çalıştırılmaları yasaklanmıştır. Bu konuda yetki mahalli belediyelere bırakılmıştır.
8) Çalışma sürelerine sınır getirilmesi
On dört yaşında temel eğitimi tamamlamış ve okula gitmeyen çocuk çalışanların
günlük çalışma süresi 7 saat ve haftalık 35 saatten fazla olamayacaktır. Ancak 15 yaşını tamamlamış
çocuklar için bu süreler günlük 8 saat ve haftalık 40 saate kadar çıkarılabilmektedir.
KADIN ÇALIŞANLARLA İLGİLİ KORUYUCU ÖNLEMLER
1) GENEL KORUYUCU ÖNLEMLER
ÜCRETLER YÖNÜNDEN KORUNMA
‘’Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet farkı nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz ya da
daha düşük ücret ödenemez .’’(İ.K.mad.5/4) Bu hüküm gereğince kadın ve erkek işçiler arasında
cinsiyete dayalı farklı ücret uygulaması yasaklanmıştır. Ancak bu uygulama eş değerde ki iş ya da işler
için geçerlidir.
YER VE SU ALTI İŞLERDE ÇALIŞTIRILMA YASAĞI
‘’Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında
çalışılacak işlerde her yaştaki kadınların çalıştırılmaları yasaktır.’’(İ.K.mad.72)
AĞIR VE TEHLİKELİ İŞLERDE ÇALIŞTIRILMA YASAĞI
Kadın çalışanların biyolojik ve genetik yapıları gereği ağır ve tehlikeli olarak tanımlanan bazı
işlerde çalıştırılmaları uygun bulunmayarak yasaklanmıştır. Bu konuda iş kanununun 85. maddesine
istinaden çıkarılan ağır ve tehlikeli işler yönetmeliği yol gösterici nitelikte olup belli konularda
yasaklamalar getirmiştir.
GECE POSTALARINDA ÇALIŞTIRILMA YASAĞI
On sekiz yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece çalışma saatlerinde çalıştırılmasına ilişkin ‘’kadın
işçilerin gece postalarında çalıştırılma koşulları hakkında yönetmelik’’İ.K.mad.73’e göre çıkarılmış ve
belli şartlara bağlanmıştır. Bu şartlar ilgili yönetmelikte belirtilmiştir. Kadın işçilerin gece postalarında
çalışması isteğine bağlı olmakla birlikte, gece postasında yapılacak çalışma yedi buçuk saati
geçmemelidir. Ayrıca kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılabilmeleri için çalışmasına engel bir
durumun olmadığına dair sağlık raporu alınması ve bu raporun altı ayda bir yenilenmesi
gerekmektedir.
İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİNDE KORUMA
İkinci iş kanunumuz olan 1475 sayılı iş kanununun halen geçerli olan 14.maddesindeki kıdem
tazminatı başlığı, 3.iş kanunumuz olan 4857 sayılı iş kanununu yürürlüğe girmesine karşın halen
geçerliliğini korumaktadır. İlgili kanuna göre ‘’ kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde
kendi arzusu ile sona erdirilmesi’’ durumunda da kıdem tazminatı ödenmesini öngörmektedir. Kadın
çalışanın kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için evlenmesi halinde, evlenme tarihinden itibaren
bir yıl içerisinde iş sözleşmesini feshetmesi gerekir.(İ.K.mad.14)
2) Analık Durumundan Dolayı Önlemler
Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı
haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak
sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde doktorun
onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar iş yerinde çalışabilir. Bu durumda kadın
işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir
Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce
ve sonra gerekirse arttırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir. Hamilelik süresince kadın işçiye
periyodik kontroller için ücretli izin verilir. Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde hamile kadın
işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz
İsteği halinde kadın işçiye onaltı haftalık sürenin tamamlanmasında veya çoğul gebelik halinde on
sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre yıllık ücretli izin hakkının
hesabında dikkate alınmaz.
Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat
süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler.
Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.
3)Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Yükümlülüğü
İş kanununda (4857 say. İş. Kan. Mad. 30) özürlü ve eski hükümlü işçileri koruyucu ve istihdama
kazandırıcı düzenlemeler yer almaktadır. Bu bağlamda işverenlerdin;
a-) 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları, özel sektör işyerlerinde % 3 özürlü (engelli), kamu
işyerlerinde % 4 özürlü (engelli) ile % 2 eski hükümlü işçi çalıştırmak zorundadır.
b-) Tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde 51 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör
işyerlerinde % 3 özürlü (engelli), kamu işyerlerinde ise % 4 özürlü (engelli) ve % 2 eski hükümlü işçiyi
meslek, beden ve ruhsal durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler.
Doğuştan ya da sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal
yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük
gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve koruma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek
hizmetlerine gereksinim duyan kişilerden çalışma gücünün en az % 40’ından yoksun kişilerden
çalışma raporu ile belgelenenler özürlü(engelli) olarak istihdam olanağından yararlanabileceklerdir.
Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranların üstünde özürlü ve eski hükümlü çalıştıran
işverenlerin kontenjan fazlası işçiler için özürlü ve eski hükümlü çalıştırmakla yükümlü olmadıkları
halde özürlü çalıştıran veya çalışma gücünü yüzde seksenden fazla kaybetmiş özürlüyü çalıştıran
işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir özürlü için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre
ödemeleri gereken işveren sigorta prim hisselerinin yüzde ellisini kendisi, yüzde ellisini hazine öder.
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

321işletme

2 Cards oldcity

Create flashcards