PowerPoint Sunusu

advertisement
ANNE SÜTÜ
İLE BESLENMEDE
KARŞILAŞILAN
ZORLUKLAR
Tarihte anne sütü
 Eski Mısır:MÖ 1550 yılından kaldığı sanılan Ebers
Papirusu’nda bebekleri beslemenin tek yolunun anne
sütü ile besleme olduğu ve bebeklerin üç yaşına
kadar anne sütü alması gerektiği yazılıdır.
 Eski Babilliler ve Türkler’de anne sütü ile
beslenmeye büyük önem vermişler ve anne sütü
kutsaldı.
Tarihte anne sütü-2
 İslamiyet:İslam’a göre bebeğin anne karnında kanla
beslenmesi ile doğumdan sonra anne sütü ile
beslenmesi arasında kesintisiz bir devamlılık vardır.
 Avrupa’da Rönesans:bu devirde yazılan çeşitli
kitaplarda anne sütünün bebekler için en iyi besin
olduğu belirtilmiştir.
 Biberon devrimi:Avrupa’da endüstri devriminin
olmasıyla kadınların da çalışmaya itilmesi anne
sütüne ilgiyi azaltmıştır. Birinci dünya savaşı sonrası
başlayan kadın hakları hareketinin yanlış
değerlendirilmesi ile biberonlar modern anneliğin
simgesi olmuştur.
Tarihte anne sütü-3
 Yapılan hatalar 1978 yılında Amerikan Pediatri
Akademisi gibi muhafazakar bir kurum tarafından da
kabul edilmiş, anne sütü konusundaki araştırmalara
ağırlık verilmiştir.
 Bugüne kadar kamuoyunda yaratılan yanlış bilgiler
değiştirilmeye ve bebeklerin doğanın kendilerine
armağan ettiği en kıymetli besin olan anne sütü ile
beslenmelerinin önemi vurgulanmaya başlanmıştır.
Besleyici olarak anne sütü
 Anne sütünün en önemli özelliği çocuğun yaşına ve
durumuna uygun değişim göstermesidir.
 İlk günlerde salgılanan kolostrum daha kıvamlı, yağ
yönünden fakir, Na, K, Mg, kalsiyum gibi
minerallerden ve bebeği enfeksiyondan koruyan
hücre, antikorlar yönünden zengindir.
 Giderek sütün içeriğinde değişiklikler olur ve 10-15
gün içinde matür süt özelliğine erişir.
Anne sütünün avantajları
 Anne sütünde bulunan laktobasillus bifidus süt
çocuğunu E.koli gibi enfeksiyonlardan korur.
 Anne sütündeki proteinlerin % 60-80’i biyolojik
olarak daha önemli olan whey proteinidir.
 Protein konsantrasyonu inek sütünden az olmasına
rağmen süt çocuğunun protein gereksinimini ilk 4-6
ay tek başına karşılar.
 Anne sütü ile beslenenlerde obezite daha azdır.
 Anne sütündeki esansiyel yağ asidi inek
sütündekinin beş katından fazladır.
Anne sütünün avantajları-2
 Anne sütündeki Ca/P oranı 2:1 dir. Bu oran
kalsiyumun absorbsiyonunu arttırmaktadır.
 İnek sütündeki demirin % 5-10’u emilirken anne
sütünde bu oran % 50-60’dır.
 Anne sütü alan bebeklerde gastrointestinal
enfeksiyonlar, pnömoni, menenjit, bakteriemi sıklığı
daha azdır.
 Anne sütü ile beslenen bebeklerde allerji ve kronik
hastalık daha az görülür.
 İnek sütü ile beslenen bebeklerde diş çürüğü iki kat
Sosyal pediatri açısından anne sütü

Bebeğin yaşama şansı artar.

Bebeğin en iyi şekilde büyümesi ve gelişmesi
sağlanır.

Anne sağlığını olumlu yönde etkiler.

Etkin bir aile planlaması yöntemidir.

Tasarruf sağlar.
Uygun emzirme tekniği
(uygun pozisyon)
 Bebeğin başı ve vücudu düz bir hat üzerinde
olmalı
 Bebeğin yüzü memeye doğru, burnu meme
ucunun karşısında durmalı,
 Anne bebeğin vücudunu kendi vücuduna yakın
tutmalı,
 Bebek baş, omuz, poposundan destekli tutulmalı
 Anne parmaklarını memenin altından göğüs
duvarına dayarken işaret parmağı memenin altına
destek yapmalı baş parmakla da memenin üst
kısmına bastırmalıdır.
Uygun emzirme tekniği
(memeye iyi yerleşmiş ve etkili emen bir bebeğe
dışarıdan bakıldığında)
 Bebeğin ağzının geniş açık olduğu
 Alt dudağının dışa dönmüş olduğu
 Çenesinin memeye dokunduğu
 Yanaklarının yuvarlak yada annesinin memesine
doğru düzleşmiş olduğu
 Ağzının üzerinde daha fazla ,altında daha az
areola bulunduğu
 Emzirme sonrasında mama ve meme başının
sağlıklı olduğu görülür.
Anne sütü ile beslenmede karşılaşılan sorunlar
ANNEYE AİT
1. Memelere ilişkin sorunlar
 Düz, içe çökük ve uzun meme ucu
 Meme ucu çatlakları
 Mastit
2. Yetersiz süt
3. Çok fazla süt
 Dolu ve tıkanmış meme(engorjman)
 Hipergalaktia
4. Annenin hastalığı
5. Gebelik
6. Postpartum depresyon
Anne sütü ile beslenmede karşılaşılan sorunlar
BEBEĞE AİT
1. Bebeğin davranışları
 Uykulu bebek
 Sinirli, huzursuz bebek
2. İştah atağı
3. Memeyi reddetme
4 .Bebeğin hastalığı
5. İkiz/Çoğul bebekler
6. Meme başı konfüzyonu
7. Ankiloglossi(dil bağı)
Düz, içe çökük ve uzun meme ucu
 Meme başı tabanındaki yapışıklıklar
sonucunda olur
 Tedavi;
– Beslenme öncesi meme başlarının parmaklar
arasında yuvarlanması şeklinde masaj
uygulanmasıdır
– Meme yüzeyini kaplayan özel cihazlar
– Pompa kullanımı
Ağrılı meme ucu çatlakları
 Emzirmenin başlangıcında ve postpartum 2-
3 günde daha belirgindir
 Nedeni, bebeğin pozisyonun veya memeyi
tutma şeklinin yada her ikisinin birden doğru
olmamasındandır.
 Tedavi:
– Uygun emzirme tekniği ve pozisyonu
Ağrılı meme ucu çatlakları tedavisi-2
– Kısa süreli sık beslenme
– Bebeğe biberon yada yalancı meme
verilmemesi
– Bebeğin çok acıkmadan emzirilmesi
– Emzirme sonunda meme başlarının birkaç
damla süt ile ıslatılıp, açık havada kurutulması,
– Emzirmeye daha az ağrılı olan taraftan
başlanması
– Çatlak meme başlarına bitkisel yağ yada lanolin
içeren krem sürülmesi
Ağrılı meme ucu çatlakları tedavisi-3
– Çatlak üzerine birkaç damla limon yada
portakal suyu sıkılması
– Göğüs pompalarının uygun teknikle
kullanılması
– Göğüslerin sadece ılık suyla temizlenmesi
sabun ve kimyasal ajanların kullanılmaması
– Plastik tabanlı pedlerin kullanılmaması
Ağrılı meme ucu çatlakları tedavisi-4
 Daha geç başlayan ve kronik meme başı çatlak ve
ağrılarının nedeni mantar enfeksiyonudur,
 Sıklıkla çocuktaki oral ve diaper dermatitle
birliktedir.
 Tedavide
– Çocuktaki enfeksiyon odakları ortadan kaldırılmalı
– Meme başları karbonatlı suyla temizlenmeli açık
havada kurutulmalıdır
– Nistatin içeren preparatlar kullanılabilir.
Mastit
 Laktasyon döneminde memede ağrı ateş ve
nezle benzeri semptomlarla karakterizedir.
 Memenin bağ dokusu ve salgı bezlerini
içine alan sellülitidir.
 Stafilokoklar ve E.coli en sık, streptokoklar
daha az sıklıkta etkendir.
 Tipik olarak doğumdan 2-6 hafta sonra
ortaya çıkar
Mastit tedavisi
Klinik prezantasyon
Tedavi
Tek taraflı göğüste kızarıklık,
sistemik semptom yok
Sıcak kompresler, Göğüsün sık
boşaltılması, Analjezikler
Sıvı alımı, İstirahat
Semptomların konservatif
tedaviye rağmen devam etmesi
yada ateş halsizlik olması
7-10 gün dikloksasilin 250-500mg p.o 4
doz, sefaleksin 500-1000mg p.o 2
doz(eritromisin, klindamisin veya
vankomisin)
Bilateral veya tekrarlayan mastit Kültür alınmalı, apse yönünden dikkat
atakları
Kandida mastiti
7-14 gün flukanozol 150-200mg p.o
bebeğe topikal/oral mikonazol-nistatinflukanozol
Meme apsesi
Cerrahi drenaj, anne sütü ile beslenmeye
devam edebilir
Yetersiz süt oluşumu
 Süt yetersizliği sık gözlenmesine rağmen ;
gerçek, fizyolojik süt yetersizliği nadirdir.
 Yetersizliğin ensık nedenleri
–
–
–
–
–
Uygun olmayan zamanlama
Beslenmenin süresi
Ek besin verilmesi
Anne ve bebeğin ayrılması
Yanlış emzirme pozisyonudur
Yetersiz Süt Belirtileri
Güvenilir belirtiler
– Yetersiz tartı alımı
1 ayda 500 gr dan az
veya 2. Hafta sonunda doğum tartısından az
– İdrar miktarı
1 günde 6 dan az, koyu sarı,
konsantre ve keskin kokulu idrar yapması.
Yetersiz Süt Belirtileri-2
Olası belirtiler
–
–
–
–
–
–
–
–
Emzirmeden sonra tatmin olmama
Parmak emme
Sık sık ağlama
Uzun süre ve sık meme emme
Memeyi reddetme
Sert kuru ve yeşil dışkı
Memelerde yumuşama
Hamilelik sırasında memelerin büyümemesi
Yetersiz süt oluşumu
 Tedavi
– Emzirme sıklığının artırılması
– Memenin tam olarak boşaltılması
– Ağrılı meme başları olan annelerde topikal
analjezik kullanımı
Dolu ve tıkanmış meme(Engorjman)
 Artan kan akımı, intertisyel ödem ve
memedeki süt birikimi sonucu olabilir.
 Eğer süt etkili olarak boşaltılamaz ise süt
yapımı azalır
Dolu ve tıkanmış meme-2
 Tedavi:
– Daha sık emzirmeyle sütün boşaltılması,
– Analjeziklerin kullanımı(Asetaminofenibuprofen),
– Emzirmeden önce ıslak sıcak kompresle masaj,
– Beslenme aralarında soğuk kompres,
Hipergalaktia-1
 Bebeğin tüketim kapasitesinin ötesinde ve
kontrolsüz süt üretimine denir.
 Ensık nedeni bir göğüste yeterli boşalma
sağlanmadan diğer göğüsten emzirmeye
başlanmasıdır.
 Fazla miktarda laktozdan zengin ön süt ve az
miktarda lipidden zengin son süt alan bebeklerde
Hipergalaktia sendromu tanımlanmıştır.
– kolik benzeri davranışlar, sık ve bol miktarda dışkılama,
diaper dermatit, malabsorbsiyon
Hipergalaktia-2
 Tedavi:
– Göğsün yeterince boşaltılması ve bu sütün
bebeğe verilmesi
– Uygun dar sütyen kullanımı
– Süt sızıntısı için uygun pet kullanımı
*Aşırı süt yapımı 1-2 haftadan uzun sürerse
hipofiz adenomu, hipertirodi ve postpartum
tiroidit gibi nedenler araştırılır.
Anne sütü kontrendikasyonları-1
SORUN
A.S İLE
BESLEME
DURUM
Akut enfeksiyonlar
evet
ÜSYE, İYE, GİS
enfeksiyonları
HIV
hayır
HIV+
Aktif TBC*
Evet
Anne en az iki hafta
tedavi aldıktan sonra
Aktif TBC
 Annede aktif TBC varsa bebek ayrılır , annelerin
sağılmış sütleri bebeklere verilebilir
 Anne enfekte, PPD (+) fakat akciğer grafisi
normal ise bebeğine kendi sütünü verebilir
 Memede aktif TBC lezyonu varsa iyileşinceye
kadar süt sağılır ve atılır
 TBC tedavisi almakta olan annelerin sütlerinde bu
ilaçlar bulunsa da bebeğe profilaktik INH
verilmelidir.
Anne sütü kontrendikasyonları-2
SORUN
A.S İLE
BESLEME
DURUM
Hepatit
Hepatit A
evet
Anneye gamaglobülin
yapıldıktan hemen sonra
Hepatit B
evet
Bebeğe HB Ig ve HB
aşısı yapıldıktan sonra
Hepatit C
evet
Beraberinde HIV yoksa
Genital bölgede siğiller evet
Anne sütü kontrendikasyonları-3
SORUN
A.S İLE
BESLEME
DURUM
Herpes viruslar
CMV
Evet
HSV
Evet
VZV
Evet
EBV
Evet
Toksoplazmosis
Evet
Mastit
Evet
Lyme hastalığı
Evet
Memede lezyon
yoksa
Annenin bulaştırıcılığı
geçince
Annenin tedavisine
başlandıktan sonra
Anne sütü kontrendikasyonları-4
SORUN
HTLV-1
A.S İLE
BESLEME
DURUM
Hayır
Annenin ilaç kullanımı
Antimetabolitler
Hayır
Radyofarmasotikler
Tanısal dozda evet, tedavi edici
dozda hayır
Alkol ve sigara
Hayır
Bağımlılık yapan ilaçlar
hariç
Diğer ilaçlar
her ilaç için
gözden geçirilmeli
Evet
Çevreden bulaşan ajanlar
Herbisid, DDT, pestisid,
Evet
Anne sütü kontrendikasyonları-5
SORUN
A.S İLE
BESLEME
DURUM
Ağır metaller
Kurşun
Evet
Civa
Hayır
Kons:>40 mg/dl’yi
aşmadıkça
Annede semptom
varsa ve sütte
ölçülebilir miktarda
civa varsa
Annede metabolik
hastalık
Wilson
Hayır
D-penisilamin alıyorsa
Annede meme CA
Hayır
Anne sütü kontrendikasyonları
-ÖZET Aktif hepatit B enfeksiyonu
 Aktif TBC
 Akut ciddi psikoz
 İmmünsupresif kemoterapi
 Ağır metallere maruz kalma
 Meme kanseri
 Psikoz
Emzirmede kontrendike olan ilaçlar
 Amfetamin
 Siklofosfamid
 Bromokriptin
 Metotreksat
 Doksorubusin
 Metronidazol
 Siklosporin
 Nikotin
 Sisplatin
 Difenhidramin
 Ergotamin
 Siproheptadin
 Eroin
 Fensiklidin
 Kokain
 Lityum
Anne beslenmesinin anne sütüne etkisi
 Süt veren annelerin 500kcal/gün ilave enerji
almaları gerekir
 Kafeinli içeceklerin miktarı azaltılmalıdır
 Alkol alımı kontrol edilmelidir
 Acılı ve baharatlı besinlerin aşırı
tüketilmesinden kaçınılmalıdır.
 Bazı besinlerden sonra kolik atakları
yaşanıyorsa bunlar diyetten çıkarılmalıdır
 Vejeteryan anneler gelişebilecek eksiklikler
yönünden uyarılmalıdır(B6-B12)
Gebelik
 Emziren kadın gebe kalabilir
 Normal gebelik derhal sütten kesme için bir
endikasyon değildir.
 Gebelikte sütten kesmenin sebebi meme ve
meme başı ağrısı, süt yapımında azalma, süt
tadındaki değişikliklerdir.
 “Tandem nursing”(aynı zamanda memede 2
bebeğin olması), öncelik yeni bebeğe
verilmelidir.
Postpartum depresyon
 Akut ciddi psikoz anne sütü beslenmesi için
kontrendikasyon oluşturur.
Bebeğe ait sorunlar
Uykulu, huzursuz, sinirli bebek
 Doğumdan sonraki ilk bir iki saat bebekler oldukça
uyanıktır, emzirmeye başlamanın en uygun zamanı bu
saatlerdir.
 Bazı bebekler çok uzun süre uyuyabilirler; bebeğin üstünü
açmak, hafif masaj, dik tutmak, hareket ettirmek, bezini
değiştirmek veya konuşmak bebeği uyandırabilir.
 Özellikle anne sütünün tam olarak bollaşmadığı doğumdan
sonraki 2-4 günlerde bazı bebekler beslenmeden sonra
huzursuz olabilirler
 Bebek sakin ve uyanıkken emzirilmelidir; fazladan birkaç
dakika veya 2 memeyi de emzirme, alt değiştirme yada
kucağa alma bebekleri sakinleştirir
İştah atağı
 Geçici emme krizleri olarak tanımlanır
 Bebek her zaman olduğundan daha fazla
acıkır ve tatmin olmaz
 Birkaç gün ekstra emzirme süt oluşumunu
artırır ve bebeklerin normal beslenme
alışkanlığını sağlar
Memeyi reddetme(emme grevi)
 Bebeğin ani olarak emmeyi reddetmesi her
zaman görülebilir
 Sıklıkla annenin menstruasyonu, yedikleri,
kullandığı sabun ve parfümdeki değişiklik,
annenin işine dönmesi, yeni bakıcı ve
annenin stresi ile ilişkilidir.
 Bebekte burun tıkanıklığı, diş çıkarma, ağrı
diğer nedenlerdir.
Bebeğin hastalığı-1
 Prematürite, perinatal asfiksi, sepsis veya
cerrahi problemler anne sütü ile beslenmeyi
önleyebilir.
 Ateş, ÜSYE veya diyare gibi akut hastalığı
olan bebekler için en iyi besin anne sütüdür
Bebeğin hastalığı-2
 Galaktozemi
 Uzun zincirli acil-CoA dehidrogenaz eksikliği
 Hiperlipidemi tip 1
 Abetalipoproteinemi
 Üre siklus enzim defektleri
 Fenilketonüri gibi hastalıklarda AS
kontrendikedir
İkiz veya çoğul gebelikler
 İkiz bebekleri olan anneler besinsel
gereksinimleri karşılayacak süt üretim
kapasitesine sahiptir
 Günde 840-2160 ml süt sağlayabilirler
 Prenatal hazırlanma, uygun sosyal destek,
çocuk bakıcısı ve iyi bir beslenme planı çok
önemlidir
Meme başı konfüzyonu
 Radyografik ve ultrasonografik çalışmalar
anne memesi ve biberon emen bebeklerin
dil ve çene hareketleri arasında kesin bir
fark olduğunu göstermiştir.
Ankiloglossi
 Klinik önemi olmamasına karşın anne sütü
ile beslenmeyi zorlaştırdığı kanıtlanmıştır.
 Neonatal frenotomi, emzirme problemleri
olan bebeklerde önerilmektedir
Kaynaklar
Katkı pediatri dergisi 2003
39. Türk pediatri kongresi
Pediatri Olcay NEYZİ cilt 1
The pediatric clinics of North America
Download