Sanayi Üretim Endeksi, Ekim 2008 = 100

advertisement
EKONOMİ POLİTİK
Sanayide Çift Dipli Resesyon Tehlikesi
Erinç Yeldan, 21 Ekim 2009
Toparlanma süreci giderek ayrışmaya başladı. Bir yanda finansal varlıkların değerleri (yani söz
gelimi İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda alınıp satılan “kağıtların” fiyatları) yükselir ve
dövizin fiyatı düşerken, diğer yanda da reel ekonominin üretim ve istihdam gibi önemli
göstergelerinde krizin etkilerinin sürdüğü anlaşılıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından izlenen sanayi üretim endeksine ilişkin olarak en
son olarak Ağustos ayı verileri yayımlandı. Verilerden sanayi üretiminde Mart ayında başladığı
savlanan toparlanmanın Haziran ayında hız kestiği, Temmuz sonrasında ise yeniden ikinci bir
gerileme dalgasına sürüklenildiği anlaşılmaktadır. Aşağıdaki şekilde imalat sanayi ile birlikte
toplam sanayi sektörünün üretim düzeyi, aylar itibariyle resmedilmekte. Eğer küresel krizin
etkilerinin hissedilmeye başladığı ilk ay olan Ekim 2008’de sanayi üretim düzeyini 100 kabul
edersek, birinci dalga krizin dip noktasına ulaştığı Şubat 2009’da sanayi üretimindeki kayıpların
yüzde 25’e ulaştığını izlemekteyiz.
Sanayi Üretim Endeksi, Ekim 2008 = 100
120.0
115.0
110.0
105.0
100.0
95.0
90.0
85.0
80.0
75.0
70.0
Kaynak: TÜİK.
Toplam sanayi
Imalat sanayi
Kısmen KDV ve ÖTV vergilerinin aşağıya çekilmesinden oluşan “kurtarma paketiyle” birlikte
açıklanabilecek toparlanma Mart ayından sonra izlenebilmektedir. Ancak verilerden açıkça
gözlenebildiği üzere sanayideki toparlanma tam olarak gerçekleşememiş; sanayi sektöründeki
üretim artışları bir önceki aya görece pozitif yönlü de olsa, yıl toplamında bakıldığında, Ekim
2008 düzeyine hiç bir zaman ulaşılamamıştır. Yani sanayi sektöründeki “toparlanma” sadece
yaşanmakta olan resesyonun bir ay öncesine görece hız kesmesi biçiminde kalmıştır.
Sanayinin toparlanma ivmesinin Temmuz ayından itibaren duraksayarak ikinci bir kez inişe
geçmesi nasıl açıklanabilir?
Bu sorunun yanıtı kuşkusuz küresel krizin ülkemizi etkileme biçiminden kaynaklanmaktadır.
Türkiye ekonomisi mevcut küresel krizi 2001 ya da daha önce 1994’de olduğu gibi finans
piyasaları ve bankacılık sektörü üzerinden değil, doğrudan doğruya reel ekonomi ve sanayi
sektörü üzerinden yaşamaktadır. Sanayi sektörü 2003 sonrasında alıştırıldığı ucuz döviz, ucuz
ithalat ve ucuz işgücüne dayalı tornavida/montaj hattı teknolojisini küresel kriz altında
sürdürememekte; ancak bir yandan da bu güne değin izlenen ithalata bağımlı sanayileşme
politikalarının yaratmış olduğu tahribat nedeniyle, bir türlü kendisini ulusal ekonomiyle entegre
edememektedir. Ara malı ve sermaye mallarının ithalatına dayalı yılların verdiği tahribat, ne
yazık ki, bir iki ay içerisinde aşılabilecek gibi değildir.
Yukarıdaki gözlemlerimizi Korkut Boratav hoca bu haftaki yazısında daha açık bir şekilde
şöyle özetlemektedir: “Uluslararası finans kapital, kriz öncesinde bizim gibi ülkelere bol
sermaye akıtmış; borçlandırmış; ekonomileri dış kaynağa bağımlı kılmış; kriz patlak verince de,
“borçlarınız kesintisiz ödeyiniz” diyerek, bizleri (sık sık IMF gözetiminde) daraltıcı politikalara
(ve bunalımın derinleşmesine) mahkum etmiştir”. (*)
Hükümetin geçen ay hazırlamış olduğu Orta Vadeli Program ise hala 2003 – 2007 arasındaki
ithalata bağımlı, spekülatif yönlü büyümeyi veri kabul etmekte ve krizin idaresini finansal
varlıkların değer artışları ve döviz kurundaki ucuzlamayla bir tutmaya devam etmektedir.
(*) “Krizden Etkilenme Tablosu: Çevre Ekonomileri” http://habersol.org.tr/yazarlar/korkut-boratav
Download
Random flashcards
qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

Terimler

2 Cards oauth2_google_ef32970e-e5f9-4595-9abe-394e9f6bc8d9

TRYF

6 Cards oauth2_google_3b3e6916-5080-45f2-ae61-79434233ea03

Create flashcards