BİLİMSEL YÖNTEM

advertisement
Hugh G. Gauch, Jr.
BİLİMSEL YÖNTEM
Ingilizceden
Ibrahim
çeviren
Yıldız
Bu kitap Cornell Üniversitesi'ndeki değerli çalışma arkadaşlarım
Gary Warren Fick, Charles Christopher Fick ve Justin David
McGreary'ye adanmıştır.
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ
9
SUNUŞ
13
1 GİRİŞ
21
Bilime uzanan geçit
22
Tartışmalı bir düşünce
26
AAAS'nin y ö n t e m konusundaki görüşü
27
Liberal bir sanat olarak bilim
29
Faydalar ve güçlükler
33
Kişisel deneyim
35
Yedi akım
38
Tarihe ve geleceğe genel bir bakış
41
Özet
43
Araştırma soruları
44
2 D Ö R T ÇARPICI SAV
45
Ussallık
46
Doğruluk
48
Nesnellik
51
Gerçekçilik
54
Bilim ve sağduyu
57
Özet
Araştırma soruları
3 D O Ğ R U N U N KISA T A R İ H İ
En temel düzeydeki soru
6 0
61
63
64
Aristoteles
65
Augustinus
68
Ortaçağ âlimleri
69
M o d e r n âlimler
73
Su
83
Özet
85
Araştırma soruları
86
4 BİLİMİN U S S A L L I Ğ I
87
Bilimin kontrolörleri
88
Ele avuca gelmeyen doğrular
91
Kuram yüklü veriler
92
Ölçüştürülemez paradigmalar
94
İçi boş uzlaşı
96
Bilimcilerin tepkisi
98
AAAS'nin tavrı
105
Açık hedefler
108
Özet
İH
Araştırma soruları
112
5 BİLİMİN ÖNSAYILTILARI
113
Tarihsel perspektif
114
Eksiksiz açığa vurmaya ilişkin Ö K M modeli
120
Önsayıltılarm uygulanması
127
Bilimin dünya görüşü forumu
135
Bilgi savlarının temellendirilmesi
137
İşlevlerin gözden geçirilmesi
139
Özet
140
Araştırma soruları
142
6 BİLİMİN YETİLERİ VE SINIRLARI
143
Apaçık sınırlılıklar
144
Bilimler ve dünya görüşleri
144
Beşeri bilimlerde empirik y ö n t e m
148
Bireysel deneyim ve dünya görüşleri
155
Mantıksal roller ve tanılar
157
Sınırlılıkların yeniden gözden geçirilmesi
158
Bilimin kişiye kazandırdıkları
159
Özet
161
Araştırma soruları
161
7 DEDÜKTİF MANTIK
D e d ü k s i y o n ve indüksiyon
163
164
D e d ü k s i y o n u n tarihi
167
Ö n e r m e l e r mantığı
171
Yüklemler mantığı
174
Aritmetik
175
Yaygın safsatalar
178
Özet
186
Araştırma soruları
187
8 OLASILIK
189
Olasılık kavramları
191
Dört koşul
194
Olasılık aksiyomları
195
Bayes teoremi
199
Olasılık dağılımları
203
P e r m ü t a s y o n ve kombinasyon
205
Olasılık safsataları
207
Özet
210
Araştırma soruları
211
9 İ N D Ü K T İ F M A N T I K VE İSTATİSTİK
213
Tarihsel perspektif
214
Bayesçi çıkarım
218
Frekansçı çıkarım
226
Bayesçi karar
231
Kaybedilen ve yeniden kazanılan indüksiyon
236
Özet
240
Araştırma soruları
242
10 EN YALINI Y E Ğ L E M E İLKESİ VE V E R İ M L İ L İ K
243
Tarihsel perspektif
244
T e m e l ilkelere bir ön bakış
249
Eğri u y u m u
255
Ürün miktarı
261
Suç oranları
263
Hassasiyet k a z a n ı m m ı n açıklanması
266
İşin felsefi yönü
269
Özet
273
Araştırma soruları
274
11 Ö R N E K O L A Y A R A Ş T I R M A L A R I
Felsefe
275
275
Elektronik mühendisliği
277
B i y o k i m y a ve farmakoloji
280
Tıp
285
Sosyoloji
288
Ekonomi
292
Hukuk
294
Tartışma
299
Araştırma soruları
301
12 ETİK VE S O R U M L U L U K L A R
Felsefi etik
303
303
Mesleki etik
308
Tartışma
319
Araştırma soruları
321
13 BİLİM E Ğ İ T İ M İ
323
Tipik N O S kavramları
324
Daha iyi anlamak
328
Daha fazla uyum
331
Daha fazla ilgi
334
D a h a fazla gerçekçilik
336
Daha iyi araştırmacılar
339
D a h a iyi öğretmenler
342
Akademik N O S kavramları
344
Özet
349
Araştırma soruları
351
14 S O N U Ç L A R
353
Hareket ve ussallık
353
Bilimsel yöntem: Özet
366
Çıkış soruları
369
KAYNAKÇA
371
DİZİN
383
ÖNSÖZ
İlk doktora öğrencim biyoloji bilimlerindeki doktora programını yaklaşık
olarak yarıladığında, bu dereceyi elde etme doğrultusunda kaydettiği iler­
lemeyi birlikte değerlendirmemiz için bir görüşme talep etti. Hem derslerin
hem de bu öğrencimin yürüttüğü araştırmanın sorunsuz ilerlediği düşüncesindeydim, dolayısıyla hem doktora öğrencisi hem de tez hocası için olumlu
bir rapordan emin olarak görüşmeyi ajandama kaydettim. Ne ki konuşma,
ajandamdaki maddeler üzerinde konuşmayı bitirirken hiç beklenmedik bir
yöne kaydı.
Öğrencimin sorusu şuydu: Bilimde Felsefe Doktoru derecesinin felsefi
kısmına ne zaman ve nasıl ulaşıyorduk? Benim ve rehberlik komitesinin
düzenlemiş olduğu bu programın bilim felsefesi dersini ya da bilimin man­
tıksal payandalarının yapılandırılmış incelemesini hiç içermeyeceği doğru
muydu? Son soru ilgili alanın profesörü olarak canımı acıtan bir soru oldu:
"Programı bitirdiğimde teknik bir dereceden daha fazlasını elde etmiş ol­
duğum duygusuna sahip olacak mıyım?"
Epey şaşırmıştım; ama öğrencimi hiç de iler tutar yanı olmayan gerekçe­
ler göstererek o bildik yolda yürümeye ikna etmeye çalıştım: Modern bilim
eğitiminde öğrencileri Rönesans alimlerine dönüştürmek, araştırmalarına
bağış elde etmek için birbirleriyle başarılı bir biçimde rekabet etme yetisine
(ve de nitelikli yayınlara) sahip araştırmacılar haline getirmek için yeterli
zaman yoktu. Dahası, bilim felsefesinin tekinsiz sularına açılmak, güneşin
yarın doğup doğmayacağma ilişkin aptalca ve mükemmeliyetçi argüman­
larla zaman kaybetmeye sağlıksız bir hoşgörü göstermeyi gerektiriyordu.
Başarılı bir bilim insanı olmaya giden daha iyi bir yol vardı, o da başarılı
101 B i l i m s e l Y ö n t e m
araştırmacılara çırak olmak ve gerçek dünyaya ait deneylerden veriler
üretme işini başarmakü. Üstelik onun Ph.D. programı niteliksel açıdan en
azından benimkine eşdeğer olacaktı. Aldığım doktora derecesi Cornell Üniversitesi'nde büyük bir doktora sonrası deneyim yaşamama ve Michigan
Devlet Üniversitesi'nde gıpta edilesi bir doçentlik kadrosuna atanmamı sağ­
lamamış mıydı?
Bu konuşmanın eğitimcilerin bilimin meşalesini bir entelektüel kuşaktan
diğerine geçirmede müthiş bir sorumluluk yüklenmiş oldukları gerçeğine
nasıl gözümü açtığını bu öğrencim bu satırları okuyana dek fark etmemiştir.
Benim ilk Ph.D. öğrencim için çok geç kalmış bir gelişme oldu gerçi ama bu
konuşmadan sonra bilimde Felsefe Doktoru derecesine bir parça Felsefe
sokmak için uygun öğretim materyalleri araştırma yönünde iştahım kabar­
dı. Otuz yıldır "Bilimin Doğası ve Uygulaması" başlığıyla yüksek lisans öğ­
rencilerine bir seminer dersi veriyorum. Bu ders üniversitemizdeki yüksek
lisans öğrencilerinin zihinlerini bilim felsefesiyle, mantıkla ve bilim insanla­
rıyla eğitimciler gibi büyük etki yaratan profesyonellere yönelik en iyi uygu­
lamalarla yeterince mayalandırmayı amaçlıyor. Böyle bir ders için uygun bir
kitap bulamadığımızdan, aralarında John Platt, Kari Popper, Thomas Kuhn,
Ronald Giere'nin de olduğu isimlerin eserlerine başvuruyoruz. Ne yazık ki
bu alimler kafa karışıklığına yol açabilen farklı terminolojiler kullanmışlar­
dır; arada oluşan büyük boşluklar öğrencilerin ve öğretim görevlilerinin bir­
leşik bir bütün inşa etmeye kalkıştıklarında çok büyük bir mücadele verme­
lerine yol açıyor. Yüksek lisans öğrencileri genelde bu tür şeylerle ilgilen­
meye sınırlı bir zaman ayırdıkları için derste işlenilen konular giriş düze­
yinde kalıyor. Dolayısıyla, ilgili öğrencileri kendi başlarına çalışmaları için
yönlendirebileceğimiz uygun bir kaynak kitabın eksikliğini yaşıyorduk.
Hugh G. Gauch, Jr.'m yazdığı (Scientific Method in Briefm -Bilimsel Yön­
tem- önceli olan) Scientific Method in Practice'ı, hakkında bir değerlendirme
yazısı yazmak üzere okurken büyük bir coşku duydum ve rahatladım. Ni­
hayet elimizde, ön ve arka kapak arasındaki sayfalarda bilim felsefesinin ve
bilimsel yöntemin temelleri üzerinde duran ve araştırmacıların kendilerini
özdeşleştirebilecekleri güvenilir bir bilim pratisyeninin pragmatik perspek­
tifinden yazılmış, kapsamlı ve güncel bir çalışma vardı. İlk doktora öğren­
cime vermem gereken kitap işte buydu.
Bilimsel Yöntem hem yolun başındaki genç bilimcilerin hem de yıllarını
araştırma yapmaya vermiş ama yaşam boyu öğrenme ve ilerlemeye açık
olan bilim insanlarının ihtiyaçlarını d a h a kesin bir b i ç i m d e karşılamayı he­
defliyor. Elimizde G a u c h ' u n , bilim felsefesinin pratisyenler (uygulayıcılar)
için tutarlı ve pratik bir v e r s i y o n u n u k o t a r m a y ö n ü n d e y a ş a m ı b o y u n c a
harcadığı çabalardan damıttığı özlü bir kitap var. Dahası, bu kitap, bilimsel
doğruları nasıl ve ne derecede e m i n bir b i ç i m d e bilebileceğimizle ilgili
önemli konuları m e r c e k altına aldığı için bilim eğitimcilerine b ü y ü k kolaylık
sağlayacaktır. Bu kitap, e p e y u z u n bir z a m a n d a n beri e g e m e n olan "klasik
bilimsel y ö n t e m " adasından, o k ü ç ü c ü k ve düşünsel açıdan zayıflamış ada­
d a n bizi uzaklaşüracak olan bir sandaldır.
Bilimsel Yöntem rahat okunan, kolay anlaşılır ve sağlam temelli bir felsefe
kitabıdır. Entelektüel s p e k t r u m u n n e r e s i n d e yer alırsa alsın b ü t ü n akade­
misyenlerin kitaplığında b u l u n m a s ı g e r e k e n bir eserdir. G a u c h ' u n kitabı
b ü y ü k bilim felsefecilerinin (ki bunların p e k çoğu, b i l i m felsefesinde rastla­
dıkları k a r m a ş a d a n dolayı, alanı terk etmiştir) çalışmalarıyla eş düzeydeki
bir katkıyı temsil etmektedir. Bilimsel Yöntem bir bilim pratisyeni ve eğitim­
cisi olarak b e n i m Felsefe D o k t o r u u n v a n ı n d a k i Felsefenin önceliğine olan
güvenimi ve bağlılığımı yeniledi. Bu bilgi, nihayet, okuyabilen ve akıl yürütebilen herkesin kullanımına artık açık.
D r . J a m e s Miller
Michigan Devlet Üniversitesi
Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Bölümü Eski Direktörü
East Lansing, Michigan
Download
Random flashcards
qweeqwqwe

5 Cards oauth2_google_78146396-8b44-4532-a806-7e25cc078908

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

KIRIHAN GÜMÜŞ DEDEKTÖR

6 Cards oauth2_google_49cd8e53-7096-4be6-ba73-4ff7e4195b4b

321işletme

2 Cards oldcity

Create flashcards