**LETME YÖNET*M*-I

advertisement
İŞLETME YÖNETİMİ-I
Öğr. Gör. Dr. İnanç GÜNEY
Adana MYO
4- İşletmelerin Özellikleri
1- İşletmeler maddi ve beşeri fonksiyonlardan oluşan üretim
birimleridir.
2- İşletmeler, faaliyetlerini gerçekleştirirken, üretim
faktörleri adı verilen doğal kaynak, emek, sermaye ve
girişimci unsurlarını faydalı bir biçimde bir araya
getirerek mal veya hizmet üretirler
3- işletmeler; iktisadi, yani faydalı mal ve hizmetler
üretirler. Yani, bu mal ve hizmetin insan ihtiyaçlarını
karşılayabilmesi gerekmektedir. Doğada bol miktarda
bulunan ve üretimi için herhangi bir çaba gerektirmeyen
taş, toprak ve hava gibi maddeler iktisadi mal niteliği
taşımamaktadır. iktisadi açıdan bir mal veya hizmetin iki
özelliğinin bulunması gerekmektedir: birincisi, insanların
ihtiyaçlarının karşılanması özelliğinin olması ve ikincisi
kıt olmalarıdır
4- işletmeler başkaları için mal veya hizmet
üreterek maddi veya manevi bir kâr elde
etmeyi amaçlarlar.
5mal
ve
hizmetlerin
üretilmesi
ve
pazarlanabilmesi için işletmelere gereksinim
duyulmaktadır.
6- İşletmeler ekonomik sistemin
temel
birimleridir. Ekonomik sistem, bir ülkenin
sahip olduğu kaynakların, gereksinme ve
isteklerinin
karşılanması
amacıyla,
vatandaşları -bireyler ve kurumları‐ arasında
dağılımını temel alan kurallar bütünüdür.




Plânlı ekonomilerde, üretim faktörlerinin tümü
veya büyük kısmı devlet denetimindedir, üretim ve
dağılım kararları devlet tarafından alınır.
Pazar ekonomilerinde ise, üretim ve kaynak
dağılımı, arz‐talep dengesine göre bireyler yani üretici
ve tüketiciler tarafından şekillendirilir.
Plânlı ekonomiler ve pazar ekonomileri iki uç kuramsal
noktayı temsil eder.
Uygulamada, iki sistemin özelliklerini taşıyan karma
pazar ekonomisi (karma ekonomik sistem), ülkelerin
çoğunda görülen bir sistemdir.
İŞLETMEYI TANIMLAYALIM
Kar
İŞLETME
Mal ve
Hizmet
Pazarı
Mal ve Hizmet
Kar
Kar
TÜKETİCİLER
Emek ,Sermaye ,Doğal Kaynaklar,girişimci Bilgi
Üretim
Faktörleri
Pazarı
Ücret
Faiz
Kira (para)
5-İŞLETMELERIN AMAÇLARI
 Genel
1.
2.
Amaçlar
Kâr sağlama amacı
Sosyal sorumluluk (Topluma hizmet)
İşletmelerin Sorumlulukları








3.
Devlete karşı
Topluma karşı
Ortaklarına karşı
Çalışanlarına karşı
Çevreye karşı
Toplumda yer alan kurumlara karşı
Rakiplerine karşı
Uluslararası sorumluluklar
Varlığını sürdürme ve büyüme amacı
İŞLETMELERIN AMAÇLARI
Özel
Amaçlar
Daha kaliteli ve /veya ucuz mal ve
hizmet sunma
2. Çalışanlara iyi ücret verme ve
çalışma şartlarını iyileştirme
3. Yönetici yetiştirme ve çalışanları
eğitme
4. Sürekli istihdam yaratma
1.
İŞLETMENIN BELLI BAŞLI SOSYAL
AMAÇLARI
Doğanın ve kültürel mirasın korunması
 Eğitim ve kültür, sanat faaliyetlerinin
desteklenmesi
 Toplumsal değerler ve iş ahlakı
 Çalışma hayatının niteliğinin geliştirilmesi
 Sosyal faydayı arttıracak yatırımın yapılması
 Tüketicinin korunması

6- İŞLETMELERIN İŞLEVLERI









Üretim
Dağıtım
Pazarlama
Muhasebe
Finansman
Eğitim
AR-GE
Reklam
İnsan Kaynakları

Bu işlevlerden
hangilerinin uygulanacağı
ya da hangileri için ayrı
bölümler açılacağı; üst
yönetimin yaklaşımı,
işletmenin içinde
bulunduğu özel koşullar,
işletmenin büyüklüğü gibi
unsurların etkisi altında
kararlaştırılır.
7- İşletme ve Çevre İlişkileri


İşletmeler faaliyetlerini gerçekleştirirken kendi iç
çevrelerinden ve dış çevrelerinden bazı etkiler alırlar.
Bir işletmenin yerine getirmesi gereken bir çok
fonksiyon
olduğu
düşünülürse,
çevresinden
etkilenmeyen bir yapıda olması çok zordur. Bunun
içindir ki işletmeler kapalı değil, açık bir yapıda
olmalıdır. İşletme
çevresinde meydana gelen
değişimlere göre iç yapılarında değişiklik yaparak
faaliyetlerini sürdürmelidir.
İşletmeler çevreden etkilenen açık bir yapıda
olarak faaliyette bulunurken işletmeyi oluşturan
faktörlerin bu değişikliklere uyum göstermeleri
gerekir. Bir işletmeyi oluşturan faktörler; bilgi ve
teknoloji, insan (hissedarlar, yöneticiler ve çalışanları),
sermaye, organizasyon ve hiyerarşik yapı, amaçlardır.

Genel olarak
faktörlerini;





işletmeyi
etkileyen
Sosyo-kültürel çevre,
Ekonomik çevre,
Hukuki ve politik çevre,
Teknolojik çevre,
Tabii çevre başlıkları altında inceleyebiliriz.
genel
çevre
İÇ ÇEVRE VE DIŞ ÇEVRE
 İç
Müşteri
 İşletme Sahibi
 Hissedarlar
 Ekonomik
 Teknolojik
 Sosyo-Kültürel
 Hukuki-Politik
 Doğal
Çevre
YAKIN ÇEVRE
Tüketiciler
 Kredi Kuruluşları
 Rakip Firmalar

Doğal
Politik
Tüketiciler
Rakipler
Uluslararası
Yasal
Çalışanlar
Kurum Kültürü
Yönetim Yapısı
Sistemler
Devle
Fin.Kur.
Davranış, İlişkiler, Dinamiklert
Demografik
Ekonomik
İşletme İçi Çevre
Tedarikçiler
Müşteriler
Yakın çevre
Sosyo-kültürel
Genel Çevre
Teknolojik
BÖLÜM2: İŞLETME AMAÇLARI VE ÇEVRE İLİŞKİLERİ
İşletme Amaçları



Daha önce de belirttiğimiz gibi, bir işletmenin başarılı olması,
işletme amaçlarının (hedeflerini) ne derecede gerçekleştirdiği ile
orantılıdır. Bu açıdan ele alındığında; amaçlar belirli bir süre
içinde gerçekleştirilmesi düşünülen veya ulaşılmak istenen
sonuçlar demektir.
Aslında bir işletmede veya sosyal bir grupta çalışanlar ayrı
amaçlara sahiptirler. Kişisel amaçların gerçekleştirilebilmesi için
organizasyon içerisindeki tüm bireylerin onay verdiği ortak
amaçların gerçekleştirilmesi gerekir. Bunun için hissedarlar,
yöneticiler ve diğer çalışanlar belirli bir amaç için çalışmalıdırlar.
İşletme
amaçlarını
organizasyon
içinde
tepe
yönetim
belirlemektedir. Bundan dolayı işletme tepe yönetimi tarafından
belirlenen amaçların bütün çalışanlar tarafından benimsenmesi
ve gerçekleştirilmesi gerekir.
İşletme amaçları aşağıda maddeler halinde belirtilen özelliklere
sahip olmalıdır ki başarılı olsun:
1- Amaçlar kabul edilebilir olmalıdır. Amaçlar ne kadar çok
çalışan tarafından benimsenirse o kadar başarılı olacaktır. Bunu
tüm çalışanlara benimsetebilmek için; amaçların oluşturulma
sürecine çalışanların da dahil edilmesi etkili bir yöntemdir.
2- Amaçlar başarılabilir olmalıdır. Çalışanların işletme
amaçlarını yerine getirirken ne çok zorlanmaları, ne de çok kolay
bulmaları gerekir. Çok kolay gerçekleştirilebilecek amaçlar
çalışanların çabalarını azaltabileceği gibi, zor amaçlar ise çaba
sarf etmeyi önleyebilir. Bundan dolayı çalışanlar mümkün
olduğunca bilgi ve yetenekleri ölçüsünde işletme amaçlarını
gerçekleştirmeye sevk edilmelidir.
3- Amaçlar açıkça tanımlanmış olmalıdır. Çalışanların
yerine getirmek durumunda oldukları amaçları ne kadar iyi
bilirlerse, o derecede başarılı olurlar. Bundan dolayı çalışanlara
yerine getirecekleri işletme amaçlarını açıklarken “işletme
kârlılığımızı arttırmalıyız” veya “ işletme faaliyetlerini
genişletmeliyiz” gibi kapalı ifadelerden kaçınılmalıdır. Bu tip
tanımlamalar belirsizlik ifade eder. Nitekim, “2006 yılında
mevcut satış hasılatını %20 oranında arttırmalıyız” ifadesi
çalışanlar için daha çok hedef belirleyici olacaktır.
4- Amaçlar birbirleri ile uyumlu olmalıdır. Daha önce de belirtildiği
üzere temel olarak her işletmede bulunan pazarlama, üretim, muhasebe,
personel gibi birimlerin farklı seviyede değişik amaçları olabilir. Bu
yüzden işletme içinde yer alan bütün birimlerin birbirleriyle ahenkli ve
uyumlu olması gerekmektedir. Örneğin; İşletmenin daha fazla üretim
miktarı ve daha kaliteli ürün üretmek olarak tanımlanmış amaçları
olduğunu düşünelim. Bu iki amaç ilk bakışta birbirine zıt olarak
görülmeyebilir. Ama üretim aşamasında kalite kontrol bölümünün tespit
ettiği standartlar üretim bölümünün üretmeye çalıştığı miktarı üretmeye
imkan bırakmayabilir. İşletme içinde buna benzer durumlar ve amaçların
birbiriyle çeliştiği anlar meydana gelebilir. Bundan dolayı amaçlar
birbirini desteklemelidir.
5- Amaçlar işletmeye ve duruma özel olmalıdır. Amaçlar
belirlenirken birden çok alternatif arasından belirlenir. En uygun
alternatifin işletme amacı olarak belirlenmesi organizasyon yapısına,
kültürüne; kısaca işletmenin tüm özelliklerine bağlıdır. Ayrıca, amaçlar
belirlenirken dış çevre etkisi de göz önüne alınmalıdır.
6- Amaçların fırsat maliyeti göz önüne alınmalıdır. Burada fırsat
maliyetinden kastedilen işletmenin belirli bir amacı belirlediğinde,
vazgeçtiği alternatiflerin faydasını ifade eder. Seçilen amacın fırsat
maliyeti, diğer alternatiflerin sağlayacağı fayda değeridir. Bu değer,
seçilen amacın değerinden daha düşük olmalı ki belirlenen amacın
uygulanması ve başarılması daha etkili olsun.
Download