Uploaded by User12991

COĞRAFYA MUSON İKLİMLERİ

advertisement
MUSON İKLİMİNİN
ÖZELLİKLERİ VE
ETKİLİ OLDUĞU
YERLER
HAZIRLAYAN:Yiğit Maraş
Muson İklimi ve Özellikleri
Yaz aylarında güney Asya ve özellikle de
Hindistan’da, Hint Okyanusundan güneye doğru
hareket eden havayla gelen yağmurlar yağmaktadır.
Bu yağmurlar ve onları getiren hava kütleleri
musonlar olarak bilinmektedir. Bununla birlikte,
muson terimi yalnızca yaz yağmurlarını ifade etmez.
Hem yazın esen nemli kara rüzgarlarını, hem de
güneyden gelen yağmurun yanı sıra kıtadan Hint
Okyanusu’na doğru esen açık denizdeki kuru kış
rüzgarlarından oluşan döngüyü de ifade etmektedir.
MUSON TANIMI
Mevsim kelimesinin Arapça karşılığı olan mawsin, yıllık
görünümlerinden dolayı muson kelimesinin kökenidir.
Muson yağmurlarının kesin nedeni tam olarak anlaşılmasa
da, hava basıncının birincil faktörlerden biri olduğu
konusunda herkes hem fikirdir. Yaz aylarında, yüksek
basınç bölgesi Hint Okyanusu üzerinde uzanırken, Asya
kıtasında bir alçak basınç bulunmaktadır. Hava kütleleri,
okyanus üzerindeki yüksek basınçtan kıtanın alçak
seviyelerine doğru hareket ederek nem yüklü havayı
Güney Asya’ya getirmektedir. Muson, aslında yağışta bir
değişikliğe neden olan rüzgar yönü ve basınç
dağılımındaki mevsimsel bir değişimdir.
Rüzgarda Bir Değişim
Tüm rüzgarlar iki konum arasındaki basınç dengesizliklerinin bir sonucu
olarak esmektedirler. Musonlar yağdığı zaman basınç dengesizliği söz
konusudur, Hindistan ve Asya gibi geniş kara kütlelerinde yaşanan
sıcaklıklar yaşanır. Bu durum komşu okyanuslar üzerindeki sıcaklıklardan
ciddi düzeyde sıcaklık yükseldiği veya soğuduğu zaman meydana
gelmektedir. Bu sıcaklık dengesizlikleri, okyanusların ve toprağın ısıyı farklı
şekillerde emmesi nedeniyle meydana gelir: su kütlelerinin ısınması ve
soğuması daha yavaştır. kara hem ısınır hem de soğur.
Yaz Muson Rüzgarları Yağmur Taşımaktadır
Yaz aylarında, güneş ışığı toprakları ve okyanusların hem yüzeylerini
ısıtır ancak kara sıcaklıkları nedeniyle daha düşük bir ısı kapasitesine
daha çabuk yükselir. Arazinin yüzeyi ısındıkça, üzerindeki hava genişler
ve düşük basınçlı bir alan oluşur. Bu arada okyanus karadan daha
düşük bir sıcaklıkta kalır ve bu nedenle üzerindeki hava daha yüksek bir
basınç tutar. Rüzgarlar düşük basınçlı bölgelerden yüksek basınçlı
bölgelere aktığından (basınç gradyan kuvveti nedeniyle ), kıta
üzerindeki bu basınç açığı, rüzgarların okyanustan karaya sirkülasyonda
(deniz meltemi) esmesine neden olmaktadır. Rüzgârlar okyanustan
karaya doğru eserken, nemli hava karaya doğru gelir. Yaz musonlarının
bu kadar çok yağmura neden olmasının nedeni budur. Muson mevsimi
başladığı kadar aniden bitmektedir. Arazinin ısınması zaman alırken
sonbaharda o arazinin soğuması da zaman alır. Bu, muson mevsimini
durmaktan çok azalan bir yağış zamanı haline getirir.
Kışın Muson’un Kuru Evresi Yaşanır
Soğuk aylarda rüzgarlar tersine döner ve karadan okyanusa sirkülasyon halinde
eserler. Kara okyanuslara göre daha hızlı soğuduklarından, kıtalar üzerinde aşırı bir
basınç oluşmaktadır. Bu basınç kara üzerinde bulunan havanın, okyanus
üzerindekine göre daha yüksek basınca çıkmasına sebep olmaktadır. Sonuç
olarak, kara üzerindeki hava okyanusa akmaktadır. Muson yağmurlarının hem
yağışlı hem de kuru dönemleri olsa da, kuru mevsimden bahsederken bu kelime
nadiren kullanılır.
Muson’un Faydaları ve Potansiyel Riskleri
Dünyanın dört bir yanındaki milyarlarca insan, yıllık yağış miktarı muson yağmurlarına
bağımlıdır. Kuru iklimlerde musonlar, su dünyanın kuraklıktan etkilenen bölgelerine geri
getirildiği için yaşam için önemli bir ikmaldir. Ancak muson döngüsü hassas bir dengedir.
Yağmurlar geç başlarsa, çok ağırsa veya yeterince ağır değilse, insanların hayvanları,
ekinleri ve yaşamları için felaket anlamına gelebilir. Yağmurlar olması gerektiği zaman
başlamazsa, artan yağış açıklarına, zayıf topraklara ve mahsul verimini azaltan ve kıtlığa
neden olan artan kuraklık riskine yol açabilir. Diğer yandan, bu bölgelerdeki yoğun yağışlar,
kitlesel sel ve çamur kaymalarına, mahsullerin tahrip olmasına ve sellerde yüzlerce insanın
ölümüne neden olabilir.
Muson İkliminin Etkili Olduğu Yerler
Muson iklimi Güneydoğu Asya, Doğu Asya
ve Kuzey Avustralya’da etkilidir. Bu iklimin bir
kısmı tropikal, bir kısmı orta kuşakta etkilidir.
Tropikal kuşakta bulunan alanlarda sıcaklık
yıl boyunca yüksek tir. Çin ve Japonya’da
ise kuzeye gidildikçe sıcaklıklar
azalmaktadır. Hindistan, Myanmar,
Bangladeş, Tayland ve Vietnam bu iklimin
tipik özelliklerinin görüldüğü yerlerdir.
Muson ikliminin etkili
olduğu tropikal
kuşakta yıllık
sıcaklık ortalaması
25 °C – 30 °C
civarında iken bu
değer Japonya’nın
kuzeyinde 8 °C’a
kadar düşmektedir.
Grafik 1.1.2 Muson ikliminde sıcaklık ve yağış
Muson ikliminde yağış, muson
rüzgârlarının kontrolünde
gerçekleşmektedir. Bu bölgeye düşen yıllık
yağışın yaklaşık %85’i muson rüzgârlarının
denizden estiği yaz döneminde (Grafik
1.1.2) düşmektedir. Kış ayları kuraktır. Bu
iklim bölgesi yeryüzünün en fazla yağış
alan bölgelerindendir.
Fotoğraf 1.1.1 Muson ormanları
DİNLEDİĞİNİZ
İÇİN
TEŞEKKÜRLER
Hazırlayan:Yiğit Maraş
Okul Numarası:41
Sınıfı:9/E ATP Öğretmen: Şehriban Özaydın
KAYNAKÇA
3. sayfa,(Görsel
1.1.2),5. sayfa,6.
sayfa,7. sayfa,8. sayfa
10. sayfa
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1
67498711400036Xk.springer.com/article/10.1007/B
F00257708
https://www.livescience.com/56906-monsoon.html
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu
Download