UYGULAMA: Beren AŞ`nin faaliyetleri aşağıdaki gibidir.

advertisement
1. BÖLÜM
DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE
MUHASEBE
1. Bölüm
Tekdüzen Hesap Planında yer alan, dış ticaret işlemlerinde özellik arz eden
hesaplar yer almaktadır.
Bu hesapların;
Bölümlenmeleri
(Alt Hesaplar)
Nitelikleri
(Tanımları)
İşleyişleri
(Çalışma Şekli)
Değerleme İşlemleri
(Dönem Sonlarında)
Uygulamaları
(Örnekler)
Bilgilendirme başlığı altında mevzuatlarına yer verilmiştir.
1. Bölüm: DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE MUHASEBE
DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE MUHASEBE
1. Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesinin Önemi
1.1. Muhasebenin Önemi
1.2. Dış Ticaret Muhasebesi İçin Gerekli Ön Bilgiler
1.2. 1. Kambiyo, Döviz, Efektif ve Kur Kavramları
1.2.2. Dış Ticaret İşlemlerinde Kambiyo Yükümlülükleri
1.3. Dış Ticarette Hesap Planı
1.3.1. Hesap Planı Düzenleme
1.3.2. Dış Ticarette Kullanılan Hesaplar
1.3.2.1.
Kasa Hesabı ve Yabancı Para Kasası İşlemleri
10
1.3.2.2.
Yabancı Paralı Alınan Çekler
14
1.3.2.3.
Yabancı Paralı Bankalar Hesabı
17
1.3.2.4.
Yabancı Paralı Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri
1.3.2.5.
Yurt Dışı Alacaklar
22
1.3.2.6.
Yabancı Para Cinsinden Alacak Senetleri
25
1.3.2.7.
Diğer Ticari Alacaklar Hesabı
29
1.3.2.8.
Yurt Dışı Üretim ve Stok Hesapları
32
1.3.2.9.
Yurt Dışı Avans Hesabı
36
1.3.2.10.
Duran Varlık Hesapları
38
1.3.2.11.
Yabancı Paralı Verilen Avanslar Hesabı
43
1.3.2.12.
Kredi Hesapları 45
1.3.2.13.
Yurt Dışı Satıcılar Hesabı
47
1.2.2.14.
Yabancı Para Cinsinden Borç Senetleri
50
1.3.2.15.
Gelir Tablosu Hesapları
54
1.3.2.16.
Maliyet Hesapları
65
1. 3.2.17. Nazım Hesapları
69
Bu bölümde:
Yabancı para birimi ile sunulan uygulamaların kolay kavranabilmesi için virgülden sonra 2
rakam (kuruş için kullanılan bölüm) kullanılmıştır. Uluslar arası uygulamalarda virgülden sonra
5 rakam kullanılmaktadır. Örneğin:
Döviz Cinsi
Döviz Alış
Döviz Satış
AMERİKAN DOLARI
1.49200
1.49700
İNGİLİZ STERLİNİ
2.79600
2.80500
İSVİÇRE FRANGI
1.21000
1.21400
EURO
1.90450
1.91200
JAPON YENİ
1.28980
1.31290
KANADA DOLARI
1.31390
1.33720
Genel Bilgiler
Muhasebenin Temel Kavramları
Muhasebenin Tanımı: Muhasebe mal ve para ile ilgili işlemleri,
hareketleri para ile ifade edilmiş, rakamlarla belirli bir sisteme
dayanarak kaydetme, bölümleme, anlamlı bir biçimde
özetleme, rapor hazırlama ve çıkarılan sonuçları yorumlama
bilimidir.
Tekdüzen hesap planı 26 Aralık 1992’de 21.447 sayılı resmi
gazetede yayın-lanmış ve 01 Ocak 1994 tarihinden itibaren
uyulması zorunlu kılınmıştır.
İşletmede meydana gelen mali hareketler, belirli bölümlere
ayrılarak kaydedilirse işlemler kolaylaşır, karışıklık önlenmiş olur.
Aynı özelliğe sahip işlemler aynı çatı altında toplanmalıdır. Aynı
özellikteki işlemlerin kayıt edildiği çizelgeye hesap denir.
İşletmenin kullanacağı hesaplar önceden planlanarak bir liste halinde
çıkartılır. Sistemli bir şekilde gruplandırılmış hesapların oluşturulduğu listeye
hesap planı denir.
Muhasebe Fişi: Her türlü muhasebe hareketlerinin kaydedildiği çizelgedir.
Bütün muhasebe işlemleri fişlere kaydedilir. Bu kayıtlar paket programlar
tarafından yevmiye, defteri kebir, bilânço ve mizana işlenir. Temel olarak 3
çeşit muhasebe fişi bulunur.
1) Tahsil Fişi: Bu fiş kasa hesabının tek başına borçlu olduğu durumlarda
kullanılır. (Peşin satış, alacak tahsili gibi.)
2) Tediye Fişi: İşletmeden para çıkışını ifade eder. Kasa hesabının tek başına
alacaklı olduğu durumlarda kullanılır. (Peşin mal alışı, borç ödeme gibi.)
3) Mahsup Fişi: Kasa ile ilgili olmayan, hem borçlu hem alacaklı hesaplarda
kullanılır.
Bunların dışında açılış ve kapanış fişleri vardır. Bu iki fiş sadece dönem
başı ve dönem sonu itibariyle kullanılır.
Defterler: Defterler hesap dönemi itibari ile tutulur. Kayıtlar her hesap
dönemi sonunda kapatılır ve gelecek dönem tekrar açılır. Hesap dönemi
genel olarak bir takvim yılıdır. Bütün defterlerin Türkçe ve TL olarak
yazılması gereği vardır.
Tutulması zorunlu olan defterler TTK’na göre ait oldukları yıldan başlayarak
10 yıl, VUK’a göre ait oldukları yılı izleyen yıldan başlayarak 5 yıl saklamak
zorundadırlar.
Birinci sınıf tüccarlar bilânço esasına göre, ikinci sınıf tüccarlar ise işletme
hesabı esasına göre defter tutarlar. Belirli koşulları sağlayan tüccarlar sınıf
değiştirebilir. Defterlerin kullanılacakları yıldan önce gelen son ayda notere
tasdik ettirilmesi gerekir.
Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin tarih sırasına göre ve
maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı defterdir. Yevmiye defteri kayıtları
işlemleri kanıtlayan belgelerden yapılır. Belgeye dayanmayan işlem kayda
alınmaz. Yevmiye defterinde ilk kayıt açılış kaydı’dır. Yevmiye maddelerinde
yapılan yanlışlar ancak muhasebe kuralına göre düzeltilebilir.
Defteri kebir, yevmiye defterine geçirilmiş olan kayıtları buradan alarak ilgili
hesaplara dağıtılan ve düzenli olarak bu hesaplarda toplayan bir defterdir.
Envanter defteri, işe başlama tarihinde ve izleyen her hesap döneminin
sonunda işletmenin mevcutlarının, alacaklarının, borçlarının ve bilânçolarının
kaydedildiği defterdir. Ayrıca işletmeler dönem sonu envanterini de bu deftere
kayıt ederler.
Defterlerdeki yanlışlar yanlış yazılan rakam veya yazının okunacak şekilde
çizilmesi üst veya yan tarafına doğrusunun yazılması şeklinde düzeltilir.
Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri (Tek Düzen Hesap Planı)
1 Seri No'lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (26.12.1992)
I – MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI :
Muhasebenin temel kavramları şunlardır :
1. Sosyal Sorumluluk Kavramı,
2. Kişilik Kavramı,
3. İşletmenin Sürekliliği Kavramı,
4. Dönemsellik Kavramı,
5. Parayla Ölçülme Kavramı,
6. Maliyet Esası Kavramı,
7. Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı,
8. Tutarlılık Kavramı,
9. Tam Açıklama Kavramı,
10. İhtiyatlılık Kavramı,
11. Önemlilik Kavramı,
12. Özün Önceliği Kavramı.
1.1. DIŞ TİCARET MUHASEBENİN ÖNEMİ
Dış ticaret, bir ülkenin ithalat ve ihracat işlemlerinin toplamıdır. Dış ticaret ödemeler
dengesi unsurudur. Ödemeler dengesi açık vermeyen ülke, ekonomik açıdan güçlü
ülkedir. Ödemeler dengesinin açık vermemesi için ihracatın ithalattan fazla olması
gerekir.
Gelişmekte olan dünya ekonomisi içinde Türkiye’nin güçlü bir ülke olabilmesi için
daha fazla üretim yapması ve ürünlerin dış pazarlarda satılarak döviz girdisinin
sağlanması gerekir. Türkiye’de yerleşik işletmelerin, diğer ülkelerdeki işletmelerle olan
ilişkileri geliştikçe, kambiyo mevzuatı ihracat yönetmeliği ve işlemleri, uluslar arası
ticari teslim şekilleri, ödeme şekilleri önem kazanmaktadır. Dış ticaret işlemlerinde
işletmenin türüne ve özelliğine göre belgeler kullanılır. Belgelerin sistemli şekilde
kaydedilmesi gerekir.
Tek düzen hesap planına uyumlu, ithalat ihracat kayıt sürecinin gerçekleştirilmesi
için dış ticaret ile ilgili muhasebe işlemlerinin, muhasebenin temel ilke ve kavramlarına,
muhasebe standartlarına uygun yapılması gerekir. Bu da ihtisas muhasebesi içinde
yer alan "Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi" ile yapılır.
1.2. DIŞ TİCARET MUHASEBESİ İÇİN GEREKLİ ÖN BİLGİLER
Muhasebe: Mal ve para ile ilgili işlemleri, hareketleri para ile ifade edilmiş,
rakamlarla belirli bir sisteme dayanarak kaydetme, bölümleme, anlamlı bir
biçimde özetleme, rapor hazırlama ve çıkarılan sonuçları yorumlama bilimidir.
Dış ticaret muhasebesi alanında görev alacak ve muhasebe kayıtlarının
yapacak personelin ve meslek mensuplarının,
•Dış ticarette kullanılan belgelerin özelliklerini, taşınması gereken esasları,
düzenlenme yerini ve şekillerini,
•Dış ticarette kullanılan teslim şekillerini,
•Dış ticarette yer alan ödeme şekillerini,
•İthalat ve ihracat yönetmeliğini,
•Kambiyo mevzuatını,
•Tek düzen hesap planında yer alan ve dış ticaret ile ilgili özellik arz eden
hesapların işleyişini,
•İthalat ve ihracat dosyalarının kapatılma, orijinallerinin saklanma süre ve
koşullarının bilinmesi gerekir.
Dış ticaret işlemlerinde yevmiye kayıtlarının, gümrük beyannamesinin düzenlediği yani fiili
ihracatın gerçekleşmiş sayıldığı zaman işlenmesi benimsenmiştir (Gümrük Beyannamesinde
yer alan kur üzerinden).
Fiili ihracat: İhraç konusu malın Gümrük Mevzuatı hükümleri çerçevesinde muayesinin
yapılıp taşıta yüklenmesi, bir yerden veya muhtelif yerlerden bir defada veya kısım kısım
gelmekte olan dökme ve diğer eşyada yüklemenin tamamlanmasını veyahut Gümrük
Mevzuatınca fiili ihracat olarak kabul edilecek sair çıkışları ifade eder.
İhracat bedellerinin yurda getirilerek Türk Lirası’na çevrilmesi zorunluluğu Bakanlar
Kurulu’nun 7 Şubat 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararı ile kaldırılmıştır. İthalata
yönelik ticari işlemlere ilişkin yurt dışına döviz ve Türk Lirası transferi bankalar tarafından
yapılacaktır.
Katma Değer Vergisinin ihracat istisnasından faydalanmak isteyen kuruluşlar hizmet
bedelini Türkiye’ye getirerek bankalarca tahsil belgesi ile belgelendirmesi gerekir.
İhracat bedeli, yurt dışı bankalarda açtırılan hesaplarda ise 102 BANKALAR Hesabının alt
hesaplarında, henüz ithalatçıdan tahsil edilmemiş ise 120 ALICILAR hesabında alt hesap
düzeyinde (120.08 Yurt dışında bırakılan ihracat bedelleri) izlenebilir.
Yurt dışında bırakılan ihracat bakiyeleri TCMB’nin yayımlamış olduğu kur
üzerinden dönem sonlarında değerleme yapılması zorunluluğu vardır.
Yurt dışında bırakılan ihracat bedellerinin masraf oluşması durumunda gider
hesaplarına kaydedebilmek için fatura veya geçerli belgeler ile belgelenmesi gerekir.
Şayet belgeler Türkçe değil ise noter veya benzeri kurumlarca tercüme edilmelidir.
Dış Ticarette uluslararası banka masraflarının kimin tarafından karşılanacağı
ihracatçı ve ithalatçı arasındaki düzenlenen sözleşmelerde açıkça belirtilmelidir.
Oluşan giderlerde belgelenerek, dosyalara bu belgeler konulmalıdır. İthalatçı öder
ise, ihracatçıya ihracatçı öder ise ithalatçıya bu belgeler gönderilmelidir. Çünkü bu
giderler kanunen kabul edilen gider niteliği taşımaktadır. Günümüzde bu giderler
ihracatçının ihracat bedelinden kesilmektedir. Bu uygulamada ihracat bedelinin eksik
kapatılmasına neden olmaktadır. Bu giderlerden oluşan noksanlıklarda görünmeyen
gider niteliğindedir.
Uluslararası muhabir banka masrafları ihracat bedelinden
kesilir ise bu tutarı 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM
GİDERİ hesabının borcuna kaydedilir. Şayet ithalatçı öder ise
ilgili stok hesabına borç kaydedilir. Dış ticarette oluşan yurt
dışı pazarlama giderleri veya yurt dışında gördürülen
hizmetler neticesinde komisyonculara ödenen ücretleri yurt
dışındaki iş görenlerin vermesi ve hizmetten Türkiye dışında
yararlanılması halinde Katma Değer Vergisinden (KDV)
muaftır. Fakat Türkiye sınırları içinde gördürülen hizmetler de
ödenen giderler KDV’ye tabidir.
1.2.1. Kambiyo, Döviz, Efektif ve Kur Kavramları[
Kambiyo kavramı İtalyanca kökenli bir kelime olup, İtalyanca “cambeare”
kelimesinden türemiş “camio” sözcüğünden gelmektedir. Cambia ise
değiştirme, bozdurma, değer ve fiyat anlamında kullanılmaktadır. Kambiyo
Türkçe’de iki ülke parasının bir biriyle değiştirilmesi işlemidir.
Günümüzde kambiyo işlemleri denilince yabancı paralar üzerinden
düzenlenen ticari senetler, çek, bono ve poliçe gibi belgeler anlaşılmaktadır.
Döviz ve kambiyo işlemleri eş anlamda kullanılmaktadır. Türk Parasının
Kıymetini Koruma Hakkındaki karar’da döviz terimi şu şekilde tanımlanmıştır.
Döviz, efektif dâhil yabancı para ödemeyi sağlayan her nevi hesap ve
vasıtalardır.
Serbest piyasa işlemlerinin uygulandığı ülkelerde, yabancı paraların ulusal
paraya göre değeri arz ve talebe göre piyasalarda belirlenir. Dış ticaret
işlemlerinde yabancı para üzerinden alacakların tahsil edilmesi, borçların
ödenmesi ya da para ve eşdeğer kıymetlerin ülkeler arası transferi kambiyo
işlemlerini oluşturur. Çünkü bu sayılan işlemler ülke yasalarına uygun olarak
devlet kontrolünde yapılabilir.
Türk parası: Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre Türkiye'de tedavülde bulunan veya
tedavülden kaldırılmış olsa bile değiştirme süresi dolmamış olan paraları,
Türk parası ile ödemeyi sağlayan belgeler: Türk parası ile ödemede bulunmayı sağlayan
ticari ve adi senetler, kredi mektubu, kredi kartı, seyahat çekleri, havale, mektup gibi her türlü
belge ve vasıtaları,
Efektif: Banknot şeklindeki bütün yabancı ülkeler paralarını,
Döviz (kambiyo): Efektif dahil yabancı parayla ödemeyi sağlayan her nev'i hesap, belge ve
vasıtaları,
Menkul kıymetler: Sermaye ve para piyasalarında işlem gören her türlü Türk ve yabancı
menkul kıymetleri, (menkul kıymet yatırım fonu katılma belgesi bu Karar'ın uygulanmasında
menkul kıymet olarak mütalaa olunur)
Kıymetli madenler: Her tür ve şekilde altın, gümüş ve platini,
i) İşlenmemiş altın: En az 995/1000 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya
külçeler halindeki altını,
ii) İşlenmiş altın: 995/1000'den daha düşük saflıkta, gerek bir işçilik uygulanarak ziynet
veya süs eşyası haline dönüştürülmüş, gerekse içine ilave madde katılarak veya katılmaksızın
alım-satım yapılan altını,
iii) İşlenmemiş gümüş: En az % 99,9 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen bar, külçe
veya granül halindeki gümüşü,
iv) İşlenmiş gümüş: % 99.9‘dan daha düşük saflıkta, gerek işçilik uygulanarak ziynet veya
süs eşyası haline dönüştürülmüş, gerekse içine ilave madde katılarak veya katılmaksızın alım
satımı yapılan gümüşü,
v) İşlenmemiş platin: En az % 99,5 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya
külçeler halindeki platini,
vi) İşlenmiş platin: Gerek işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyası haline dönüştürülmüş,
gerekse içine ilave madde katılarak veya katılmaksızın alım satımı yapılan platini,
Kıymetli taşlar: Elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inciyi,
Kıymetli eşya: Kıymetli madenler veya kıymetli taşlardan yapılmış ya da bunları içeren
eşyaları,
Banka: Türkiye’de faaliyette bulunan mevduat bankaları ve katılım bankaları ile kalkınma
ve yatırım bankalarını,
Kur: Ulusal para değerinin yabancı paralar karşısındaki değerine denir. Alış kuru ve satış
kuru olmak üzere iki farklı değeri ifade eder. Alış kuru döviz ve efektif alışlarındaki kuru, satış
kuru ise döviz ve efektif satışlarında uygulanan kura denilir. Türkiye’de bu kurlar 3 şekilde
oluşmaktadır.
• T.C. Merkez Bankasınca ilan edilen kurlar,
• Serbest piyasada oluşan kurlar,
• Bankaların, TCMB’nin ilan ettiği döviz kurundan binde 2’yi, efektif kurda ise yüzde 1’i
geçmemek üzere belirledikleri kurladır.
Bu kurlar dış ticaret işlemleri muhasebesinde önem arz etmektedir. Çünkü Muhasebenin
temel ilkeleri arasında yer alan para ile ölçme ilkesine göre muhasebe kayıtlarında Türk Lirası
para birimi kullanılır.
Aval: Kambiyo senetlerinden oluşan borcun asıl borçlusu tarafından ödenmemesi halinde,
ödemeyi garanti altına almak için senet üzerine üçüncü bir tarafın (borçlu ve alacaklı dışında
kefil olarak) imza koymasıdır.
Banknot: Merkez Bankaları ya da yetkili kurumlar tarafından piyasaya sürülen kâğıt
paralardır.
Cari Kur: Kambiyo piyasalarında arz ve talebe göre oluşan ve her ilme gününde
fiyat cetvelleri ile ilan edilen (Reuters aracılığı ile) döviz fiyatlarına cari kur denir.
Çapraz Kur: İki ülke para biriminin birbirine çevrilebilme oranına denir.
Örneğin 1 Euro = 2,0174 TL gibi.
Ciro: Kambiyo senetlerinin (Çek, Poliçe) imzalanılarak devredilmesi işlemidir.
Ciranta: Emre yazılı senetlerin arkasını imzalayarak senet üzerindeki haklarını
üçüncü bir kişiye devreden (ciro eden) kişidir.
Deklarasyon Belgesi: Gümrüklerde beyan edilen dövizi gösteren döviz beyan
tutanağıdır.
LİBOR: (Landon Interbank Offered Rate) Londra bankalar arası faiz oranıdır.
Parite (Çapraz Kur): Ulusal para biriminin ABD doları karşısındaki değeridir.
Vesaik: Dış ticaret işlemlerinde kullanılan her türlü mali ve ticari belgelere denir.
1.2.2. Dış Ticaret İşlemlerinde Kambiyo Yükümlülükleri
Dış ticaret işlemlerinde muhasebeleştirme süreci faturanın
düzenlenmesi ile başlar. Fiili ihracatın gerçekleşmesi ile Katma
Değer Vergisinin tahakkuku geçerlilik kazanır. Fatura
düzenlendikten sonra mamulün stoklardan çıkarılması gerekir.
İhracat tutarı, fiili ihracat tarihindeki gümrük çıkış
beyannamesindeki kur dikkate alınarak hesaplanır. İhracat
tutarı Türkiye’ye getirildiğinde döviz alım belgesi (DAB) ile
belgelendirilmek zorundadır. İhracat bedelinin tahsil edildiği
tarih DAB'ın düzenlendiği tarihtir.
Peşin bedelin vadesinin başlangıç tarihi Döviz Alım Belgesi’nin
düzenlendiği tarihtir.
Banka aracılığı ile yurda getirilen ihracat bedelinin ispatı sorun
yaratmazken, ithalatçı veya onun yetkilisi tarafından nakit olarak getirilen mal
bedelinin ispatı önem taşımaktadır.
Peşin ödeme yönteminde, mal bedeli banka havalesi ile gönderilebileceği
gibi ilgili veya temsilcisi tarafından nakit olarak yanlarında getirilebilir.
İhracat bedelleri gerek döviz, gerek Türk Lirası olarak efektif şeklinde de
yurda getirilebilir. Bu şekilde yurda getirilen efektiflerin ihracat bedeli olarak
alışının yapılabilmesi için bankalarca ve gümrük idarelerince düzenlenen
döviz beyan tutanağı (DBT) aranır.
1.3. DIŞ TİCARETTE HESAP PLANI
İthalat ve ihracat yapan işletmelerde muhasebe sisteminin sağlıklı şekilde
işlemesi dış ticaret işlemlerinin planlanması ve kontrolü açısından önem arz eder.
Bu planlama ve kontrol muhasebe departmanından sağlanacak veriler ışığında
yapılacaktır. Muhasebe departmanındaki bilgiler ise doğru tutulmuş muhasebe
kayıtları ışığında hazırlanır. Bu kayıtların sağlıklı şekilde tutulabilmesi için iyi
hazırlanmış hesap planına ihtiyaç duyulur. Tekdüzen Hesap Planı muhasebe
sisteminin iskeletini oluşturur.
Hesap planları, işletmenin ihtiyaç duyacağı bilgiler doğrultusunda ve işletmenin
faaliyet alanına göre hazırlanır. Bu hazırlamadan kastedilen 26.12.1992 tarihi ve
21.447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve daha sonra çıkarılmış olan tebliğler
doğrultusunda düzenlenen Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde yardımcı
hesapların (alt hesapların) belirlenmesidir.
1.3.1. Hesap Planı Düzenleme
Hesap planı işletmenin bünyesine uygun olmalıdır. Fazla ayrıntılı hesap planı iş hacmini
artırırken, az ayrıntılı hesap planı da muhasebeden beklenen faydayı azaltır ve kontrolü
zorlaştırır. Bu nedenle hesap planı hazırlanırken işletmenin bünyesi ve muhasebeden
beklenen bilgilerin ne olduğu iyi incelenmelidir. Hesap grupları, ana hesaplar, yardımcı
hesaplar ve alt hesaplar işletmenin bünyesine göre belirlenmelidir.
Dış ticaret alanında faaliyette bulunmayı planlayan işletmeler, ilgili dönemin başında hesap
planı düzenlerken ithalat ve ihracatta kullanılan hesaplar için yardımcı hesaplar oluşturması
gerekir.
Muhasebe programlarında dönem içinde işlem görmüş hesaplara, işlemin akışını bozan
yardımcı hesaplara ilave etmek zordur. Dolayısıyla aynı dönem içinde ilerleyen aylarda ithalat
ve ihracat işlemlerinde kullanılacak hesaplar içinde hesap planı düzenlenmesi veya ait olan
hesaplar için yardımcı boş kod verilmesi, kullanıcıya rahat hareket etme imkânı verir.
Tekdüzen hesap planı 26 Aralık 1992’de 21.447 sayılı resmi gazetede yayınlanmış ve 01
Ocak 1994 tarihinden itibaren uyulması zorunlu kılınmıştır.
İşletmede meydana gelen mali hareketler, belirli bölümlere ayrılarak kaydedilirse işlemler
kolaylaşır, karışıklık önlenmiş olur. Aynı özelliğe sahip işlemler aynı çatı altında toplanmalıdır.
Aynı özellikteki işlemlerin kayıt edildiği çizelgeye hesap denir. İşletmenin kullanacağı hesaplar
önceden planlanarak bir liste halinde çıkartılır. Sistemli bir şekilde gruplandırılmış hesapların
oluşturulduğu listeye hesap planı denir.
1.3.2. Dış Ticarette Kullanılan Hesaplar
I DÖNEN VARLIKLAR
10 HAZIR DEĞERLER
On kodla başlayan hesaplar, nakit olarak işletmenin
kasalarında ve bankalarındaki hesaplarında bulunan
varlıklar ile istendiği anda değer kaybına uğramadan
paraya çevrilebilme imkânı bulunan varlıkları kapsar.
Bu kısımda şu hesaplar yer alır:
•
•
•
•
•
100
101
102
103
108
KASA HESABI
ALINAN ÇEKLER HESABI
BANKALAR HESABI
VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-)
DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI
100 KASA HESABI
100.01 Merkez Kasa
100.01.01 TL Kasası
100.01.02 Yabancı Paralar Kasası
100.01.02.01
Dolar
100.01.02.02
Euro
100.01.02.03
Sterlin
100.01.02.04
…
100.02 Şube Kasa
100.02.01 TL Kasası
100.02.02 Yabancı Paralar Kasası
100.02.02.01 Dolar
100.02.02.02 Euro
100.02.02.03 Sterlin
100.02.02.04 …
b) Tanımı: Kasa hesabı, işletmelerde bulunan milli ve yabancı
paraların TL karşılığının izlendiği hesaptır. Bu hesap işletmeye
nakit giriş ve çıkışların TL karşılıklarının izlediği hesaptır. Yabancı
paralar için başka bir hesap açılmasına Tekdüzen hesap planında
gerek duyulmamıştır. VUK’un 215. maddesine göre yabancı para
girişleri o günkü kur üzerinden TL karşılıkları hesaplanarak kayıt
edilmesi gerekmektedir.
c) İşleyişi: Aktif karakterli bir hesap olan 100 Kasa Hesabı;
tahsil edilen para tutarı (ulusal ya da yabancı) borç, herhangi bir
nedenle para çıkışlarında ise hesabın alacağına kayıt yapılır. (Aktif
karakterli hesaplardaki artış hesabın borcuna azalış ise alacağına
kaydedilir.)
Hesap daima borç kalanı verir ya da hiç kalan vermez. Yalnız
şu istisna ile yabancı paranın girişinde alış kuru, işletme
kasasından çıkış da satış kuru üzerinden kayıtlar düzenlenirse
Kasa hesabı yabancı paranın değerlemesi yapılıncaya kadar,
alacak kalanı verebilir.
Uygulama: Abant AŞ’nin kasa hareketleri (yabancı para alt hesabı)
şöyledir.
a) Abant AŞ. ortakları işletme kasasına 200.000 dolar sermaye koyarak
01/12/…. tarihin de faaliyete başlamışlardır. (1 Dolar 1.35. TL’dir.)
b) Abant AŞ. 05/12/….tarihinde günlük giderlerini karşılamak üzere
20.000 Dolar’ı döviz bürosunda 1 Dolar=1.37 TL kuru üzerinden
değişmiştir.
c) Abant AŞ. 10/12/… tarihinde Vakıf Bank’a 40.000 Dolar yatırarak
döviz tevdiat hesabı açtırmıştır. (İşlemin yapıldığı gün 1 dolar = 1.40
TL’dir.)
d) Abant AŞ. 15/12/… tarihinde üretim departmanında kullanılmak üzere
%18 KDV dahil 40,000 dolara makine satın almış bedeli peşin
ödenmiştir. (1 Dolar 1,32.- TL)
(Türkiye’ de Kambiyo Borsası bulunmadığı için kurlar VUK’ un 280.
maddesine göre Maliye Bakanlığı tarafından piyasa şartlarına göre
tespit olunur.)
İstenilen: Abant AŞ’nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
1) Ortakların 01/12/…. Tarihinde işletme kasasına sermaye getirmesi kaydı aşağıdaki gibidir.
ABANT AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01/12/ …
0101
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
100
KASA
100.01
100.01.03
100.01.03.01
Merkez Kasası
Yabancı Para kasası
Dolar
500
Borç
270.000.-
200.000.-$
270.000.-
SERMAYE
TOPLAM
Açıklama
270.000.-
270.000.-
001 no’lu tahsil fişi ile ortaklardan 01/12/…. Tarihinden 200.000 Dolar tahsil edilmesi
kaydı. (200.000*1,35=270.000 TL)
2) Abant AŞ’nin 05/12/…. tarihinde 20.000 Dolar 1,37 TL kuru üzerinde TL ile değiştirilmesi şu şekilde kaydedilir.
ABANT AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
05/12/ …
0102
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
100
100.01
100.02.02
100
100.01
100.01.03
100.01.03.01
646
646.01.01
KASA
Merkez Kasası
TL kasası
KASA
Merkez Kasası
Yabancı Para kasası
Dolar
(10.000.-$)
KAMBİYO KARLARI
Dolar satış karı
(1,37-1,35)=0,02X10.000=200.-
27.400.-
27.000.-
400.-
TOPLAM
Açıklama
Borç
01001 No’lu döviz değişim belgesi ile 20.000 Dolar satış kaydı.
27.400.-
27.400.-
27.400.–27.000 = 400.-TL
.
3) Demir AŞ’ nin 10/12/…. tarihinde Vakıf Bank’a 40.000.- Dolar yatırılması kaydı
ABANT AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/12/ …
0103
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
102
102.01
102.01.02
102.01.02.01
100
100.01
100.01.03
100.01.02.01
646
646.01
646.01.01
BANKALAR
Vakıf Bank
Döviz Tevdiat Hesabı
Vadesiz Dolar tevdiat hesabı
KASA
Merkez Kasası
Yabancı Para kasası
Dolar
40.000.-$
KAMBİYO KARLARI
Yabancı para satış karı
Dolar satış karı
(1,40-1,35)=0,05X20.000=1000
Borç
TOPLAM
Açıklama
56.000.-
54.000.-
2.000.-
56.000.-
56.000.-
Demir AŞ Vakıf Bank’ta vadesiz döviz tevdiat hesabı açtırarak kasasında bulunan 40.000.Dolar’ı yatırmıştır.
4) Demir AŞ’nin üretim departmanın da kullanmak üzere 004 nolu fatura ile makine alışına ait kayıt şu şekilde dzenlenmiştir.
ABANT AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
15/12/ …
0104
Hesap Kodu
Hesap Adı
253
253.01
191
656
656.01
656.01.01
100
100.01
100.01.02
100.01.02.01
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Borç
TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR
Makine
İND. KDV
KAMBİYO ZARARI HS.
Yabancı para satış zararı
Dolar satış zararı 1,35–1,32 = 0,03X40.000=1.200
Alacak
43.296.9.504.1.200.-
KASA HS
Merkez Kasası
Yabancı Para Kasası
Dolar
40.000.-$
54.000.-
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
0104’nolu fatura ile 40.000 Dolar’a makine satın alma kaydı.
54.000.-
54.000.-
101 ALINAN ÇEKLER
a) Bölümlemesi: 101 ALINAN ÇEKLER HS.
101.01 TL Alınan Çekler
101.02 Yabancı Paralı Alınan Çekler
101.02.01 Portföydeki Yabancı Çekler
101.02.01.01 Dolar
101.02.01.02 Euro
101.02.01.03 Diğer Yabancı Paralı Çekler
101.02.02 Tahsildeki Yabancı Paralı Çekler
101.02.01.01 Dolar
101.02.01.02 Euro
101.02.01.03 Diğer Yabancı Paralı Çekler
b) Tanımı: Yurt içindeki veya yurt dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından
işletmeye verilmiş olup henüz tahsil için bankaya verilmemiş veya bir borca
karşılık ciro edilmemiş olan çeklerin izlenmesini sağlar.
c) İşleyişi: TL üzerinden alınan çekler, üzerinde yazılı olan değerden kayıtların
borç hanesine yazılır. Portföydeki çekin tahsil edilmesi veya ciro edilmesi halinde
ise alacak tarafına yazılarak kapatılır. Yabancı paralı alınan çekler alındığında,
kayıtlara alındığı günkü TCMB efektif döviz alış kuru ile TL ye çevrilerek
ALINAN ÇEKLER HS. borç kaydedilir. Tahsil edildiğinde herhangi bir sebeple
elden çıkarıldığında işlem günkü TCMB efektif alış kuru üzerinden Alınan Çekler
Hesabına alacak kaydedilir.
3. Uygulama: Ekin AŞ’nin faaliyetleri şöyledir.
1) 01.11.2011 Tarihinde Türkiye İş Bankası’na 40.000 Euro yatırarak döviz tevdiat
hesabı açtırmış ve çek karnesi almıştır. (1 Euro = 1,70 TL )
2) Ekin AŞ. 10.11.2011 tarihinde yurt dışına 200.000 Euro tutarında emtia ihraç etmiş
ve karşılığında 10.10.2012 vadeli çek almıştır. ( 1 Euro = 1,72 TL kur üzerinden)
3) İşletme portföyündeki çeklerini 31.12.2011 tarihinde dönem sonunda) değerleme
işlemine tabi tutmuştur. (31.12.2011 tarihli Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı döviz
kuru 1 Euro=1,75 TL’dir.)
4) Ekin AŞ. 03.01.2012 tarihinde portföyünde bulundurduğu çeki tahsil için Türkiye İş
Bankası Ereğli şubesine teslim etmiştir. (1 Euro= 1,75 TL)
5) Türkiye İş Bankası tarafından 10.01.2012 tarihinde elektronik posta aracılığı ile
gönderilen dekontta tahsile verilen yabancı paralı çekin tahsil edildiği ve vadesiz
döviz tevdiat hesabına bakiyenin geçirildiği gözlenmektedir. (1 Euro = 1,73 TL)
İstenilen: Ekin AŞ’nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
Muhasebe Kayıtları
1) Ekin AŞ’nin Türkiye İş Bankasına 40.000.- Euro yatırarak vadesiz mevduat hesabı açtırması kaydı.
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/12/ …
01016
Hesap Kodu ve Hesap Adı
102 BANKALAR HESABI
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
40.000.-$
Muhasebe
Borç
Alacak
68.000
102.01.02 Yabancı Paralı Tevdiat Hs.
102.01.02.01 YP. Vadesiz Tevdiat Hs.
102.01.02.01.02 YP. Döviz Tevdiat Dolar Hs.
68.000
100 KASA
100.01 Merkez Kasası
100.0. 02 Yabancı Para kasası
100.01.02.01 Dolar
TOPLAM
Açıklama:
68.000
68.000
2) Ekin AŞ. 00100 nolu fatura ile 200.000 Euro tutarında emtia ihracatı şu şekilde kaydedilir.
EKİN AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/11/ 2005
1017
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
HESAP KODU VE ADI
Borç
101 ALINAN ÇEKLER HS
101.02 Yabancı Paralı Alınan Çekler
101.02.01 Portföyündeki Yabancı Paralı Çekler
101.02.01.02 Euro
(1,72x200.000)=344.000.601 YURT DIŞI SATIŞLAR HS
TOPLAM
Açıklama
00100 nolu Fatura ile 200.000 Euro’lu emtia satış kaydı.
Muhasebe
Alacak
344.000.-
344.000.344.000
344.000
3) İşletme portföyündeki çeki dönem sonunda TCMB’nin açıkladığı kurdan değerlemeye tabi tutulmuştur.
EKİN AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/12/ …
01018
Hesap Kodu ve Hesap Adı
101 ALINAN ÇEKLER HS.
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
200.000-€
Muhasebe
Borç
Alacak
6 000.-
101.02 Yabancı Paralı Alınan Çekler
101.02.01 Portföyündeki Yabancı Paralı Çekler
101.02.01.02 Euro
646 KAMBİYO KARLARI HS.
6 000.-
646.03 Dönem sonu değerleme karı
646.03.02 Al. çek. dön. sonu karı (1,75-1,72=0,05x100.000=3000.-)
TOPLAM
Açıklama
6 000.-
6 000.-
31.12.2011 tarihinde 1,72 liradan kayıtlı 200.000 Euro’luk yabancı paralı çeklerin
bilanço gününde değerleme kaydı. (1,75-1,72=0,03x200.000=6.000.-)
4) Ekin AŞ. 03.01.2006 tarihinde portföyünde bulundurduğu çeki T. İş Bankasına tahsile vermiştir.
EKİN AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/12/ …
01019
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Detay
Muhasebe
Borç
101 ALINAN ÇEKLER HS.
Alacak
350.000.-
101.02 Yabancı Paralı Alınan Çekler
101.02.01 Tahsildeki Yabancı Paralı Çekler
101.02.01.02 Euro
101 ALINAN ÇEKLER HS.
350.000.-
101.02 Yabancı Paralı Alınan Çekler
101.02.01 Portföyündeki Yabancı Paralı Çekler
101.02.01.02 Euro
200.000.-€
TOPLAM
Açıklama:
350.000.-
350.000.-
Portföydeki 200.000 Euro’luk çekin tahsile verilmesi.
5) Türkiye İş Bankasına tahsile verilen yabancı paralı çekin 10.01.2006 tarihinde tahsil edilerek döviz tevdiat hesabına geçirilmesi kaydı.
EKİN AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/12/ …
01020
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Detay
Alacak
102 BANKALAR
656 KAMBİYO ZARARI HS
Borç
346.000.4.000.-
656.02.02 D.T HS. Euro Hs. Kambiyo zararı
101 ALINAN ÇEKLER HS.
350.000.-
101.02 Yabancı Paralı Alınan Çekler
101.02.01 Tahsildeki Yabancı Paralı Çekler
101.02.01.02 Euro
200.000.-€
TOPLAM
Açıklama
350.000.-
350.000.-
10.01.2006 tarihinde Türkiye İş Bankasının gönderdiği dekont ile tahsile verilen yabancı paralı çekin tahsil
edilerek tevdiat hesabına aktarılması kaydı. ( 1,73–1,75= -0,02x100.000= -2.000.- TL) kambiyo zararı
102 BANKALAR
a) Bölümlemesi:
102 BANKALAR
102.01…..BANKASI
102.01.01 TL Mevduat Hs.
102.01.01.01 Vadesiz Mevduat Hs.
102.01.01.02 Vadeli Mevduat Hs.
102.01.02 Yabancı Paralı Tevdiat Hs.
102.01.02.01 YP. Vadesiz Tevdiat Hs.
102.01.02.01.01 YP. Döviz Tevdiat Euro Hs.
102.01.02.01.02 YP. Döviz Tevdiat Dolar Hs.
102.01.02.02 YP Vadeli Döviz Tevdiat Hs.
102.01.02.01.01 YP Döviz tevdiat Euro Hs.
102.01.02.01.02 YP. Döviz Tevdiat Dolar Hs
102.02 Bloke Mevduat Hs.
b) Tanımı: İşletme adına yurt içi ve yurt dışı banka ve benzeri finans kuruluşlarına
yatırılan veya çekilen vadeli ya da vadesiz her türlü para biriminin izlediği hesaptır.
Süre belirtilmeden yatırılan paralara vadesiz belli bir süreler için bankaya yatırılan
paralara da vadeli ticari mevduat hesabı denir. Vadeli, vadesiz ve ihbarlı olarak
yatırılan ve çekilen paraların tamamı ile bu paralardan elde edilen faizler bankalar
hesabında izlenir.
c) İşleyişi: Bankalara para olarak ya da hesaba aktarılan (EFT, havale gibi yollarla)
değerler hesabının borcuna, çekilen tutarlar ile üçüncü kişilerce tahsil edildiği
anlaşılan çekler ve ödeme emirleri 102 BANKALAR hesabının alacağına kaydedilir.
d) Değerlemesi: VUK’ un 280. maddesine göre yabancı paralı döviz tevdiat
hesapları dönem sonunda TCMB’nin yayımladığı kur üzerinden bilanço
günündeki değerine getirilir. Uluslar arası ticaretle ilgili aracı bankaların
masrafları 102 Bankalar hesaba alacak ilgili gider hesabına borç kaydedilir.
4.UYGULAMA: Deniz AŞ’nin faaliyetleri aşağıdaki gibidir.
1) Ortaklar 30/11/…. tarihinde 100.000 Euro’yu işletmenin bankadaki hesabına
yatırarak taahhüt ettikleri sermayeyi yerine getirmişlerdir. ( 1 Euro= 1,70 TL )
2) Deniz AŞ işletme faaliyetleri için döviz tevdiat hesabından 10.000 Euro’yu, (1
Euro=1,72 TL kuru üzerinden) TL’ye çevrilmiştir. Bakiyeyi vadesiz mevduat hesabına
virman etmiştir.
3) Deniz AŞ. Türkiye İş Bankasında 01/12/…. tarihinde vadeli döviz tevdiat hesabı
açtırmıştır. Vadesiz hesaptaki 90 000 Euro’yu vadeli hesaba virman etmiştir. (1 Euro=
1,70 TL)
4)31/12/… tarihinde T. İş Bankası Deniz AŞ’ye gönderdiği e-posta da vadeli olarak
açtırılan hesabına 50 Euro faiz tahakkuk ettiği ana para ile birlikte hesaptaki plasenin
çözüldüğü bildirilmiştir.(1 Euro =1,74 TL)
5) 31/12/…. tarihinde 1 Euro = 1,74 TL kuru üzerinden Deniz AŞ dönem sonu itibarı ile
bankalardaki döviz tevdiat hesaplarını değerleme işlemine tabi tutmuştur.
İstenilen: Deniz AŞ’nin muhasebe kayıtlarını düzenleyiniz.
1) 30/11/…. Tarihinde Deniz AŞ’nin ortakları sermaye taahhüdü olan 100.000 Euro’yu işletmenin Türkiye İş
Bankası’nda bulunan döviz tevdiat hesabına yatırması kaydı.
DENİZ AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/12/ …
01021
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Detay
Alacak
102 BANKALAR
Borç
170.000.-
102.01 T. İŞ BANKASI
102.01.02 Yabancı Paralı Tevdiat Hs.
102.01.02.01 YP. Vadesiz Tevdiat Hs.
102.01.02.01.01 YP. Döviz Tevdiat Euro Hs
100.000.-$
500 SERMAYE
170.000.TOPLAM
Açıklama
170.000.-
170.000.-
21 nolu dekontla 100.000 Euro paranın tahsil edildiğini gösteren T İş Bankası
dekontu ile yapılan kayıt. (1,70x100.000=170.000 TL)
2) Deniz AŞ’nin vadesiz döviz tevdiat hesabından 10.000.- Euro’yu; 1 Euro = 1,72 TL kuru üzerinden TL ye çevirmesi kaydı.
DENİZ AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/12/ …
01022
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
102 BANKALAR
Muhasebe
Borç
Alacak
17.200.-
102.01 İŞ BANKASI
102.01.01 TL Mevduat Hs.
102.01.01.01 Vadesiz Mevduat Hs
17.200.-
102 BANKALAR
102.01 T. İŞ BANKASI
102.01.02 Yabancı Paralı Tevdiat Hs.
102.01.02.01 YP. Vadesiz Tevdiat hs.
102.01.02.01.01 YP. Döviz Tevdiat Euro Hs
646 KAMBİYO KARLARI
200.-
646.02 Döviz Tevdiat Hesapları Kambiyo Kar
646.02.02 Euro
TOPLAM
Açıklama
17.200.-
17.200.-
Deniz AŞ 10.000 Euro’yu (1Euro=1,72 kuru üzerinden ) TL ile değiştirmiştir bakiye vadesiz
mevduat hesabına aktarılmıştır.
3) Deniz AŞ’nin 01/12… tarihinde 1 aylık vadeli döviz tevdiat hesabı açtırması ve vadesiz hesaptan vadeli
hesaba virman yaptırmasına ait kayıt.
DENİZ AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/12/ …
01023
Hesap Kodu ve Hesap Adı
102 BANKALAR
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Muhasebe
Borç
Alacak
153.000
102.01…..BANKASI
102.01.02 Yabancı Paralı Tevdiat Hs.
102.01.02.01 YP. Vadeli Tevdiat Hs.
102.01.02.01.01 YP. Döviz Tevdiat Euro
153.000.-
102 BANKALAR
102.01…..BANKASI
102.01.02 Yabancı Paralı Tevdiat Hs.
102.01.02.01 YP. Vadesiz Tevdiat Hs.
102.01.02.01.01 YP. Döviz Tevdiat Euro Hs
TOPLAM
Açıklama
153.000.-
153.000.-
Deniz AŞ. 10/12/,,, tarihinde vadesiz tevdiat hesabında bulunan 90.000 Euro
0010 nolu dekont ile 1 aylık vadeli döviz tevdiat hesabına plase etme kaydı…
4) Deniz AŞ’nin İş Bankasındaki vadeli tevdiat hesabına 50 Euro faiz işlemesine ait kayıt.
DENİZ AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/12/ …
01024
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
102 BANKALAR
Muhasebe
Borç
Alacak
87.-
102.01…..BANKASI
102.01.02 Yabancı Paralı Tevdiat Hs.
102.01.02.01 YP. Vadeli Tevdiat hs.
102.01.02.01.01 YP. Döviz Tevdiat Euro
642 FAİZ GELİRLERİ
87.-
50 €
TOPLAM
Açıklama
87.-
Vadeli döviz tevdiat hesabına 50Euro x 1,74= 87.- TL faiz tahakkuk etmesi kaydı.
87.-
5) 31/12… tarihinde 1 Euro 1,74 TL olması halinde dönem sonu değerleme işlemleri şu şekilde kaydedilir.
DENİZ AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/12/ …
01025
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
102 BANKALAR
Borç
Muhasebe
Alacak
3.600.-
102.01 İŞ BANKASI
102.01.01 YTL Mevduat Hs.
102.01.01.01 Vadeli Mevduat Hs
102.01.02.01.01 YP. Döviz Tevdiat Euro Hs
3.600.-
646 KAMBİYO KARLARI
646.03 Dön. son. değer. Karı
646.03.02 Banka. Dön. Değ. Kar.
TOPLAM
Açıklama
3.600.-
3.600.-
31/12 … tarihinde işletmenin döviz tevdiat hs. VUK gereği değerleme kaydı . (1,74-1,70=0,04x90.000)=3.600.-
103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ(-)
a) Bölümlemesi:
103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ
103.01 Verilen TL Çekler ve Ödeme Emirleri
103.02 Verilen Yabancı Paralı Çekler ve Ödeme Emirleri
b) Tanımı: İşletmenin 3. kişilere olan borcuna karşılık bankalardan çekle veya ödeme
emri ile yapacağı ödemeler bu hesapta izlenir. İşletmenin uzun vadeli çek keşide
etmesi halinde, bu keşide edilen çek bakiyelerinin 321 BORÇ SENETLERİ HS.
izlenmesi ve dönem sonunda reeskont işlemine tabi tutulmasını maliye bakanlığı
yayımladığı mukteza ile belirtmiştir.
c) İşleyişi: Verilen çekler ve ödeme emirleri hesabı pasif karakterli bir hesaptır.
Hesap alacak kalanı verir. Bu hesabın bakiyesi bilanço da banka mevcutlarını
kullanacak tutara indirir. İşletmenin üçüncü kişilere olan borçlarına karşılık çek keşide
ettiği zaman veya bankadaki hesabından ödeme emri verdiği zaman keşide edilen
çek bedeli, verilen ödeme emrinin bankadaki hesaptan tahsil edilinceye kadar bu
hesaba alacak kaydedilir. Çek ve ödeme emirlerinin bankadan tahsil edildiği
anlaşıldığında bu hesaba borç kaydedilerek kapatılır.
UYGULAMA: Beren AŞ’nin faaliyetleri aşağıdaki gibidir.
1)
Beren AŞ. 30/12/2011 tarihinde Türkiye İş Bankasına Almanya’da yerleşik bir firmadan daha önceden
gerçekleştirdiği ithalatın karşılığı olarak 100,000.- Euro ödeme talimatı vermiştir. (1 Euro=1,60 TL
üzerinden)
2) 31/12/2011 tarihinde Beren AŞ 103 VERİLEN ÇEKLER ve ÖDEME EMİRLERİ’Nİ değerleme işlemine tabi
tutmuştur. (1 Euro=1,61 TL)
3) İŞ Bankası’na verdiği ödeme emrinin Beren AŞ’nin vadesiz döviz tevdiat hesabından 100.000.- Euro’nun
alındığı e-posta ile 02.01.2012 tarihinde bildirilmiştir. (Hesaptan paranın alındığı gün kur 1 Euro=1,65 TL)
İstenen: Beren AŞ’nin ithalat ile ilgili yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
1) Beren AŞ’nin yapmış olduğu ithalat karşılığında 30/12/.. tarihinde ödeme emri vermesi kaydı.
BEREN AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/12/ …
01026
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Muhasebe
Borç
Alacak
160.000.-
320.SATICILAR
320.20 Yurt Dışı Satıcılar
320.20.01 Almanya
103 VER. ÇEK ve ÖD. EMR
103.05 Yab.Par.Çek.ve Öd. Emr.
160.000.100.000.-
TOPLAM
Açıklama
160.000.-
T. İŞ Bankası’na 1 Euro= 1,60 TL kuru üzerinden 50,000 Euro’luk bir ödeme emri kaydı. 1,60x100,000=160,000.- TL
160.000.-
2) 31/12/… tarihinde 1 Euro’nun = 1,61 TL olması halinde dönem sonu değerleme kaydı şu şekildedir.
BEREN AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/12/ …
01027
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
656 KAMBİYO ZARARLARI HS.
Borç
Muhasebe
Alacak
1.000.-
646.03 Dönem Sonu Değer. Zararı
646.03.03 Bankalar Dön Son. Değ. Zararı
103 VER. ÇEK ve ÖD. EMR
1.000.-
103.05 Yab. Par. Çek. ve Öd. Emr.
TOPLAM
Açıklama:
1.000.-
1.000.-
31/12/… tarihinde işletme 103 Verilen Çekler ve Ödeme emirlerini 1Euro = 1,61 TL üzerinden bilanço günü itibarıyla
VUK. 280. maddesi gereği değerlemesi kaydı. (1,61-1.60.-=0.01* 100.000.- = 1.000.-)
3) T.İş Bankası 100,000 Euro’luk ödeme emrini; 1 Euro=1.65 TL kuru üzerinden yine aynı bankadaki hesaptan ödenmesi
kaydı aşağıdaki şekildedir.
BEREN AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/12/ …
01028
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Borç
103 VER. ÇEK ve ÖD. EMR
103.05 Yab . Par. Çek. ve Öd. Emr.
656 KAMBİYO ZARARLARI HS.
656.02 Döviz Tevdiat Hs. Kambiyo Zararı
656.02.02 D.THS. Euro Hs. Kambiyo Zararı
102 BANKALAR
Alacak
161.000.4.000.165.000.TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
165.000.-
165.000.-
100.000 Euro ödeme emri bankadaki hesaptan 1 Euro=1,65 TL üzerinden alınmıştır.
(1.65.- 1.61 = 0.04.-* 100.000.- = 4.000.-)
12 TİCARİ ALACAKLAR
On iki kodla başlayan hesaplar işletmenin ticari faaliyetleri nedeniyle ortaya
çıkan bir yıl içinde paraya çevrilmesi öngörülen senetli ve senetsiz alacakların
izlediği hesaptır. Şayet işletmenin esas faaliyetinin bir bölümü oluşturmuyor ise
13 kodlu diğer alacaklar kayıtlarında göstermek daha doğru olur. İşletmenin
faaliyet konusuna giren ürün ve hizmet satışından oluşan senetli ve senetsiz
alacaklar izlediği hesaplar şunlardır.
120 ALICILAR
121 ALACAK SENETLERİ
122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU(-)
126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR
127 DİĞ TİC. ALACAKLAR
128 ŞÜPHELİ TİC. ALACAKLAR
129 ŞÜPHELİ TİC. ALACAKLAR KARŞILIĞI(-)
120 ALICILAR (Müşteriler)
a) Bölümlemesi
120 ALICILAR
120.01 Yurt İçi Alıcılar
120.02 İhracata Aracı Kuruluşlardan Alacaklar
120.03 Yurt Dışı Alıcılar
120.03.01 AB Ülkeleri Alıcıları
120.03.01.01 Almanya
120.03.01.01.01 A şirketi
120.03.01.01.02 B şirketi
120.03.02 ABD
120.03.02.01 x Şirketi (ABD)
120.03.02.02 y Şirketi (ABD)
120.09 Yurt Dışında Bırakılan İhracat Mal Bedelleri
b)Tanımı: 120 ALICILAR HS. işletmenin faaliyet konusunu oluşturan ürün ve
hizmet satışlarından kaynaklanan ve bir belgeye dayanmayan (çek, senet gibi)
yurt içi ve yurt dışı alacakların izlenmesi için kullanılır.
c)İşleyişi: Aktif karakterli bir hesaptır. İşletmenin esas işi ile ilgili olarak ürün
ve hizmet satışından doğan senetsiz alacak ile bunlara ilişkin olarak ödenen
alıcıya ait giderler sözleşme gereği yürütülen faizler nedeni ile 120 Alıcılar
hesabına borç kaydedilir.
NOT: İhracatın gerçekleştirildiği cari dönemin sonunda değerleme işlemi yapıldığında
şayet, olumlu kur farkı var ise 601 YURT DIŞI SATIŞLAR hesabına alacak kaydedilir.
Olumsuz kur farkları oluşması durumunda ise 612 DİĞER İNDİRİMLER HESABI’NA borç
kaydı yapılır. Dönemsellik ilkesi nedeni ile olumlu kur farkları satışlar hesabına olumsuz
kur farkları ise satış indirimleri hesabına kaydedilir.
Şayet takip eden dönemlerde yurt dışı alacağının tahsil edilmemesi durumunda bu
alacakların değerlemesinden oluşan kur farkları 646 KAMBİYO KARLARI, olumsuz kur
farkları ise 656 KAMBİYO ZARARLARI hesabına borç kaydedilir.
UYGULAMA: Eken AŞ’nin faaliyetleri aşağıdaki gibidir.
1) Eken AŞ ABD’de yerleşik bir firmaya 10/11/…. tarihinde 100.000 Dolar tutarında kredili
tekstil ihracatı gerçekleştirilmiş ve faturayı düzenlemiştir. Gümrük çıkış beyannamesinin
düzenlediği tarihteki döviz kuru (1 Dolar =1 350 TL’dir)
2) 31/12/….. Tarihinde Deren AŞ VUK’un 280. maddesine göre (bilânço gününde) 1 Dolar
= 1.300 TL kuru üzerinden senetsiz alacaklarını değerleme işlemine tabi tutmuştur.
İSTENİLEN: (1) Yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
(2) Cari dönem sonundaki değerleme kayıtlarını düzenleyiniz.
1) Eken AŞ’nin 50.000.- dolarlık kredili tekstil ihracatı aşağıdaki gibidir.
EKEN AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/11/ …
01031
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Detay
120 ALICILAR
120.03 Yurt Dışı Alıcılar
120.03.02 ABD
601 YURT DIŞI SATIŞLAR HS
Borç
Alacak
135.000.100.000.-$
135.000.TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
135.000.-
135.000.-
ABD’ye gömlek ihracatı için gümrük çıkış beyannamesinin düzenlenmesinden sonra yapılan muhasebe kaydı
100.000X 1,350= 135.000
2) 31/12… tarihinde 1 Doların 1,300 TL olması halinde dönem sonu değerleme işlemleri şu şekilde kaydedilir.
EKEN AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
31/12/ …
01032
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Detay
612 DİĞER İNDİRİMLER
Muhasebe
Borç
Alacak
5.000.-
612.09.01 İhracat kur farkı gideri
120 ALICILAR
120.03 Yurt Dışı Alıcılar
120.03.02 ABD
100.000.-$
5.000.TOPLAM
Açıklama
5.000.-
5.000.-
Yurt dışı alıcılar cari hesabının 31/12/… tarihinde dönem sonu itibari ile değerleme kaydı. (1,300 -1,350)=0,05 x
100 000 = - 5.000
BİLGİLENDİRME:
Muhasebeleştirme
süreci
faturanın
düzenlenmesi ile başlar. Fiili ihracatın gerçekleşmesi ile katma
değer vergisinin tahakkuku geçerlilik kazanır. Fatura
düzenlendikten sonra mamulün stoklardan çıkarılması gerekir.
İhracat tutarı, fiili ihracat tarihindeki gümrük çıkış
beyannamesindeki kur dikkate alınarak hesaplanır.
121 ALACAK SENETLERİ
a) Bölümlemesi
121 ALACAK SENETLETLERİ
121.01 TL Alacak Senetleri
121.01.01 Portföydeki TL Senetleri
121.01.02 Tahsildeki TL Senetleri
121.01.03 Teminattaki TL Senetleri
121.02 Yabancı Paralı Senetler
121.02.01 Portföydeki Yabancı Paralı Senetler
121.02.02 Tahsildeki Yabancı Paralı Senetler
121.02.03 Teminattaki Yabancı Paralı Senetler
121.03 İleri Vadeli Çekler
b) Tanımı: Alacak senetleri işletmenin konusunu oluşturan ürün ve hizmet satışlarından
kaynaklanan veya daha önceden kaynaklanan senetli alacakların izlediği hesaptır. Şayet ürün
vadeli çeklerin senet olarak kabul edilmesi durumunda bu çeklerde 121 Alacak Senetleri
Hesabında izlenir. İşletmenin faaliyet alanının dışında varlıkların satışı karşılığı aldığı senetler
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR hesabında takip edilir.
c) İşleyişi: Aktif karakterli bir hesaptır. Alınan senetlerin değeri bu hesaba borç kaydedilir.
Tahsil edildiğinde, üçüncü kişilere ciro edildiğinde, yeni bir senetle değiştirildiğinde, tahsildeki
belirsizlik nedeni ile 128 kodlu hesaba aktarıldığında veya değersiz alacak haline dönüşmesi
nedeni ile alacak kaydedilir. Hesabın bakiyesi işletmenin elindeki vadesi gelmemiş senetli
alacakları gösterir. 121 alacak senetleri hesabı borç bakiyesi verir. Alacak senetlerinin tahsile
ya da teminata verilmesi halinde bu hesabın alt hesapları arasında transfer yapılır.
122 ALACAK SENETLERİ REESKONT HESABI(-)
a) Bölümlemesi:
122 ALACAK SENETLERİ REES. HS.
122.01 TL Senet .Rees.
122.02 Yabancı Par. Senet.Rees.
122.02.01 Euro
122.02.02 Dolar
122.03 İleri Vade. Çek Rees.
b) Tanımı: Bilanço gününde senetli alacakların tasarruf değeri ile değerlenmesini
sağlayabilmek amacı ile alacak senetleri için ayrılan reeskont tutarlarının izlenmesinde
kullanılır. Dönem sonunda işletmenin mali tablolarından olan bilânçoda senetli alacakların o
günkü değerleri ile izlenmesini sağlamaktır. Dönemsellik ilkesine göre bir sonraki döneme ait
gelirin bu dönemde gösterilmesini önlemektedir. Alacak senetleri dönem sonunda nakite
çevrilmiyor, çevrilmiş gibi işlem yapılır.
c) İşleyişi: Henüz vadesi gelmemiş olan senetlerin değerleme gününde senet üzerinde
vadesi belirtilmiş ise bu oran, açıklanmamış ise TCMB’nin yayınladığı resmi iskonto haddi
uygulanabilir. Şayet ileri vadeli çeklerinde alacak senetleri hesabında izlenmesi durumunda
bu çeklere de reeskont işlemi uygulanır.
İşletmenin gelecek dönemlerine ait alacak senetleri var ise bu senetlere hesaplanan
reeskont tutarları bu hesaba alacak, 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ hesabına borç
kaydedilir. 657 kodlu hesapta 690 DÖNEM KARI veya ZARARI hesabına aktarılarak
kapatılır.
İzleyen dönemde 122 ALACAK SENETLERİ REESKONT HESABI 647 REESKONT
FAİZ GELİRLERİ hesabına devredilerek kapatılır. İzleyen dönemin sonunda ise 647 Kodlu
hesap 690 DÖNEM KARI veya ZARARI hesabına devredilerek kapatılır.
Uygulama: Batı AŞ’ nin faaliyetleri aşağıdaki gibidir.
1) Batı AŞ Belçika’da yerleşik bir firmaya 50.000 Euro’luk ürünü, 1 Aralık günü 31
Mart vadeli poliçe (senet) karşılığı ihraç etmiştir. Fiili ihracatın gerçekleştiği gün 1
Euro=1,70 TL’dir.
2) Dönem sonunda Batı AŞ portföyündeki senetlere iç ıskonto esasına göre
reeskont hesaplamıştır. Bilanço gününde 1 Euro= 1,75 TL, LİBOR %3 dır.
İstenilen: Batı AŞ’nin;
1) Ürün ihracında yapması gereken muhasebe kayıtlarını düzenleyiniz.
2) Değerleme kayıtlarını düzenleyiniz.
3) Dönem sonunda reeskont hesaplayarak reeskont kayıtlarını düzenleyiniz.
4) İzleyen dönemin başında reeskont hesaplanan senetlerle ilgili yapılması gereken (senetlerin nominal
değeri) kayıtları düzenleyiniz.
Çözüm:
1) Batı AŞ 1 Aralıkta 50.000 Euro’luk bir ürünü 31 Mart vadeli 1021 nolu fatura ile senet karşılığı ihraç kaydı.
Batı AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
31/03/ …
01039
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Muhasebe
Detay
Borç
121 ALACAK SENETLETLERİ
121.02 Yabancı Paralı Senetler
121.02.01 Portföydeki Yabancı Paralı Sent.
121.02.01.01 Euro
85.000.50.000.-€
601 YURT DIŞI SATIŞLAR HS
85.000.-
TOPLAM
Açıklama
Alacak
10211 nolu fatura ile Belçika’ya 1,70 TL kuru üzerinden 50 000 Euro’luk ürün ihracatı.
85.000.-
85.000.-
2) Batı AŞ’nin Alacak Senetlerini 1 Euro=1,75 TL üzerinden değerleme kaydı
Batı AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
31.12.2005
01040
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Detay
121 ALACAK SENETLETLERİ
121.02 Yabancı Paralı Senetler
121.02.01 Portföydeki Yabancı Paralı Sent.
121.02.01.01 Euro
601 YURT DIŞI SATIŞLAR HS
Borç
Muhasebe
Alacak
2.500
50.000
2.500.-
601.02 İhracat kur farkı geliri
TOPLAM
Açıklama
2.500.-
2.500.-
Reeskont kayıtları yapılmadan önce dönem sonunda (31/12/..) değerleme işlemi
yapılmıştır. (1,75-1,70)=0,05 x 50.000=2.500 TL
Bilgilendirme: VUK’ un 280. Maddesine göre senetlerde faiz oranı belirtilmiş ise reeskont
hesaplamasında belirtilen oran dikkate alınır. Şayet senette faiz oranı belli değil ise değerleme
gününde geçerli olan LİBOR (Londra Bankalar Arası Faiz Oranı) dikkate alınır.
121 ALACAK SENETLERİ’ nin iç iskonto yöntemine göre reeskot hesapları şöyledir.
VADE = 90 gün
LİBOR=%3
50.000 x 0.3 x 90
13.500.000
36.770
= 367.15 Euro 367,15 € x 1,75
= 642,5 TL
365x100+(0.3x90)
3) Hesaplanan reeskontun muhasebe kaydı ise şöyledir.
Batı AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
31.12.2005
01041
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Detay
657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ
657.01 Al.Snt.Rees.Faiz.Gideri
122 ALACAK SNT. REESKONTU
122.02 Yab.Par.Snt.Reesk.
122.02.01 Euro
Alacak
642.642.-
TOPLAM
Açıklama
Borç
Muhasebe
642.-
642.-
Alacak senetlerinin bilanço günündeki değerleri ile izlemek için reeskont hesaplanarak
kayıt yapılmıştır.
4) Batı AŞ’nin 01/10/2006 tarihinde yapması gereken muhasebe kayıtları şunlardır.
Batı AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01.10.2006
01042
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Detay
Muhasebe
Borç
122 ALACAK SNT. REESKONTU
Alacak
642.-
122.02 Yab.Par.Snt.Reesk.
122.02.01 Euro
642.-
647 REESKONT FAİZ GELİRİ
647.01 Al.Snt.Rees.Faiz.Geliri
TOPLAM
Açıklama
642.-
642.-
İzleyen yıl alacak senetleri reeskont hesabının reeskont faiz gelirleri hesabına devredilerek kapatılması kaydı.
126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI
a) Bölümlemesi:
126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR
126.01 TL ile Verilen Depozito ve Teminatlar
126.02 Yabancı Para ile Verilen Depozito ve Teminatlar
126.02.01 Euro
126.02.02 Dolar
b) Niteliği: İşletmenin üçüncü kişi ya da kuruluşlara karşı bir işin yapılmasının istenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer
işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere verilen depozito ve teminat niteliğindeki kıymetlerin takip edildiği hesaptır. 126
kodlu hesaba bir yıl içinde geri alınacağı ön görülen depozito ve teminatlar kaydedilir. Uzun süreli olarak verilenler 226
VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR hesabında takip edilir. Geri alınmak üzere verildiği için bu hesapta KDV
hesaplanmaz.
c) İşleyişi: Depozito ve teminat verildiği zaman hesaba borç, geri alındığında veya borç mahsup edildiğinde alacak
kaydedilir.
Uygulama: Yağmur AŞ’nin faaliyetleri şöyledir:
1) Yağmur AŞ İtalya Devleti’nin açmış olduğu 200 kilometrelik yol ihalesine katılabilmek için ön koşul olan 200.000 Euro’luk
teminatı şartnamede belirtilen bankaya 01/10/… tarihinde 1Euro=1,75 TL kuru üzerinden yatırmıştır.
2) Yağmur AŞ ihaleyi kaybetmiştir. İtalya Devleti bu teminatı 01/11/… tarihinde işletmenin T. İş Bankası’nda bulunan döviz
tevdiat hesabına iade ettiğini bankanın gönderdiği ekstradan anlaşılmıştır. (1 Euro =1,72 TL)
İstenilenler: Yağmur AŞ’nin;
1) Teminatı verdiği zaman,
2) Teminatın geri alındığı zaman, yapılması gereken yevmiye kaydını düzenleyiniz.
1) Yağmur AŞ’nin ihaleye katılmak için 01/10/… tarihinde şartname gereği 200.000 Euro’yu bankaya yatırdığı zaman
yapması gereken kayıt şöyledir.
YAĞMUR AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
01/10/…
01043
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Detay
Borç
126 VER. DEPOZ. ve TEMİNATLAR HS
Alacak
350.000
126.02 Yab. Par.ile Ver. Dep. ve Teminatlar
126.02.01 Euro
100 KASA HS
350.000.-
TOPLAM
Açıklama
350.000
350.000.-
İhaleye katılmak için ön koşul olan 100.000 Euro’yu bankaya yatırma kaydı.
2) Teminatın geri alındığı zaman yapılması gereken yevmiye kaydı şu şekildedir.
YAĞMUR AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
01/10/…
01044
Kaynak Program:
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Detay
Muhasebe
Yevmiye Fiş No:
Borç
344.000.
6.000.-
102 BANKALAR HS
656 KAMBİYO ZARARLARI HS
126 VER. DEPOZ. ve TEMİNATLAR
350.000.-
126.02 Yabancı Para ile Ver. Dep. ve Teminatlar
126.02.01 Euro
TOPLAM
Açıklama
Alacak
350.000.-
350.000.-
Tan AŞ’nin ihaleyi kazanamaması sonucu teminat olarak yatırdığı 200 000 Euro’nun işletmenin T İş
Bankasına geri tranfer kaydı . (1 Euro=1,72 TL)
127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HESABI
a) Bölümlemesi:
127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HS
127.01 TL Diğer Alacaklar
127.02 Yabancı Par.Diğer Alacaklar
127.02.01 Euro
127.02.01.01 Yabancı Paralı Protesto ve İade Ed. Sentler
(Euro)
127.02.01.02 Yab. Paralı Tahsili Geçmiş Senetsiz Alacaklar (Euro)
127.02.01.03 Yab. Paralı Tahsili Geç. Diğer Tic. Al.
b)Niteliği: İşletmenin ticari faaliyetleri sonucu ortaya çıkan 120, 121 ve 126 kodlu
hesapların kapsamına girmeyen alacakların izlendiği hesaplardır. Tahsili gecikmiş
alacaklar, ileri tarihli çekler, komisyonculardan alacaklar bu hesapta izlenir.
c)İşleyişi: Tanımda belirtilen alacaklar oluştuğunda bu hesaba borç kaydedilir, tahsil veya
mahsup işlemi gerçekleştiğinde hesap alacalandırılır.
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.
a) Bölümlemesi:
128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR
128.01 Şüpheli Senetsiz TL alacaklar
128.02 Şüpheli Senetli TL alacaklar
128.03 Şüpheli Yab. Par. Senetsiz Alacaklar
128.04 Şüpheli Yabancı Par. Senetli Alacaklar
b)Niteliği:Şüpheli alacaklar hesabı, ödeme süresi geçmiş, bu sebeple vadesi birkaç kez uzatılmış yazı ile birkaç kez
istenmiş veya protesto çekilmiş ya da dava veya icra safhasına sevk edilmiş senetli ve senetsiz alacakları kapsar.
c)İşleyişi: Tahsili şüpheli hale gelmiş olan alacak bu hesaba borç kaydedilerek normal alacaklardan (120,121,126
veya127 den) çıkartılır. Alacağın tahsil edilemeyeceğinin kesinleşmesi veya tahsil edilmesi durumunda bu hesaba alacak
kaydedilir.
12. Uygulama: Tan Dış Ticaret AŞ’nin faaliyetleri aşağıdaki gibidir.
1) Belçika’da yerleşik bir firmaya senet karşılığı (poliçe ile) 100.000 Euro tutarında 01/11/2005 vadeli beyaz eşya
ihracatını 01/10/2005 tarihinde fiili olarak gerçekleştirmiştir. (1 Euro = 1,68 TL)
2) Tan Dış Ticaret AŞ’nin 01/11/2005 vadeli senetli alacağı, borçlusu tarafından ödenmemiştir. Bunun üzerine idari
takibe başlamış ve borçluya protesto çekilmesine rağmen tahsil edilememiştir. (1 Euro=1.68 TL)
3) Bahsi geçen 100.000 Euro’luk senet protesto çekilmesine rağmen ödenmemiştir. Senet kanuni takip için 15/11/2005
tarihinde avukata teslim edilmiştir. (1 Euro= 1,70.- TL)
4) 16.11.2005 tarihinde senet için icra takibi başlatılmıştır. (1 Euro=1,70 TL)
5) Tan AŞ 31/12/2005 tarihinde (Dönem sonunda)[1] dava safhasında olan henüz tahsil edilmemiş alacakları için
karşılık ayırmaya karar vermiştir. (1 Euro=1,70 TL)
6) Tan Dış Tic. AŞ karşılık ayırdığı 100.000 Euro’luk alacağını 10/01/2006 tarihinde 1 Euro = 1,75 TL kuru üzerinden
tahsil etmiştir.
İstenen: Tan Dış Ticaret AŞ’nin muhasebe kayıtlarını düzenleyiniz.
1. Tan Dış Ticaret AŞ Belçika’ya 100.000 Euro’luk beyaz eşya ihracatı kaydı aşağıdaki gibidir.
TAN AŞ
Fiş Tarihi
Fiş Sıra No
Mahsup Fişi
1.10.2005
01046
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Detay
Muhasebe
Borç
121 ALACAK SENETLETLERİ HS
Alacak
168.000.
121.02 Yabancı Paralı Senetler
121.02.01 Portföydeki Yabancı Paralı Senetler
121.02.01.01 Euro
200.000.-
601 YURT DIŞI SATIŞLAR HS
168.000.
TOPLAM
Açıklama
168.000.
168.000.
0101 nolu fatura ile senetli beyaz eşya ihracatı kaydı. (1,68 x 200.000 = 336.000.- TL)
2. TAN AŞ’nin 100.000 Euro’luk senedi vadesinde tahsil edememiş bunun üzerine idari takibe geçmiştir.
Tan AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01.11.2005
01047
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Muhasebe
Yevmiye Fiş No:
Detay
Borç
127 DİĞER TİC. ALACAKLAR HS
Alacak
168.000.
127.02 Tahsili Gecikmiş Alacak Senetleri
127.02.01 İdari Takipteki Alacak Senetleri
121 ALACAK SENETLETLERİ HS
168.000.
121.02 Yabancı Paralı Senetler
121.02.01 Portföydeki Yabancı paralı Senetler
121.02.01.01 Euro
TOPLAM
Açıklama
168.000.
Portföydeki senedin vadesinde ödenmemesi üzerine diğer ticari alacaklara devredilmiştir.
168.000.
3. Protesto çekilmesine rağmen senedin ödenmemesi üzerine alacak senedi
edilmesi kaydı.
TAN AŞ
kanuni takip için avukata teslim
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
31.12.2005
01048
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
127 DİĞER TİC. ALACAKLAR
Muhasebe
Borç
Alacak
170.000
127.02 Tahsili Gecikmiş Alacak Senetleri
127.02.02 Kanuni Takipteki Alacak Senetleri
168.000.-
127 DİĞER TİC. ALACAKLAR
127.02 Tahsili Gecikmiş Alacak Senetleri
127.02.01 İdari Takipteki Al. Snt.
2.000.-
601 YURT DIŞI SATIŞLAR
TOPLAM
Açıklama
170.000
170.000
Protesto çekilmesine rağmen tahsil edilemeyen alacak senedi kanuni takip için avukata
teslim edilmiştir.
4. Tan AŞ’nin vekili 16/11/2005 tarihinde senet için icra takibine başladığı bildirilmiştir. (1 Euro=1,70 TL)
TAN AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
16.11.2005
01049
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Muhasebe
Borç
128 ŞÜPHELİ TİC.ALACAKLAR HS
Alacak
170.000
128.04 Şüpheli Yab. Paralı Senetli Alacaklar
127 DİĞER TİC. ALACAKLAR HS
170.000
127.02 Tahsili Gecikmiş Alacak Senetleri
127.02.01 Kanuni Takipteki Al.Snt.
TOPLAM
Açıklama
170.000
170.000
Alacak bundan sonra şüpheli ticari alacaklar hesabında izlenecektir. (1.70x100.000=170.000)
Tan AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
31.12.2005
01050
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Muhasebe
Yevmiye Fiş No:
Detay
Borç
654 KARŞILIK GİDERLERİ HS
Alacak
170.000
170.000
129 ŞÜPHELİ TİC. ALACAKLAR KARŞLIĞI
129.04 Şüpheli Yab. Par. Alacalar Karşılığı
TOPLAM
Açıklama
170.000
170.000
İşletme, 1 Euro = 1,70 TL kuru üzerinde icra safhasındaki alacakları için karşılık ayırmıştır.
6. Tan Dış Tic. AŞ’nin karşılık ayırdığı şüpheli ticari alacakları 10/01/2006 tarihinde 1 Euro = 1,75 TL kuru üzerinden
tahsil edilmiştir.
Tan AŞ
Fiş Tarihi
Fiş Sıra No
Mahsup Fişi
10.01.2006
01051
Hesap Kodu ve Hesap Adı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Muhasebe
Borç
Alacak
175.000.170.000.-
100 KASA HS
129 ŞÜPHELİ TİC ALACAKLAR KARŞL. HS
129.04 Şüpheli Yabancı Para Alacalar Karşılığı
644 KONUSU KALMAYAN KARŞ. HS.
128 ŞÜPHELİ TİC.ALACAKLAR HS
646 KAMBİYO KARLARI HS
170.000.170.000.5.000.TOPLAM
Açıklama
345.000.-
345.000.-
Tahsil edilmesi ya da tahsil edilebilmesinin imkânsızlaşması halinde 129 borçlandırılır, 128 alacalandırılarak karşılıklı kapatılır.
Şayet tahsil edilirse bu tutar ilgili hesaba borç 644 konusu kalmayan karşılıklar hesabına da alacak kaydedilir. 644 de
dönem sonunda 690’a devredilerek kapatılır.
15 STOKLAR
150 İLK MADDE VE MALZEME
151 YARI MAMULLER VE ÜRETİM
152 MAMULLER
153 TİCARİ MALLAR
157 DİĞER STOKLAR
158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI(-)
159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI
b) Nitelikleri:
150 İLK MADDE VE MALZEME: Üretimde ya da başka faaliyetlerde kullanılmak üzere satın alınan
hammadde, yardımcı madde, işletme gereçleri, ambalaj malzemeleri ve diğer malzemelerin izlendiği
hesaptır.
151 YARI MAMULLER ÜRETİM: Henüz mamul haline gelmemiş fakat giderlerden belli oranlarda pay
almış üretim safhasındaki mamullerin izlediği stok hesabıdır.
152 MAMULLER: üretim işlevi sonucunda tamamlanan ve satışa hazır hale gelen mamullerin izlendiği
hesaptır.
153 TİCARİ MALLAR: İşletmenin üzerinde herhangi bir değişikliğe tabi tutmadan satmak amacı ile
aldığı ticari malların izlediği stok hesabıdır.
c) İşleyişi: Bu hesaplar; (150, 151, 152, 153 ve 157) aktif karakterli hesaplar oldukları için satın
alındıkları ya da üretildikleri maliyet bedelleri ile bu hesapların borcuna, üretime verildiğinde, satıldığında,
tüketildiğinde, devredildiğinde veya herhangi bir nedenle ambardan çekildiğinde ise alacağına kayıt
yapılarak kapatılır.
Uygulama
1) Kaya Metal AŞ imalatta kullanmak amacı ile Fransa’daki bir işletmeden vana ithal etmeye karar vermiştir. Mal mukabili olarak 50.000.- Euro’luk
vananın ithali konusunda anlaşmaya varılarak sözleşme imzalanmıştır. Delta Metal 01 Eylül 2006 tarihinde 100.000.- Euro tutarındaki malzemeleri
gümrükten çekmiştir. Gümrük beyannamesi düzenlendiği tarihte 1 Euro = 1.720.- TL’dir.
2) Kaya Metal vadesiz tevdiat hesabının bulunduğu Türkiye İş Bankası’na başvurarak ihracatçı firmaya mal mukabili ithalat bedeli olan 50.000.Euro’nun gönderilmesini istemiştir. Banka 50.000.- Euro’luk ithalat bedelini ve 500.- Euro’luk işlem vergisini Delta Metal AŞ’nin vadesiz tevdiat
hesabından (1 Euro = 1.750.- TL kuru üzerinden) 10 Eylül 2006 tarihinde almıştır.
İstenilen: Kaya Metal’in muhasebe kayıtlarını düzenleyiniz
1. Kaya Metal’in 50.000.- Euro tutarındaki vanaları gümrükten teslim aldığı tarihteki kur 1 Euro=1.72 TL’dir.
Kaya METAL AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01/09/2006
01065
Kaynak Program
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
150
İLK MADDE-MALZEME
Muhasebe
Borç
Alacak
86.000.-
İlk Madde Stokları
İthal edilen İMM
150.03
150.03.02
86.000.-
SATICILAR HS
320
Yurt Dışı Satışlar
320.01
TOPLAM
86.000.-
86.000.-
2.Kaya Metal’in Türkiye İş Bankası’ndaki tevdiat hesabından 50.000.- Euro’luk mal mukabili ithalat bedeli ve 500.- Euro’luk işlem vergisi 1 Euro =
1.750.-TL kuru üzerinden alınması kaydı.
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/09/2006
01066
Hesap Kodu
320
320.01
150
102
Kaynak Program:
Muhasebe
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
Borç
SATICILAR HS
Yurt Dışı Satıcılar
İLK MADDE-MALZEME HS.
İşlem Vergisi
1.750.Kambiyo Zararı 3.000.BANKALAR
Alacak
86.000.2.375.88.375.-
TOPLAM
88.375.-
88.375.-
159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HESABI
a) Bölümlenmesi
159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI
159.01 Verilen Yurt İçi Sipariş Avansları
159.02 Verilen Yurt Dışı Sipariş Avansları
159.02.01 AB Ülkeleri
159.02.01.01 X Şirketi
159.02.01.01 Y Şirketi
159.02.02 ABD Ülkeleri
159.03 Açılan Akreditifler
159.03.01 Akreditif Karşılıkları Dosya No: 1
159.03.01.01 Akreditif Karşılıkları
159.03.01.02 Akreditif Giderleri
159.03.01.02.01 Nakliye Gideri
159.03.01.02.02 Sigorta Gideri
159.03.01.02.03 Gümrük Gideri
159.03.01.02.04 Banka Gideri
159.03.01.02.05 Vergi ve Harçlar
159.03.01.02.06 Antrepo Giderleri
159.03.01.02.07 Antrepo Gideri
159.03.01.02.08 Kredi Giderleri
159.04 Kur Farkları Gideri
b) Niteliği: İşletmenin yurt içinden yada yurt dışından satın almak üzere siparişe bağlanan 15 kodlu stok grubunda yer alan
hesaplarla ilgili olarak yapılan avans (ön ödeme) niteliğindeki ödemelerinin izlendiği hesaptır. Ürün işletmenin stoklarına dahil
edilmeden önce bedelinin bir kısmının veya tamamının ödenmesi halinde bu hesapta izlenir.
c) İşleyişi: 159 Kodlu hesabın borcuna ürünün ithaline ilişkin, ürün bedeli kredi faizleri, navlun, sigorta, banka masrafları,
fonlar, komisyonlar, gümrük vergisi, ardiye masrafları, yükleme boşaltma giderleri ve gümrük komisyon ücretleri
kaydedilecektir. Bu hesabın bakiyesi henüz fiili ithalatı gerçekleşmemiş partiler için yapılmış giderleri gösterir. İthalat
tamamlandıktan sonra bu hesabın kalanı ithal edilen ürünün cinsine göre Hammadde, Yardımcı Malzeme veya Ticari Mallar
hesabına devredilir.
16. Uygulama: Hilal AŞ üretimde kullanmak üzere Almanya’da yerleşik bir firmadan kredili 100.000.- Euro tutarında ambalaj malzemesi
ithal etmeye karar vermiştir. Bu ithalat sürecinde aşağıdaki giderler oluşmuştur. (Kur, 1 Euro = 1.75.- TL)
Nakliye masrafı
Nakliye KDV’si
Sigorta gideri
Gümrük masrafı
Banka masrafı
Vergi, resim ve harçlar
: 1.000.- TL (%18 KDV hariç)
: 180.- TL
: 500.- TL
: 118.- TL (% 18 KDV dahil)
: 100.- TL (Bankadaki hesaptan ödenmiştir.)
: 150.- TL (Peşin ödenmiştir.)
İstenilenler:
1) Hilal AŞ’nin ithalat kaydını düzenleyiniz.
2) Ödenen avansların, 150 İlk Madde ve Malzeme hesabına devir kayıtlarını düzenleyiniz.
1) Hilal AŞ’nin ambalaj malzemesi ithalat kaydı şu şekildedir.
Hilal AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
15/09/2006
01067
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Hesap Kodu
Detay
VERİLEN SİPARİŞ AVNS.
159
159.02
159.02.01
159.02.01.01
159.02.01.02
159.02.01.03
159.02.01.04
159.02.01.05
159.02.01.06
191
191.01.05
191.01.06
100
102
320
320.02
320.02.01
320.02.20
320.02.21
320.02.22
Açıklama
İthalat giderleri
.... nolu ithalat(akreditif) dosyası
Mal bedeli
Nakliye gideri
Gümrük giderleri
Sigorta gideri
Vergi, resim ve harç
Banka masrafı
İNDİRİLECEK KDV
İthalat nakliye KDV’si
Gümrük gider KDV’si
KASA HS
BANKALAR HS
SATICILAR HS
Muhasebe
Borç
Alacak
176.850
175.000
1.000
100
500
150
100
180
18
175.000
500
1.180
118
198
TOPLAM
177.048
150
100
176.798
Yurt Dışı Satıcılar
X Şirketi Almanya
Axa-Oyak
Ulu Taşımacılık
Gül Müşavirlik
Ambalaj malzemesi ithalatı. (1 Euro = 1.75- TL kuru üzerinden)
177.048
2) Hilal AŞ 01.10.2006 tarihinde ambalaj malzemelerini gümrükten çekerek işletmenin stoklarına dahil edilmiştir.
Hilal AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01/10/2006
01068
Hesap Adı
Hesap Kodu
150
150.02
159
159.02
159.02.01
159.02.01.01
159.02.01.02
159.02.01.03
159.02.01.04
159.02.01.05
159.02.01.06
İLKMADDE VE MALZEME
Ambalaj malzemeleri stokları
VERİLEN SİPARİŞ AVANS.
İthalat giderleri
... Nolu ithalat dosyası
Mal bedeli
Nakliye gideri
Gümrük giderleri
Sigorta gideri
Vergi, Resim ve Harç
Banka masrafı
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Borç
Alacak
176.850
176.850
175.000
1.000
100
500
150
100
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
176.850
176.850
Ambalaj malzemesinin stoklara dahil edilmesi ile bu ithalat dosyası kapatılarak İlk Madde – Malzeme hesabına devredilir.
25 MADDİ DURAN VARLIKLAR
İş yaşantısında işletmeler faaliyet alanları, büyüklükleri, kullandıkları teknoloji gibi unsurlara göre değişen türde
maddi duran varlıklardan faydalanırlar.
a) Bölümlemesi: Tek düzen hesap planında maddi duran varlıklar için açılan büyük defter hesapları şunlardır;
250 ARSA VE ARAZİLER
251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ
252 BİNALAR
253 TESİS, MAKİNA VE CİHAZLAR
254 TAŞITLAR
255 DEMİRBAŞLAR
256 DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (-)
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR
259 VERİLEN AVANSLAR
b) Niteliği: İşletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki
varlık kalemlerinin ve bunlarla ilgili birikmiş amortismanların izlendiği hesap grubudur. Maddi duran varlığın işletmede
kullanılabilir, duruma getirilinceye kadar yapılan her türlü giderler maliyete eklenir.
c) İşleyişi: Duran varlıklara yapılan harcamalar 259 VERİLEN AVANSLAR Hesabının borcuna kaydedilir. İthalat
tamamlandıktan sonra bu hesabın bakiyesi ilgili duran varlık hesabına devredilir. Maddi duran varlık hesapları (257
BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR hariç), bilançonun aktifinde, yer aldığı için elde edinildiğinde elde edilme maliyeti üzerinden bu
hesaba borç; herhangi bir nedenle işletme mülkiyetinden çıkması durumunda bu hesaba alacak kaydedilir.
d) Değerlemesi: VUK’a göre maddi duran varlıklar ne şekilde elde edilirse edilsinler maliyet bedelleri ile aktifleştirilirler.
Yine VUK’ un 269 ve 273. maddesine göre tüm maddi duran varlıklar, dönem sonunda maliyet bedeli ile değerlenirler.
Uygulama: Delta Kolektif Şirketi, Fransa’da yerleşik Oxxo firması ile 10.10.2006 tarihinde 150.000.- Euro’ya paketleme
makinesi ithalatı için vadeli ithalat anlaşması düzenlenmiştir. Makinenin Delta AŞ’ye getirilmesine kadar oluşan giderler
aşağıda verilmiştir. (1 Euro=1.720.- TL)
1.Fiili ithalat 15.10.2006 tarihinde 010011 numaralı Gümrük Beyannamesi düzenlenerek gerçekleştirilmiştir. İthalat sürecinde
aşağıdaki giderler oluşmuştur.
Yurt dışı nakliye gideri (1.000.-Euro)*(1 Euro=1.730.- TL)
1.730. TL
Ardiye ücreti
75. TL
100.TL
Yurt içi nakliye gideri
400.TL
Yükleme boşaltma ücreti
Sigorta gideri
250.TL
TSE onay ücreti
Gümrük vergisi
Damga vergisi (Peşin ödeme yapılmıştır.)
1.000.TL
5.TL
Banka transfer bedeli (Vadesiz mevduat hesabından alınmıştır.)
50.TL
İthalat Nakliye KDV’si
72.TL
Montaj ücreti
Gümrük müşavir hizmet bedeli
25.TL
100.TL
20.TL
2. Ambalaj makinesinin bedeli olan 150.000.- Euro 25.10.2006 tarihinde T. Vakıflar Bankası’ndaki vadesiz döviz tevdiat
hesabından Oxxo firmasının banka hesabına transfer edilmiştir. (1 Euro = 1.750.- TL kuru üzerinden)
3. T. Vakıflar Bankası paranın transferi için 100.- TL hizmet bedeli işletmenin yine aynı bankadaki vadesiz mevduat
hesabından 25.10.2006 tarihinde alındığını dekont ile bildirilmiştir.
4. Delta Kolektif Şirketi 27.10.2006 tarihinde 010011 nolu ithalat dosyasını kapatarak 253 Tesis Makine ve Cihazlar hesabına
aktarmıştır.
İstenilenler:
1) İthalat maliyet tablosunu oluşturunuz.
2) Giderleri 259 VERİLEN AVANSLARI hesabına kaydediniz.
3)İthal edilen paketleme makinesinin bedeli T. Vakıflar Bankasından Oxxo firmasına transfer edilmesi kaydını
düzenleyiniz.
4) Ürünün bedeli ve 100.- TL’lik transfer masrafını işletmenin Vakıflar Bankasındaki vadesiz mevduat hesabından
ödenmesi kaydını düzenleyiniz.
5) Delta AŞ’nin Fransa’da yerleşik Oxxo firmasından makinenin nakliyesini gerçekleştirerek stoklara alınmasından
sonra 259 kodlu hesabı 253 kodlu hesaba devir kaydını düzenleyiniz.
İthalat Maliyet Tablosu Sonuç Bilgileri
1) İthalat 150.000.- Euro’luk 1 adet paketleme makinesi için gerçekleştirilmiştir.
2) İthalat maliyeti 150.000.- Euro olan paketleme makinesi, ithalatın tamamlanmasından sonra 152.157.- Euro’ya ulaşmıştır. Bu 2,157.- Euro’luk fark
ithalat maliyet tablosu ile tespit edilmiştir.
3) İthalat maliyet tablosundan edinilen bilgiler ışığında maliyet analizi yapılır.
İstenilen 2: İthalat işleminde oluşan giderler maliyet tablosu düzenlendikten sonra şu şekilde muhasebeleştirilir.
DELTA AŞ
MAHSUP FİŞİ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/10/ 2006
0115
Kaynak Program:
Fiş Yevmiye No:
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
259
VERİLEN AVANSLAR
259.02
259.02.02
259.02.02.01
259.02.02.02
259.02.02.03
259.02.02.04
259.02.02.05
259.02.02.06
259.02.02.07
259.02.02.08
259.02.02.09
259.02.02.10
191
191.02.02.02
100
102
102.02.02
320
320.02.02.01
320.02.02.02
320.02.02.03
320.02.02.04
320.02.02.05
320.02.02.06
320.02.02.07
İthalat giderleri
…. Nolu ithalat dosyası
Makine bedeli
Nakliye gideri
Sigorta gideri
Gümrük vergisi
Damga vergisi
Antrepo giderleri
ardiye 75+ yükleme-boşaltma 100
TSE Onay ücreti
Montaj giderleri
Gümrük Müşavir ücreti
Banka masrafları
Muhasebe
Borç
261.755
258.000.
2.130.250.1.000.5.175.25.100.20.50.-
İNDİRİLECEK KDV
72.-
İthalat nakliye KDV’si
KASA HS
BANKALAR HS
5.50.-
Havale ücreti
SATICILAR HS
Oxxo-Fransa
Nakliye şirketi
Garanti sigorta
Gümrük müşaviri
TSE
Ardiye, yükleme ve boşaltma
Montaj firması
261.772.-
258.000.
2.202.250.1.020.25.175.100.-
TOPLAM
Açıklama
Alacak
Fransa’da yerleşik Oxxo firmasından boya makinesi ithalatı kaydı.
(1 Euro= 1.720.- TL kuru üzerinden)
261.827
261.827.-
İstenilen 3: Delta AŞ ithal ettiği paketleme makinesinin bedeli olan 150.000.- Euro’yu 25.10.2006 tarihinde (1 Euro = 1.750.- TL kuru
üzerinden) T.Vakıflar Bankası döviz tevdiat hesabından transfer edilmesinden sonra şu şekilde muhasebeleştiririz.
DELTA AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
25/10/ 2006
0116
Hesap Adı
Hesap Kodu
259
259.04
320
102
102.02.03
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Detay
Borç
VERİLEN AVANSLAR HS
Alacak
4.500.-
Kur farkı gideri
(1.720–1750)= 0.30x150.000=4.500
SATICILAR HS
BANKALAR HS
258.000.262.500.
T. Vakıflar Bankası döviz tevdiat hs.
TOPLAM
Açıklama
262.500.
262.500.
İthal edilen paketleme makinesinin bedeli T. Vakıflar bankasından Oxxo firmasının bankasına
transfer edilmiştir.
İstenilen 4: İhracat bedelinin ödenmesi ile ilgili olarak bankanın transfer ücreti kayıtları aşağıdaki gibidir.
DELTA AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
25/10/ 2006
0117
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
259
VERİLEN AVANSLAR HS
259.02.02.10
Banka masrafları
102
BANKALAR HS
102.02.02
T. Vakıflar Bankası vadesiz mevduat hs.
Muhasebe
Borç
100.100.TOPLAM
Açıklama
Alacak
100.-
100.-
Fon transfer masrafı 0101 nolu dekontla T. Vakıflar Bankasının vadesiz mevduat hesabından
alınmıştır.
İstenilen 5: Paketleme makinesi için verilen avansların 253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabına devredilmesi kaydı.
DELTA AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
27/10/ 2006
0118
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
253
TESİS MAK. VE CİHAZ.
253.01.01.08
Paketleme makinesi
259
VERİLEN AVANSLAR
259.02
259.04
259.02.01.10
İthalat giderleri
Kur farkı gideri
Banka masrafı
266.375
266.375.
261.755
4.520
100
TOPLAM
Açıklama
Borç
266.375
266.375
Delta AŞ’nin paketleme makinesinin ithalatını gerçekleştirdikten sonra 259 kodlu
hesabın bakiyesini 253 kodlu hesaba devir kaydı.
259 VERİLEN AVANSLAR HESABI
a) Niteliği: Yurt dışından veya yurt içinden satın alınmak üzere sipariş edilen maddi duran
varlıklarla ilgili olarak yapılan ödemelerin izlendiği hesaptır. Satıcı adına açtırılan akreditif karşılıkları
da 259 kodlu hesapta izlenir. Başka bir ifade ile; amortismana tabi iktisadi kıymet ithalatında
gerçekleşen giderler ve ürünün yada hizmetin bedeli 259 kodlu hesapta toplanır. İthalat ya da yatırım
tamamlandığında 259 kodlu hesapta biriken avans toplamı ilgili duran varlık hesabına aktarılır.
b) İşleyişi: Duran varlık edinilmesi ile ilgili verilen avanslar ya da açtırılan akreditifler bu hesaba
borç; siparişe konu olan ürünün veya hizmetin teslim alınmasında ise bu hesaba alacak kaydedilir.
III. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
30 MALİ BORÇLAR
32 TİCARİ BORÇLAR
33 DİĞER BORÇLAR
34 ALINAN AVANSLAR
35 YILLARA YAYGIN İNŞAATI VE ONARIM MALİYETLERİ
36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI
38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI
39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
20. Uygulama: Tanem AŞ’nin Fransa’da yerleşik XZ firmasından robot ithalatına ilişkin faaliyetleri
şöyledir;
01.05.2011 tarihinde kabul kredili akreditif ithalatı konusunda anlaşma imzalamıştır.
Tanem AŞ 02.05.2011’da Vakıf Bank’tan kabul kredili akreditif talebinde bulunmuştur.
10.05.2011 tarihinde XZ firması deniz yolu ile gümrükten robotları sevk etmiştir.
Vakıf Bank’a XZ firmasının gönderdiği 50.000.- Euro tutarındaki (01.11.2011 vadeli) poliçeyi
Tanem AŞ. 20.05.2011 tarihinde imzalayarak teslim etmiştir. (1 Euro= 1.70 TL)
Vakıf Bank akreditif masrafı olarak 20.05.2011 tarihinde 500 TL işlem vergisini Tanem
AŞ’nin vadesiz mevduat hesabından almıştır.
Tanem AŞ ithal edilecek robotlar için 22.05.2011 tarihinde % 1,2 oranında ithalat harcı
yatırmıştır. (1 Euro = 1.70 TL kuru üzerinden)
Tanem AŞ robotların gümrükten teslim alınması ve işletmeye teslimi için çağ gümrük
müşavirlik şirketi ile anlaşmıştır. Müşavirlik şirketi robotların gümrük işlemlerini 24/05/2011
tarihinde tamamlamış ve işletmeye robotları nakletmiştir. Bu hizmeti karşılığı 1.000.- TL
ödenmiştir.
İthal konusu robotlar 24.05.2011 tarihinde işletmenin ambarlarında teslim alındıktan sonra
avans hesapları kapatılarak duran varlıklar hesabına kaydedilmiştir.
İstenilen: Tanem AŞ’nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
Çözüm 4:
TANEM AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Hesap Kodu
Mahsup Fişi
20/05/ 2006
0116
Kaynak Program
Yevmiye Fiş No
Hesap Adı
VERİLEN AVANSLAR HS
259
259.02
259.02.01
259.02.01.01
321
321.02
321.02.01
TOPLAM
Açıklama
Borç
Muhasebe
Alacak
85.000-
Verilen yurtdışı sipariş avansları
Fransa
011 Dosya numaralı
50.000 Euro
BORÇ SENETLERİ HS
85.000-
Yabancı paralı borç senetleri
Euro
85.000-
85.000.-
Fransa’da yerleşik XZ firmasına 01.11.2006 tarihli robotlar için imzalanan 50.000- Euro’luk poliçe
kaydı. (1 Euro= 1.70 TL kuru üzerinden)
Çözüm 5: Vakıf Banka akreditif hizmeti karşılığı ödenen 500 TL’lik kambiyo işlem vergisi.
TANEM AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
22/05/ 2006
0116
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
259
102
102.01
102.01.01
Borç
VERİLEN AVANSLAR HS
BANKALAR HS
500.500.-
Vakıf bank
Vadesiz mevduat hesabı
TOPLAM
Açıklama
500.-
500.-
Bankaya ödenen hizmet bedeli kaydı.
Çözüm 6: 50.000 Euro’luk robotların ithalatı için ödenen %1,2 oranında ithalat harcı kaydı.
TANEM AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
22/05/ 2005
0117
Hesap Adı
Hesap Kodu
259
100
Kaynak Program
Yevmiye Fiş No
Detay
Borç
VERİLEN AVANSLAR HS
KASA HESABI HS
Alacak
1.020.1.020.TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
1.020.-
1.020.-
50.000 * %1.2 = 600 Euro * 1.70= 1.020 TL İthalat harcı ödenmesi kaydı.
Çözüm 7: Çağ gümrük müşavirliğine ödenen 1.000- TL’nin muhasebe kaydı aşağıdaki gibidir.
EYLÜL AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Hesap Kodu
259
100
Mahsup Fişi
24/05/ 2006
0117
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
VERİLEN AVANSLAR HS
KASA HESABI HS
Borç
Alacak
1.000.1.000.-
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
Çağ gümrük müşavirliğine 1.000.- TL’nin ödenmesi.
1.000.-
1.000.-
Çözüm 8: Duran varlıkların işletme stoklarına girmesinden sonra 259 kodlu hesabın bakiyesinin ilgili duran varlık hesabına devir kaydı şu şekildedir.
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
24/04/ 2006
0118
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
253
TESİS MAK. VE CİHAZLAR
VERİLEN AVANSLAR
İthalat giderleri
259
259.02
87.520.87.520.TOPLAM
Açıklama
Borç
87.520.-
İthalatın tamamlanmasından sonra 259 kodlu hesabın 253 kodlu hesaba devri.
87.520.-
300 BANKA KREDİLERİ
a) Bölümlemesi:
300 Banka Kredileri
300.01 Türk Lirası Krediler
300.01.01 TC Ziraat Bankası
300.01.02 Akbank
300.02 Yabancı Paralı Krediler
300.02.01 TC Ziraat Bankası
300.02.01.01 Euro Üzerinden Kredi
300.02.01.02 Dolar Üzerinden Kredi
300.02.02 Akbank
300.02.02.01 Euro
300.02.02.02 Dolar
300.03 Eximbank Kredileri
300.03.01 TC Ziraat Bankası Eximbank Kredisi
300.03.01.01 Euro Üzerinden Kredi
300.03.01.02 Dolar Üzerinden Kredi
b) Niteliği: Banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan kısa vadeli kredilerin izlendiği hesaptır. Bu krediler ithal
edilen ilk madde ve malzeme, ticari mal ve maddi duran varlıkların ithalatının finansmanında kullanılabilir.
c) İşleyişi: İşletmenin kredi hesabından kullandığı ya da kullandığı bu kredilere tahakkuk eden faiz ve komisyonlar bu
hesaba alacak, ödeme yapıldıkça borç kaydedilir. Hesap alacak kalanı verir yada hiç kalan vermez. İhracat finansmanında
kullanılan kredilere işleyen faizler ise finansman gideri olarak muhasebeleştirilir. Yabancı para olarak kullanılan krediler o
günkü kur üzerinden alacak, kredilerin ödemesinden doğan kur farkları ise 780 FİNANSMAN GİDERİ HESABINA borç
yazılır. İthalatta kullanılan kredilere tahakkuk eden faizler, ithal edilen ürünün veya duran varlığın maliyetine ilave edilir. Bu
kredi faizleri 2004 yılından bu yana (Tek düzen muhasebe sisteminin dönemsellik ilkesi gereği) her dönem tahakkuk
ettirilmesi benimsenmiştir. Ayrıca 300 Banka kredileri hesabının bakiyesi dönem sonunda değerleme işlemine tabi tutularak
bilanço günündeki değerine ulaştırılır.
21. Uygulama: Bakır AŞ kumaş boyası ithalatının finansmanı için Halk Bankasından 200.000.- Euro tutarında kredi temin etmiştir. Kredi
01.10.2006 tarihinde Bakır AŞ’nin vadesiz mevduat hesabına yattığı bankadan gelen ekstradan anlaşılmıştır. (1 Euro= 1.78 TL)
2. Halk Bankası izleyen ayın başında (01/11/2006 tarihinde) kullanılan kredi için 200 Euro faiz tahakkuk ettirmiştir. ( 1 Euro= 1.80 TL )
İstenilen: Bakır AŞ’nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
BAKIR AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01/10/ 2006
0113
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
102
102.01
102.01.02
102.01.02.02
300
300.02
300.02.03
BANKALAR HESABI
Vakıf Bank
Döviz Tevdiat Hesabı
Euro
BANKA KREDİLERİ
Yabancı Paralı Krediler
Akbank
Borç
356.000.-
356.000.-
TOPLAM
Açıklama
356.000.-
356.000.-
Halk Bankasından kumaş boyası için kullanılan 200.000- Euro tutarındaki kredi 200.000- * 1.78 =
356.000 TL
Bilgilendirme: Yabancı para olarak kullanılan krediler TL ile değiştirildikleri tarihteki döviz alış kuru üzerinden hesabın alacağına kaydedilir.
Kullanılan kredi için yapılan ödemeler borç kaydedilir.
BAKIR AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01/11/ 2006
0110
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
780
FİNANASMAN GİDERLERİ
BANKA KREDİLERİ
300
300.02
300.02.03
Borç
Alacak
360.360.-
Yabancı Paralı Krediler
Akbank
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
360.-
360.-
Halk Bankasından kullanılan krediye 200.- Euro faiz işlediği hesaplarda gözlenmektedir. 200*1.80=
360 TL
22. Uygulama: Asya AŞ İtalya’da yerleşik bir firmaya kumaş ihracatının finansmanında kullanılmak üzere Türkiye İş Bankasından 70.000Euro (1 Euro=1.75 TL kuru üzerinden) tutarında kredi kullanmış durumdadır. Dönem sonunda 300 BANKA KREDİLERİ hesabını değerleme
işlemine tabi tutmuştur. Dönem sonunda kur 1.78 TL’dir
ASYA AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Hesap Kodu
780
300
300.02
300.02.03
300.02.03.02
Mahsup Fişi
... /... / 2006
0110
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
FİNANSMAN GİDERLERİ
BANKA KREDİLERİ
Yabancı Paralı Krediler
Türkiye İş Bankası
Euro
Borç
Alacak
2.100.2.100.-
70.000.
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
2.100.-
2.100.-
(1.78-1.75)=0.03*70.000-= 2.100- TL Bilanço gününde ihracat için kullanılan kredinin 1 Euro= 1.78 TL kuru
üzerinden değerlenmesi kaydı.
320 SATICILAR HESABI
a) Bölümlenmesi:
320 SATICILAR HESABI
320.01 Yurt İçi Satıcılara Borçlar
320.01.01 TL Üzerinden Borçlar
320.01.02 Yabancı Para Üzerinden Borçlar
320.01.02.01 Euro
320.01.02.02 Dolar
320.02 Yurt Dışı Satıcılara Borçlar
320.02.02 Yabancı Para Üzerinden Borçlar
320.02.02.01 Euro
320.02.02.02 Dolar
320.03 Vadeli Akretifli Borçlar
b)Niteliği: İşletmenin faaliyet konusu her türlü ürün ve hizmet alışlarından kaynaklanan senetsiz borçların izlendiği
hesaptır. Yurt dışından ürün veya hizmet ithalatının söz konusu olduğu durumlarda oluşan borçlar (Kabul kredili
veya mal mukabili ithalat gibi) 320 SATICILAR hesabında izlenir.
c) İşleyişi: Kredili olarak alınan ürün veya hizmet ile satıcının alıcı namına yapmış olduğu harcamalar
oluştuğunda hesabın alacağına kaydedilir. Borcun ödenmesi, ürünün iadesi yada borcun senetli hale dönüşmesi
durumunda hesap borçlanır.
Denge AŞ üretimde kullanmak üzere Fransa’da yerleşik FW firmasından
100.000.- Euro tutarında iplik ithalatı için mal mukabili ödeme karşılığında
anlaşma yapmıştır.
• İplikler 01.11.2011 tarihinde, Denge AŞ tarafından (1 Euro = 1.70 TL kuru
değerinden) gümrük beyannamesi düzenlenerek gümrükten çekilmiştir (Fiili
ithalat gerçekleşmiştir).
• NET gümrük müşavirliğine 03.11.2011 tarihinde hizmeti karşılığı 2.000 TL
ödenmiştir.
• Denge AŞ 31.12.2011 tarihinde pasifte kayıtlı bulunan borçlarını TCMB’nin
yayımladığı 1 Euro = 1.77 TL kuru üzerinden değerleme işlemine tabi tutmuştur.
• Denge AŞ 10.01.2012 tarihinde (1 Euro =1.77 TL kuru üzerinden) ithalat
bedelini ve 1.000 Euro borçlanma faizini satıcının bankasına transfer etmiştir.
İstenilen: Denge AŞ’nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
DENGE AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
01/11/ 2006
0110
Hesap Adı
Hesap Kodu
150
320
320.02
320.02.02
320.02.02.01
Muhasebe
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
İLK MADDE VE MALZEME HS
SATICILAR HESABI HS
Yurt dışı satıcılara borçlar
Yabancı para üzerinden borçlar
Euro
Detay
Borç
170.000-
170.000100.000TOPLAM
Açıklama
2.
Alacak
170.000.-
170.000.-
( 100.000* 1.70= 170.000- TL)
DENGE AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
03/11/ 2006
0110
Kaynak Program
Yevmiye Fiş No
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
150
İLK MADDE VE MALZEME HS
KASA HESABI HS
100
2.000
2.000.
TOPLAM
Açıklama
Net gümrük müşavirliğine ödenen 2.000- TL muhasebeleştirilmesi kaydı.
Borç
2.000.
2.000.
3.
DENGE AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
31/12/ 2006
0110
Hesap Adı
Hesap Kodu
780
780.03
320
320.02
320.02.02
320.02.02.01
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Muhasebe
Borç
FİNANSMAN GİDERLERİ HS
Satıcılara borçlanma kur farkları
SATICILAR HESABI HS
Yurt dışı satıcılara borçlar
Yabancı para üzerinden borçlar
Euro
7.000.7.000.-
TOPLAM
Açıklama
7.000.-
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Hesap Kodu
320
Mahsup Fişi
10/01/ 2007
0110
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
SATICILAR HESABI HS
320.02
320.02.02
320.02.02.01
780
102
Muhasebe
Borç
Alacak
177.000.-
Yurt dışı satıcılara borçlar
Yabancı para üzerinden borçlar
Euro
FİNANSMAN GİDERLERİ HS
Satıcılara borçlanma faizleri
780.01
1.770.-
BANKALAR HS
178.770.TOPLAM
Açıklama
7.000.-
( 1.77-1.70=0.07 *100.000-= 7.000.-TL ) TCMB’nin yayınladığı kur üzerinden satıcılara olan borçların
değerlenerek farkın yansıtılması kaydı.
DENGE AŞ
4.
Alacak
178.770.
178.770.
Borcun 1 Euro= 1.77 TL kuru üzerinden Ezgi AŞ’nin bankasındaki vadesiz döviz tevdiat hesabından transfer kaydı.
321 BORÇ SENETLERİ
a) Bölümlemesi:
321 BORÇ SENETLERİ
321.01 TL Borç Senetleri
321.02 İleri Vadeli TL Çek Keşideleri
321.03 Yabancı Paralı Borç Senetleri
321.03.01 Dolar Üzerinden Borç Senetleri
321.03.01.01 …... Firmasının Borç Senetleri
321.03.01.02 …... Firmasının Borç Senetleri
321.03.02 Euro Üzerinden Borç Senetleri
321.03.02.01 …… Firmasının Borç Senetleri
321.03.02.02 …… Firmasının Borç Senetleri
321.04 İleri Vadeli Yabancı Paralı Çekler
321.04.01 Dolar
321.04.02 Euro
b) Niteliği: İşletmenin faaliyet alanı ile ilgili her türlü ürün ve hizmet alımlarından kaynaklanan senede bağlanmış ticari
borçların izlendiği hesaptır. Ayrıca uzun vadeli olarak keşide edilen çeklerde 321 kodlu hesapta takip edilir.
Kabul kredili ithalat yönteminde kullanılır. Yurt dışındaki satıcı poliçe düzenler, bu düzenlenen poliçe yurt içindeki alıcı
tarafından imzalanarak kabul edildiğinde oluşan borç 321 Borç Senetleri hesabında izlenir. (Gümrük beyannamesi
üzerinde yer alan, fiili ithalatın gerçekleştiği kurun TL karşılıkları.)
c) İşleyişi: İşletmenin satın aldığı ürün ve hizmetler karşılığında imzalanan senetlerde ve işletme tarafından kabul
edilmiş (Muhatap sıfatıyla) poliçelerin nominal değeri üzerinden hesap alacalandırılır. Vadesinde ödenmesi, alacaklısı
(Lehtarı) ile anlaşarak iptal edilmesi durumunda 321 BORÇ SENETLERİ hesabı borçlandırılır. Yabancı paralı senetler,
nominal değerin TL karşılıkları üzerinden izlenir. Borç senetlerinin düzenlediği kur ile (TCMB’nin döviz satış kuru)
senetlerinin ödendiği kur arasında oluşan kur farkları ithalat sürecinde 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI hesabına
yada 259 VERİLEN AVANSLAR hesabına kaydedilir. Bu avanslar ithalat süreci sonunda ilgili mal yada duran varlık
hesabına devredilir.
340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI
a) Bölümlemesi:
340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI
340.01 Alınan Yurt İçi Sipariş Avansları
340.01.01 Yurt İçi Alınan TL Sipariş Avansları
340.01.01.01 … Firması Avansı
340.01.02 Yurt İçi Alınan Yabancı Paralı Sipariş Avansları
340.01.02.01 … Firması Avansı ( Dolar )
340.01.02.02 … Firması Avansı ( Euro )
340.02 Alınan Yurt Dışı Sipariş Avansları
340.02.01 Euro Üzerinden Alınan Sipariş Avansları
340.02.01.01 … Firması Avansı ( Almanya )
340.02.01.02 … Firması Avansı ( Fransa )
340.02.02 Dolar Üzerinden Alınan Sipariş Avansları
340.02.02.01 … Firması Avansı
340.02.02.02 … Firması Avansı
b) Niteliği: İşletmenin gelecekte yurt içinde ve yurt dışında teslim etmek amacıyla, alıcılardan bu ürün ve hizmet bedeli ile
ilgili olarak peşin tahsil ettiği tahsilâtların izlendiği hesaptır.
c) İşleyişi: Alıcılardan alınan sipariş avansları bu hesabın alacağına, ürünün teslim edilmesi, hizmetin yerine getirilmesi
halinde borç yazılarak kapatılır.
Yurt dışı alıcılardan tahsil edilen sipariş avansları yada gelen havale, TCMB’nin o günkü kuru veya havalenin geldiği
bankanın alış kuru ile 340 Alınan Sipariş Avansları hesabına alacak kaydedilir. Yurt dışı alıcılardan tahsil edilen 340 ALINAN
SİPARİŞ AVANSLARI hesabı, ürün fiili ihracatı gerçekleştiğinde veya hizmet ifa edildiğinde borç kaydedilerek kapatılır.
24. Uygulama: Kale AŞ Hollanda’da yerleşik Fox firmasına 120.000.- Euro tutarında
bilgisayar malzemesi satmak üzere 01.12.2011 tarihinde sözleşme imzalamıştır. Sözleşme
gereği FOX firması teminat mektubu karşılığı bilgisayar malzemelerinin bedelini peşin olarak
banka aracılığı ile Kale AŞ’ye gönderecektir. Kale AŞ Türkiye İş Bankasından teminat
mektubu isteminde bulunmuştur.
• Türkiye İş Bankası 04.12.2011 tarihinde 120.000.- Euro tutarında teminat mektubu
vermiştir. Türkiye İş Bankası bu teminat mektubu için 2.500 TL tutarında komisyon ve
Bankacılık ve Sigortacılık Muamele Vergisini Kale AŞ’nin vadesiz mevduat hesabından
almıştır. Teminat mektubu Fox firmasına teslim edilmiştir.
• FOX AŞ’nin eline teminat mektubu 05.12.2011 tarihinde geçmiştir. Aynı gün ürün bedeli
olan 120.000 Euro’yu Kale AŞ’nin bankasına transfer etmiştir. (Bakiyesi 1 Euro = 1.80 TL kuru
üzerinden Kale AŞ’nin İş Bankasında bulunan vadesiz mevduat hesaplarına kaydedilmiştir.)
• 31.12.2011 tarihinde alınan yabancı paralı avansların bakiyesi 1 Euro = 1.83 TL kuru
üzerinden değerleme (evalüve) işlemine tabi tutulmuştur.
• Bilgisayar malzemeleri 05.01.2012 tarihinde FOX firmasına gönderilmiştir. (Fiili ihracat
tarihindeki döviz kuru 1 Euro=1.85 TL’dir.)
İstenilen: Kale AŞ’nin ihracat kayıtlarını düzenleyiniz.
1) Türkiye İş Bankasına teminat mektubu için komisyon ve BSMV ödenmesi kaydı.
KALE AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
04/12/ 2006
0110
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
780
780.03
780.03.01
102
102.03
102.03.01
FİNANSMAN GİDERLERİ HS
Teminat mektubu ve gideri
Türkiye İş Bankası
BANKALAR HESABI
Türkiye iş Bankası
Vadesiz mevduat hesabı
Borç
Alacak
2.500.-
2.500.-
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
2.500.-
2.500.-
Türkiye İş Bankası komisyon ve BSMV masrafını işletmenin vadesiz mevduat hesabından
alması kaydı.
2) Max firması ürün bedelini avans olarak KALE AŞ’nin Türkiye İş Bankasında bulunan vadesiz mevduat hesabına transfer kaydı.
KALE AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
05/12/2006
0118
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
102
102.03
102.03.02
340
340.02
340.02.01
Muhasebe
Borç
BANKALAR HESABI
Türkiye İş Bankası
Vadesiz döviz tevdiat hesabı
ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI
Alınan yurt dışı sipariş avansları
Euro
TOPLAM
Açıklama
Alacak
216.000-
216.000
216.000-
216.000
Avansın (1 Euro= 1.80 TL kuru üzerinden) tahsil kaydı 1.80*120.000 216.000.-TL
Bilgilendirme: Uluslararası muhasebe standartlarında ise kur farkları kambiyo kârları yada kambiyo zararları hesabında izlenmesi öngörülmektedir.
3) Dönem sonunda alınan avanslar değerleme işlemine tabi tutulmuştur.
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
31/12/2006
0113
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
656
340
340.02
Muhasebe
Borç
KAMBİYO ZARARLARI HESABI
ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI HS
Alınan yurt dışı sipariş avansları
Euro
Alacak
3.600.3.600.-
340.02.01
(1.83 – 1.80) = 0.03×120.000.-= 3.600 TL Avans alındığı tarihte TL”ye çevrildiği için kurdaki artışlar Kambiyo Zararı olarak kaydedilecektir.
4) Bilgisayar malzemelerinin fiili ihracat kaydı şu şekildedir.
Fiş Tarihi
Fiş Sıra No
Hesap Kodu
340
340.02
340.02.01
656
601
05/01/ 2007
0111
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI
Alınan yurt dışı sipariş avansları
Euro
KAMBİYO ZARARLARI HESABI
YURT DIŞI SATIŞLAR HESABI
Borç
Alacak
219.600.-
2.400.222.000.TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
Fiili satışın gerçekleşmesinden sonra yapılan muhasebe kaydı.
120.000.-
120.000.-
( 1.85–1.83 ) = 0.02×120.000= 2.400.-TL
1.3.2.14 Gelir Tablosu Hesapları
VI. GELİR TABLOSU HESAPLARI
Gelir ve gider hesaplarının tümü tek düzen hesap planında 6 kodlu “Gelir tablosu hesapları’’ başlığı altında
gruplandırılmıştır. Gelir ve gider hesaplarının tümü dönem sonlarında Dönem karı veya zararı hesabına devredilerek
kapatılır. Kalan vermedikleri içinde bilançoda yer almazlar. Yalnızca gelir tablosunu oluşturmada esas teşkil ederler. Gelir
tablosu hesapları şunlardır.
60 BRÜT SATIŞLAR
61 SATIŞ İNDİRİMLERİ (-)
62 SATIŞLARIN MALİYETİ (-)
63 FAALİYET GİDERLERİ (-)
64 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR
65 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-)
66 FİNANSMAN GİDERLERİ (-)
67 OLAĞAN DIŞI GELİR VE KARLAR
68 OLAĞAN DIŞI GİDER VE ZARARLAR (-)
69 DÖNEM NET KÂRI (ZARARI)
60 BRÜT SATIŞLAR
600 YURT İÇİ SATIŞLAR
601 YURT DIŞI SATIŞLAR
602 DİĞER GELİRLER
601 YURT DIŞI SATIŞLAR
a) Bölümlenmesi:
601.01 Mamul Satışları
601.01.01 ( X ) Mamulü Satışları
601.01.01.01 Dosya Numaralı Satış
601.01.01.02 Dosya Numaralı Satış
601.01.02 ( Y ) Mamulü Satışları
601.02 Ticari Mal Satışları
601.02.01 XY Malı Satışları
601.02.01.01 Dosya Numaralı XY Malı Satışı
601.02.01.02 Dosya Numaralı XY Malı Satışı
601.03 Hizmet Satışları
601.03.01 Dosya Numaralı Hizmet Satışı
601.03.02 Dosya Numaralı Hizmet Satışı
601.04 İhracat Kur Farkları
601.04.01 İhracat Bedeli Kur Farkları
601.04.01.01 Euro
601.04.01.02 Dolar
601.04.02 Dönem Sonu İhracat Bedeli Değerleme Kârı
601.04.02.01 Euro
601.04.02.02 Dolar
601.05 Aracılara Satışlar
b) Niteliği: İşletmenin faaliyeti ile ilgili olarak yurt dışına satışını yaptığı ürün ve hizmetler karşılığında tahakkuk ettirilen
tutarların izlendiği hesaptır. Bu hesapta; kendisinin yapmış olduğu ihracat tutarlarının yanı sıra, ihracat amacıyla aracı firmalara
yapmış olduğu ürün ve hizmet satışları da izlenir.
c) İşleyişi: Yurt dışına ürün ve hizmet satışları gerçekleştikçe bu hesaba (Gümrük çıkış tarihindeki kur üzerinden) alacak
kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap 690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Ürün veya hizmetin fiili
ihracat tarihi ile paranın ihracatçıya transfer tarihleri arasında oluşan olumlu kur farkları 601 Yurt Dışı Satışlar Hesabının alt
hesaplarında ( 601.04.01 ihracat bedeli kur farkları ) izlenir. Oluşan olumsuz kur farkları ise 612 Diğer İndirimler Hesabına borç
kaydedilir.
Uygulama: Karadeniz AŞ. Belçika’da yerleşik bir firmaya 150.000.- Euro tutarında kredili işlenmiş
pamuk ihraç etmiştir.
• Pamuklar için 05.12.2011 tarihinde fatura ve gümrük çıkış beyannamesi düzenlenmiştir. (Fatura’nın
düzenlendiği tarihteki TCMB satış kuru 1 Euro=1.75 TL’dir.) Aynı gün vesaikler ihracata aracılık eden İş
Bankası’na teslim edilmiştir.
• Türkiye İş Bankası ihraç konusu olan pamukların bedelinin 10/12/2011 tarihinde geldiğini ve Karadeniz
AŞ’nin vadesiz döviz tevdiat hesabına kaydedildiğini (1 Euro = 1.80 TL kuru üzerinden) bir dekont ile
Karadeniz AŞ’ye bildirmiştir.
•
İstenilenler:
1) Karadeniz AŞ’nin ihracat kaydını,
2) Karadeniz AŞ’nin ihracat bedelini alış kaydını düzenleyiniz.
1) Fatura düzenlendiği anda Karadeniz AŞ’nin düzenlemesi gereken kayıt şu şekildedir.
Karadeniz AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
05/12/ 2006
0118
Hesap Adı
Hesap Kodu
120
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
ALICILAR HESABI
120.02
120.02.01
Borç
Alacak
262.500.-
Yurt dışı alıcılar
AB ülkeleri
601
YURT DIŞI SATIŞLAR HS
601.01
601.01.01
601.01.01.01
Mamul satışları
İşlenmemiş pamuk satışları
011 Dosya numaralı satış
262.500.-
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
262.500.-
262.500.-
Marmara AŞ’nin faturayı düzenlediği günkü kaydı. ( 150.000.× 1.75. TL=262.500.TL)
2) Paranın Karadeniz AŞ’nin bankasının kayıtlarına yansıdığı günkü kayıt.
Karadeniz AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Mahsup Fişi
10/11/ 2006
0118
Kaynak Program
Yevmiye Fiş No
Hesap Adı
Hesap Kodu
102
BANKALAR HESABI
102.02
102.02.01
Yabancı paralı vadesiz tevdiat hesabı
Euro
120
120.02
120.02.01
120.02.01.03
601
601.04
601.04.01
601.04.01.01
Detay
Borç
ALICILAR HESABI
262.500.-
Yurt dışı satışlar
AB ülkeleri
Fransa
YURT DIŞI SATIŞLAR HS
7.500.-
İhracat kur farkları
İhracat bedeli kur farkları
Euro
( 1.80-1.75 ) = 0.05 × 150.000= 7.500.- TL kur farkı oluşmuştur.
Alacak
270.000.-
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
270.000.-
270.000.-
61 SATIŞ İNDİRİMLERİ (-)
610 SATIŞTAN İADELER (-)
611 SATIŞ İSKONTOLARI (-)
612 DİĞER İNDİRİMLER (-)
610 SATIŞTAN İADELER (-)
a) Niteliği: İşletmelerin satmış olduğu ürünlerin, alıcıları tarafından değişik nedenlerden dolayı iade edilen tutarların izlendiği hesaptır.
b) İşleyişi: İade edilen ürünlerin bedeli 610 Satıştan iadeler hesabının borcuna, ilgili hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında
610 kodlu hesap 690 kodlu hesaba devredilerek kapatılır.
611 SATIŞ İSKONTOLARI (-)
a) Niteliği: İşletmenin faturaları düzenleyerek satışı işleminin gerçekleşmesinden sonra her türlü yapılan miktar ve kasa ıskontolarının
izlendiği hesaptır.
Miktar ıskontosu: Ürünün veya hizmetin alıcısının belli miktarın üzerinde alışta bulunmasından dolayı satıcı işletmenin kendisine
yaptığı indirimdir.
Kasa ıskontosu: Ürün veya hizmet alıcılarının borcunu vadeden önce ödemesi durumunda alıcıya yapılan ıskontodur.
b) İşleyişi: Alıcılara uygulanan ıskonto oranları 12 kodlu Ticari Alacaklar hesabına alacak, 611 SATIŞ ISKONTOLARI hesabına borç
kaydedilir. Bilgilendirme: KDV Kanunun 25/a maddesine göre yapılan ıskontolar KDV matrahına dahil edilmez.
26. Uygulama: Zafir AŞ İspanya’da yerleşik Tubuni firmasına 200.000 Euro’luk (1 Euro = 2.10 TL üzerinden) kuru incir ihraç etmiş
durumdadır. Kuru incirlerden 20.000 Euro’luk kısmı numuneye uygun olmadığı için 01.11.2006 tarihinde iade edilmiş, bedeli
hesaptan düşülmüştür. (İade tarihinde döviz kuru 1 Euro=2.10 TL’dir.)
İstenilen: ZAFİR AŞ’nin kuru incirleri iade alış kaydını düzenleyiniz.
ZAFİR AŞ
Hesap Kodu
610
120
120.02
Mahsup Fişi
Hesap Adı
SATIŞ İADELERİ
ALICILAR HESABI
Detay
20.000
Alacak
42.000
42.000
Yurt dışı alıcılar hesabı
TOPLAM
Açıklama
Borç
42.000
42.000
Tubuni firmasına satılan kuru incirlerden 20.000- Euro’luk kısmının 0107 nolu fatura ile
iade alınması kaydı. 20.000 ×2.10- = 21.000- TL
Uygulama: Kaan AŞ Almanya’da yerleşik Tubini firmasına 200.000 Euro tutarında bakliyat ihraç etmiş (1 Euro=2.10 TL kuru üzerinden) durumdadır.
Bakliyatların 20.000 Euro’luk kısmı bozuk çıktığı için 01/12/2011 tarihinde iade edilmiştir. (İade tarihinde döviz kuru 1 Euro=2.10 TL’dir.)
İstenilen: Kaan AŞ’nin yevmiye kaydını düzenleyiniz.
Kaan AŞ
Fiş Tarihi
Fiş Sıra No
Hesap Kodu
610
120
Mahsup Fişi
01/12/ 2006
0110
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
SATIŞ İADELERİ HS
ALICILAR HESABI
Borç
Alacak
42.000.42.000.TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
42.000.-
42.000.-
Kaan AŞ firmasından 0108 nolu fatura ile yurt dışı satış iadeleri kaydı.
Uygulama: Zafir AŞ 100.000 Euro tutarında kumaşın ihracatını kredili olarak Belçika’daki Lord firmasına 10.10.2011 tarihinde fiili
olarak (1 Euro = 2.10.-TL kuru üzerinden) gerçekleştirmiştir.
 İhracatın bedeli 12.10.2011 tarihinde düzenlenen Döviz Alım Belgesi ile (1 Euro = 2.20 TL kuru üzerinden) Zafir AŞ’nin Vakıflar
bankasındaki hesabına transfer edilmiştir. Vakıflar Bankası 100 Euro işlem masrafı keserek bakiyeyi Zafir AŞ’nin vadesiz döviz tevdiat
hesabına işlemiştir.
 Mavi AŞ 13.10.2011 tarihinde Vakıflar Bankasına vadesiz döviz tevdiat hesabında bulunan 99.900 Euro tutarındaki ihracat bedelini
vadeli döviz tevdiat hesabına geçirilmesi talimatı vermiştir. (1 Euro = 2.25 TL)
İstenilen: Zafir AŞ’nin,
•Fiili ihracat tarihindeki kayıtlarını,
•İhracat bedelinin döviz tevdiat hesaplarına aktarılması kayıtlarını,
•Vadeli tevdiat hesaplarına aktarılması kayıtlarını düzenleyiniz.
ZAFİR AŞ
1)
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/10/ 2006
0110
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
120
ALICILAR HESABI
Borç
210.000-
Yurt dışı alıcılar hesabı
120.01
601
210.000-
YURT DIŞI SATIŞLAR
TOPLAM
Açıklama
2)
210.000-
LORD firmasına 0100178 nolu fatura ile kumaş ihracat kaydı 100.000*2.10=TL
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
12/10/ 2006
0116
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
102
Borç
BANKALAR HS
102.05
102.05.02
219.780-
T. Vakıflar Bankası.
Vadesiz döviz tevdiat hesabı
220-
PAZ.SAT.DAĞ.GİDERLERİ HS
760
760.08
120
601
601.03
Komisyon giderleri
ALICILAR HESABI
YURT DIŞI SATIŞLAR HS
210.00010.000-
İhracat kur farkı gelirleri
TOPLAM
Açıklama
3)
210.000-
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Hesap Kodu
102
102.05
102.05.02
646
102
102.05
102.05.02
220.000.-
İhracat bedeline Vakıflar Bankası tarafından DAB düzenlenerek kayıtlara alınması
13/10/ 2006
0116
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
BANKALAR HS
Muhasebe
Borç
Alacak
224.775.
T. Vakıflar Bankası.
Vadeli döviz tevdiat hesabı
KAMBİYO KARLARI HS
BANKALAR HS
4.995219.780-
T. Vakıflar Bankası.
Vadesiz döviz tevdiat hesabı
TOPLAM
Açıklama
220.000.-
224.775.
224.775.-
T. Vakıflar Bankasının Mavi AŞ’nin verilen talimat üzerine vadesiz mevduatta bulunan 99.900 Euro’sunu vadeli
mevduat hesabına aktarması kaydı. (2.25 * 99.900=224.775.-)
612 DİĞER İNDİRİMLER (-)
a) Bölümlemesi:
612 DİĞER İNDİRİMLER
612.01 Yurt İçi Satışlardan İndirimler
612.02 Yurt Dışı Satışlardan İndirimler
612.02.01 … Fatura Numaralı Satışlardan İndirimler
612.02.01.01 Miktar ve Nitelik İndirimi
612.02.01.02 Hasar İndirimi
612.02.01.03 Sevk Gideri İndirimi
612.02.01.04 Diğer Çeşitli İndirimler
612.02.02 İhracat Kur Farkı İndirimi
612.02.03 Dönem Sonu Değerlemesinden Oluşan İhracat Kur Farkı İndirimleri
b) Niteliği: İhracatçı tarafından; alıcı namına, ürünün sevkıyatı sırasında ödenen giderleri ifade eden ve satılan ürünlere ait
oluşan sevk giderleri, ihraç edilen ürünlerin hatalı ve noksan olması sebebiyle, yapılması zorunlu indirimler ile satış vergileri,
gibi indirimler bu hesapta izlenir.
c) İşleyişi: Yurt içine satılan veya ihraç edilen, ürün ya da hizmet tutarından yapılan indirimler bu hesaba borç kaydedilir.
Dönem sonunda ise 612 kodlu hesap 690 Dönem karı veya zararı hesabına devredilerek kapatılır.
Uygulama: Marmara AŞ. (1 Dolar 1.50 TL’den) İspanya’da yerleşik bir firmaya 20.000 Dolar’lık mal İhraç etmiş. Bu ihraç
etmiş olduğu mallardan 2.000 Dolarlık kısmı ithalatçı firma tarafından yasal gerekçeler ile iade edilmiştir. (İade tarihinde kur 1
Dolar = 1.520 TL’dir.)
MARMARA AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01/11/ 2006
0118
Hesap Kodu
Hesap Adı
102
102.02
102.02.01
120
120.02
120.02.01
120.02.01.03
601
601.04
601.04.01
601.04.01.01
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
BANKALAR HESABI
Yabancı paralı
Vadesiz tevdiat hesabı
ALICILAR HESABI
Yurt dışı satışlar
AB ülkeleri
Fransa
YURTDIŞI SATIŞLAR
Kur farkları
İhracat bedeli kur farkları
Euro
Hesap Kodu
102
100.000.-
400.000
200.000.-
612..01
120
601
20/12/2006
0103
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
Muhasebe
Borç
Alacak
64.500
Yabancı paralı tevdiat hesabı
Vadesiz tevdiat hesabı Euro
40.000
Miktar ve nitelik indirimi
100.000
4.500
ALICILAR HESABI
YURTDIŞI SATIŞLAR
TOPLAM
Açıklama
400.000
Mahsup Fişi
DİĞER İNDİRİMLER HS
612
400.000
200.000 × 2.00 TL= 400.000.-TL
BANKALAR HESABI
102.02
102.02.01
Alacak
(Euro)
MARMARA AŞ
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Borç
300.000.-
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
30.000 Euro’yu tahsil kaydı (1 Euro= 2.15 TL)
104.500.-
104.500.-
62 SATIŞLARIN MALİYETİ ( - )
İşletmenin içinde bulunduğu dönemde stok hareketleri ile satılan mamul, yarı mamul, ilk madde ve malzeme, ticari mal
gibi yada satılan hizmetlerin maliyetini içerir. Kısaca müşterilere satılan ürün ve hizmetlerin üretimi yada satın alınması için
yapılan tüm giderleri kapsar. Bu gruptaki hesaplar şunlardır:
620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ (-)
621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ (-)
622 SATILAN HİZMETLER MALİYETİ (-)
623 DİĞER SATIŞLARIN MALİYETİ (-)
620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ (-)
a) Bölümlenmesi: İhtiyaca göre satışlar doğrultusunda bölümlenebilir.
620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ ( - )
620.01 Yurt İçi Satılan Mamuller Maliyeti
620.02 Yurt Dışı Satılan Mamuller Maliyeti
620.02.01 0003 Dosya Numaralı Mamuller Maliyeti
620.02.02 0004 Dosya Numaralı Mamuller Maliyeti
620.03 Yurt İçinden İade Gelen Mamul Maliyeti
620.04 Yurt Dışından İade Gelen Mamul Maliyeti
b) Niteliği: İşletmenin imal edip yurt içine veya yurt dışına satışını yaptığı mamullerin maliyetinin izlendiği hesaptır.
c) İşleyişi: İşletmelerin ihraç ettiği mamullerin maliyet tutarları 152 MAMULLER MALİYETİ hesabına alacak, 620 SATILAN
MAMUL MALİYETİ hesabına borç kaydedilir. Bu hesap dönem sonlarında 690 DÖNEM KÂRİ veya ZARARI hesabına
devredilerek kapatılır.
621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ ( - )
Herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satılmak üzere alınan ticari ürünlerin maliyetini içerir.
Uygulama: Bakır AŞ kayıtlarını aralıklı envanter yöntemine göre tutmaktadır. Dönem sonunda yapılan fiili envanter
sonucunda stoklarda 200.000.- TL tutarında ticari malın olduğu tespit edilmiştir. 153 TİCARİ MALLAR hesabının büyük defter
kayıtları ise şu şekildedir:
153 TİCARİ MALLAR
Dönem Başı Mal Mevcudu
100.000-
Dönem İçi Alış İadeler
15.000-
Dönem içi Alışlar
200.000-
Alış Iskontoları
10.000-
TOPLAM
25.000.-
Alış Giderleri
80.000TOPLAM
380.000.-
İstenilen: 1) Satılan ticari malın maliyetini hesaplayınız.
2) Muhasebe kayıtlarını düzenleyiniz.
Net alışlar = 380.000 - 25.000 = 355.000.
Satılan ticari malın maliyeti = Net alışlar- Dönem sonu mal mevcudu
= 355.000.-200.000. = 155.000.- ( STMM )
BAKIR AŞ
Fiş Tarihi
Fiş Sıra No
Hesap Kodu
621
153
Mahsup Fişi
31/12/2006
0103
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Detay
STMM
TİCARİ MALLAR HS
Borç
Alacak
155.000
155.000
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
155.000
155.000
646 KAMBİYO KÂRLARI
646.01 Yabancı para kasasından oluşan kambiyo kârları
646.01.01 Euro mevcudu kambiyo kârı
646.01.02 Dolar mevcudu kambiyo kârı
646.02 Bankadaki döviz tevdiat hesaplarından oluşan kambiyo kârları
646.02.01 Euro
646.02.02 Dolar
646.03 Yabancı paralı senetlerden oluşan kambiyo kârları
646.04 Yabancı paralı çeklerden oluşan kambiyo kârları
646.05 Yabancı paralı senetsiz alacaklardan oluşan kambiyo kârları
646.06 Değerleme işleminden oluşan kambiyo kârları
646.07 Diğer kambiyo kârları
b) Niteliği: Aktifteki dönen varlık kalemlerinden oluşan olumlu kur farklarının (TL’ye çevrilmesi karşılığı oluşan kârların) izlendiği hesaptır. İhracat bedelinden
oluşan olumlu kur farkları cari dönemde 601 YURT DIŞI SATIŞLAR hesabına alacak kaydedilir.
c) İşleyişi: Kambiyo işlemlerinden oluşan kârlar 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabına alacak kaydedilir. Bu hesap dönem sonunda 690 DÖNEM KÂRI VEYA
ZARARI hesabına devredilerek kapatılır.
656 KAMBİYO ZARARLARI (-)
656.01 Yabancı para kasasından oluşan kambiyo zararları
656.01.01 Euro mevcudu kambiyo zararı
656.01.02 Dolar mevcudu kambiyo zararı
656.02 Bankadaki döviz tevdiat hesaplarından oluşan kambiyo zararları
656.03 Yabancı paralı senetlerden oluşan kambiyo zararları
656.04 Yabancı paralı çeklerden oluşan kambiyo zararları
656.05 Yabancı paralı senetsiz alacaklardan oluşan kambiyo zararları
656.06 Değerleme işleminden oluşan kambiyo zararları
656.07 Diğer kambiyo zararları
b) Niteliği: Aktifteki dönen varlık hesaplarından oluşan olumsuz kur farklarının (TL karşılığı oluşan zararların) izlendiği hesaptır. İhracat bedelinin TL’ye
çevrilmesinden oluşan olumsuz kur farkları cari dönem içinde 612 DİĞER İNDİRİMLER hesabına, izleyen dönemlerde 656 KAMBİYO ZARARLARI hesabına
borç kaydedilir.
c) İşleyişi: Kambiyo işlemlerinden oluşan zararlar 656 KAMBİYO ZARARLARI hesabına borç kaydedilir. Yabancı para üzerinden yapılan bir işlemden oluşan
olumsuz kur farkları veya işletmenin yabancı paralı borç ve alacaklarının değerlenmesi sonucu ortaya çıkan olumsuz kur farkları bu hesaba borç kaydedilir. Bu
760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ
a) Bölümlemesi: Bu hesap bünyesinde yer alabilecek başlıca giderler.
760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ
760.01 İlk madde ve malzeme giderleri
760.02 İşçilik ücret ve giderleri
760.03 Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler
760.03.01 Bakım onarım
760.03.02 Elektrik, su ve doğalgaz giderleri
760.03.03 Pazarlama faaliyetleri giderleri
760.03.04 Diğer dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler
760.04 Kira gideri
760.05 Sigorta gideri
760.06 Yolluk ve seyahat giderleri
760.07 Vergi resim ve harçlar
760.08 Komisyon giderleri
760.09 Diğer pazarlama ve satış giderleri
b) Niteliği: Ürünün tamamlanıp stoklara alınmasından yada hizmetin tamamlanmasından sonra, ürünün veya hizmetin nihai
tüketicilerine ulaşmasına kadar oluşan pazarlama, satış ve dağıtım ile ilgili giderlerin toplandığı hesaptır.
c) İşleyişi: Ürünün tamamlanıp stoklara alınmasından yada hizmetin tamamlanmasından sonra, nihai tüketicilere ulaştırılması
sürecinde oluşan giderler bu hesaba borç kaydedilir. 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ hesabının bakiyesi dönem
sonlarında 761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ YANSITMA hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır. 761 PAZARLAMA
SATIŞ DAĞITIM GİDERLERİ YANSITMA hesabı 631 PAZARLAMA SATIŞ DAĞITIM GİDERLERİ hesabına aktarılır. Bu hesapta
dönem sonunda 690 DÖNEM KÂRI VE ZARARI hesabına devredilerek kapatılır.
Bilgilendirme: 762 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ FARK HESABI; tahmini veya standart maliyet yöntemlerini
uygulayan işlemlerde pazarlama giderlerinin fiili tutarları ile, önceden saptanmış giderleri arasındaki olumlu yada olumsuz farkların
izlendiği hesaptır. Dönem sonlarında 631 kodlu hesaba devredilerek kapatılır.
Uygulama: Akdeniz AŞ. Fransa’da yerleşik Alfa firması ile FOB 100.000.- Euro tutarında mal mukabili
terlik ihracatı konusunda anlaşma yapmıştır. İhraç konusu terliklerin nakliyesi karayolu ile gerçekleştirilecek
ve serbest ihracat şeklinde olacaktır.
1. İşletme 1 Ekim 2011 tarihinde terliklerin üretimini tamamlayarak ticari faturaları düzenlemiş ve
işlemler için Beyoğlu Noteri’ne 750.- TL ödemiştir.
2. Akdeniz AŞ. Ticaret ve Sanayi Odasından menşe belgesi çıkartmak için bu amaçla 100.- TL gider
ödemiştir.
3. Akdeniz AŞ. bağlı bulunduğu ihracatçı birliğine 150.- TL aidat ödemiştir.
• Akdeniz AŞ. 10 Ekim 2011 tarihinde gümrük beyannamesi tescil ettirerek ürünleri tırlara yüklemiş ve fiili
ihracat gerçekleşmiştir (1 Euro= 2 TL).
• Akdeniz AŞ. 12.10.2011 tarihinde gümrük komisyoncusuna 180 TL’si KDV olmak üzere 1.180.- TL
tutarında peşin komisyon ödemiştir.
• 25 Ekim 2011 tarihinde terliklerin 100.000.- Euro tutarındaki bedeli Akdeniz AŞ’nin Ziraat Bankasındaki
döviz tevdiat hesabına (1 Euro = 2.15 TL kuru üzerinden) yattığı anlaşılmıştır.
İstenilen: Akdeniz AŞ’nin yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
Bilgilendirme: Mal mukabili ihracat işlemleri; İthalatçı ürünleri gümrükten teslim aldıktan sonra ödemede
bulunur, şayet ödemeyi nakit olarak değil de, ihracatçının düzenlediği poliçeyi kabul etmek suretiyle yapar ise
kabul kredili mal mukabili ödeme olur.
1.
Akdeniz AŞ
Fiş Tarihi
Fiş Sıra No
Hesap Kodu
Mahsup Fişi
01/10/ 2006
0117
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
760
PAZ.SAT ve DAĞ.GİD. HS
760.09
760. 09.01
760.09.02
760.09.03
Diğer Paz. ve Sat. Dağ. Giderleri
Noter Masrafı
Menşe belgesi ücreti
Aidat
100
Detay
Borç
750100150-
1.000.-
KASA HESABI
İhracat giderlerinin muhasebeleştirilmesi
Alacak
1.000.-
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
1.000.-
1.000.-
Akdeniz AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
10/10/2006
0103
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Hesap Adı
Hesap Kodu
120
ALICILAR HESABI
120.03
120.03.01
120.03.01.03
Yurt dışı alıcılar
AB ülkeleri alıcıları
İspanya
Detay
Borç
Alacak
200.000-
YURT DIŞI SATIŞLAR
601
200.000TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
200.000-
200.000-
10/10/2006 tarihinde 1007 no’lu fatura ile yapılan 100.000- Euro’luk ihracat kaydı.
AKDENİZ AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
12/10/ 2005
0117
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
760
PAZ. SAT. ve DAĞ. GİD. HS
Borç
1.000-
Gümrük Komisyoncusu
760.08
İND. KDV
191
180-
KASA HESABI
100
1.180TOPLAM
1.180-
1.180-
Açıklama
AKDENİZ AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
Hesap Kodu
4.
25/10/ 2006
0112
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Adı
Detay
Alacak
102
BANKALAR HS
102.01
102.01.02
102.01.02.01
TC Ziraat Bankası
Yabancı paralı tevdiat hesabı
Euro
601
601.04
120
Borç
215.000.100.000.
YURT DIŞI SATIŞLAR
15.000
İhracat kur farkı geliri
ALICILAR HS
200.000
TOPLAM
215.000-
215.000-
780 FİNANSMAN GİDERLERİ
a) Bölümlenmesi:
780 FİNANSMAN GİDERLERİ
780.01 Çıkarılmış menkul kıymet faizleri
780.01.01 Tahvil faizi
780.01.02 VDMK faizleri
780.01.03 Finansman bonosu faizleri
780.02 Banka kredisi faizleri
780.02.01 TL kredi faizleri
780.02.02 Yabancı para kredili faizleri
780.02.02.01 Ziraat bankası
780.02.02.02 Garanti bankası
780.02.02.03 HSCB
780.02.02.04 Banka Europa
780.03 Borçlanmadan doğan kur farkları
780.04 Satıcılılara verilen faizler
780.09 Diğer finansman giderleri
b) Niteliği: Ticaret işlemlerinin finansmanında işletmeler faaliyetlerini sürdürmek amacıyla borçlanabilirler. Bu
borçlarla ilgili olarak faiz, komisyon, kur farkı giderleri gibi oluşan giderler bu hesapta izlenir.
c) İşleyişi: Borçlarla ilgili faiz, komisyon, kur farkı, banka masrafları havale masrafları, akreditif masrafları bu
hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında 780 kodlu hesabın bakiyesi 781 FİNANSMAN GİDERLERİ YANSITMA
hesabı vasıtasıyla 66 Finansman Giderleri grubu hesabına devredilerek kapatılır.
34. Uygulama: Eylül AŞ, 10 Temmuz 2011 tarihinde ihracat finansmanında
kullanmak üzere Türkiye İş Bankası’ndan 1 yıl vadeli 250.000.- Euro tutarında kredi
baş vurusunda bulunmuştur.
•Kredi banka tarafından onaylanmış ve kredi 12 Temmuz 2011 tarihinde Eylül
AŞ’nin aynı bankadaki döviz tevdiat hesabına aktarılmıştır. (1 Euro = 1.65 TL)
•Eylül AŞ döviz kurlarındaki yükseliş nedeniyle 10 Haziran 2012 tarihinde 10.000
Euro faiz giderleri ile birlikte 250.000.- Euro tutarındaki döviz kredisi borcunu
Türkiye İş Bankasına (1 Euro =1.85 TL kuru üzerinden) ödemiştir.
İstenilenler:
•Eylül AŞ’nin İş Bankasından krediyi kullandığı zamanki yevmiye kaydını
düzenleyiniz.
•Krediyi ödediği zamanki yevmiye kaydını düzenleyiniz.
EYLÜL AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
12/07/ 2006
0112
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Muhasebe
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
Alacak
102
Borç
412.500.-
BANKALAR HS
102.05
102.05.02
300
300.02
300.02.01
Vakıflar Bankası
Vadesiz tevdiat hesabı
BANKA KREDİLERİ HS
412.500-
Yabancı paralı krediler
Euro
TOPLAM
EYLÜL AŞ
10/06/ 2007
0112
Hesap Kodu
Hesap Adı
300
BANKA KREDİLERİ HS
300.02
300.02.01
Yabancı paralı krediler
Euro
780.02
780.02.02
780.02.02.01
780.03.
780.03.01
100
412.500-
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
780
412.500-
Kaynak Program:
Yevmiye Fiş No:
Detay
Muhasebe
Borç
Alacak
412.500
FİNANSMAN GİDERERİ
68.500
Banka kredisi faizleri
Yabancı para kredisi faizleri
Euro (10.000.-× 1.85=18.500.-)
Borçlanmadan doğan kur fark.
Euro(1.85-1.65=0.20× 250.000.-=50.000.)
481.000-
KASA HESABI
TOPLAM
481.000
481.000-
1.3.2.16. Nazım Hesaplar
İşletme ilgililerinin izlemesi gereken ve risk taşıyan işlemlerin izlendiği hesaplara nazım
hesap denir. Genellikle bilgi amaçlı kullanılır. İşletme bilançosunun sonunda yer alır,
varlıkları ve kaynakları etkilememektedir. Nazım hesapları bir birini tamamlayan iki hesap
biçimde çalışırlar. Ters kayıt yapılarak kapatılırlar. Tek düzen hesap planında 9 kodlu
hesaplar nazım ayrılmıştır.
Nazım hesapları dış ticaret işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde
yararlanılabilir.
Finansman kuruluşlarının işletme namına akreditif açması demek (ithalat için) ileriki bir
dönemde bu akreditif den doğan borcu ödemesi anlamına gelir. İthal edeceği ürünlerin fiili
ihracatı gerçekleşmediği için henüz oluşmamıştır. Akreditif şartlarının ihracatçı firma
tarafından getirilmesi ve ürünün gümrükten teslim alınmasıyla borç oluşacaktır.
Uygulama: (Nazım Hesapları)
• Beren AŞ. Irak’ta bir ihaleye girebilmek için T. Ziraat Bankasından 100.000 Euro
tutarında geçici teminat mektubu alarak Irak’taki ilgili kuruluşa (01.03.2011 tarihinde)
teslim etmiştir.
• Açılan ihaleyi Beren AŞ’nin kazanamadığı anlaşılmıştır. 01.04.2011 tarihinde teminat
mektubu teslim alınarak bankaya iade edilmiştir.
İstenilenler: Beren AŞ’nin;
•Teminat mektubu teslim ettiği zamanki,
•Teminat mektubunu iade aldığı zamanki yevmiye kayıtlarını düzenleyiniz.
1. Teminat mektubu alındığı zamanki kayıt.
BEREN AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi
Fiş Sıra No
01/03/2007
Kaynak Program
Yevmiye Fiş No
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
900
900.01
900.01.01
901
901.01
901.01.01
TEMİNAT MEKTUBU YÜKÜMLÜLERİ
Teminat mektubu teslim alanları
Irak
TEMİNAT MEKTUBU MEVCUTLARI
Teminat mektubu verenler
T. Ziraat Bankası
Muhasebe
Borç
Alacak
100.000
Euro
100.000
Euro
TOPLAM
100.000.
100.000.
Açıklama
2. Teminat mektubu iade edilmesi kaydı.
BEREN AŞ
Mahsup Fişi
Fiş Tarihi:
Fiş Sıra No:
01/04/2007
Kaynak Program
Yevmiye Fiş No
Hesap Kodu
Hesap Adı
Detay
901
901.01
901.01.01
900
900.01
900.01.01
TEMİNAT MEKTUBU MEVCUTLARI
Teminat Mektubu verenler
T. Ziraat Bankası
TEMİNAT MEKTUBU YÜKÜMLÜLERİ
Teminat mektubu teslim alanları
Irak
Borç
Alacak
100.000
Euro
100.000
Euro
TOPLAM
Açıklama
Muhasebe
100.000
100.000
Download
Random flashcards
Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

En Mimar Architecture LTD ŞTİ XD

2 Cards asilyasar069

Create flashcards