ABD Başkanlık Seçim Sonuçları Türkiye İçin Neden Önemli?

advertisement
ABD Başkanlık Seçim Sonuçları Türkiye İçin
Neden Önemli?1
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanlık seçim yarışı son aylarına girerken cumhuriyetçilerin
başkan adayı Donald Trump’ın demokratların başkan adayı Hillary Clinton karşısında oldukça iddialı
olduğu görülmektedir. Trump’ın islamofobiyi güçlendiren ve mülteci karşıtı söylemlerinin bu
yarışta Müslümanlar bakımından önemli olduğu, bu söylemler nedeniyle Müslümanların
demokratların adayını destekledikleri kabul edilmektedir.2 Amerika’da yaklaşık olarak 3.5 milyon
Müslüman yaşamakta ve bunların birçoğu göçmenlerden oluşmaktadır. Müslümanların
demokratları desteklemelerinin bir diğer nedeni de demokratların sosyal refah ile ilgili politikaları
olarak gösterilmektedir.
Konuya islamofobi ve mülteci karşıtı söylem açısından bakıldığında, bu konuların Türkiye’nin iç ve
dış politikasıyla yakından ilgili olduğu görülecektir. Öncelikli olarak Avrupa Birliği üyesi ülkelerde
artan islamofobi ve mülteci karşıtı söylem Türkiye’yi yakından ilgilendirmekte olup seçilecek
Amerikan başkanının bu yöndeki tutumu Avrupa ülkeleri için de önemli olacaktır. Esasen iç
politikada siyasal partilerin oy potansiyellerini dikkate alarak oluşturdukları “Ulusal Cephe”
kapsamında yabancı karşıtlığına destek vermeleri, sonuçta bu devletlerin dış politika önceliklerine
ve mültecilere karşı yasaklayıcı önlemlerin artırılmasına etki ettiği ileri sürülmüştür. Bu bağlamda
günümüzde bazı Avrupa ülkelerinde, Müslüman mültecilere karşı ırkçı ve ön yargılı yaklaşımların,
“islamofobi-islam korkusu” düzleminde halk desteği bulduğu bilinmektedir. 3 Yanı başımızda 2011
yılından beri seyreden Suriye iç savaşı ve mevcut karışıklığın diğer devletlere yayılması halinde
mülteci meselesinin Türkiye bakımından önemini artıracağı açıktır. Bu meselenin çözümünde siyasi
ve ekonomik gücün yanı sıra ülkelerin halklarının mültecilere bakış açıları ve onların mültecilerin
sorunları hakkındaki bilinçleri de önemlidir. Seçilecek Amerikan başkanının bu yöndeki görüşleri
hem diğer devletleri etkileme potansiyeli bakımından hem de ABD’nin Birleşmiş Milletler (BM)
Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesinden biri olması bakımından dikkate değerdir. Ancak şunun
belirtilmesi gerekir ki Trump’ın bu noktada Clinton’a göre, Müslümanlar bakımından daha kötü
politika izleyeceğini kesin olarak söyleyemeyiz. Her ne kadar seçim döneminde bu görüşler keskin
bir şekilde ifade edilse de uluslararası ilişkilere bu kadar keskin yansımayacağını düşünmek gerekir.
Şöyle ki mevcut ABD başkanı Barack Hüssein Obama’nın göreve gelişinden itibaren Müslümanlara
yönelik aktif ve pozitif politikalar yürüteceği düşünülse bile uygulamada bunun böyle olmadığı
görülmektedir. Özellikle Suriye meselesinde 2011’den bu yana uygulamış olduğu politika
Türkiye’nin ve bölgedeki Müslümanların aleyhine olmuştur. ABD başkanının Türkiye’nin güvenli
1
Asım KAYA, Özyeğin Üniversitesi, Kamu Hukuku Doktora Öğrencisi,
http://www.voanews.com/a/muslim-americans-drifted-democratic-party/3496782.html (G.T. 14/09/2016)
3
Mesut Hakkı CAŞIN, Modern Uluslararası Hukukun Temel Esasları, Legal Yayınları, s. 1424
2
bölge ve uluslararası insani yardımın gerçekleşmesi yönündeki taleplerine kayıtsız kaldığı, bölgede
ortaya çıkan ve gelişen terörist gruplara karşı Türkiye lehine tutumda bulunmadığı açıktır. Bu
yönüyle Trump’ın seçilmesinin salt yukarıda yer alan söylemlerinden dolayı Türkiye aleyhine
olacağını söylemek yanlış olur.
ABD Başkanlık seçim sonuçlarında Türkiye’yi etkileyecek bir diğer konu ise Fetullah Gülen’in iadesi
meselesidir. Bilindiği üzere Türkiye yetkili makamları 15 Temmuz 2016 Darbe girişimini yönettiği
iddiasıyla Gülen’in iadesini ve geçici tutuklanmasını ABD yetkili makamlarından istemiştir. 4 Ancak
15 Temmuz akşamından itibaren Amerikan Başkanı’nın ve yetkililerinin darbe girişimine ve bunun
bağlantılarına kayıtsız kalmaları ile Gülen’in iadesi hakkında olumlu bir açıklama yapmamaları
Türkiye’nin tepkisini çekmiştir. Bunun yanı sıra Türk medyasına yansıyan bazı haberlere göre
Gülen’in Cilinton’ı desteklediği ve seçim kampanyasında bağış yaptığı savunulmaktadır. 5 Bu
iddianın doğru olduğu kabul edilmesi halinde Clinton’ın seçilmesi durumunda ABD yetkili
makamlarının Gülen’in iadesi bakımından olumsuz tavır alacağı ve süreci yavaşlatacağı
düşünülebilir. ABD’de etkili olan lobilerden Ermeni lobisinin faaliyetleri de Türkiye bakımından
önemlidir. Seçilen Amerikan başkanlarının sözde Ermeni Soykırımı Tasarıları ve sözde Ermeni
Soykırımı hakkındaki sözleri Türkiye’nin dış politikasını doğrudan etkilemektedir. Obama’nın yaptığı
konuşmada “soykırım” kelimesi yerine “büyük felaket” kelimesini kullanması Türkiye bakımından
olumlu bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır.6
Bir diğer konu ise İran ile yürütülen nükleer müzakerelerdir. Trump’ın ABD’nin İran ile yürüttüğü
nükleer müzakereleri eleştirmesi Türkiye bakımından önemlidir.7 İleri aşamada İran’a uygulanan
yaptırımlar konusunda Türkiye-İran ekonomik ilişkilerinde Trump’ın benimseyeceği tutum TürkiyeABD ilişkilerini etkileyecektir. Bilindiği üzere 2010 yılında gerçekleşen BM Güvenlik Konseyindeki
İran’a yönelik yaptırımlara Türkiye ve Brezilya “Hayır” oyu vermiş8, bu durum ise Türkiye ABD
ilişkilerini olumsuz yönde etkilemiştir. Türkiye bu süreçte diplomatik yollar ile sorunun
çözümlenmesi gerektiğini savunmuştur. Söz konusu yaptırım kararından sonra Obama, Beyaz
Sarayda yapmış olduğu açıklamada, alınan yaptırım kararının tarihte İran’a uygulanan en sert
yaptırım olduğunu belirtmiştir.9 İleri aşamada 2015 Temmuz ayında gelinen noktada ABD ve diğer
4
https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-formally-requests-us-to-arrest-fethullahgulen/2016/09/13/a822ced4-798f-11e6-8064-c1ddc8a724bb_story.html (G.T. 14/09/2016)
5
http://www.yenisafak.com/dunya/abd-basini-feto-clintona-milyon-dolarlar-harcadi-2500820 (14/09/2016)
6
https://www.washingtonpost.com/news/post-politics/wp/2015/04/23/obama-marks-armenian-remembrance-daywithout-using-genocide/ (G.T. 14/09/2016)
7
http://www.israeltoday.co.il/Default.aspx?tabid=178&nid=30054 (G.T. 14/09/2016)
8
http://www.mfa.gov.tr/no_-125_-9-haziran-2010_-bm-guvenlik-konseyinde-iran_a-ilave-yaptirimlar-konusundayapilan-oylama-hk_.en.mfa, http://www.un.org/press/en/2010/sc9948.doc.htm (G.T. 14/09/2016)
9
https://www.whitehouse.gov/the-press-office/remarks-president-united-nations-security-council-resolution-iransanctions (G.T. 14/09/2016)
5+1 ülkeleri, İran ile nükleer tesisler ve yaptırımlarla ilgili sorunu Türkiye’nin savunduğu gibi
diplomatik yollarla çözme yoluna gitmiştir.10
Son olarak Türkiye’yi ilgilendiren diğer konu ise Türkiye’deki mevcut hükümetin ve
Cumhurbaşkanı’nın başkanlık sistemini benimseyen politikasıdır. Bilindiği üzere başkanlık
sisteminde başkanın yetkileri ve izlediği tutum önemlidir. Trump ve Clinton’ın artıları ve eksileriyle
seçim yarışını sürdürürken, bu yarışta Trump’ın alışılmışın dışında söylemiş olduğu sözler ve
eylemleri nedeniyle ABD seçim propagandaları Türk kamuoyunun da ilgisini çekmiştir. Özellikle
Trump’ın seçilmesi halinde izleyeceği politika ve atacağı adımlar merakla beklenmektedir. Onun
başarılı veya başarısız eylemleri Türkiye’de başkanlık sistemi savunucuları veya karşıtları
bakımından politik olarak kullanılabilecek şekildedir.
Sonuç olarak, demokratların son yıllarda Türkiye aleyhine atmış olduğu adımlar, Gülen’in
demokratları desteklediği söylemi, ABD yetkililerin Gülen’in iadesi ve darbe teşebbüsü
konusundaki tutumu Türkiye’yi cumhuriyetçilere yaklaştıracak düzeydedir. Ancak Trump’ın
Müslümanlar ve mülteciler için söylediği sözler Türkiye ve bölgedeki mülteci sorunu bakımından
olumsuz bir durumdur. Ayrıca Trmup’ın İran’a yönelik nükleer müzakereler ve yaptırımlar
konusunda duracağı yer ve tutumu, Türk-İran ilişkileri ve BM görüşmelerindeki Türkiye’nin tutumu
bakımından hassas bir konudur. Seçilecek başkan Türkiye-ABD-İsrail ilişkilerinde kritik bir yere
sahip olacaktır. Düzelmeye başlayan İsrail ile olan ilişkilerde11 ve Filistin’e gönderilen yardımlarda
ABD başkanının vereceği destek ve yaklaşımı önemlidir (Burada İsrail Başbakanı Binyamin
Netanyahu’nun Obama ile yaptığı yüz yüze görüşme sırasında dönemin başbakanı Recep Tayyip
Erdoğan’ı telefonla arayarak Mavi Marmara olayı ile ilgili Türkiye’den özür dilediği hatırlanmalıdır).
Bunun yanı sıra Türkiye’nin uzun süreden beri talep ettiği “güvenli bölge” uygulaması konusundaki
yeni ABD başkanının politikası da mülteci sorununu doğrudan etkileyecektir. Seçilecek başkanın
başarısını ve dünya kamuoyundaki prestijini isminden veya geçmişinden çok uluslararası
problemler konusundaki tutumu ve çözüme yönelik cesaretli adımları belirleyecektir. Özellikle
Türkiye’de başkanlık sisteminin uygulanabilmesi halinde Türkiye başkanı ile ABD başkanının
ilişkileri iki ülke ilişkilerini etkileyecektir. ABD’deki başkan adaylarının durumlarına bakıldığında
kimin seçileceğinden ziyade Türkiye lehine politikalara en çok kimin yaklaşabileceği önemlidir. Bu
haliyle Clinton ve ekibi Türkiye’ye ne kadar yakınsa Trump ve ekibinin de o kadar yakın olduğunu
gözden kaçırmamak gerekir.
10
http://www.nytimes.com/2015/07/15/world/middleeast/iran-nuclear-deal-is-reached-after-longnegotiations.html?_r=0 (G.T. 14/09/2016)
11
Asım KAYA, Türkiye’nin İsrail ve Rusya İlişkilerinde Yeni Dönem,
http://www.tasam.org/trTR/Icerik/31910/turkiyenin_israil_ve_rusya_iliskilerinde_yeni_donem_ (G.T. 14/09/2016)
Download
Random flashcards
canlılar ve enrji ilişkileri

2 Cards oauth2_google_d3979ca9-59f8-451c-9cf7-08c5056d5753

Merhaba

2 Cards oauth2_google_861773e1-0890-4522-834a-6a5babb58e76

Create flashcards