Yüksek Gerilim Tekniği Dersi - Ders 1

Yüksek Gerilim Tekniği Dersi
Ders 1: Dersin Amacı ve İçeriği ile Statik
Elektrik Alan Denklemleri Başlıklı İlk Konu
YGT dersinin amacı: yüksek gerilim enerji sistemlerinin, buradaki
ekipmanların, çalışma koşullarının ve mühendis sorumluluklarının
öğretilmesidir.
Gerilim Seviyesine Göre Elektrik
Şebekeleri
Alçak gerilim şebekeleri:
 Alçak gerilim şebekeleri, dağıtım trafolarından
tüketicilere(abonelere) kadar olan elektrik hatlarından
oluşur.
 Alçak gerilimler yalıtımı ve korunması kolay olduğu
için abonelere yakın kısımlarda kurulur.
 Türkiyede alçak gerilim hat gerilimi 380V’dur.
Orta gerilim şebekeleri:
 Orta gerilim şebekeleri, 1000V (1kV) ile 35000V (35kV)
gerilimler arasındaki şebekelerdir.
 Yüksek ve çok yüksek gerilim şebekeleri ile alçak gerilim
şebekelerinin birbirine bağlanması işleminde kullanılır.
 Yüksek gerilimlerin direkt olarak abonelere verilmesi
izolasyon ve güvenlik açışından uygun değildir. Bu sebeple
yüksek gerilimler uygun değerlere indirilerek orta gerilim
şebekelerine bağlanır.
 Orta gerilim şebekeleri küçük şehirler ve sanayi bölgelerine
elektrik enerjisinin taşınmasında kullanılır.
 10 km’ye kadar olan uzunluklarda 3 ile 10kV,
 20 ile 30 km arasındaki uzunluktaki hatlarda10-20kV,
 30 ile 70 km arasındaki uzaklıklarda 20-35kV’luk gerilimler
kullanılması uygun olurken,
 70 km’yi geçen uzunluktaki hatlarda yüksek gerilimler
kullanılmaktadır.
 Türkiye’de kullanılan orta gerilim şebekelerinde 6.3,10.5,15
ve 30kV’lik gerilimler kullanılmaktadır.
Yüksek gerilim şebekeleri:
 Yüksek gerilim şebekeleri, 35kV ile 154kV arasındaki
gerilimi kullanan şebekelerdir.
 Elektrik enerjisinin üretildiği santrallerden başlayan ve
büyük şehirler ile bölgelerin başlangıcı arasında kullanılan
şebekelerdir.
 Yüksek gerilimde dağıtım yapılmaz. Yüksek gerilimler
iletime en uygun gerilimlerdir.
Çok yüksek gerilim şebekeleri:
Yüksek Gerilimin Güncel Standartlardaki Tanımı
 IEC (International Electrotechnical Commission) ye göre ;
Alternatif Gerilim’de 1000 V un,
Doğru Gerilim’de 1200 V’un üzeri
YÜKSEK GERİLİM kabul edilir.
Neden uzak mesafelere enerji iletiliyor?
Neden yüksek gerilim ?
Yüksek Gerilim Avantajları
Uzun mesafelere aynı güç aktarılırken (iletilirken);
✔ düşük akım → düşük kayıp
✔ daha küçük iletken kesiti
✔ yüksek sistem güç transfer verimi
Yüksek Gerilim Dezavantajları
⚠ izolasyon maliyeti yüksek
⚠ Elektrik alan etkileri ortaya çıkar (korona kayıpları,
radyo parazitleri)
⚠ insan güvenliği riski
⚠ pahalı şalt ekipmanı (ölçü trafoları, kesiciler,
ayırıcılar)
Delinme ve Atlama
Ud arttırılırsa deşarj
(boşalma) iki yoldan
meydana gelir:
 Yalıtkan madde d ile
gösterilen yol üzerinden
delinir.
 Deşarj a ile gösterilen yol
üzerinden atlar.
Delinme
Boşalma (Atlama)
Delinme ve Atlama Etkileri
Delinmede yalıtkan madde kullanılmaz hale gelir, atlama da
zarar görmez.
Fakat atlama olayı da şebekede arızalara sebep olması
bakımından önemlidir.
e=Ud/Un : yalıtkan maddenin emniyet derecesi denir. Daima
e>1 olmalıdır.
Yalıtkan maddenin birim kalınlığına karşılık gelen delinme
gerilimine ‘‘delinme dayanımı (Ed)’’ denir: Ed=Ud/a (kV/cm).