TÜREV ARAÇLAR R İ SK B İ LD İ R İ M FORMU (Borsa İstanbul A.Ş

advertisement
TÜREV ARAÇLAR Rİ SK Bİ LD İ R İ M FORMU
(Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir)
Önemli Açıklama:
Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdinde yapacağınız alım-satım
işlemleri sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır. Bu nedenle,
Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda işlem yapmaya karar vermeden önce,
piyasada karşılaşabileceğiniz riskleri anlamanız, mali durumunuzu ve kısıtlarınızı dikkate alarak
karar vermeniz gerekmektedir.
Bu amaçla, III-39.1 sayılı “Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında
Tebliğ”in (Tebliğ) 25 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörüldüğü üzere, türev araçların alım
satımı kapsamında “Türev Araçlar Risk Bildirim Formu” nda yer alan aşağıdaki hususları
anlamanız gerekmektedir.
Uyarı:
İşlem yapmaya başlamadan önce çalışmayı düşündüğünüz kuruluşun ilgili yatırım hizmet ve
faaliyetini yürütmeye yetkili olup olmadığını kontrol ediniz. Yatırım hizmet ve faaliyetlerini
yürütme konusunda yetkili olan yatırım kuruluşlarını www.spk.gov.tr veya www.tspb.org.tr web
sitelerinden öğrenebilirsiniz.
Tanımlar:
Borsa
: Borsa İstanbul Anonim Şirketi’ni
Yatırım Kuruluşu : Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere
kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası
kurumlarını ve bankaları,
Piyasa
: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası sözleşmelerinin
işlem gördüğü piyasaları,
Vadeli İşlem
Sözleşmesi
: Belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte
ekonomik veya finansal göstergeyi, sermaye piyasası aracını, malı,
kıymetli madeni ve dövizi alma veya satma yükümlülüğü veren
sözleşmeyi,
1
Opsiyon
Sözleşmesi
Uzun Pozisyon
(Vadeli İşlem
Sözleşmelerinde)
Uzun Pozisyon
(Opsiyon
Sözleşmelerinde)
: Opsiyonu alan tarafa belirli bir vadede veya belirli bir vadeye kadar,
önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte ekonomik veya finansal
göstergeyi, sermaye piyasası aracını, malı, kıymetli madeni ve dövizi
alma veya satma hakkı veren, satan tarafı ise yükümlü kılan sözleşmeyi
: Sözleşmenin vadesi geldiğinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı
sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirtilen miktarda satın alma ya da
nakdi uzlaşmayı sağlama yükümlülüğünü,
: 1) Alım opsiyonunda, sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan
süre içinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı, sözleşmede belirtilen
fiyattan ve belirtilen miktarda satın alma ya da nakdi uzlaşmada
bulunma hakkını,
2) Satım opsiyonunda, sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan
süre içinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı, sözleşmede belirtilen
fiyattan ve belirtilen miktardan satma ya da nakdi uzlaşmada bulunma
hakkını,
Kısa Pozisyon
(Vadeli İşlem
Sözleşmelerinde)
: Sözleşmenin vadesi geldiğinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı
sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirtilen miktardan satma ya da
nakdi uzlaşmayı sağlama yükümlülüğünü,
Kısa Pozisyon
(Opsiyon
Sözleşmelerinde)
: 1 ) Alım opsiyonunda, sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan
süre içinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı, sözleşmede belirtilen
fiyattan ve belirlenen miktardan satma ya da nakdi uzlaşmayı sağlama
yükümlülüğünü,
2) Satım opsiyonunda, sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan
süre içinde sözleşmeye konu teşkil eden varlığı, sözleşmede belirtilen
fiyattan ve belirtilen miktardan satın alma ya da nakdi uzlaşmayı
sağlama yükümlülüğünü,
2
Ters İşlemPozisyonu Kapatma : Aynı özelliklere sahip sözleşme bazında olmak kaydıyla, söz konusu
sözleşmenin işlem gördüğü piyasadaki son işlem gününe kadar uzun
pozisyon karşısında kısa pozisyon, kısa pozisyon karşısında ise uzun
pozisyon alınarak pozisyonun tasfiyesini
Opsiyon Primi
: Opsiyon sözleşmesini alan tarafın, opsiyon sözleşmesini satan tarafa,
sözleşmede yer alan haklar karşılığında ödemekle yükümlü olduğu
primi,
Kullanım Fiyatı
: Opsiyon sözleşmelerinde, sözleşmeye konu olan varlığın alım veya
satım hakkının vade süresince veya vade sonunda kullanılabileceği
fiyatı,
Uzlaşma Fiyatı
:
Gün sonlarında hesapların güncelleştirilmesinde kullanılmak üzere
sözleşme türü bazında Borsa kuralları uyarınca hesaplanan fiyatı,
Pozisyon Limitleri : Her bir sözleşme, hesap ve/veya Borsa üyesi bazında, tüm teslimat
vadelerinde toplam olarak veya aynı sözleşme türü bazında çeşitli
teslimat vadelerinde ara toplam olarak sahip olunabilecek azami
pozisyonu,
Başlangıç Teminatı : Pozisyon açılırken yatırılması zorunlu olan tutarı,
Sürdürme Teminatı : Piyasadaki günlük fiyat hareketleri karşısında güncelleştirilen teminat
tutarlarının koruması gereken alt sınırı,
ifade etmektedir.
R İ SK B İ LD İ R İ M İ
İşlem yapacağınız yatırım kuruluşu ile vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesi alım
satım aracılığına ilişkin olarak imzalanacak Çerçeve Sözleşme’de ve “Yatırım Hizmet ve
Faaliyetleri Genel Risk Bildirim Formu”nda belirtilen hususlara ek olarak, aşağıdaki hususları
anlamanız çok önemlidir.
1. Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VIOP), çeşitli dayanak
varlıklar üzerine düzenlenmiş olan “vadeli işlem sözleşmeleri” ve “opsiyon sözleşmeleri”nin
alınıp satıldığı ikincil piyasadır. Yatırım kuruluşu nezdinde açtıracağınız hesap ve bu hesap
üzerinden Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda gerçekleştirilecek tüm
işlemler için Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa ve Takas Merkezi tarafından çıkartılan ilgili
her türlü mevzuat ve benzeri tüm idari düzenleme hükümleri uygulanacaktır.
2. Türev araçlar çeşitli oranlarda risklere tabidir. Piyasada oluşacak fiyat hareketleri
sonucunda yatırım kuruluşuna yatırdığınız teminatın tümünü kaybedebileceğiniz gibi,
kayıplarınız toplam teminatınızı dahi aşabilecektir. Üstlenmiş olduğu risklerin takibi
yatırımcının sorumluluğu altındadır.
3
3. Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda pozisyon almak üzere
yatırım kuruluşu nezdinde açtıracağınız ve teminat yatıracağınız hesabınızdan piyasada alımsatım işleminde bulunacağınız her vadeli işlem (futures) sözleşmesi için en az Borsa’nın
belirlediği tutarda bir başlangıç teminatı yatırılması gerekmektedir.
4. Yatırım kuruluşu tarafından yapılacak teminat tamamlama çağrılarının istenen
süre içinde ve şekilde yerine getirilmesi, aksi takdirde hiçbir ihbara gerek duymadan
pozisyonun piyasa değerinden, özen borcu çerçevesinde zararına da olsa kapatılmasına razı
olunması gerekmektedir.
5. Borsa Yönetim Kurulu, mevzuatta yer alan belli koşulların varlığı halinde, vadeli
işlem ve opsiyon sözleşmelerinin vade bitim tarihlerini belirlemeye veya belirlenmiş olan
vade bitim tarihlerini değiştirmeye ve pozisyonları tasfiye etmeye yetkilidir.
6. Bir opsiyon sözleşmesi alırsanız, opsiyonu kullanmadığınız takdirde riskinizi,
opsiyon primi ve buna ek olarak ödeyeceğiniz komisyon ve diğer masraflar ile sınırlamanız
mümkündür.
7. Bir opsiyon satarsınız, görece küçük ters bir piyasa hareketinde, opsiyon satmakla
elde ettiğiniz prim ödemesini aşabilecek sınırsız potansiyel kayıp riskini üstlenirsiniz. Opsiyonu
yerine getirmeniz istendiğinde, bunun üzerinde herhangi bir kontrol yetkiniz yoktur.
Dolayısıyla, sadece yüksek sermayeye sahip deneyimli kişiler opsiyon satmaya teşebbüs
etmelidirler.
8. Opsiyonların birçok çeşidi vardır ve kendinizi bir taahhüt altına sokmadan önce,
yatırım kuruluşunuzla yatırım ihtiyaçlarınız ve tip sözleşmelere taraf olmanın içerdiği riskler
konusunda fikir alışverişinde bulunmalısınız.
9. Piyasanın sıkışık, likiditenin oldukça düşük olduğu, maksimum fiyat hareketinin
gerçekleştiği bir ortamda, sistemde piyasa yapıcılığı mevcut ise; piyasa yapıcılarının en geniş
banttan kotasyon verdikleri piyasa şartlarında, riski sınırlama imkanı veren “şarta bağlı emirler”
ile “strateji emirleri” de dâhil olmak üzere yatırım kuruluşu vasıtasıyla piyasaya iletilmesi
istenilen emrin gerçekleşmeme ihtimali dikkate alınmalıdır.
10. Vadeli işlem sözleşmesinde “spread” (fark veya yayılma) pozisyonu almak normal
şartlarda daha az risklidir. Ancak olağanüstü piyasa şartlarında yayılma pozisyonu vadeli
işlemler piyasasında doğrudan uzun veya kısa pozisyon almaktan her zaman daha az riskli
olmayabilir.
11. Kaldıraç etkisi nedeniyle, düşük teminatla işlem yapmanın piyasada lehe
çalışabileceği gibi aleyhe de çalışabileceği ve bu anlamda kaldıraç etkisinin tarafınıza yüksek
kazançlar sağlayabileceği gibi yüksek zararlara da yol açabileceği ihtimali göz önünde
bulundurulmalıdır.
4
12. Borsa tarafından, hesap ve firma bazında belirlenen pozisyon limitine ulaşıldığı
takdirde
pozisyonunuzu
kapatmak
dışında
vereceğiniz
emirler
piyasada
gerçekleşmeyebilecektir.
13. Piyasadaki fiyat hareketleri, almış olduğunuz pozisyon aleyhine geliştiğinde
hesabınız Borsa tarafından “riskli” hesap olarak belirlenebilir. Bu durumda Borsaya pasif emir
girişi yapılamayabilecektir.
14. Yatırım kuruluşunun türev piyasalarda yapacağınız işlemlere ilişkin tarafınıza
aktaracağı bilgiler ve yapacağı tavsiyelerin eksik ve doğrulanmaya muhtaç olabileceği
tarafınızca dikkate alınmalıdır.
15. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alım satımına ilişkin olarak yatırım
kuruluşunun yetkili personelince yapılacak teknik ve temel analizin kişiden kişiye farklılık
arz edebileceği ve bu analizlerde yapılan öngörülerin kesin olarak gerçekleşmeme
olasılığının bulunduğu dikkate alınmalıdır.
16. Yabancı para cinsinden sermaye piyasası araçlarında, yukarıda sayılan risklere ek
olarak kur riskinin olduğunu, kur dalgalanmaları nedeniyle Türk Lirası bazında değer kaybı
olabileceği, devletlerin yabancı sermaye ve döviz hareketlerini kısıtlayabileceği, ek ve/veya yeni
vergiler getirebileceği, alım-satım işlemlerinin zamanında gerçekleşmeyebileceği ve teslimat
öngörülen sözleşmelerde fiziksel varlığın teslim edilmeme riskine de maruz kalınabileceği
bilinmelidir.
17. İşlemlerinize başlamadan önce, işlemlerinizin borsalara, takas ve saklama
kuruluşlarına ve yatırım kuruluşlarına ödenecek komisyon ücretlerine ve ilgili mevzuatta
belirlenen oranlarda vergiye tabi tutulacağının bilincinde olmalısınız. İşlemlerinize başlamadan
önce, işlemlerinize ilişkin ücretler ve ücretler parasal olarak ifade edilmemişse, ücretlerin
parasal olarak size nasıl yansıyacağı ile ilgili anlaşılır örnekler içeren yazılı bir açıklama
tarafınıza sunulacaktır.
18. Yatırım kuruluşunun müşteriye karşı taraf olarak pozisyon aldığı ve sunulan hizmet
ya da ürünün niteliği gereği müşterinin zarar etmesinin yatırım kuruluşunun kar elde etmesiyle
sonuçlanacağı durumlarda çıkar çatışması doğabileceği hususunun farkında olmanız
gerekmektedir. Türev araçlar ve opsiyon işlemlerinde karşı taraf riski bulunmaktadır. Ancak
VİOP işlemlerinde Takasbank A.Ş. “merkezi karşı taraf”tır. Merkezi karşı taraf hizmeti,
Takasbank’ın, alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı ise alıcı konumuna geçerek, bu hizmeti verdiği
piyasalarda gerçekleştirilen işlemlerin takasının tamamlanmasını garanti ettiği hizmettir.
19. VİOP’ta farklı dayanak varlıklar ve farklı vadelerde sözleşmeler işlem görmektedir.
Dayanak varlığın türüne ve sözleşmenin vade sonuna kalan gün sayısına göre değişiklik
gösteren likidite riski bulunmaktadır. Piyasalarda meydana gelen dalgalanmalardan dolayı
yapılan yatırımınız beklediğiniz kadar karla sonuçlanmayabileceği gibi piyasa riski nedeni ile
zararla da sonuçlanabilir.
5
20. VİOP’da işlem gören sözleşmeler standart sözleşmeler olup Borsa tarafından
düzenlenmektedir. VİOP’ta işlem gören bazı sözleşmelerde piyasa yapıcısı bulunmaktadır.
“www.borsaistanbul.com” adresinden piyasa yapıcısı bulunan sözleşmelere ulaşabilirsiniz.
21. VİOP'da gerçekleşen işlemlerin piyasa riski ve teminat yönetimi Takasbank tarafından
gerçekleştirilmektedir. Pozisyonları güncellenen hesaplar için son açık pozisyon ve Takasbank
tarafından belirlenen son parametre dosyası verileri kullanılarak "bulunması gereken teminat"
tutarı hesaplanmaktadır. Takasbank tarafından, bulundurulması gereken teminat tutarının belirli
bir oranı olan sürdürme teminatı tutarı hesaplanarak yatırımcıların teminat durumları ile
risklilik yapıları takip edilmekte ve işlem teminatlarının piyasada gerçekleştirilen işlemler,
teminat değerlerinde gerçekleşen değişiklikler, teminat kompozisyonunun değişmesi veya diğer
nedenlerle Takasbank tarafından belirlenen tutarın altına düşmesi durumunda, Takasbank
tarafından yatırım kuruluşuna elektronik ortamda, yatırım kuruluşu tarafından ise yatırımcıya
Çerçeve Sözleşme’de belirlenen esaslar çerçevesinde teminat tamamlama çağrısı
yapılmaktadır.
İşbu türev araçlar risk bildirim formu, yatırımcıyı genel olarak mevcut riskler
hakkında bilgilendirmeyi amaçlamakta olup, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alımsatımından ve uygulamadan kaynaklanabilecek tüm riskleri kapsamayabilir. Dolayısıyla
tasarruflarınızı bu tip yatırımlara yönlendirmeden önce dikkatli bir şekilde araştırma
yapmalısınız.
İşbu esasların uygulanması sırasında Yatırım Kuruluşunun kusuru veya ihmali nedeniyle
doğabilecek zararlarımı talep ve dava haklarım saklı kalmak kaydıyla özgür iradem sonucu bu
“Türev Araçlar Risk Bildirim Formu”nu okuyup, anlayarak imzaladığımı ve bundan sonra
Çerçeve Sözleşme’yi imzalayarak, işbu Form’un bir örneğini aldığımı kabul ve beyan ederim.
MÜŞTERİ’NİN;
ADI SOYADI VEYA UNVANI:
HESAP NUMARASI:
MKK SİCİL NUMARASI:
TARİH:
İMZA:
6
Download