EKOLOJİ ve SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
Doç. Dr. Mustafa Sami TOPÇU
Ders Programı (Ekoloji ve Sürdürülebilirlik)
1. Çevre ve Ekolojinin Konusu ve Kapsamı. Genel Bilgiler.
2. Çevre ve Ekosistemin Bilgi Kaynakları
3. Ekosistemler ve Enerji Akışı
4. Enerji Kavramı ve Enerji Kaynakları
5. Sürdürülebilir Enerji Kavramı ve Kaynakları
6. Enerji, Çevre ve İnsan Sağlığı
7. Enerji, Ekonomi, Politika ve Geleceğimiz
8. Sürdürülebilirlik, Gıda ve Tarım
9. Ara Sınav
10. Sürdürülebilir Enerji ve İklim Değişikliği
11. Güneş Enerjisi, Rüzgar Enerjisi
12. Hidroelektrik Enerji, Jeotermal Enerji
13. Atıklar ve Biokütle Enerjisi
14. Genel Değerlendirme
Çevre Nedir?

Çevre; insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve
karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve
kültürel ortamdır.

Bir başka ifade ile çevre, bir organizmanın var olduğu ortam yada şartlardır ve
yeryüzünde ilk canlı ile birlikte var olmuştur. Sağlıklı bir yaşamın sürdürülmesi ancak
sağlıklı bir çevre ile mümkündür.

Bir ilişkiler sistemi olan çevrenin bozulması ve çevre sorunlarının ortaya çıkması,
genellikle insan kaynaklı etkenlerin doğal dengeleri bozmasıyla başlamıştır.

İnsan yaşamı çeşitli dengeler üzerine kurulmuştur. İnsanın çevresiyle oluşturduğu doğal
dengeyi meydana getiren zincirin halkalarında meydana gelen kopmalar, zincirin tümünü
etkileyip, bu dengenin bozulmasına yol açmaktadır.
Çevre Nedir?
• Türk Çevre Mevzuatı Kanununa göre çevre, bütün vatandaşların ortak
varlığı olup hava, su, toprak, bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel
zenginlikleri içermektedir.
Çevre Bilimi Nedir?
• Çevre bilimi küçük bir alandan tüm dünyamızın Biyosferine
kadar olan alanda bir organizma veya komuniteyi çevreleyen
hava, su ve yaşam alanlarına yoğunlaşan çalışma alanıdır.
• Özellikle insanların çevre üzerindeki etkileri üzerine çalışır.
Çevre Biliminin Amaçları
• Çevre biliminin ana amacı çevre problemlerinin tespit etmek ve
çözmektir.
• Bu amaç için çevre bilimciler insan ve çevre arasındaki iki tip etkileşim
üzerinde çalışırlar:
1. İnsan davranışları çevremizi nasıl etkiler
2. Doğal kaynakların kullanımı
Multi-Disipliner Bir Çalışma Alanı: Çevre Bilimi
• Çevre bilimi birçok çalışma alanını içeren multi-disipliner bir alandır.
• Çevre biliminin temellerini oluşturan en önemli bilim dalı Ekoloji’dir.
ÇEVRE BİLİMİ
Biyoloji
Yer Bilimi
Zooloji
Jeoloji
Botanik
Paleontoloji
Mikrobiyoloji
Klimatoloji
Ekoloji
Hidroloji
Fizik
Mühendislik
Kimya
Sosyal
Bilimler
Biyokimya
Coğrafya
Jeokimya
Antropoloji
Sosyoloji
Ekoloji Nedir?
• Ekoloji, canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır.
• Ekosistem ise canlı ve cansız çevrenin tamamıdır.
• Ekosistemi de abiyotik faktörler (toprak, su, hava, iklim gibi cansız
faktörler) ve biyotik (üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar) faktörler olmak
üzere iki faktör oluşturur.
• Bu tanımlamadaki organizmalar; diğer bir deyim ile canlılar veya canlı
çevre, insan, hayvan ve bitkilere ait bireyleri veya bunlardan oluşmuş
toplumları ifade etmektedir.
• Tanımlamanın içinde geçen organizmaların içinde yaşadıkları ortam deyimi
ise cansız çevre olarak da ifade edilir ve hava, su, toprak, ışık gibi faktörleri
kapsar.
Ekolojinin İlgili Olduğu Bilim Dalları
• Ekolojinin; botanik, zooloji, mikrobiyoloji, fizyoloji, bitki beslenmesi,
anatomi, morfoloji, patoloji, jeoloji, jeomorfoloji, mineraloji, fizik,
kimya, meteoroloji ve klimatoloji gibi bilim dalları ile yakın ilgisi vardır.
• Araştırma konusu, yöntemi ve amaçlarındaki bazı özellikleri yardımıyla
ekolojiyi diğer doğa bilimlerinden ayırma olanağı vardır.
• Ekoloji bütün canlılar için ortak olan ve canlılar üzerinde etki
yapabilen temel konularla ilgilenir.
• Diğer bir ayırıcı özelliği ise ekolojinin bir canlıya ait belirli organları ve
bu organlardaki hayat süreçlerini değil, canlıların içinde bulundukları
hayat ortamı ve diğer canlılarla olan karşılıklı ilişkilerini
incelemesidir.
• Kıtalardan okyanuslara, göllerden akarsulara, yer altı sularından
atmosfere, mikroorganizmalardan insana ve bitkiler âlemine kadar
bütün canlı ve cansız varlıklar arasında düzenli bir ilişki vardır.
• Yani organizmalar yaşamlarını sürdürebilmeleri için diğer
organizmalarla ve çevreleriyle ilişki içerisindedir.
• Modern ekolojide anlama kolaylığı sağlamak için canlılar organizasyon
derecesine göre sıralanır.
• Bu sıralama sonucunda biyolojik spektrum meydana gelir.
• Bu spektrum; Hücreler-Dokular-Organlar-Organ sistemleriOrganizmalar-Populasyonlar-Komuniteler-Ekosistemler-Biyosfer
şeklinde sıralanır.
• İşte bu spektrum içerisinde ekoloji; organizmalardan sonraki
terimleri inceler.
Ekoloji ile İlgili Temel Kavramlar
• Birey Ekolojisi:
Ekolojinin bir türe ait bireyin ortamıyla olan ilişkisini inceleyen
bölümüdür.
• Populasyon Nedir?
Populasyon terimi önceleri sadece insanlar için kullanırken daha sonraları
her çeşit canlı toplulukları da bu terimin kapsamına girmiştir. Kısaca
populasyon, belirli sınırlar içinde yaşamakta olan, aynı türe ait canlı
topluluğu ifade eder.
• Komünite Nedir ?
Belirli bir alanda bulunan uyumlu populasyonların oluşturduğu
topluluktur. Abiyotik faktörlerle (cansız faktörler) birlikte komüniteler
birbirlerine yeten topluluklardır.
Ekoloji ile İlgili Temel Kavramlar
• Biyosfer nedir ?
Canlıların yaşamasına uygun, okyanus derinliklerinden Everest'in tepesine, oradan
yeryüzünden 10.000 m yüksekliğine kadar olan atmosferdir.
• Habitat nedir ?
Populasyon içindeki bireylerin biyosfer tabakasındaki kalıtsal yapısına uygun
yaşama bölgesine habitat denir. Habitat canlının yaşadığı yerin adresidir.
• Niş nedir ?
Habitat içindeki populasyonuna ait bireyin kendini ve çevresini etkileyen yaşama
biçimidir. Buna bireyin kendi hayatını sürdürmek için yaptığı faaliyetlerin tümüdür.
• Biotop nedir ?
Canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için uygun çevresel koşullara sahip coğrafik
bölgededir. Biotop, komunitenin yerleştiği alan olarak kabul edilebilir.
Ekoloji ile İlgili Temel Kavramlar
• Flora Nedir ?
Belli bir bölgeye adapte olmuş ve bu bölgede yaşamını sürdüren bitki
topluluklarıdır.
• Fauna Nedir?
Belli bir bölgeye adapte olmuş ve bu bölgede yaşamım sürdüren
hayvan topluluklarıdır.
Ekoloji ile İlgili Temel Kavramlar
• TÜR: Benzer özelliklere sahip olan ve aralarında üreme ilişkisi bulunan
canlı bireyler topluluğudur.
• POPULASYON: Belli bir türe ait , aralarında sosyal ilişkiler bulunan ve
gen alışverişi yapabilen gruplardır.
TÜR
pop
1
pop
2
pop
6
pop
3
pop
4
pop
5
pop
N
pop
7
Download

EKOLOJ* ve SÜRDÜRÜLEB*L*RL*K