DİN FELSEFESİ Dinin temel iddiaları nesnel kuşatıcı ve tutarlı bir

advertisement
DİN FELSEFESİ
Dinin temel iddiaları nesnel kuşatıcı ve tutarlı bir biçimde düşünme çabasına din felsefesi denir. Diğer bir deyişle,
dinin temel iddialarını dinin kendisini çeşitli görüntülerini veya türlerini, temel kavramlarını felsefenin eleştirel, akla
uygun tutarlı sistemli incelemenin konusu yapmaktadır.
DİN FELSEFESİ
TEOLOJİ
DİN
FELSEFESİ,
DİNLERİ
GENEL OLARAK ELE ALIR.
DİN FELSEFESİ, HERHANGİ
BİR
DİNİN
ÖĞRETİLERİNİ,
UYGULAMALARINI
SAVUNMAK
DEĞİL
DİNAHLAK
İLİŞKİSİNİ
DİNİ
YAPISINI, DİNİN DOĞASINI,
TEMEL
İDDİALARI
KONUSUNDAKİ
FARKLI
GÖRÜŞLERİ,
KANITLARI,
PROBLEMLERİ
RASYONEL
OLARAK
ANLAMAK,
AÇIKLAMAK SORGULAMAYI
AMAÇLAR.
TEOLOJİ,
BELLİ
BİR
DİNİ ELE ALIR.
TEOLOJİ DİNİN İNANAÇ
VE
UYGULAMALARINI
DOĞRU OLARAK KABUL
EDİP,
AKLİ,
ENTELEKTÜEL
SAVUNMASINI
DİĞER
DİNLERE
VE
İDEOLOJİLERE
KARŞI
YAPAR.
Din Felsefesinin Temel Kavramları:
Allah: Mutlak yaratıcı, ezeli, ebedi, yaratılmamış, kendiliğinden var olan, zamanı, mekanı her şeyi var eden, kendisi
zaman ve mekanla, madde ile sınırlandırılmayan yüce yaratıcı.
Vahiy: Yaratıcının, insan için hayatın anlam ve amacını, iyi ve kötünün ne olduğunu bildiren bilgilerin toplamı.
Peygamber: Allah’ın dini bilgileri insana aktarmak için seçtiği kişi.
İman: Dinin temel doğrularını kabul etme inanma.
İbadet: Allah'a saygı ve tapınmanın ifadesi olarak belli zamanlarda tekrarlanan davranışlar.
Kutsal: Dinin bir varlığı dokunulmaz kabul etmesi.
Din Felsefesinin Temel Problemleri:
1. Allah’ın Varlığı Problemi
2. Evrenin Yaratılış Problemi
3. Vahyin İmkanı Problemi
4. Ruhun Ölümsüzlüğü Problemi
Tanrının Varlığı İle İlgili Yaklaşımlar:
1- Tanrının Varlığını Kabul Edenler:
•
Teizm (Tanrıcılık): Tanrı öncesiz, sonsuz ve evreni her şeyiyle yaratan, bilen irade sahibi bir güçtür. Tanrı
zamanı ve mekanı da yaratmıştır, fakat kendisi zaman ve mekanla sınırlandırılamaz. tanrı tüm varlıkların
varlık şartıdır, fakat o şartlardan bağımsızdır.
•
Panteizm (Tüm Tanrıcılık): Tanrı ile evren bir olduğunu savunan yaklaşım. yani tanrı, evrenden ayrı veya
onu aşkın bir varlık değil, evren bütünü bakımdan tanrıdır veya evrende etkide bulunan güçler kanunlar
tanrıyı oluştururlar.
•
Deizm (Yaratancılık): Tanrı, dünyayı, evreni, tabiatı, yasaları yaratmıştır. Fakat evren, yasalar, her şey
kendi kurallarına göre işlemektedir. Tanrı artık karışmamaktadır. Var olan her şeye kendi aşkını kazandıran
ve müdahale alanının dışına çıkan tanrı anlayışıdır.
2- Tanrının Varlığını Reddedenler:
•
Ateizm (Tanrıtanımazlık): Tanrıyı inkar edip, evren ve tabiatın tek varlık olduğunu savunan öğretidir.
Ateizm, tanrıyı inkar etmekle birlikte bütün dinlerin öğretilerini de inkar eder. Dolayısıyla ruhun varlığını,
ölümsüzlüğünü ve Ahret hayatını yok saymaktadır. Ateizmin temeli materyalizme dayanmaktadır.
3- Tanrının Varlığının Bilinemeyeceğini Savunanlar (Agnostisizm): Her bireyin duyusu kendine göre
olduğundan bilgi de her kese göre değişir. Yani tanrının varlığı ve yokluğu hakkında hiçbir şey bilinemez. Bu
yaklaşım metafizik konuları insan aklının bilinemeyeceğini ileri sürer.
Tanrının Varlığını Kabul Eden Yaklaşımların İleri Sürdükleri Deliller:
1- Ontolojik Kanıt (Varlık Kanıtı): Tanrı en yüksek, en mükemmel, her türlü noksanlıktan uzak bütün olumlu
nitelikleri taşıyan bir varlık anlatılmaktadır. Bir varlık olarak insan eksiksiz, kusursuz, noksansız bir varlık değildir.
O halde kusursuz varlık fikri insanda nasıl oluşmaktadır. Böyle bir düşüncenin insanda oluşması için kusursuz bir
varlık gerekmektedir. Kusursuz bir varlık ancak tanrı olabileceğine göre, “tanrı gerçektir.”
2- Kozmolojik Kanıt (Evrenin Varlığından Hareket Eden Kanıt): Evrende birtakım varlıklar ve olayların olduğu
açıktır. Her varlığın ve olayında bir var olma nedeni olduğu da gözlenebilmektedir. Hiç bir şeyin nedensiz olmadığı
da açıktır. Herhangi bir olay izlendiğinde onun bir meydana getirici nedeni, bu nedeninde bir başka nedeni olması ve
durumun geriye doğru gitmesi gerektiği açıktır. Bu geriye gidiş sürecinde, kendi varlığı için nedensel bir açıklama
getirmeyen bir varlığa ulaşılacaktır. bu varlık tanrıdır.
3- Nizam (Düzen) Kanıtı (Teknolojik Kanıt): Tabiat ve evrende bir düzenin var olduğu gözlenmektedir. Dünyada
her şey yerli yerinde olması hiç bir düzensizliğin gözlenmemesi ve hiç bir kaos, karmaşa olmadan mükemmel bir
düzen ve plan içinde gerçekleşmesi, mükemmel bir mimarın yani tanrının varlığını göstermektedir.
4- Dini Tecrübe (Vicdan) Kanıtı: İnanan bir varlık olarak insan temel bir varlıktır. İnsan kendi özel yaşantısı
içinde yani vicdanında tanrıyı hisseder. bu dini tecrübenin kişi ve inançlara göre değişmesi delilin değerini
azaltmamaktadır.
5- Ahlak Kanıtı: İnsanın ahlaki yaşantısından hareket ederek tanrının varlığını kanıtlamaktadır. Eğer tanrı
olmasaydı insanın yaptığı kötülüğün cezasını veya yaptığı iyiliğin mükafatını görmesi söz konusu olmazdı. O halde,
adalet ve hakkaniyet tanrının var olması gerektiğini söylemektedir.
Tanrının Varlığını Reddeden Yaklaşımların İleri Sürdükleri Görüşler:
1- Kötülük İddiası: Lamettrie, holbach gibi ateist filozoflar evrende kendilerince gördükleri kusurlar, yetersizlikler
ve kötülüklerden hareketle tanrının var olmadığını ileri sürmüş, bunu kötülük iddiasına dayandırmışlardır.
2- Ahlak İddiası: İnsan önceden belirlenmiş davranışları, özellikleri olamaz. insan hürriyete mahkumdur. insanın
hür olması tanrının varlığına bağlıdır. Varoluşçuların savunduğu görüşlerdir.
3- Anlamsızlık İddiası: Tanrının varlığını dile getiren önermelerin deneyle doğrulamayan, metafizik nitelik taşıyan
önermeler olması dolayısıyla tanrının varlığının delili noktasında, bu önermelerin boş ve anlamsız olduğu ileri
sürerler.
Download