Kanser Daire Başkanlığı 2014 Birim Faaliyet Raporu

advertisement
2014 YILI
BİRİM FAALİYET RAPORU
BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR-PROGRAMLAR VE KANSER
KANSER DAİRE BAŞKANLIĞI
2015-ANKARA
I
İÇİNDEKİLER
Sayfa No
KISALTMALAR………………………………………………………………
III
TABLO ŞEKİL GRAFİK DİZİNİ………………………………………………
IV
ÜST YÖNETİCİ SUNUŞU……………………………………………………
V
I- GENEL BİLGİLER……………………………………………………………
1
A- Misyon ve Vizyon………………………………………………………....
1
B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar……………………………………………
2
C- İdareye İlişkin Bilgiler……………………………………………..……...
3
1- Fiziksel Yapı………………………………………….…………………
3
2- Örgüt Yapısı……………………………………………….……………
3
3- Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar …………………………………………
6
4- İnsan Kaynakları ………………………………………..………………
7
5- Sunulan Hizmetler …………………………………………………….
9
6- Yönetim ve İç Kontrol Sistemi ………………………………………
10
D- Diğer Hususlar ……………………………………...…………………
13
II- AMAÇ ve HEDEFLER ……………………………………………………
15
A- İdarenin Amaç ve Hedefleri ……………………..…………….………
15
B- Temel Politikalar ve Öncelikler ……………………………………….
16
C- Diğer Hususlar ……………………………………...………………....
18
III- FAALİYETLERE İLİŞKİN BİLGİ VE DEĞERLENDİRMELER ……..
19
A- Mali Bilgiler ……………………………………………………………
19
1- Bütçe Uygulama Sonuçları …………………………………………
19
2- Temel Mali Tablolara İlişkin Açıklamalar …………………………
19
3- Mali Denetim Sonuçları …………………………………………....
19
4- Diğer Hususlar ……………………………………………………....
19
B- Performans Bilgileri ……………………………………………………
19
1- Faaliyet ve Proje Bilgileri ……………………………………………
19
2- Performans Sonuçları Tablosu ………………………………………
57
3- Performans Sonuçlarının Değerlendirilmesi …………………………
58
4- Performans Bilgi Sisteminin Değerlendirilmesi ………………………
58
5- Diğer Hususlar …………………………………………………………
58
IV- KURUMSAL KABİLİYET ve KAPASİTENİN DEĞERLENDİRİLMESİ …
59
A- Üstünlükler …………………………………………………………………
59
B- Zayıflıklar ………………………………………........………………..........
59
C-Fırsatlar……………………………………………………………………….
59
D-Tehditler………………………………………………………………………
59
C- Değerlendirme ………………………………………………........…….........
60
V- ÖNERİ VE TEDBİRLER ……………………………………………............…
62
II
EKLER........................................................................................................................
63
KISALTMALAR
KKM: Kanser Kayıt Merkezi
KETEM: Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi
III
TABLO, ŞEKİL VE GRAFİK DİZİNİ
Sayfa No
TABLO 1: Birim Fiziksel Bilgiler
3
ŞEKİL 1: Kanserle Dairesi Başkanlığı Örgüt Şeması
5
TABLO 2: Teknolojik Malzeme Dağılımı
6
TABLO 3: Birim İnsan Kaynakları
7
TABLO 4: Birim İnsan Kaynakları
8
TABLO 5: Fiili Çalışan Personelin Yaş İtibariyle Dağılımı
9
TABLO 6: Fiili Çalışan Personelin Eğitim Durumu
9
TABLO 7: Fiili Çalışan Personelin Hizmet Süresi
9
TABLO 8: Fiili Çalışan Personelin Cinsiyete Göre Dağılımı
9
GRAFİK 1: Türkiye’de ilk 10 sıra kanser
15
TABLO 9: Açılacak Ketemler
18
GRAFİK 2:2014 Tarama Faaliyetleri
20
GRAFİK 3:2014 Eğitim Faaliyetleri
21
GRAFİK 4: KETEM Ortalama Mamografi Çekim Sayıları
23
GRAFİK 5:Türkiye de Kanser Taramaları
23
GRAFİK 6: HPV ile Görülen Artış
27
TABLO 10: Eğitim Tablosu
36-39
GRAFİK 7: Toplamda Yapılan eğitimler
47
GRAFİK 8: Yıllara Göre Halk Eğitim Dağılımları
47
GRAFİK 9: Yıllara Göre Halk Eğitim Dağılımları
48
TABLO 11: Performans Sonuçları Tablosu
50
IV
BİRİM / ÜST YÖNETİCİ SUNUŞU
Kanser beraberinde taşıdığı fiziksel rahatsızlıkların yanı sıra sosyal, maddi ve
manevi yönleri ile mücadelesi zor bir hastalıktır. Dünya genelinde de kanser hastalığının
yükü her geçen gün artış göstermektedir. Yirmi birinci yüzyılda kanser konusunda en
önemli kontrol stratejisinin korunma ve erken teşhis olduğu bilinen bir gerçektir. Bu
nedenle, kanserojen maddelerin tespiti ve gerekli önlemlerin zamanında alınması oldukça
önemlidir.
Kanser hem dünyada hem de ülkemizde sebebi bilinen ölümler sıralamasında
kardiyovasküler hastalıklardan sonra ikinci ölüm sebebi olması açısından önemli bir
toplum sağlığı problemidir. 2002 yılında ülkemizde kanserden ölümler tüm ölümlerin
%12’sini oluşturmaktayken bu oran 2009’da %21’e çıkmıştır. Özellikle ortaya çıkışının
önlenebildiği, taramalarla ölümün yok edilebildiği ve erken teşhis edildiğinde tedavinin
yaşam kalitesine çok şey katabildiği kanser türlerini göz önüne alırsak korunmanın önemi
artmaktadır
Kanserde benzer seyir devam ettiği taktirde 2030 yılına gelindiğinde yıllık 22
milyon yeni vaka ortaya çıkması yani 2008 verilerine göre yeni vakalarda %75 artış olması
beklenmektedir. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 4 milyonu genç yaşta(30-69 yaş) olmak
üzere 7.6 milyon kişi kanserden kaybedilmektedir.
Kanser %90 çevresel,%10 oranında ise genetik faktörlere bağlı oluşmakta çevresel
faktörler arasında da Tütün, Alkol, Obezite ve Enfeksiyonlar ilk sıralarda yer almaktadır.
Özellikle ortaya çıkışının önlenebildiği, taramalarla ölümün yok edilebildiği ve erken
teşhis edildiğinde tedavinin yaşam kalitesine çok şey katabildiği kanser türlerini göz önüne
alırsak korunmanın önemi artmaktadır.
“Dünya Kanser Günü” her yıl 4 Şubat Günü Kanser ile ilgili farkındalık ve bilinç
düzeyinin artmasını sağlamak, kansere karşı mücadelede önemli bir adım olan doğru
V
bilinen yanlışlardan kurtulmak ve doğruların herkese ulaşmasını hedeflemek amacıyla
dünya genelinde kutlanmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü’nün “25’e kadar 25” olarak tanımladığı hedef; Bulaşıcı
Olmayan Hastalıklara bağlı ölümlerin 2025 yılına kadar %25 azaltılmasıdır ki bunun
içinde kansere bağlı yıllık 1.5 milyon ölümün engellenmesi de yer almaktadır.
2013 yılında gerçekleştirilen Dünya Sağlık Toplantısı’nda “Dünya Kanser Bildirge” si
yayınlanmış ve bu bildirgede global kanser yüküne değinilerek kanser kontrolünün önemi
vurgulanmıştır.
Öngörülen bu kanser yükü ile başa çıkabilmek için oluşturulan ulusal kanser
kontrol programına büyük bir enerji ile çalışmaktayız. Ulusal kanser kontrol
programımızın dört ana başlığı olan kanser kayıtçılığı, kanser taraması, kanser önleme ve
kanser tedavisi konularında kayda değer gelişmeler kaydettik.
 Kanser kayıtçılığında, dünya nüfusunun % 8’i takip edilmektedir. Ülkemizde ise
toplam nüfusun yaklaşık % 100’ünün 81 ilimizde kurulumu tamamlanmış olan aktif
kanser kayıt merkezleri ile aktif takibe alınmaya başlanmıştır.
 İzmir Kanser Kayıt Merkezimiz, Dünya Sağlık Örgütü Uluslararası Kanser
Araştırma Kurumu (IARC) tarafından, kendi ülkelerinin kanser kaydını yapacak yabancı
uzmanların eğitimi için Bölgesel Eğitim Merkezi olarak belirlenmiş ve geçtiğimiz yıl,
IARC uzmanlarının katıldığı açılışın ardından eğitime başlanmıştır.
 Kanser önleme çalışmalarında tütün ve obezite ile mücadele devam edecektir.
Ayrıca 2013 yılında, Türkiye Radon Haritalandırma ve Eylem Planı hayata geçirilmiş,
Türkiye Asbest Kontrolü Stratejik Eylem Planının ise 1. Fazı tamamlanmıştır. Asbest için
alınan toprak numuneleri ölçümü ve radon için belirlenen adreslerde ölçüm işlemi
tamamlanmasının ardından ıslah ve önleme çalışmalarını başlatılacaktır.
 KETEM’lerde yapılan kanser taramalarına Aile Hekimlerinin entegrasyonu
sağlanmış olup 2014’te daha da aktif yer almalarına başlanılmıştır.
 Gaitada gizli kan testi ile taramalara da devam edilmektedir.
 Servikal kanser tarama programında kullanılacak olan HPV testlerinin alımı
tamamlanmış olup, Ağustos 2014’de rahim ağzı kanseri taramalarında pap smeare ilaveten
HPV DNA testlerine geçilmiştir.
 Kanser tedavisi olan vatandaşlarımızın ağrı kontrolünde kullanılan morfinlere
ulaşabilmeleri için merkezi olarak uluslararası morfin ithalatı ve yerli morfin üretimi
sağlanmıştır. Benzer şekilde ilk defa ulusal ilaç firmalarımızca yerli kemoterapiler
üretilmeye başlanmıştır. Kemoterapi ve radyoterapi merkezlerimizi 2023 planlamamıza
göre yaygınlaştırmaya devam etmekteyiz. Ülkemizde uluslararası standartlara göre
VI
uygulanan tedavilere her bir vatandaşımız kolayca ve ücret ödemeden ulaşabilmektedir.
Sosyal devletin bir parçası olan bu anlayışımız önümüzdeki yıllarda da devam edecektir.
 Ülkemizde kanserle olan mücadelemiz bütün toplumsal unsurların desteği ile
devam edecektir. Kanserle mücadele uzun soluklu bir maratondur ve ekonomik güç,
siyasal istikrar ile birlikte halkımızın da aktif katılımını gerektirmektedir.
Biz farkındayız, kanseri yeneceğiz…
Doç. Dr. Murat GÜLTEKİN
Daire Başkanı
VII
I-GENEL BİLGİLER
A. Misyon ve Vizyon
Misyon
İnsan merkezli yaklaşımla birey ve toplum sağlığını korumak ve geliştirmek, sağlık
için risk oluşturan faktörlerle mücadele etmek, halkın yaşam kalitesini yükseltmek ve halk
sağlığını tehdit eden konularda gerekli tüm önlemleri almaktır.
Vizyon
Herkesin sağlığının korunup geliştirildiği sağlıklı ve mutlu bir Türkiye
1
B. Yetki, Görev ve Sorumluluklar
Kanser Daire Başkanlığı Görev Tanımı
a) Kanserle mücadelede gerekli koruyucu kanser hizmetlerini planlamak, yürütmek,
çalışmaları değerlendirmek, raporlamak ve denetlemek.
b) Ülke çapında kanser hastalıklarının tür ve durumlarının belirlenmesi, etkin ve bilimsel
mücadele yöntemlerinin saptanması, uygulanması ve olası kanser etkenlerinin ortadan
kaldırılmasına yönelik işlemleri yürütmek.
c) Kanser tarama ve kayıt sistemlerini geliştirmek.
d) Koruyucu kanser hizmetleri alanındaki her türlü eğitim materyalini hazırlamak ve bu
alanlara ilişkin ulusal ve uluslararası yayınları takip ve temin etmek.
e) Koruyucu kanser hizmetlerine yönelik bilimsel çalışmalar yapmak, yapılan çalışmaları
desteklemek.
f) Görev alanıyla ilgili evde sağlık hizmetlerini ilgili daire başkanlıklarıyla beraber
planlamak.
g) Ulusal kanser tarama standartlarını oluşturmak ve etkin yürütülebilmesi için ilgili
daireler ile işbirliği yapmak.
h) Kanserle mücadele için sağlık tesislerini, ilgili daire başkanlıklarıyla koordineli olarak
planlamak, kurmak ve kalite kriterlerini oluşturmak.
i) Tarama programlarında kullanılacak gezici cihazların planlanması ve alınmasını
sağlamak, çalışma programlarını oluşturmak.
j) Toplum tabanlı kanser taramalarında aile hekimliği ve Kanser Erken Teşhis ve Tarama
Merkezi (KETEM) arasında ilgili daire başkanlıklarıyla koordineli olarak işbirliğini
sağlamak.
k) Koruyucu kanser hizmetleri konusunda, halkın eğitimi için gerekli çalışmaları diğer
kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde yürütmek, koordine etmek ve denetlemek.
l) Kanser ile ilgili her türlü istatistikî bilgilerin toplanması, araştırma ve incelemelerin
yapılması, kalite ve tamlığının değerlendirilmesi faaliyetlerini yürütmek.
m) Kanserojen veya kanserojen olduğu düşünülen etkenlerin insanlara etkilerini takip
etmek, gerekli önleme çalışmalarını yapmak ve kamuoyunu bilgilendirmek.
n) Ulusal Kanser Danışma Kurulu'nu oluşturarak, belli aralıklarla toplanmasını sağlamak
ve sekreterya işlemlerini yürütmek.
r) Faaliyet alanları ile ilgili eğitim, sempozyum, panel, çalıştay, seminer vs. etkinlikleri
düzenlemek ve düzenlenen ulusal ve uluslararası etkinliklere katkı sağlamak.
2
s) Görev alanı ile ilgili olarak Başkanlık tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek
C. İdareye İlişkin Bilgiler
1- Fiziksel Yapı
Kanser Daire Başkanlığı 2 Kasım 2011 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 663 Sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuştur. Başkanlığımız Sıhhiye İlkiz
Sokak 4 numaralı hizmet binasında 1. ve 2. katlarda 600 m2 alanda hizmetlerini
yürütmektedir. Söz konusu binanın mülkiyeti kurumumuza ait değil kiradır. Bina katlarda
daire şeklinde olup birbirinden bağımsızdır. Şubelerin yerleşimi de 4 ayrı bölümde olmak
üzere faaliyet göstermek şeklinde gerçekleşmiştir.
Tablo1:Birim Fiziksel Bilgiler
Sayısı (adet)
Alanı (m2)
Kullanan Kişi Sayısı
Çalışma Odası
14
240
26
Toplantı Salonu
1
30
30
Konferans Salonu
Yok
Fotokopi Odası
Yok
Kütüphane
Yok
Arşiv Odası
1
16
2- Örgüt Yapısı
Kanser Daire Başkanlığı, 663 sayılı “Sağlık Bakanlığı ile Bağlı Kuruluşlarının
Yeniden Yapılandırılmasına Ait Kanun Hükmünde Kararname” gereği yayınlanan 07 Mart
2012 tarih ve 28226 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Sağlık Bakanlığı Bağlı
Kuruluşları Hizmet Birimlerinin Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik” ile oluşturulan Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar,
Programlar ve Kanser Başkan Yardımcılığına bağlı olarak 22.03.2012 tarih ve 85 sayılı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Daire Başkanlıkları Yönergesi ile kurulan 7 Daire
Başkanlığından birisidir. Kuruma bağlı sekretaryasını Başkanlığın yaptığı 200 civarında
3
bilim uzmanının yer aldığı ve 13 Alt kuruldan oluşan Ulusal Kanser Danışma Kurulu da
mevcut olup tavsiye nitelikli kararlar bildirmektedir.
İllerde ise, 12 sinde Halk Sağlığı Müdürlükleri bünyesinde 12 Kanser Şube
Müdürlüğü, 69 ilde de Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar, Programlar ve Kanser Şube
Müdürlüğü mevcut olup, bu müdürlüklere bağlı yapılanan 81 Aktif Kanser Kayıt Merkezi,
mevcut olup, aktif sistemle kanser kayıt toplama işlemini bir fiil sürdürmektedirler.
Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM ) ne bağlı 7 si Mobil , 97 illerde, 22 de İstanbul
Büyükşehir Belediyesi kapsamında Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi taşra
da hizmet vermektedir.
Her ilde İl Kanser Danışma Kurulu mevcut olup ilin kanser politikalarında tavsiye
kararları almaktadır.
4
DAİRE BAŞKANI
ULUSAL KANSER
DANIŞMA KURULU
KANSER
KAYITÇILIĞI
KANSER
TARAMALARI
KANSER ÖNLEME
ŞEKİL 1. Birim Teşkilat Yapısı (31/12/2014 Tarihli)
5
3- Bilgi ve ar (NEVİN HANIM)
3-Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar
Tablo 2. Teknolojik Malzeme Dağılımı
Kullanılan Teknolojik Araç gereç
TOPLAM
Masaüstü Bilgisayar
33
Dizüstü Bilgisayar
8
Yazıcı
4
Fotokopi Makinesi
2
Faks Makinesi
2
Projeksiyon Cihazı
2
Tarayıcı
5
Telefon
13
Sunucu Bilgisayar
1
GENEL TOPLAM
70
Web Uygulamalarımız:
www.kanser.gov.tr
internet
adresimize,
haberler
hazırlanıp
güncellemeler
yapılmaktadır. Dünyada ve ülkemizde kanser konusunda yapılan bilimsel gelişmeler ve
farkındalık çalışmalarının çok yakın takip edilerek yayımlanır. Görsel fotoğrafların çekilip
ilgili programlarda işlenerek yayımlanması sağlanır. Ayrıca İllerde gerçekleşen kanserle
ilgili yapılan faaliyetler ve yapılan tarama sonuçları belirli aralıklar da yayımlanır. Her
hafta Cuma günleri haftalık kanser tarama istatistikleri basında çıkan haberlerin takibi ve
yayımı sağlanmaktadır.
6
4- İnsan Kaynakları
Tablo 3: Birim İnsan Kaynakları
KADRO UNVANI
KADIN
ERKEK
TOPLAM
BAŞKAN
YARDIMCISI
DAİRE BAŞKANI
1
BİRİM
SORUMLUSU
UZMAN TABİB
5
TABİP
1
SAĞLIK
HİZMETLERİ
PERSONELİ(SHS)
TEKNİK
HİZMETLER
PERSONELİ (THS)
GENEL İDARE
HİZMETLERİ
PERSONELİ
(GİHS)
YARDIMCI
HİZMETLER
PERSONELİ (YHS)
15
3
2
3
1
TOPLAM
23
8
7
Tablo 4: Birim İnsan Kaynakları
Kadro Ünvanı
Kadrolu
Başka Birimde
Fiili Çalışanlar (Geçici Geçici
Görevliler Dahil)
Görevle Çalışanlar
Başkan
-
1
-
Başkan Yardımcısı
-
-
-
Uzman Hekim
5
Şube Müdürü
Şef
2
Hekim
-
-
1
Diyetisyen
1
Araştırmacı
-
1
-
Uzman (APK)
-
-
-
Uzman
-
-
-
İstatistikçi
-
-
-
1
1
Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni
Hemşire
2
5
-
Sağlık Memuru
-
2
-
Sağlık Teknikeri
1
Ebe
1
3
-
Tıbbi Teknolog
-
2
-
Tıbbi Sekreter
1
Diş Hekimi
-
-
-
Programcı
-
-
-
Memur
Hizmetli
1
-
Şoför
TOPLAM
-
7
23
1
8
Tablo 5: Fiili Çalışan Personelin Yaş İtibariyle Dağılımı
Fiili Çalışan Personelin Yaş İtibariyle Dağılımı
Kişi Sayısı
Yüzde
21-25
1
3,2
26-30
2
6,4
31-35
7
22,6
36-40
12
38,7
41-50
6
19,3
51 üzeri
3
9,6
Toplam
31
100
Tablo 6: Fiili Çalışan Personelin Eğitim Durumu
Fiili Çalışan Personelin Eğitim Durumuna Göre Dağılımı
Kişi Sayısı
Yüzde
İlköğretim
Lise
Ön lisans
Lisans
Yüksek
lisans
1
3,2
1
3,2
2
6,5
15
48,4
12
38,7
Doktora
Toplam
31
100
Tablo 7: Fiili Çalışan Personelin Hizmet Süreleri
Fiili Çalışan Personelin Hizmet Süresi
1-3 yıl
4-6 yıl
7-10 yıl
Kişi Sayısı
Yüzde
1
3,2
5
16.1
11-15 yıl
16-20 yıl
21-üzeri
Toplam
5
16.1
7
22.6
13
41,9
31
100
Tablo 8: Fiili Çalışan Personelin Cinsiyete Göre Dağılımı
Fiili Çalışan Personelin Cinsiyet Dağılımı
Erkek
8
Kişi Sayısı
25,8
Yüzde
Kadın
23
74.2
Toplam
31
100
5- Sunulan Hizmetler
Kanser Daire Başkanlığında Kanser kayıtçılığı, tütün ve mamulleri ile mücadele,
obezitenin önlenmesi gibi koruyucu-önleyici hizmetler, erken tanı, tarama, eğitim
hizmetleri, epidemiyolojik araştırmalar, palyatif bakım ve tedavisi ile 1. ve 2. basamak
sağlık hizmetlerine yönelik kanser konusunda projelerin gerçekleştirilmesi ve/veya
desteklenmesi başlıkları altında özetlenebilecek hizmetleri mevcuttur.
9
6- Yönetim ve İç Kontrol Sistemi
a) KANSER KAYITÇILIĞI
Kanser 1982 yılında bildirimi zorunlu hastalıklar kapsamına alınmıştır. Halen15
ilde aktif kanser kayıt sistemi ile kanser kayıtçılığı yapılmaktadır. Halk Sağlığı
Müdürlükleri bünyesindeki ilin durumuna göre Kanser Şube Müdürlüğü veya Bulaşıcı
Olmayan Hastalıklar, Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü içinde kurulan Kanser Kayıt
Merkezi ve bu merkeze bağlı Devlet, Eğitim ve Araştırma İle Üniversite ve Özel
hastanelerde oluşturulan Hastane Kanser Kayıt birimlerinde kayıtçılık yürütülmektedir.
Aktif kanser kayıt merkezi, Türkiye Kamu Hastaneler Kurumunun koordinasyonu
sağlanarak, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca makam onayı ile kurulur. İllerdeki hastane
de çalışacak olanları ilgili hastane yönetimleri görevlendirir.
Toplum tabanlı kanser kayıt için, il sınırları içinde yer alan tüm kamu, özel ve
eğitim hastanelerinden, ölüm belgelerinden ve hastaların olabileceği huzurevi, palyatif
bakım merkezi gibi merkezlerden veri toplanmaktadır. Veriler, birimlerden merkeze
aktarılmaktadır. Merkezde form değerlendirilmekte ve dublikasyon kontrolünden
geçirilmektedir. İl kanser kayıt merkezi veri tabanı daha sonra Kanser Daire Başkanlığı
veri tabanına aktarılmaktadır. Türkiye veri tabanında dublikasyon ve hata kontrolü
yapılmaktadır. İllerin veri tabanındaki hatalar için il kanser kayıt merkezlerine kontrol
raporları yollanmakta, verilere dönülerek yapılan düzeltmeleri takiben yeni “Türkiye
Kanser Veri Havuzu” oluşturulmaktadır.
Verilerin toplanmasında kullanılan formlar:
F03/KDB/00 Kanser Kayıt Merkezi Personel Durum Formu
F01/KDB/00 Kanser Kayıt Bilgi Formu
F02/KDB/00 Kanser Kayıt Merkezleri İzleme Formu
Kanuni Dayanaklar:
1-1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ( 57. ve 64. Maddeleri )
2-Kanser Kayıt Merkezi Yönetmeliği 14.12.2000 tarih ve 24260 sayılı RG.
3-Kanser Kayıt Merkez Gizlilik Yönergesi (24.01.2006 tarih ve 60 sayılı)
4-Kanser Kayıt Merkezleri ve Kanser Kayıt Birimleri Kanser Kayıtçılığı ve
Sertifika Programı Yönergesi (31.08.2007 tarih ve 1147 sayılı)
5-Genelge (14.09.1982 tarih ve 5621 sayılı)
6-Kanser Kayıtları Genelgesi (24.01.2006 tarih ve 35 sayılı) Kanser Kayıt Merkezi
Yönetmeliği taslağı hazırlanmış olup yayın aşamasındadır.
10
b)
KANSER TARAMALARI
Toplum tabanlı kanser taramaları, başta Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim
Merkezleri (KETEM), Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM) ile Aile Hekimliği birimlerinde
olmak üzere tüm birinci basamak sağlık kurum ve kuruluşlarında yürütülmektedir. Meme,
Serviks ve Kolorektal Ulusal Kanser Tarama Standartları yayınlanmış olup bu üç kanserda
taramalar toplum tabanlı ve fırsatçı tarama olarak sürdürülmektedir. Tarama sürecinde
Türkiye Kamu Hastaneler Kurumu, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü , Sağlık Bilgi
Sistemleri Genel Müdürlüğü, Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü ve Bakanlığın diğer
ilgili birimleri ile Sivil Toplum Örgütleri ve Belediyelerin işbirliğiyle çalışılmaktadır.
KETEM, TSM ya da Aile Hekimine başvuran veya gezici tarama araçlarından hizmet
alacak vatandaşlara kanser konusunda eğitim verildikten sonra taramaları yapılmaktadır.
Tarama sonuçları pozitif çıkan başvuranların ilgili sağlık kurum ve kuruluşlarına
yönlendirilmesi ile işlem tamamlanır.
1 Haziran 2014 tarihinden itibaren birinci basamakta yapılan kanser taramalarını
online takip edebilmek amacıyla web tabanlı Halk Sağlığı Bilgi Sistemi (HSBS) kanser
modülü kullanılmaya başlanmıştır.
1 Ağustos 2014 tarihi itibariyle tüm illerimizde serviks kanseri taramalarında HPV
DNA testinin kullanımına geçilmiştir. Numuneler KETEM’lerde, Toplum Sağlığı
Merkezleri, Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi ve Aile Sağlığı Merkezleri
tarafından alınmaktadır. Ankara ve İstanbul illerinde olmak üzere iki tane HPV
laboratuvarı kurulmuştur. İstanbul’da alınan numuneler İstanbul HPV Laboratuvarına,
diğer illerimizde alınan numuneler ise Ankara
HPV Laboratuvarına Halk Sağlığı
Müdürlükleri aracılığı ile gönderilmektedir. Serviks kanseri taramalarını online takip
edebilmek amacıyla HPV Bilgi Sistemi hazırlanmış ve kullanılmaya başlamıştır. Tarama
yaptıran
vatandaşlarında
sonuçlarını
görebilmeleri
için
http://hpvtarama.saglik.gov.tr/duyurular/SonucSorgula adresi kullanılmaya başlanmıştır.
Tüm tarama verileri ilgili periyotlarda Başkanlığa gönderilmesi, değerlendirilmesi
ve bu ham verilerin uygun istatistiki veriye dönüştürülerek yayınlanması ile hizmet
tamamlanır.
İlde KETEM’ler, Aile Hekimleri ile Toplum Sağlığı Merkezleri tarafından yapılan
meme, serviks ve kolorektal kanser taramaları, ildeki kanser birimine haftalık olarak iletilir.
Birim tarafından da F04/KDB/00 formuna işlenerek, Kanser Dairesi Başkanlığındaki
KETEM ve taramalar
birimine bildirilir. Bu veriler illere göre ayrımı yapılarak veri
formuna kaydedilir, dijital ortamda güvenli bir şekilde arşivlenir, istatistiksel veri haline
11
dönüştürülerek her Cuma Kanser Daire Başkanı ve Kurum Başkanına bilgi notu olarak
iletilir. Ayrıca Kanser Daire Başkanı Cuma günü verileri ve istatistiksel analizleri Dairenin
KETEM birimi çalışanları ile il il değerlendirerek, sorunlar ve çözüm yolları ile ilgili görüş
alışverişinde bulunur. Bu toplantı sonucunda illerin sorunlarına çözüm için görüşme ve
yazışmalar yapılır. Başarılı olan illere gerek kanser.gov.tr adresindeki web sitemizden
gerekse resmi yollarla teşekkür edilir..
Aynı zamanda KETEM, Aile Hekimi, Toplum Sağlığı Merkezi ve Halk Sağlığı
Müdürlüğü dışı (Devlet Hastanesi, Özel ve Üniversite Hastanesi, Özel Tıp merkezleri vs)
yapılan kanser tarama verileri ilin kanser birimi tarafından toplanır,
aylık olarak
F05/KDB/00 formuna işlenerek, Kanser Daire Başkanlığına bildirilir. Dijital ve resmi
olarak arşivlenir, birinci basamakta yapılan taramalarla beraber uygun istatistiki veriye
dönüştürülerek yayınlanmaya hazır hale getirilir.
Cuma günü yapılan değerlendirmeler dışında KETEM ekibi; aylık olarak ve
gerektiğinde, taramalar konusundaki sorunlar ve çözüm önerileri üzerinde tartışılarak karar
alır.
c) KANSER TEDAVİLERİ
Kanser çok değişik organ ve dokularda geliştiğinden tedavileri de multidisipliner
çalışmayı gerektirmektedir. Tedavi sürecinde Kanser Daire Başkanlığı
izlem ve
takipte rol almakta ve Danışma Kurullarını da devreye sokarak tedaviler konusunda görüş
vermektedir. Kanser tedavileri ya vatandaş başvurusuyla ya da Bakanlık veya diğer kurum
ve kuruluşların başvurusu ile Başkanlıkça izlem altına alınmaktadır. Görüş verme
sürecinde uygulanan tedavilerin bilimselliği aranmakta, hazırlanan bilimsel görüşle işlem
tamamlanmakta ancak takip sürecinde işlem sürekli olarak güncel tutulmaktadır. Bilimsel
raporlar Türkiye Kamu Hastaneler Kurumu, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve Sağlık
Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Kurumu ile paylaşılmaktadır.
d) EPİDEMİYOLOJİK ÇALIŞMALAR
Kanser ve kanser neden olabilecek etkenler ile ilgili vatandaş, kamu veya özel
kuruluşların
verilerle
talep,
görüş
ve
şikâyetleri
dairemizce
gereken araştırmalarda yapılarak danışma kurul
değerlendirilip,
mevcut
görüşleri de alınarak
cevaplandırılır.
1-Epidemiyolojik Çalışmalar: Tüm Türkiye’de kansere neden olan ya da olabilecek
etkenlerin istatiksel verilerle laboratuvar, tetkik, analizlerle araştırılmasıdır.
12
2- Soru Önergeleri: Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, TBMM tarafından dairemize
yapılmış
yazılı ve sözlü olan kanser veya kansere sebep olabilecek nedenlerle
ilgili soruların cevabı hazırlanarak sunulur.
e) KANSER ÖNLEME
Kanseri önlemenin ilk adımı insanlarda kanserin nedenlerini belirlemektir.
Kanserojen tespit programları kanserle bilinen ve şüphelenilen kanserojenlere maruziyeti
engellemek suretiyle mücadele etmeye yönelik kamunun ve özel kişi ve kurumların
çabalarına bilimsel bir temel sağlar. Bireyler de bu bilgileri kansere neden olan maddelere
maruziyetleri hakkında daha bilinçli tercihler yapmakta kullanabilirler.
Kanserojenlerin tespiti kanserojenlerin risk değerlendirmesinin ilk adımıdır. Bu ilk
adıma tehlike tespiti adı verilmekte ve bunu kanserojen dozu ile tümör insidansı arasındaki
ilişkiyi ortaya koymaya yönelik doz-yanıt değerlendirmesi, insanların kanserojene
maruziyetinin boyutunun değerlendirmesine yönelik maruziyet değerlendirmesi ve
insanlarda kanser riskinin doğasını ve ölçüsünü açıklamak için risk analizi takip
edebilmektedir. Risk değerlendirmesinin ardından risk yönetimi gelmekte ve bu süreçte
politika alternatifleri tartılarak en uygun eylem yolu seçilmektedir.
Dünyada kanserle mücadele konusunda liderlik yapan ülkelerde kanser kurumlarının
yürütmekte olduğu görevlerin başında kanser araştırmaları yer almaktadır. Ayrıca tüm
dünyada sağlık konusunda yapılan harcamaların büyük kısmı kanser konusunda yapılan
araştırmalara ayrılmaktadır. Bu araştırmalar sağlık sistemi üzerinde büyük önem arz
etmektedir.
Araştırmaların
dışında
kanserojenlere
dair
raporların
hazırlanması
planlanmakta ve bunlarda mevcut literatür bilgileri, uluslararası sağlık örgütlerinin görüş
ve yayınları ile Kanser Daire Başkanlığının bizzat yürüttüğü çalışma ve araştırmalar esas
alınmaktadır
Mali işlemlerin yapılması sürecinde Başkanlık bütçesi ve ilgili mevzuat hükümleri
ile uygunluğun sağlanması amacıyla 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanununda ve Sağlık Bakanlığı Ön Malî Kontrol İşlemleri Yönergesinde belirlenen
esaslara uyulmaktadır. 5018 sayılı Kanuna dayanarak hazırlanan ve Maliye Bakanlığı
tarafından yayınlanan 18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Taşınır Mal Yönetmeliği uyarınca
Başkanlığımızda 2 personel “Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi” olarak görevlendirilmiş
olup, taşınır kayıtlarının tutulması ve taşınır yönetim hesabının ilgili mercilere
gönderilmesi sorumluluğu bu personel aracılığıyla yerine getirilmektedir.
13
Bakanlığımız Kalite Yönetim Sistemi uygulanmasına başlamıştır. Türkiye Halk
Sağlığı Kurumunun bünyesinde Kalite Yönetim Çekirdek Ekip oluşturulmuştur ve Kalite
Temsilcisi atanmıştır. Kurum çalışanları olarak bütüncül bakış açısı ile azami yararın
sağlanması, kurumsal yaklaşımın ve temsiliyetin güçlendirilmesi teması üzerinden
Yönetim Sistemini çalışmaları Daire Başkanlıkları adına yürütecek olan Kalite Birim
sorumluları ve yardımcıları belirlenmiştir, onayları alınmış ve kalite eğitimleri
tamamlanmıştır. Daire Başkanlıklarının organizasyon şemaları, süreç kartları. talimatları
ve formları hazırlanmış, iç tetikleri yapılmış ve iç tetkik raporları yayınlanmıştır.
D- Diğer Hususlar
14
II- AMAÇ ve HEDEFLER
A.İdarenin Amaç ve Hedefleri
Kanser, hastalık yükü, öldürücülüğü ve artış eğilimi ile hem dünya hem de ülkemiz
için bir halk sağlığı konusu ve problemidir. GLOBOCAN 2012 verilerine göre 2012
yılında Dünya’da toplam 14,1 milyon yeni kanser vakası gelişmiş ve 8,2 milyon kansere
bağlı ölüm olmuştur. Bu şekilde kanser artış hızının devam etmesi durumunda, Dünya
nüfusunun artışına ve nüfustaki yaşlanmaya bağlı olarak 2025 yılında toplam 19,3 milyon
yeni kanser vakası olacağı belirtilmiştir. Türkiye’de 2010 yılında yaşa standart kanser hızı
erkeklerde yüzbinde 261,4, kadınlarda ise yüzbinde 168,7’dir. Kadın erkek ortalama kanser
insidansı ise yüzbinde 215,1’dir. 2010 yılı kanser istatistiklerine göre ülkemizde her yıl
yaklaşık 97 bin erkek ve 62 bin kadın kansere yakalanmaktadır. Günümüzde ölüm
nedenleri arasında kansere bağlı ölümler, kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci sırada
yer almakla birlikte yapılan projeksiyonlarda kanserin 20 yıl sonra birinci sıraya
yerleşeceği şeklindedir.
Türkiye’de kanser artışının nedenleri:
•
Doğumda beklenen yaşam süresi uzaması nedeniyle, toplumda ileri yaş nüfus
yüzdesi artmaktadır,
•
Tütün ve tütün mamullerinin tüketiminin artması
•
Ülkemizde görülen obezite salgını,
•
Çevresel ve mesleki kanser yapıcılar giderek önem kazanması,
•
Kayıt sisteminin gelişmesi.
Grafik 1. Türkiye’de ilk 10 sıra kanser:
Trakea,Bronş,Akciğer
Prostat
Kolorektal
Mesane
Mide
Larinks
Non-Hodgkin lenfoma
Beyin, sinir sistemi
Pankreas
Böbrek
61,0
33,8
20,7
20,7
16,1
7,7
7,0
5,7
5,7
5,5
0,0
ERKEK
10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0
Erkeklerde En Sık Görülen İlk 10 Kanserin Yaşa Göre Standardize Edilmiş Hızlarının
Dağılımları (2010) (Dünya Standart Nüfusu, 100.000 Kişide)
15
Meme
Tiroid
Kolorektal
Uterus Korpusu
Trakea,Bronş,Akciğer
Mide
Over
Non-Hodgkin lenfoma
Beyin, sinir sistemi
Uterus Serviksi
38,6
18,1
13,1
9,6
8,0
7,2
6,6
5,3
4,4
4,0
0,0
10,0
KADIN
20,0
30,0
40,0
50,0
Kadınlarda En Sık Görülen İlk 10 Kanserin Yaşa Göre Standardize Edilmiş Hızlarının
Dağılımları (2010) (Dünya Standart Nüfusu, 100.000 Kişide)
Yukarıdaki gerçekler ışığında yürütülecek çalışmalarla, 2020 yılına kadar 65 yaş
altı nüfusta tüm vücut kanserlerini %10, 2030 yılına kadar akciğer kanserini %25, Tüm
vücut kanserlerini %15 azaltmak Kanserle Daire Başkanlığı‘nın hedefleridir.
B.Temel Politikalar ve Öncelikler
Kanser Daire Başkanlığı’nın öncelikli görevi, ulusal sağlık politikalarına ve
hedeflerine uygun olarak oluşturulan Ulusal Kanser Kontrol Programı çerçevesinde, kanser
verilerinin sağlıklı ve kaliteli bir şekilde toplanması ve analiz edilmesini takiben, birincil
koruma denilen, kanserin oluşmasına sebep olan veya tetikleyen nedenleri doğru
yaklaşımlarla ortadan kaldırmaya yönelik önleyici tedbirleri almak, bu konuda ulusal
koordinasyonu sağlamaktır. (Tütün kontrolü, yanlış beslenme ve yaşam alışkanlıklarının
değiştirilmesi, çevresel etkenler ve kansere sebep olabilecek hastalık amilleriyle mücadele
etmek, vs.).
İkincil koruma denilen, kanseri erken evrede yakalamaya yönelik, erken teşhis ve
tarama faaliyetlerini organize ve koordine etmek, birincil ve ikincil koruma yöntemleri ile
ilgili olarak sağlık personelinin, toplumun ve ilgili kurumların konuya ilgisini çekerek,
farkındalığı arttırıcı her türlü organizasyonu (hizmet içi ve toplum eğitimleri, kampanyalar,
vs.) desteklemektir.
Kanserde tanı, tedavi ve palyasyon standartlarının oluşumunda danışma
kurullarının desteğiyle bilimsel katkı sağlamak, konuyla ilgili kamu adına gözetmenlik
yapmak ve kamu yararını korumak diğer görevleri arasındadır. Kanser Dairesi Başkanlığı
tüm bu görevlerini ulusal ve uluslararası kurumlarla ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği
içinde yürütür.
16
Türkiye’de kanser kontrolü organizasyonunun şeması yukardan aşağıya şu
şekildedir:

Sağlık Bakanı

Sağlık Bakanlığı Müsteşarı

Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcılığı

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı

THSK Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Başkan Yardımcılığı

Kanser Daire Başkanlığı
 Ulusal Kanser Danışma Kurulu
o Epidemiyoloji ve Kayıt Alt Kurulu
o Alternatif ve Tamamlayıcı Tıp Alt Kurulu
o Tıbbi Jeoloji Alt Kurulu
o Palyatif Bakım Alt Kurulu
o Erken Tanı ve Tarama Alt Kurulu
Meme Kanseri
Serviks Kanseri
Kolorektal Kanserler
Diğer Taramalar
Ürolojik kanserler
Akciğer Kanserleri
Mide Kanseri
Cilt Kanseri
o Radyasyon Güvenliği Alt Kurulu
o Elektromanyetik Alanlar Sağlık Etkileri Değerlendirme Alt Kurulu
o Preventif Onkoloji Alt Kurulu
o Kanserde Tedavi Alt Kurulu
o Onkolojik Araştırmalar Alt Kurulu
o İnsan Kaynaklarıu Alt Kurulu
o Hasta Okulları Alt Kurulu
o Mesleki Kanserler ve Kanser Alt Kurulu

KANSER DAİRE BAŞKANLIĞI
o Kanser Kayıtçılığı
o Kanser Taramaları
o Kanser Önleme
o Destek ve Özlük
17

81 Halk Sağlığı Müdürlüğü

81 Kanser Şube Müdürlüğü/Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar, Programlar ve Kanser
Şube Müdürlüğü
o 81 İl Kanser Kayıt Merkezi

81 İl Kanser Danışma Kurulları

Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM ) ne bağlı 7 si Mobil , 97 illerde, 22 de İstanbul
Büyükşehir Belediyesi kapsamında Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim
Merkezi
Bu organizasyonun tartışılmaz destek kurumları ise:

Sağlık Bakanlığının ilgili Genel Müdürlükleri ve Daire Başkanlıkları

Sağlık Bakanlığı’nın Bağlı Kurum ve Kuruluşları
o Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu
o Türkiye Tıbbi Cihaz ve İlaç Kurumu
o Hudut Sahiller ve Sağlık Genel Müdürlüğü

Üniversiteler

Sivil Toplum Kuruluşları’ dır.
Kanser Dairesi’nin kanser kontrol stratejisinin amaç ve hedefleri aşağıdaki dört
temel politika alanında özetlenebilir:
1.Politika oluşturma- Kanser Kayıt,
2.Kanserden korunma ve kanseri önleme,
3.Kanserde erken tanı ve tarama,
4.Kanserde tanı-tedavi protokollerinin oluşturulması, palyatif bakım çalışmalarında
koordinasyon sağlamak.
C. Diğer Hususlar
TÜSEB yasası çıkmış olup kuruluşunun peşinden yasa gereği Kanser Enstitüsünün
de yıl içinde kurulması beklenmektedir.
18
II- FAALİYETLERE İLİŞKİN BİLGİ VE DEĞERLENDİRMELER
A-Mali Bilgiler
1-Bütçe Uygulama Sonuçları
2-Temel Mali Tablolara İlişkin Açıklamalar
3-Mali Denetim Sonuçları
4-Diğer Hususlar
B- Performans Bilgileri
1- Faaliyet ve Proje Bilgileri
Hizmet Grubunun Adı: Koruyucu ve Temel Sağlık Hizmetleri
Faaliyetin Adı: Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi:
Başkanlığımıza bağlı olarak faaliyet gösteren Kanser Erken Teşhis, Tarama ve
Eğitim Merkezi (KETEM) sayısı 2009 yılı itibarı ile 88’e çıkartılmıştır. Ayrıca İstanbul
Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı olarak faaliyet gösteren 34 Kadın ve Aile Sağlığı
Merkezinin Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) olarak faaliyet
göstermesi için 14.07.2009 tarih ve 2438 sayılı Makam Oluru alınmış ve toplam sayı 122’
ye, 2012 yılı itibariyle 124 KETEM’ ulaşmıştır. 2013 yılında onay alındıktan sonra
faaliyete geçmeyen Ankara Altındağ Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi
İzmir Narlıdere Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi olmak üzere iki KETEM
kapatılmıştır. 2014 yılında yeni açılan birlikte 106+34 olan merkezimiz İstanbul’daki 12
Kadın ve Aile Sağlığı Merkezinin faaliyet dışı kalması nedeni ile 106+22 olmuştur. 2014
yılında 106 KETEM (İstanbul’daki 9 KETEM faaliyetde değil) 22 tane Aile Sağlığı
merkezi ve 7 mobil cihaz faaliyet göstermektedir. Ayrıca 2014 yılında 3 KETEM’e makam
oluru alınmıştır. Bu KETEM ‘ler aşağıdaki tabloda yer almakatadır.
19
Tablo 9. Açılacak ketemler
Balıkesir Bandırma Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi
Kırklareli Lüleburgaz Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi
Eskişehir Odunpazarı Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi
Toplamda faaliyet de olan KETEM sayısı 97 KETEM, 22 Kadın ve Aile Sağlığı Merkezi,
7 Gezici mobil cihaz ile beraber 126 adettir. Oluru alınmış açılması beklenen KETEM
sayısı da 3’dür.
Grafik 2. 2014 TARAMA FAALİYETLERİ
2014 yılına kadar kanser taramaları KETEM sayıları olarak verilmekteydi. 2014 yılında
Aile Hekimleri, Toplum Sağlığı Merkezleri ve AÇSAP’larında kanser taramalarında aktif
rol almasından dolayı Halk Sağlığı Müdürlüğü Kanser taramaları olarak veriler
verilmektedir.
690822
700000
600000
MEME KANSERİ TARAMALARI
425837
500000
400000
298504
300000
SERVİKS KANSERİ
TARAMALARI
KOLEREKTAL TARAMALARI
200000
100000
0
2014 Kasım ayına kadar olan kanser taramalarıdır.
20
Grafik 3. 2014 EĞİTİM FAALİYETLERİ
HİZMET İÇİ EĞİTİM
HALK EĞİTİMİ
49998
50000
40000
30000
20000
10000
0
5570
ETKİNLİK
SAYISI
973410
1000000
800000
600000
400000
200000
0
KATILIMCI
SAYISI
56161
ETKİNLİK KATILIMCI
SAYISI
SAYISI
Eğitim Sayıları 2014 Kasım ayına kadar olan sayılardır.
Faaliyetin Adı: Gezici Mamografi İle Pilot Meme Kanseri Tarama ve Merkezi Mamografi
Raporlama Projesi:
Daire Başkanlığımızca “Meme Kanseri” erken teşhisi ve kadınların tarama
faaliyetlerine katılımının arttırılması amacıyla “Mobil KETEM” lerin kurulması ve “Gezici
Mamografi” hizmet alımı projesi planlanmıştır. Proje öncesinde projenin işlerliğinin
metropollerde ve değişik coğrafi bölgelerimizde değerlendirilebilmesi amacıyla Gezici
Mamografi Pilot Projesi yapılması için hizmet alımı yapılmasına karar verilmiş, şartname
hazırlık çalışmalarına başlanmıştır. Ülkemizde radyolog sayısının yetersiz olması, taşra
birimlerimizden ekilen tarama mamografilerinin raporlamasıyla ilgili pek çok sorun
yaşandığına dair geri bildirimlerin alınması nedeniyle “Merkezi Raporlama Birimi”
kurulması planlanmış ve Üniversitelerle bu konuda iletişime geçilmiştir. Tarama programı
için kalite kriterleri tanımlanmış ve Sağlık Net’e entegre edilmiştir. İhale sürecinin
ardından 2015 yılı sonunda projenin hayata geçirilmesi planlanmaktadır.
21
22
Grafik 4 KETEM Ortalama Mamografi Çekim Sayıları
Grafik 5 Türkiye de Kanser Taramaları
Faaliyetin Adı: Kolorektal Kanser Tarama Projesi:
Daire Başkanlığımızca “Kolorektal Kanser” erken teşhisi ve önleme için Gaitada
Gizli Kan Testi (GGK) ve 10 yılda bir yapılacak kolonoskopi yöntemleri ile yapılacak
olan tarama programı planlanmıştır.
Ülkemiz koşulları dikkate alındığında gerçekleştirilebilir hedef olarak tüm erkek ve
kadınlarda 50 yaşında başlayacak ve 70 yaşında bitecek olan toplum tabanlı taramanın
yapılması öngörülmüştür.
23
Bu proje kapsamında hemen hemen tüm illerimizde GGK testi alınmış ya da
alınmak üzeredir. Halk sağlığı müdürlüklerinin koordinasyonunda aile hekimlerimiz
vasıtasıyla erkek ve kadınlarda 50 yaşında başlayacak ve 70 yaşında bitecek olan toplum
tabanlı tarama başlamıştır.
GGK pozitif çıkan hastalarımız İllerindeki hastanelere sevk edilerek gerekli olan
kolonoskopik işlemlerin yapılması da planlandığı gibi seyretmektedir. Geçtiğimiz yıl Tıpta
Uzmanlık Kurulunun (TUK) aldığı 407 nolu karar gereğince genel cerrahi uzmanlarının
kolonoskopik işlem yapamayacağına dair işlem tesisi yüzünden bu konuda bir duraksama
olsa da daire başkanlığımız ca hazırlanan yazı ile TUK kararının revize edilmesi sonucu
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü endoskopist sertifikasyon programı müfredat
çalışmasına başlamış olup şimdilik 407 nolu kararın olumsuz etkilerinden arınmış olarak
ülkemizdeki tarama programı sürdürülmektedir. Kolonoskopik tarama açısından Ankara da
6 büyük eğitim araştırma hastanemizin başhekim yardımcıları ve kolonoskopi sorumlu
hekimleri ile 18-12-2014 tarihinde yapılan toplantıda Ankara ili özelinde planlamalar
yapılmış olup bu planlamaların yurt sathında hayata geçirilmesi için çalışmalara devam
edilmektedir. .
Faaliyetin Adı: Asbest Projesi:
Asbest, akciğer zarının (plevra) malign tümörü olan mezotelyoma ve akciğer
kanserine doğrudan sebep olabilmektedir. Ayrıca akciğer ve akciğer zarında kalıcı
harabiyete (asbestozis, diffuz plevral fıbrozis) de yol açabilmektedir. Söz konusu sorunlar,
asbest ile yeterli miktar ve sürede temas etmiş popülâsyonlarda "endemi" şeklinde
görülebilir. Gelişmiş ülkelerde önümüzdeki otuz yılda, asbest ile temasta bulunan 500.000
kişinin bu sebeple gelişecek kanserden kaybedilmesi beklenmektedir. Türkiye'de asbest
teması gelişmiş ülkelerden farklı bir şekilde, çoğunlukla kırsal alanda gerçekleşmekte olup,
ilgili hastalıklar da kırsal alan kökenli kişilerde sık görülmektedir. Kırsal alanda asbest
temaslı popülasyon için mezotelyoma, akciğer kanseri, akciğer ve akciğer zarının benign
patolojilerinin görülme sıklığı, endüstride doğrudan asbest temaslı kişiler kadar sık, hatta
bazı kohortlarda daha da yüksektir. Ülkemizin değişik yörelerinden bilim insanları pek çok
çalışma ile bu sorunları yerinde belirlemiş, ulusal ve uluslararası bilgi birikimine
sunmuştur. Asbest teması ve ilgili hastalıkların Türkiye geneli için sayısal verilerinin
yeterliliğine yönelik çalışmalar hız kazanmıştır. Geliştirilecek proje çalışmaları ile ileriye
yönelik niceliksel veriler öngörülebilecek, yapılacak projeksiyonlar uygulama alanı
bulabilecektir. Söz konusu çalışmalar kapsamında Asbest Kontrolü Stratejik Planı
oluşturmak amacıyla akademik personellerden oluşan "Türkiye Mezotelyoma Çalışma
24
Grubu" oluşturulmuştur. Ülkemizde Asbest ile esas temas kırsal alanda olmakta, bu
nedenle çevresel temas konusu önem kazanmaktadır. Bu nedenle Kırsal temas bölgelerini
tespit etmek ve sonrasında ıslah çalışmalarına başlamak amacıyla öğretim üyelerinden
oluşan “ Türkiye Mezotelyoma Çalışma Grubu” oluşturulmuş ve “Türkiye Asbest Stratejik
Planı” geliştirilmiştir. Stratejik Plan THSK’dan Kanser Daire Başkanlığı ve Çevre Dairesi
koordinasyonunda yürütülmeye başlanmış ve bu kapsamda; illerden asbestin sebep olduğu
hastalıklar ile ilgili son beş yıllık veriler istenmiş ve gelen verilerin derlenmesi sonucunda
belirlenen illere ilaveten başka illerde de asbesttin sebep olduğu hastalıklara rastlanmış ve
bu illerde çalışmaya dahil edilmiştir. Faz-1 çalışmaları neticesinde ülkemizde asbest
sorunun olma ihtimali olan 58 ilin, 1236 Köyünden asbest örnekleri alınmıştır. Alınan
örnekler öncelikle Eskişehir Üniversitesinde ön değerlendirmeye alınmış, şüpheli bulunan
1251 köy örneği analiz edilmek üzere TÜBİTAK’a gönderilmiş ve analiz sonuçları
alınmıştır. Bu sonuçlara göre; 514 örnekte “asbest” saptanmıştır.
Asbest saptanılan köylerde ıslah çalışmaları yani Faz II çalışmalar başlatılacaktır.
Ancak ilgili ıslah çalışmaların yapılması için; Sağlık Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Başbakanlık ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının
ilgili birimleri, Ulusal Kanser Danışma Kuruldan üyelerimiz ve Üniversitelerden uzman
kişilerin yer aldığı bir grup oluşturulmuş ve çalışmalara devam edilmektedir. Islah
çalışmaları evlerdeki asbestli boyaların sökülüp, yeniden badana edilmesi, çatı
izolasyonlarının değiştirilmesi, yolların asfaltlanması, köylerin yeşillendirilmesi gibi basit
önlemler olacağı tahmin edilmekle birlikte, nadir sayıda yerleşkede köyün tamamen
boşaltılmasına da karar verilebilir.
25
Faaliyetin Adı: HPV Taramaları:
DSÖ’nün mutlaka ülke için uygun bir yöntem, yaş aralığı ve intervalle taranmasını
önerdiği 3 kanserden biri olan serviks kanseri, ülkemizde yaklaşık 20 yıldır Ulusal Kanser
Kontrol Programı çerçevesinde taranmaktadır. Ülkemizde arzu edilen kapsama oranına
ulaşamayan sitoloji tabanlı servikal tarama programı, bilimsel veriler ışığında, ulusal ve
uluslar arası uzman ve kuruluşların önerileri alınarak 2012’de yenilenmiştir. HPV
testlerinin eklendiği yeni tarama programına; aile hekimlerinin entegrasyonu, akıllı
yazılımlar ile takip ve merkezi laboratuarların kurulması gibi çalışmalarla kuvvet
kazandırılmıştır.
30-65 yaş grubundaki kadınlarda her 5 yılda bir HPV testi ya da sitoloji ile aile
sağlığı merkezlerinde yapılması planlanan servikal tarama, yenilenmiş haliyle Ağustos
2014’te başlatılmıştır. İlk 3 aylık dönemde yaklaşık 100.000 vatandaşa HPV testi ile
servikal tarama yapılmıştır. HPV testi ile taranan kadın oranı her ay artarken pap smear ile
taranan oran değişmemiştir. HPV testinin pozitif bulunarak ileri tetkik için yönlendirilme
oranı %2,7’dir.
İlk sonuçları 2015 Ağustos ayında değerlendirilecek olan HPV tabanlı taramanın
uzun vadede Türkiye HPV haritasının çıkarılması, serviks kanseri taramasının etkin şekilde
yapılabilmesi ve aşı ile serviks kanserinin tamamen önlenmesi gibi sonuçları olacaktır.
Ancak; kısa vadede HPV testi ile taramanın ülkemize sağladığı en önemli kazançlardan
biri zamandır. Pap smear ile bir kadına normal bir sonuçla 5 yıl için güvence verilmesi
yaklaşık 3 ayı bulurken HPV testi ile bu süre 10 güne indirilmiştir. Zira HPV testinin
alınması ve merkeze iletilmesi için harcanan süre en fazla bir haftayken laboratuarın
sonucu sağlık bilgi sistemine yüklemesi sadece 48 saati almaktadır. Sonuçların elektronik
olarak anında ASM ve KETEM’de izlenmesi ile hastaya ulaşılması oldukça kısa sürede
olmaktadır.
26
Grafik 6: HPV ile Görülen Artış
27
Faaliyetin Adı: Tütünle Mücadele:
Tütün kullanımı, başta kanserler, kalp ve akciğer hastalıkları olmak üzere 50’den
fazla sağlık problemine yol açan önemli ve önlenebilir bir halk sağlığı sorunudur.
Dünyada 15 yaş üzeri nüfusta her üç erişkinden biri yaklaşık 1,2 milyar (kimi
kaynaklarda 1,3-1,5 milyara yakın kişi) tütün kullanmaktadır. Türkiye’de 15 yaş üzeri
nüfusta yaklaşık 15 milyon kişi tütün kullanmaktadır. Dünya genelinde tütün kullanımına
bağlı hastalıklar nedeniyle yılda yaklaşık 6 milyon kişi ölmektedir. Ülkemizdeki tüm
ölümlerin % 23’ü tütüne bağlı hastalıklar sebebiyle olmaktadır. Tütün kullanımı bu şekilde
devam ettiği takdirde 2030 yılına gelindiğinde tütün kullanımı nedeniyle yılda ölen kişi
sayısının yılda 8 milyonu geçmesi beklenmektedir.
Türkiye’de ise eğer önlem alınmazsa sigaraya bağlı olan yılda 100.000 ölümün, 2030
yılına gelindiğinde yılda 240.000 olması beklenmektedir. Tütün kullanımının en yaygın
şekli sigaradır ve sigarayla mücadele yıllardır sağlık politikalarımızın ana unsurlarından
birini teşkil etmektedir. Bu konuda yapılan ilk yasal düzenleme 4207 sayılı kanun ile 1996
yılında yürürlüğe girmiştir.
28 Nisan 2004 tarihinde DSÖ tarafından kabul edilen Tütün Kontrolü Çerçeve
Sözleşmesi (TKÇS) , Sağlık Bakanımız Sayın Prof. Dr. Recep Akdağ tarafından
imzalanmış ve ardından TBMM’de kabul edilerek yürürlüğe girmiştir ve bunu takiben
Ulusal Tütün Kontrolü Programı hazırlanmıştır.2008-2012 yılları arasında yürütülen
Ulusal Tütün Kontrol Programı dahilindeki en önemli uygulama “%100 Dumansız Hava
Sahası” olup 19 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ekim 2010 tarihinde de “Alo
171 Sigara Bırakma Danışma Hattı” kurulmuş ve vatandaşlarımıza sigara bırakma
konusunda telefon ile eğitimli personel ve uzmanlarca bu konuda destekte bulunulmaya
başlanılmıştır.
Bunun dışında; tütün ürünlerinde vergi oranlarında %80.25’lik vergi artışı yapılmış,
sigara denetimleri artırılarak tablet bilgisayar ve GPS ile izlem teknolojisi kullanılmaya
başlanmış, sigara paketleri üzerinde yazılı ve resimli uyarılarda düzenlemeler yapılarak
medyada sigaraya karşı uyarıcı tanıtım filmlerinin yayınlanması zorunluluğu getirilmiş,
sigara firmalarının sponsorlukları yasaklanmış ve sigara polikliniklerinin sayısı 423’e
çıkarılmıştır.
Bütün bu sağlık politikalarının sonucunda 1993 yılında %33,6 olan sigara tüketimi
2012 yılında %27’ye kadar düşmüştür. Kişi başı sigara tüketimi ise 2000-2011 yılları
arasında %25,9 oranında azalmıştır.
28
Ayrıca; 19 Temmuz 2009 – 1 Temmuz 2010 arasında, İstanbul’da yapılan araştırma
sonuçlarına
göre
solunum
yolu
enfeksiyonu
ve
astım
krizi
nedeniyle
olan
başvurularda %20 civarında azalma tespit edilmiştir.
Yasanın ve Ulusal Tütün Kontrol Programının uygulanması aşamasında da devam eden
politik kararlılık, Türkiye’deki başarının en önemli ayağını oluşturmuştur. Türkiye bu
politik kararlılık ve istikrarlı uygulamaları nedeniyle DSÖ tarafından 2 yıl ara ile
ödüllendirilmiştir. Sonuçta Türkiye, 12 Temmuz 2012 tarihindeki yasal düzenlemede
yapılan değişikliklerin uygulamaya girmesi ile DSÖ’nün MPOWER kriterlerinin tamamını
karşılayan ilk ülke konumuna gelmiştir.
Ülkemizde sigara ile mücadele devam etmekte sağlık politikalarımız bu konuda sürekli
dünya standartlarına göre düzenlenmektedir.
2015 yılı içerisinde 300 bin kişiye sigara bırakma ilaç tedavisi verilecektir. Bu hizmette
KETEM birimlerimiz aktif rol alması planlanmaktadır.
Faaliyetin Adı: Elektromanyetik Alanlar, İnsan ve Çevre Sağlığı Üzerine Etkileri:
Elektromanyetik alanlar, kablosuz internet, cep telefonları ve kanser ilişkisi
teknolojinin gelişmesiyle beraber gündeme gelmiş, pek çok araştırma ve bilimsel yayına
konu olmuştur. Teknolojik cihazlar neredeyse takip edilemeyecek hızda gelişmektedir.
Her geçen gün, daha etkin ve daha az EM dalga yayılımlı cihazlar üretilmektedir. Bununla
beraber, uluslararası çalışmalar halen devam etmektedir. Mevcut eşik değerler üzerindeki
tartışmalar doğrultusunda, DSÖ’nün yeni eşik değerler geliştireceği beklenmektedir. Sağlık
Bakanlığı Kanser Dairesi tüm bu gelişmelerin yakın takipçisi olmaya devam etmekte ve 24
aktif IARC üyesi ülkeden birisi olarak bu konuda güncel gelişmeleri sık aralar ile takip
ederek kamuoyunu bilgilendirmektedir. Ayrıca Sağlık Bakanlığı Kanser Dairesi Başkanlığı
olarak Elektromanyetik Alanlar Sağlık Etkilerini Değerlendirme Kurulu oluşturulmuş ve
bu konuda çalışmalar sürmektedir.
Faaliyetin Adı: Solaryumlar ve Kanser
CDC, ICNIRP, DSÖ gibi pek çok uluslararası sağlık kuruluşu tarafından sağlık
etkileri ve özellikle de kanserojen etkisi dolayısıyla solaryumların kullanımına dair belirli
kısıtlamalar getirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu ajansların yayınladıkları raporlarda
özellikle 35 yaş altındaki kişilerin melanom geliştirme riski diğer yaş gruplarından yüksek
olduğundan ülkelerde özellikle <18 yaştakiler için bu kısıtlamaların önem arz etmekte
olduğu vurgulanmıştır.
29
Bu konuda birçok ülkede yasal düzenlemelere gidilerek bu ülkelerin bir kısmında
tamamen, bir kısmında ise 18 yaşın altındakiler için solaryum kullanımı yasaklanmıştır.
Bu hususta Kanser Daire Başkanlığımızca yapılanlar şu şekilde özetlenilebilir;

Solaryum cihazları ve kanserojen etkilerine dair mevcut literatür incelenerek
bilimsel bir rapor hazırlanmıştır.

Uluslararası yönetmelik örnekleri incelenmiştir.

Hazırlamış olduğumuz bilimsel rapor Tıbbi İlaç ve Cihaz Kurumu ile paylaşılmış
tıbbi cihaz olmaması nedeniyle bu konuda kısıtlama getirmenin kendi yetkileri
kapsamında olmadığı öğrenilmiştir.

Solaryum cihazlarını bulunduran merkezlerin denetlenmesi, lisanslandırılması,
cihazların kullanımına yönelik <18 yaş grubuna yasak ve/veya ebeveyn onayı
olmaksızın kullanamama kısıtlaması getirilmesi hususunda yönetmelik çalışmasına
başlanılmıştır.
Faaliyetin Adı: Dövme ve Kanser
Dövme uygulamalarının artması ile beraber 19. Yüzyılın sonlarına doğru olası
kanserojenik (cilt kanseri), prokanserojenik ve toksik etkilerine yönelik toplumsal endişeler
artmaya başlamış, bu durum beraberinde konuyla ilgili çeşitli bilimsel araştırmaların
yapılmasına yol açmıştır.
Dövme uygulaması esnasında kullanılan boyaların denetlemesi yapılmamaktadır.
Hem kalıcı hem de geçici dövme uygulamasında kullanılan boyalar Uluslararası FDA
tarafından onaylanmamış ayrıca 2003 yılında yayınlanan Avrupa Birliği Raporunda bu
alanda düzenlemelerin getirilmesi gerektiği konusu vurgulanmıştır.
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı olan IARC tarafından dövme boyaları
kanserojen listesinde ayrı bir sınıfta yer almamaktadır ve bu boyaların içinde yer alan
kimyasalların bir kısmı ayrı ayrı değerlendirmeye alınmıştır;
Civa, Kobalt sülfat, diğer çözünür kobalt tuzları ve karbon siyahı; Grup 2B( Olası
Kanserojen)
Kadmiyum ve Kadmiyum içeren bileşikler; Grup 1 (Kanserojen)
Bu kimyasallar dışında başlangıçta boya içerisinde yer almayan, ancak ultraviyole
veya lazer maruziyeti sonrası oluşan kimyasallar bulunmaktadır ki bunların bir kısmının
hayvan deneylerinde kanserojen olduğu gösterilmiştir.
Giderek popülaritesi artan ve özellikle 20-50 yaş grubunda tercih edilen kalıcı
dövme uygulaması ve bu uygulama esnasında kullanılan boyaların uzun dönem yan etkileri
bilinmemekte ve araştırılmaya devam etmektedir. FDA tarafından onaylanmamış olan ve
30
bir kısmında kanserojen madde bulunduğu da bilinen bu boyaların denetlenmesi ve
uygulayıcı kişi ve merkezlerin lisanslandırılarak halkın bu konuda olası sağlık etkilerine
karşı bilinçlendirilmesi önem arz etmektedir.
Faaliyetin Adı: D Vitamini, Güneş Işınları, UVB ve Kanser
Çok sayıda bilimsel çalışma göstermektedir ki D vitamini ve D vitamini kaynağı
olan güneş ışınlarına maruziyet çeşitli kanserlere karşı koruyucu özellik göstermektedir.
Burada şüphesiz ki koruyucu etkiden sorumlu olan UVB radyasyondur. UVB radyasyon
vücutta D vitamini sentezine yol açar ki çoğu insan için güneş ışınları D vitamini
ihtiyacının %80-90’ını karşılar.
Güneş ışınlarına maruziyetin melanom gelişim riskini arttırdığına dair çok sayıda
çalışma bulunmasının yanısıra kronik ve aralıklı güneş ışını maruziyetinin melanom
gelişimine karşı koruyucu özellik gösterebileceğini hatta melanomlu hastalarda survival
oranlarında artış sağlayabileceğini gösteren çalışmalar da mevcuttur.
Vitamin D’nin kansere karşı koruyucu olduğunu ve olumlu sağlık etkilerini
gösteren çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu nedenle D vitamini eksikliğine karşı
önlemler almak, gerekli ise D vitamini preparatları kullanmak ve D vitamini için önemli
bir kaynak olan UVB ışınına gün içerisinde kontrollü ve uyarılara uygun şekilde maruz
kalmak gerekmektedir.
Faaliyetin Adı: Radon , İnsan ve Çevre Sağlığı Üzerine Etkileri:
Alfa partikül yayınlayan Radon gazı yıllardır bilinen önemli bir kanserojendir ve
doğal kaynaklardan yayımlanmaktadır. Akciğer kanserlerinde sigaradan sonra en önemli
etken olup, akciğer kanserlerinin %3 ila 15’inden sorumludur. Granit taşları önemli bir
kaynak olmakla beraber, bina yapımlarında kullanılan diğer malzemelerden, tuğlalardan da
ev içerisine sızabilir. Ev temelinde yer alan çatlaklar üzerinden sulardan, hatta dışarıdaki
havadan da ev içerisine girebilir. Ayrıca yapı malzemeleri, mutfakta veya ısınma amaçlı
kullanılan doğal gaz ve içme sularında bulunan radon da bina içi konsantrasyonu
artırmaktadır. Binalardaki radon kaynağının büyük kısmı (%90), binanın temelindeki
toprak ve kayalardır.
Ülkemizde 81 ilde yapılacak ölçümlerle “Türkiye Radon Haritası” oluşturulması ve
sonrasında” Ulusal Radon Kontrol Programı” geliştirilmesi planlanmıştır. Bu çerçevede;
Ülkemizde 81 ilde yapılacak ölçümlerle “Türkiye Radon Haritası” oluşturulması ve
sonrasında” Ulusal Radon Kontrol Programı” geliştirilmesi planlanmıştır. Bu çerçevede;
31

Projeyi ortaklaşa yürütmek üzere TAEK ile Radon protokolü yapılmıştır.

“Türkiye Radon Haritası” oluşturulmak üzere 81 ilde Radon ölçümleri
yapılacak ve bu konuda ilgili personele TAEK ve bakanlığımızca eğitim
düzenlenmiştir.

TÜİK’den örneklem oluşturması için maliyet analizi istenmiş, gelen
maliyet hesabı dahilinde gerekli resmi yazışmalar başlatılmıştır
Ulusal Radon Haritalama Projesi sonrasında DSÖ tarafından belirlenen standart değerlerin
üstünde Radon ölçümü yapılan yerlerde ıslah projesi başlatılması planlanmaktadır. Eylül
ayı içerisinde başlatılan çalışmada 2014 yılında Yozgat, Sivas, Kayseri, Kırşehir, Elazığ,
Düzce, Kocaeli, Sakarya, İzmir ve Bilecik illerinin ölçümleri tamamlanmıştır.
Faaliyetin Adı: Kanser Tedavisinde Hipertermik Radyoterapi
Kanser Tedavisi ile gündeme gelmiş olan “Hipertermik Tedavi” özellikle meme
kanseri, baş-boyun kanseri, serviks kanseri, glioblastoma ve melanom olmak üzere pek çok
kanserin tedavisinde kullanılmaya başlanmış bir yöntemdir. Bu yöntemde 40-45 derece ısı
kontrollü olarak uygulanarak tümöral dokunun yok edilmesi hedeflenmektedir. Özellikle
Radyoterapi ve/veya kemoterapi gibi tedavi yöntemlerine duyarlılığı arttırarak tedavi
32
etkinliklerini arttırmak amacıyla yani “adjuvant-yardımcı” tedavi yaklaşımı olarak
uygulanmaktadır.
Son yıllarda meydana gelen teknolojik gelişmelerle yüzeysel ve derin doku
tümörleri için uygulanan hipertermik tedavi yöntemlerinde daha kontrollü ısı artışı sağlama
imkanları gelişmiş, bu da Avrupa ülkeleri ve ABD’de bu tedavi yönteminin kullanımının
yaygınlaşmasına yol açmıştır. Son iki dekattır dünya genelinde RT ve/veya KT ile
kombinasyon tedavisinde hipertermik tedavi kullanılmaya başlanmıştır.
Bilimsel literatürlerde bu tedavi yönteminin kanserde umut verici bir yardımcı
tedavi yaklaşımı olduğu; ancak dünya genelinde yeni yeni tanınmaya ve yaygınlaşmaya
başladığı belirtilmektedir. Bu nedenle bu konuda yapılacak yeni araştırmalara ve bilimsel
verilere ihtiyaç duyulmaktadır. Konu Kanser Daire başkanlığı Bilimsel Kurullarınca takip
altındadır.
Faaliyetin Adı: Akciğer Kanseri Taramasında Elektronik Burun
Akciğer kanseri dünya genelinde kanser ölümlerinin her iki cinste de başlıca
nedenidir.
Akciğer kanseri tanı aldıktan sonra en gelişmiş tedavi yöntemleriyle bile
hastaların %86’sında 5 yıl içerisinde ölümle sonuçlanan bir kanser türüdür. Erken tanı ile
Evre 1’de tanı konulanlarda 5 yıllık survival %70 iken, Evre 3’de tanı alanlarda bu
değer %20’ye kadar düşmektedir. Bu nedenle akciğer kanserinde erken teşhise yönelik
tarama testi çalışmaları bir çok araştırmaya konu olmuş, bu alanda yapılan çalışmalarda;
PCR bazlı balgam analizi, Tomografi, Floresan Bronkoskopi gibi bir takım tetkikler ile
beraber Elektronik Burun da yer almıştır.
Tarama testi olarak balgam sitolojisi ve akciğer radyografisinin kullanılmasına dair
yapılmış çalışmalarda bu yöntemlerin taramada kullanılması ile survival süresinin uzadığı
gösterilmiş olsa da her iki yöntemle de akciğer kanserine bağlı mortalitede azalma
sağlandığı sonucuna ulaşılamamıştır. Bu nedenle her iki yöntemin de akciğer kanseri
taramasında kullanılması uygun görülmemektedir. Bunun dışında
düşük doz akciğer
tomografisi, bir takım kan belirteçleri, bronkoskopik tetkiklerin de akciğer kanseri
taramasındaki etkinlikleri çeşitli araştırmalara konu olmuş, bu yöntemler arasında
bronkoskopinin akciğere kanseri taramasında yüksek sensitivite ve spesifiteye sahip
olduğu, ancak invaziv bir yöntem olması dolayısıyla tarama için uygun olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
Elektronik Burun analizinin akciğer kanseri taramasında kullanılmasında öne sürülen bir
takım avantajları şu şekilde özetlenebilir;
33
1. Non- invaziv bir yöntemdir.
2. İleri
evredeki
hastalar
da
dahil
olmak
üzere
herkese
kolaylıkla
uygulanabilmektedir.
3. Kısa aralıklarla tekrar edilebilme özelliği taşımaktadır.
Elektronik Burun yöntemiyle exhale edilen havanın analizi avantajlarının yanısıra analiz
edilmesi gereken bir çok bileşik içermesi dolayısıyla oldukça komplike bir işlem olması
dezavantajı taşımaktadır.
Elektronik Burun testleri ile akciğer kanseri taraması yapılmasına dair TÜBİTAK ile ortak
bir proje oluşturulmuş bu testlerin akciğer kanseri taramasındaki etkinliğinin ve ülkemizde
uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi planlanmıştır.
Faaliyetin Adı: Diğer Bilimsel Raporlar
Kanser Daire Başkanlığı yıl içerisinde basında yer almış pek çok diğer farklı konuda
epidemiyolojik araştırmalar ve bilimsel veri derlemelerini tamamlamıştır. Tüm bu
raporların detaylarına www.kanser.gov.tr’den ulaşılabilmektedir.
Faaliyetin Adı: Özel Gün ve Haftalar
4 Şubat Kanser Günü:
“Dünya Kanser Günü” her yıl 4 Şubat Günü Kanser ile ilgili farkındalık ve bilinç
düzeyinin artmasını sağlamak, kansere karşı mücadelede önemli bir adım olan doğru
bilinen yanlışlardan kurtulmak ve doğruların herkese ulaşmasını hedeflemek amacıyla
dünya genelinde kutlanmaktadır. Uluslararası Kanser Kontrol Birliği (UICC) tarafından
ilan edilmiş olan 4 Şubat Dünya Kanser Günü nedeniyle Başkanlığımız tarafından 81 il
Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüklerine resmi yazı gönderilerek Başkanlığımızın da üyesi
olduğu UICC’nin vurguladığı üzere kanser hakkında yanlış bilinenler teması üzerinde
durulması ve ülkemizde de, dünya genelinde kanser konusunda bazı yanlış bilinen
doğruların vurgulaması, çeşitli etkinliklerin düzenlenmesi istenilmiştir. UICC’nin 04 Şubat
Dünya Kanser Günü için “Dünya Kanser Günü Danışma Kurulu”nun önerisiyle bu yılın
kampanya başlığı “Doğru Bilinen Yanlışlar” seçilmiş ve web sitesinde yayınlanmıştır.
Bunlar arasında;
Yanlış-1: Kanser hakkında konuşmamıza gerek yok!
34
Doğrusu: Kanser, özellikle de bazı kültür ve çevrelerde hakkında konuşulması çok zor bir
konudur. Bu hastalıkla açık bir şekilde uğraşmak; hem hasta kişinin hem de toplum ve
politika seviyesinde sonuçları iyileştirir.
Yanlış-2: Kanserin hiçbir belirti ya da bulgusu yoktur!
Doğrusu: Pek çok kanser için, uyarıcı belirti (kişinin kendinde hissettiği) ve bulgular
(hekimin kişide tespit ettiği) vardır. Bu işaretleri izleyerek erken teşhis mümkün olabilir.
Erken teşhisin faydaları zaten tartışma konusu bile değildir.
Yanlış-3: Kanser için yapabileceğim hiçbir şey yok!
Doğrusu: Hem kişi hem de toplum ve politika bazında doğru strateji ile yapılabilecek çok
şey mevcuttur. En sık görülen kanserlerin en az üçte biri önlenebilir.
Yanlış-4: Kanser tedavisi alma hakkım yok!
Doğrusu: Bütün insanlar kanıtlanmış ve etkin kanser tedavisini eşit koşullarda ve herhangi
bir bedel ödemek zorunda kalmadan alma hakkına sahiptir.
4 Şubat Dünya Kanser Günü nedeniyle Halk Sağlığı Müdürlüklerinden gelen raporlar
Başkanlığımızca değerlendirilmiştir.
1-7 Nisan Kanser Haftası:
Kanser Haftası etkinlikleri kapsamında 02-04 Nisan 2014 tarihleri arasında
Ankara’da Başkanlığımız, Hacettepe Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi,
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi Kanser Enstitüsü, Dokuz Eylül
Üniversitesi
Kanser
Enstitüsü,
MECC
(Ortadoğu Kanser Konsorsiyumu)-ASCO
(Amerikan Kinik Onkologlar Derneği), Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC),
Sağlıkta Umut Vakfı ve Genç Birikim Derneği (Gençbirder) işbirliği ile “Ulusal Kanser
Haftası Kayıtçılık ve Tarama Eğitimleri” düzenlenmiştir.
Eğitimlerle kanser konusunda toplumda farkındalık sağlanması ve toplum bilincinin
geliştirilmesi, tütün kontrolü, dengeli beslenme, fiziksel aktivite, erken teşhis, palyatif
bakım konularında bilgi edinilmesi amaçlanmış ve kanser kayıtçılığı, kanser taramaları
konusunda il değerlendirilmeleri yapılmıştır.
Ülkemizdeki kanser uzmanları, KETEM hekimleri ve hemşireleri, İl Sağlık Müdürleri ve
personelleri, Başhekimleri ile Merkez Teşkilat Yöneticileri bir araya gelerek, dünyada ve
ülkemizdeki kanser sorununun ele alındığı toplantılar yapılmıştır.
35
Kanser Haftası, halkı bilgilendirme-bilinçlendirme çalışmalarına yoğunluk verilmesi
nedeniyle kanser mücadelesinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır. “1- 7 Nisan Kanser Haftası”
Halk Sağlığı Müdürlüklerinde de etkin ve verimli olarak, toplumda davranış değişikliği
sağlayabilecek faaliyetlerle değerlendirilmiştir. Hafta boyunca illerdeki tüm sağlık kuruluşları ve
ilgili kurum ve kuruluşlarca, özellikle meme kanseri taramaları (kendi kendine meme muayenesi
eğitimi, klinik meme muayenesi, mamografi), serviks kanseri taramaları (HPV DNA Testi),
kolorektal kanser taramaları (gaitada gizli kan testi), tütün kontrolü, yeterli ve dengeli beslenme,
fiziksel aktivite konularında eğitimler düzenlenmiştir. 1- 7 Nisan Kanser Haftası nedeniyle
Başkanlığımıza gönderilen faaliyet raporları değerlendirilerek Başkanlığımız web sayfasında
yayınlanmıştır.
Ekim Ayı Meme Kanseri Bilinçlendirme Ayı:
Kanserle mücadelede en etkili yöntemlerin başında “kanser konusunda toplumun
farkındalığının sağlanması ve toplum bilincinin geliştirilmesi” gelmektedir. Meme kanseri
hakkında bilinçlenmek ve çevreyi de bilinçlendirmek amacıyla Ekim ayında meme
kanserine karşı farkındalık çalışmaları yapılmaktadır. Bu amaçla Halk Sağlığı
Müdürlükleri ve KETEM’lerde halk eğitimleri ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülmüştür.
Halk Sağlığı Müdürlüklerinden Başkanlığımıza gönderilen faaliyet raporları tarafımızca
değerlendirilerek Başkanlığımız web sayfasında yayınlanmıştır.
36
Faaliyet Adı: Kanser kayıt sisteminde reorganizasyon.
Kanser kayıt merkezlerinin esas görevi belirli bir coğrafi alanda yaşayan nüfustaki
yeni kanser vakaları hakkında bilgi toplamaktır. Amaç risk altındaki popülasyonda
insidans oranlarının tahminidir (cinsiyet, yaş, kanserin yeri, evre vb.). Bu veriler daha
sonra epidemiyolojik çalışmalar veya kanser kontrol programlarının planlanması ve
değerlendirilmesi için kullanılmaktadır. Amaçlarını gerçekleştirebilmek için nüfus tabanlı
kanser kayıt merkezleri popülasyondaki tüm kanser vakalarının doğru sayımını, doğru ve
37
üretilebilir sınıflama ve kodlamalarını yapmalı, vakalar ölüme veya hedef popülasyondan
göç edene kadar takip etmelidir.
Ülkemizde kanser kayıtları iki yöntemle toplanmaktadır:
1) Pasif Kanser Verisi:
Hastaya klinisyenler tarafından kanser tanısı konulduğu zaman hastane bilgi
yönetim sisteminde “Kanser Bildirim Formu” açılmaktadır. Hekim bu formu doldurup
Sağlık-Net üzerinden bakanlık veri tabanına aktarmaktadır. Bu şekilde toplanmakta olan
veri KDS’de raporlanmaktadır. Ancak bu veriler herhangi bir kalite kontrolünden
geçmemektedir.
Kanser hastalığı tanısının %90’ın üzerinde patologlar tarafından konulduğu için
dairemiz kanser verilerinin patoloji labratuvarlarından toplanması amacıyla çalışma
başlatmıştır.
Kanser verilerine ilişkin standardizasyon çalışmaları kapsamında Sağlık
Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından Patoloji/Sitoloji/Hematoloji
Veri Seti ve İş Akış Şeması hazırlanmış olup 10 Aralık 2014 tarihinden itibaren
hastanelerde tanı konulan kanser verilerini, iş kuralları çerçevesinde “Sağlık.Net”
sistemine göndermeleri sağlanmıştır.
2) Aktif Kanser Verisi:
Kanser kayıt merkezleri aracılığı ile toplanmakta olan veridir. Toplam 15 ilde
kurulmuş olan kanser kayıt merkezleri illerindeki hastanelerden eğitilmiş elemanlar
aracılığıyla belirlenmiş standartlar ve kurallara uygun olarak kanser verisi toplamaktadır.
Bu veriler kontrollü ve kalite değerlendirmesi yapılmış olan veriler olmaktadır.
2012 yılında Türkiye genelinde 15 ilimizde aktif kanser kayıtçılığı yapılmakta iken,
2013 yılında Aktif kanser kayıtçılığın yapılacağı il sayısının 81 ile çıkarılması talimatı
gelmiştir. Bu nedenle 2014 yılında 81 ilimizde kanser kayıtçılığında görev yapacak olan
personelimizin eğitimleri her ilde en az bir kişi olacak şekilde tamamlanmıştır. Kanser
kayıt elemanları Temel Kanser Kayıtçılığı Eğitimleri (4 gün), SEER özet evreleme eğitimi
(3 gün) ve Can-Reg (3 gün) bilgisayar programı eğitimi olmak üzere üç aşamalı eğitimden
geçmektedir. Aktif kanser kayıtçılığına başlanmış olan 66 ilimizin tamamında Temel
Kanser Kayıtçılığı eğitimleri, SEER ve Can-Reg eğitimleri tamamlanmıştır.
38
Faaliyetin Adı: Hasta Savunuculuğu:
04.04.2008 tarih ve 758 sayılı Bakanlık Makamının Onayı ile 14.02.2008 tarihinde
Başkanlığımız ve Sağlıkta Umut Vakfı işbirliği ile “Kansere Karşı İleri” projesi
başlatılmıştır. Proje Türkiye sağlık sisteminde kanserli hastalar için güncel durumu
değerlendirmek ve tartışabilmek üzere, kanserle ilgili tüm paydaşların temsil edileceği (Hasta
dernekleri, uzmanlık dernekleri, devlet kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya vb.) aktif
bir “Kanser İletişim Ağı Platformu” oluşturmak ve ulusal kanser politikalarını izleyip bu
politikaların parçası olabilen bir kanserli hasta savunuculuğu ağının oluşturulmasını
amaçlamıştır.
3 yıllık bir plana sahip olan bu projen 2014 yılında da sürdürülmüş olup “Hasta
Savunuculuğu
ve
Psikososyal
Destek”
fazının
koordinasyonu
başkanlığımızca
gerçekleştirilmiştir. Özellikle 1-7 Nisan Kanser Haftasında STK ların etkin olarak
katılımları yanında bunun devamı olarak Başkanlığımız ile ortak “Muş Onkoloji günleri ”
projesi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Ulusal Kanser Danışma Kuruluna da 12. Alt kurul
olarak katılımı sağlanmış, UKDK ve Alt Kurullar Toplantısın da da 14 STK olarak katılımı
sağlanmıştır.
Faaliyetin Adı: Başkanlıkça düzenlenen eğitim faaliyetleri:
Kanser Haftası etkinlikleri kapsamında 02-04 Nisan 2014 tarihleri arasında
Ankara’da Başkanlığımız, Hacettepe Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi,
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi Kanser Enstitüsü, Dokuz Eylül
Üniversitesi
Kanser
Enstitüsü,
MECC
(Ortadoğu Kanser Konsorsiyumu)-ASCO
(Amerikan Kinik Onkologlar Derneği), Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC),
Sağlıkta Umut Vakfı ve Genç Birikim Derneği (Gençbirder) işbirliği ile “Ulusal Kanser
Haftası Kayıtçılık ve Tarama Eğitimleri” düzenlenmiştir.(160 kişi eğitime katılmıştır.)
- Başkanlığımız, Hacettepe, Gazi Üniversitesi, Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği,
Servıkal Patolojiler ve Kolposkopi Derneği işbirliği ile 81 İl Halk Sağlığı Müdürlüğü
Toplum Sağlığı Merkezlerine bağlı KETEM’ler ile sağlık kurum- kuruluşları ve
üniversiteler, özel sağlık kuruluşlarında görevli Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı,
Patoloji Uzmanı, Mikrobiyoloji Uzmanı ve illerde kanser taramalarında çalışan sağlık
personellerine yönelik olarak HPV Testleri ve Tarama, HPV’de Korunma ve Aşı,
Türkiye’nin Yeni Servikal Tarama Programı ve HPV Olgularında İletişim konularında
“HPV ve Kanser Kursu” düzenlenmiştir. (200 kişi kursa katılmıştır.)
39
- Ülkemizde kanserle mücadeleyi güçlendirmek ve erken tanı oranlarını arttırmak
amacıyla Başkanlığımız ve Genç Birikim Derneği işbirliği ile 18- 20 Eylül 2014 tarihleri
arasında Muş ilinde “2023 Politikalarında Türkiye’de ve Dünyada Kanser Politikaları,
Akciğer Kanseri, Alkol ve Sigara ile Mücadele” konularının ele alındığı “7. Uluslararası
Onkoloji Günleri Sempozyumu” gerçekleştirilmiştir. (50 kişi sempozyuma katılmıştır.)
- Dünyada olduğu gibi, ülkemizde de kadınlarda en sık görülen Meme Kanseri ülkemizde
yılda yaklaşık 15.000 kadını etkilemektedir. Meme sağlığı konusunda toplumda bilinç ve
hassasiyet artırıcı eğitim çalışmaları ve çeşitli etkinlikler yürütülmesinin meme kanserinin
önlenmesinde gerekli ve yararlı olduğu bilinen bir gerçektir. Bu nedenle meme kanseri
bilinçlendirme ayı kapsamında, meme kanseri konusunda toplumda farkındalık
oluşturulması ve toplum bilincinin geliştirilmesi amacıyla 02 Ekim 2014 tarihinde
Nevşehir ili Kapadokya bölgesinde meme kanserini yenmiş hastaların katılımıyla pembe
renk ağırlıklı ve kanser konulu çeşitli sloganların yer aldığı sıcak hava balonları ile uçuş
gerçekleştirilmiştir.
- Başkanlığımız, Servikal Patolojiler ve Kolposkopi Derneği, Uludağ Üniversitesi Tıp
Fakültesi işbirliği ile Kanser Erken Teşhis Tarama Merkezlerinde (KETEM) görev yapan
sağlık personeli ile Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanlarının serviks kanseri,
kolposkopi, servikal patoloji sitopatoloji alanlarında uluslararası standartlarda gerekli olan
bilgi birikimine ulaştırılarak, bu konularda hizmet vermeleri amacıyla 25-27 Eylül 2014
tarihleri arasında Bursa ilinde “Servikal Patolojiler ve Kolposkopi Kursu” düzenlenmiştir.
(Kursa 135 kişi katılmıştır.)
- Kanser konusunda uluslararası ve ulusal düzeyde deneyimlerin paylaşılması son derece
önemlidir. Kadınların mastektomi sonrasında meme onarımı hakkında bilgilendirilmesi,
farkındalık oluşturulması amacıyla Başkanlığımız ve Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik
Cerrahi Derneği işbirliğiyle 10 Ekim 2014 Cuma günü, Ankara’da “Meme Kanseri Sonrası
Meme Onarımı Farkındalık Etkinliği (Breast Reconstruction Awareness Day-BRA
Day)”gerçekleştirilmiştir. (Etkinliğe 300 kişi katılmıştır.)
- Kanser konusunda toplumda farkındalık sağlanması ve toplum bilincinin geliştirilmesi,
bilgi edinilmesi ve kanser kayıtçılığı, kanser taramaları konusunda bölgesel olarak il
değerlendirmelerinin yapılması amacıyla 15 Kasım 2015 tarihinde Erzurum’da Kanser
Taramaları ve Kayıtçılığı Bölgesel Değerlendirme Toplantısı yapılmıştır Toplantıya Ağrı,
Kars, Ardahan, Erzincan, Gümüşhane, Muş, Bingöl, Bayburt illerinin Halk Sağlığı
Müdürleri, Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürleri ile illerde
kanser konusunda çalışan bir personel katılmıştır.
40
- Başkanlığımız bünyesinde oluşturulan Ulusal Danışma Kurulu ve Alt Kurulların olağan
yıllık toplantısı düzenlenerek,
Türkiye’de kanser çalışmalarına ilişkin ihtiyaç ve
eğilimlerin; fırsat ve zorlukların, güçlü ve zayıf yönlerin belirlenmesi, paydaşlar arası
koordinasyon ve işbirliğinin geliştirilmesi, standardizasyonun sağlanması, önceliklerin ve
izlenecek politikaların belirlenmesine yönelik önerilerin üretilmesi, böylece ülkemizin bu
alanda bilim, araştırma-uygulama kapasitesi ve performansının geliştirilmesine katkı
sağlamak üzere konularında işin uzmanlarınca raporun hazırlanması amacıyla 08-09 Aralık
2014 tarihleri arasında Ankara’da “Ulusal Kanser Danışma Kurulu ve Alt Kurullar Toplantısı”
yapılmıştır. (Toplantıya 200 kişi katılmıştır.)
- 4-7 Mart 2014, 6-9 Mayıs 2014, 21-24 Ekim 2014 tarihleri arasında Ankara İlinde ve
4- 7 Kasım 2014 tarihleri arasında Antalya ilinde olmak üzere Aktif Kanser Kayıt Sistemi
ile veri toplayan 81 ilin Kanser Kayıt Merkezi ve Hastane Kanser Kayıt Birimlerinde
görevli personele yönelik kanser verilerinin tam ve doğru olarak kayıt altına alınmasının
sağlanması, kanser kayıtçılığı ile ilgili nitelikli personel yetiştirilmesi amacıyla, toplamda 4
adet “Temel Kanser Kayıtçılığı Eğitimi” yapılmış olup eğitime 173 kişi katılımcı olarak
katılmıştır.
- 19-21 Mart 2014, 4-6 Haziran 2014, 3-5 Eylül 2014 tarihleri arasında Başkanlığımızca
Ankara İlinde Aktif Kanser Kayıt Sistemi ile veri toplayan 81 ilin Kanser Kayıt Merkezi ve
Hastane Kanser Kayıt Birimlerinde görevli personele yönelik toplamda 3 adet “Can Reg4
Bilgisayar Programı Eğitimi” yapılmış olup eğitime 102 kişi katılımcı olarak katılmıştır.
- 19-21 Şubat 2014, 16-18 Nisan2014, 28-30 Mayıs 2014, 24-26 Eylül 2014, 11-13
Kasım 2014, 24-27 Kasım 2014 ile 2-4 Aralık 2014 tarihleri arasında Başkanlığımızca
Ankara İlinde Aktif Kanser Kayıt Sistemi ile veri toplayan 81 ilin Kanser Kayıt Merkezi ve
Hastane Kanser Kayıt Birimlerinde görevli personele yönelik toplamda 7 adet “SEER
Özet Evreleme Eğitimi” yapılmış olup eğitime 154 kişi katılımcı olarak katılmıştır.
- Bu eğitimlere ek olarak Uluslar arası Kanser Ajansı tarafında yayınlanacak olan “5
Kıtada Kanser” isimli kitabın 11.sayısında yayınlanmak üzere 208-2012 yıllarına ait kanser
verileri 2015 yılı sonunda talep edileceğinden; 5 kıtada kanser isimli kitapta kanser kayıt
merkezlerinin verilerinin yayınlanması için kalite değerlendirmelerinden geçmesi
gerekmektedir. Kitabın 10. Sayısında İzmir, Antalya Trabzon ve Edirne Aktif kanser kayıt
merkezlerimizin verileri yayınlamış olup, 11.sayıda bu merkezlerimize ek olarak başka
merkezlerimizin de verilerinin yayınlanması amaçlanmaktadır. Bu nedenle Kanser Kayıt
Merkezi Sorumlu hekimleri, halk sağlığı ve kanser kayıtçılığı alanında çalışan 60 kişinin
katılımı
ile
Antalya
ilinde
Türkiye’de
yapılan
kanser
kayıtçılığında
kalitenin
41
değerlendirilmesine ilişkin 14-16 Ekim 2014 tarihleri arasında 3 günlük “Kanser
Kayıtçılığında Kalite Eğitimi” yapılmıştır.
42
Eğitilen Personelin
Eğitim Programının
Eğitim Düzeyi
Türü
Konusu
Kanser konusunda toplumda farkındalık
sağlanması ve toplum bilincinin
Ulusal Kanser
geliştirilmesi, tütün kontrolü, dengeli
Haftası
beslenme, fiziksel aktivite, erken teşhis,
Kayıtçılık ve
palyatif bakım konularında bilgi edinilmesi
Tarama
ve kanser kayıtçılığı, kanser taramaları
Eğitimleri
konusunda il değerlendirilmelerinin
yapılması amaçlanmıştır.
Uluslararası
Katılımlı
Lösemi
Eğitimi
HPV ve
Kanser Kursu
Çocukluk çağı kanserleri 0–14 yaş arasında
görülen kanserleri içerir. Bu kanserler çeşitli
özellikleriyle yetişkinlerinkinden belirgin
olarak ayrılırlar. Löseminin tipleri, genel
olarak biyolojileri, prognozları ve tedaviye
yanıtları konusunda katılımcıların
bilgilendirilmeleri amaçlanmıştır.
81 İl HSM Toplum Sağlığı Merkezlerine
bağlı KETEM’ler ile sağlık kurumkuruluşları ve üniversiteler, özel sağlık
kuruluşlarında görevli Kadın Hastalıkları ve
Doğum Uzmanı, Patoloji Uzmanı,
Mikrobiyoloji Uzmanı ve illerde kanser
taramalarında çalışan sağlık personellerine
HPV Testleri ve Tarama, HPV’de Korunma
ve Aşı, Türkiye’nin Yeni Servikal Tarama
Programı ve HPV Olgularında İletişim
konularında bilgilendirilmeleri
amaçlanmıştır.
Başlayış ve Bitiş
Tarihi
2- 4 Nisan 2014
2-4 Nisan 2014
25 Nisan 2014
Yapıldığı
Yer
Ankara
Ankara
Ankara
Unvanı
İl Sağlık
Müdürü,
Halk Sağlığı
Müdürü,
Onkoloji
Uzmanı,
Doktor, Tıbbi
Teknolog,
Hemşire,Ebe,
Sağlık
Memuru
Onkoloji
Uzmanları
Kadın
Hastalıkları
ve Doğum
Uzmanı,
Patoloji
Uzmanı,
Mikrobiyoloji
Uzmanı
Toplam
Yüksek
Orta
Lise
İlkokul Sayısı
Okul
Okul
134
25
200
134
25
200
Eğitimi Veren Kuruluş
Eğitim
Sayısı
Hacettepe Ü.+ Ankara
Ü.+ Gazi Ü.+Yıldırım
Beyazıt Ü.+ İstanbul
Ü.+ Dokuz Eylül
Ü.+MECC (Ortadoğu
Kanser
Konsorsiyumu)+ASCO
(Amerikan Kinik
Onkologlar Derneği)+
Uluslararası Kanser
Araştırma Ajansı
(IARC)+Sağlıkta Umut
Vakfı ve Genç Birikim
Derneği
Orta Doğu Kanser
1
Konsorsiyumu
(MECC)+Amerikan
Klinik Onkologlar
Derneği (ASCO)+
Uluslararası Kanser
Araştırma Ajansı
(IARC)+ GALnet
Çalışma Grubu
Kanser Daire
Başkanlığı + Hacettepe
Üni.+ Gazi Üni.+
Klinik Mikrobiyoloji
Uzmanlık Derneği +
Servıkal Patolojiler ve
Kolposkopi Derneği
1
1
43
7.Onkoloji
Günleri
Sempozyumu
Ülkemizde kanserle mücadeleyi
güçlendirmek ve erken tanı oranlarını
arttırılması amaçlanmıştır
18- 20 Eylül
2014
Muş
Bursa
Servikal
Patolojiler ve
Kolposkopi
Kursu
Kanser Erken Teşhis Tarama Merkezlerinde
(KETEM) görev yapan sağlık personeli ile
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanlarının
serviks kanseri, kolposkopi, servikal patoloji
sitopatoloji alanlarında uluslararası
standartlarda gerekli olan bilgi birikimine
ulaştırılarak, bu konularda hizmet vermeleri
amaçlanmıştır.
25-27 Eylül
2014
Meme
Kanseri
Sonrası Meme
Onarımı
Farkındalık
Etkinliği
Ulusal Kanser
Danışma
Kurulu ve Alt
Kurullar
Toplantısı
Kanser konusunda uluslararası ve ulusal
düzeyde deneyimlerin paylaşılması ve
kadınların mastektomi sonrasında meme
onarımı hakkında bilgilendirilmesi
amaçlanmıştır.
10 Ekim 2014
Başkanlığımız bünyesinde oluşturulan Ulusal
Danışma Kurulu ve Alt Kurulların olağan
yıllık toplantısı düzenlenerek, Türkiye’de
kanser çalışmalarına ilişkin ihtiyaç ve
eğilimlerin; fırsat ve zorlukların, güçlü ve
zayıf yönlerin belirlenmesi, paydaşlar arası
koordinasyon ve işbirliğinin geliştirilmesi,
standardizasyonun sağlanması, önceliklerin
ve izlenecek politikaların belirlenmesine
yönelik önerilerin üretilmesi, böylece
ülkemizin bu alanda bilim, araştırmauygulama kapasitesi ve performansının
geliştirilmesine katkı sağlamak üzere
konularında işin uzmanlarınca raporun
hazırlanması amaçlanmıştır.
8-9 Aralık 2014
Ankara
Ankara
Doktor,Tıbbi
Teknolog,
Hemşire
Ebe
Kadın
Hastalıkları
ve Doğum
Uzmanı,
Doktor, Ebe,
Hemşire
50
KDB+Muş Genç
Birikim Derneği
1
KDB+Servikal
Patolojiler ve
Kolposkopi
Derneği+Uludağ
Üniversitesi
Doktor, Ebe,
Hemşire
Bilim
Adamları,
Onkoloji
Uzmanları,
Üniversite
Öğretim
Üyeleri,
Bakanlık
Temsilcileri,
50
300
KDB+Türk Plastik
Rekonstrüktif ve
1
Estetik Cerrahi Derneği
200
KDB
1
44
Eğitilen Personelin
Eğitim Programının
Eğitim Düzeyi
Türü
Konusu
Başlayış ve Bitiş
Tarihi
Kurs SEER Özet Evreleme
Eğitimi
19-21 Şubat 2014
Kurs Temel Kanser
Kayıtçılık Eğitimi
4-7 Mart 2014
Kurs Can Reg4 Bilgisayar
Programı Eğitimi
19-21 Mart 2014
Kurs SEER Özet Evreleme
Eğitimi
16-18 Nisan 2014
Kurs SEER Özet Evreleme
Eğitimi
28-30 Mayıs 2014
Kurs Temel Kanser
Kayıtçılık Eğitimi
6-9 Mayıs 2014
Kurs Can Reg4 Bilgisayar
Programı Eğitimi
4-6 Haziran 2014
Kurs Can Reg4 Bilgisayar
Programı Eğitimi
3-5 Eylül 2014
Kurs SEER Özet Evreleme
Eğitimi
24-26 Eylül 2014
Kurs Temel Kanser
Kayıtçılık Eğitimi
21-24 Ekim 2014
Yapıldığı
Yer
Ankara
Ankara
Ankara
Ankara
Ankara
Ankara
Ankara
Ankara
Ankara
Ankara
Unvanı
Yüksek
Okul
Lise
Orta
Okul
İlkokul
Toplam
Sayısı
Eğitimi Veren
Kuruluş
Eğitim
Sayısı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
23
23
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
55
55
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
25
25
Kanser Daire
Başkanlığı
1
23
23
Kanser Daire
Başkanlığı
1
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
21
21
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
60
60
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
28
28
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
49
49
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
19
19
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
23
23
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
1
45
Eğitilen Personelin
Eğitim Programının
Eğitim Düzeyi
Türü
Konusu
Başlayış ve Bitiş
Tarihi
Yapıldığı
Yer
Kurs Kanser kayıtçılığında
Kalite Eğitimi
14-16 Ekim 2014
Kurs SEER Özet Evreleme
Eğitimi
11-13 Kasım 2014 Ankara
Kurs SEER Özet Evreleme
Eğitimi
24-27 Kasım 2014 Ankara
Kurs SEER Özet Evreleme
Eğitimi
2-4 Aralık 2014
Kurs Temel Kanser
Kayıtçılık Eğitimi
4-7 Kasım 2014
Antalya
Ankara
Antalya
Unvanı
Yüksek
Okul
Lise
Orta
Okul
İlkokul
Toplam
Sayısı
Eğitimi Veren
Kuruluş
Kanser Kayıt Merkezi Birim
sorumluları
60
60
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
22
22
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
23
23
Kanser Daire
Başkanlığı
23
23
Kanser Daire
Başkanlığı
35
35
Kanser Daire
Başkanlığı
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
Ebe, Sağlık Memuru, Tıbbi Teknolog,
Tıbbi Sekreter, Hemşire, Doktor Vb.
Eğitim
Sayısı
1
Tablo10.EğitimTablosu
46
Grafik 7. Toplamda Yapılan eğitimler
Grafik 8 En Fazla Yapılan Eğitimler
47
Garafik 9 Yıllara Göre Halk Eğitim Dağılımları
Yurtdışı Toplantıları:
-12-14 Ocak 2014 tarihleri arasında Fransa Ulusal Kanser Ajansı’nın ev sahipliğinde
yapılan 3. Uluslararası Kanser Araştırmalarını Destekleyen Gelişmiş Ülkeler (G-20)
Toplantısına Doç. Dr. Murat Gültekin tarafından katılım sağlanmıştır.
-
Asya Pasifik Ülkeleri Kanser Önleme Organizasyonu(APOCP) 2000 yılında Asya Pasifik
Ülkeleri arasında kanser önleyici aktiviteleri geliştirmek ve diğer kanser konularında
uluslararası ortak çalışmalar yürütmek amacıyla kurulmuş tarafsız bir kuruluştur. Bu
organizasyonun ana hedefleri arasında uzman araştırmacılara uluslararası çalışma
yürütebilmeleri için olanak sağlamak ve yapılan çalışmaların sonucunu ortak bir
platformda paylaşmak yer almaktadır. 20-23 Mart 2014 tarihleri arasındaAsya Pasifik
Ülkeleri Kanser Önleme Birliği (APOCP) Toplantısına katılım sağlanmıştır. 7.’si
gerçekleştirilen APOCP toplantısına Japonya, Endonezya,Tayland, Malezya gibi Asya
Pasifik Ülkeleri ile birlikte Türkiye katılım göstermiştir.
- IARC (Uluslar Arası Kanser Araştırma Ajansı) Mayıs 1965’te 18. Dünya Sağlık
Zirvesi’nde önerildiği üzere Fransız girişimle Dünya Sağlık Örgütü’nün bir uzantısı olarak
kuruldu. Kurucu üyeleri: Almanya, Fransa, İtalya, Amerika Birleşik Devletleri ve
İngiltere’dir. Yönetim binası Fransa, Lyon’dadır.Bugün IARC üye ülkeleri 24’e çıkmıştır.
48
(Avustralya, Avusturya, Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Hindistan, İrlanda,
Japonya, Norveç, Hollanda, Kore, Rusya, İspanya, İsveç, İsviçre, Türkiye, Brezilya ve
Katar).
-29-31 Ocak 2014 tarihlerinde, Uluslararası Kanser Araştırma Kurumu (International
Agency for Research on Cancer, IARC) isimli kuruluşun düzenlediği, Fransa Lyon’da
yapılan IARC Bilimsel Kurulu 50. Toplantısı’na Doç. Dr. Murat Gültekin tarafından
katılım sağlanmıştır. Toplantıda ajansın bütçesi ile 2013 yılında yürüttüğü çalışmalar
gözden geçirilmiş ve 2014 yılı araştırma planları tartışılmıştır.
- IAEA(Uluslararası Atom ve Enerji Kurumu) nükleer enerjinin savaş amacıyla değil
faydalı amaçlarla kullanımını amaçlayan 162 ülkenin üye olduğu uluslararası bir kuruluş
olup 1957 yılında Amerika Birleşik Devletleri öncülüğünde Avusturya’nın Viyana
kentinde kurulmuştur. Birleşmiş Milletler teşkilatının altında hizmet göstermemesine
karşın faaliyetlerini Birleşmiş Milletlere rapor olarak sunmaktadır.
Radon gazı, 1988 yılında Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı tarafından “Kanserojen”
olarak ilan edilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından üye ülkelere “Ulusal Radon Kontrol
Programlarını” oluşturmaları yönünde çağrıda bulunulmuş ancak çok az ülkede bu konuda
yeterli denilebilecek düzeyde bir planlama yapılmış, çoğu ülkede ise ne yazık ki bu konuda
yeterli farkındalık düzeyi oluşmamış, uygulama ve politikalarda yetersiz kalınmıştır.
Uluslararası Atom ve Enerji Kurumu(IAEA) oluşturmuş olduğu yeni proje ile (TC RER
9127 Projesi) dahilinde;

Üye ülkeleri Ulusal Programlarını oluşturmaya yönlendirmeyi,

Radon konusunda uluslararası ortak standart ve yaklaşımlar belirlemeyi,

Ülkelerin radon konusunda ortak politika ve stratejiler geliştirmesini ve

Toplumların ve hükümetlerin farkındalığını artırmayı amaçlamıştır.
2016 yılı sonuna kadar bitirilmesini hedeflenen Bu proje kapsamında, üye ülkeleri bu
sene ilki düzenlenen “Radon Çalıştayı”na davet etmiş, söz konusu çalıştay 21-25 Nisan
2014 tarihleri arasında Avusturya’nın Viyana kentinde yer alan IAEA ana binasında 24
ülkenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalıştaya daire başkanlığımızdan Uz. Dr. Ezgi
Hacıkamiloğlu katılım göstermiştir.
- 18. Uluslar arası ESGO Bienal Toplantısı: ESGO, (Avrupa Jinekolojik Onkoloji Derneği)
Jinekolojik Onkoloji alanında Avrupa ölçeğinde önemli çalışmalar yürüten bir dernektir.
Derneğin Yönetim Kurulu Üyesi olan Kanser Daire Başkanı Doç.Dr.Murat GÜLTEKİN
aynı zamanda bu dernek bünyesinde faaliyet gösteren ENYGO (European Network of
Young Gynaecological Oncologists) isimli genç jinekolojik onkologları bir araya getiren
derneğin Kurucu Başkanıdır. Dünya Kadın Kanserleri Derneği’nin (International
49
Gynecologic
Cancer
Society-IGCS)
08-11
Kasım
2014
tarihleri
arasında
Liverpool/İngiltere’de düzenlenen toplantısına, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Bulaşıcı
Olmayan Hastalıklar, Programlar ve Kanser Daire Başkanlığından Kanser Daire Başkanı
Doç.Dr.Murat GÜLTEKİN katılım göstermiştir.
- Uluslararası Kanser Kontrol Platformu(UICC) dünya genelinde giderek artış gösteren
kansere karşı savaşta faaliyet göstermek için 1933 yılında Cenevre’de kurulmuş olan bir
sivil toplum kuruluşudur. Dünya genelinde kanserle mücadele eden en büyük sivil toplum
kuruluşu olma niteliği taşımaktadır.
UICC’ye dünya genelinde yaklaşık 155 ülkeden 760’ın üzerinde çeşitli kanser derneği
üyedir. Bunun dışında uluslararası farklı sağlık kuruluşlar (Dünya Sağlık Örgütü- DSÖ,
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı- IARC, Uluslararası Kanser Tedavisi Aksiyon
Programı-PACT) ile yakın çalışmaktadır.
2008’den bu yana merkezi Cenevre’de bulunan UICC, Uluslararası Kanser Kontrol Birliği
Yönetim Kurulu Üyeliği, 2000’den beri UNICEF Türkiye Milli Komitesi Yönetim Kurulu
Üyeliği gibi pek çok ulusal ve uluslararası kuruluşta önemli görevlerde bulunmuştur.
Bu Platformun başkanlığı görevini 2015 yılı itibariyle yürütmek üzere Hacettepe
Üniversitesi Pediatrik Onkoloji A.B.D’da öğretim görevlisi olarak çalışmakta olan, sayın
Prof. Dr. Tezer Kutluk seçilmiştir. 3-6 Aralık 2014 tarihinde düzenlenen kongreye Doç. Dr.
Murat Gültekin ve Uz. Dr. Güledal Boztaş katılım göstermişlerdir. Söz konusu kongrede
“Dünya Kanser Liderleri” zirvesine katılım sağlanmış, Prof. Dr. Tezer Kutluk’un görev
teslim törenine katılım gösterilmiş, sonrasında Ürdün Prensesi Dina Mired, Güney Afrika
First Lady’si, Jameika Sağlık Bakanı ve Avustralya Sağlık Bakanlığı Üst Düzey Yetkilisi
Chris Baggoley katıldığı bir oturumda Kanser Kontrol Programında “Türkiye Deneyimleri
ve Gelecek Yıllardaki Kanser Planlamalarımız” konusunda Daire Başkanımız tarafından
sunum yapılmıştır.
- ANCCA 2002 yılında kurulmuş olup her 2 yılda bir uluslararası kanser yöneticilerinin
katılım gösterdiği kapalı toplantılar düzenlemektedir. İlgili toplantılara ANCCA
platformuna üye olan ülkelerin Kanser Enstitüleri/dernek başkanları düzeyinde katılım
sağlanmaktadır.
01-03 Mart 2014 tarihinde 5.’si gerçekleşen toplantıya,
Avustralya,
Japonya, Çin, Singapur, Tayland, Endonezya, Nepal, Pakistan, Vietnam, Bangladeş, Kore
ve Moğolistan ülkelerinin Kanser Yöneticileri katılım göstermiş ve söz konusu toplantıda
2014 yılı ve sonrası kanser araştırmalarının uluslararası platformda yürütülmesine dair
projelerin geliştirilmesi konuları görüşülmüştür.. Söz konusu toplantıya, THSK Bulaşıcı
50
Olmayan Hastalıklar ve Programlar Daire Başkanlığı’ndan Kanser Daire Başkanı Doç.Dr.
Murat GÜLTEKİN katılım göstermiştir.
- Uluslar arası Kanser Araştırma Kurumu (IARC) Yönetici Toplantısı: 11-15 Mart 2013
tarihlerinde, Uluslararası Kanser Araştırma Kurumu (International Agency for Research on
Cancer, IARC) isimli kuruluşun düzenlediği, Fransa Lyon’da yapılan Kanser Taramaları
Yöneticileri için Avrupa Okulu Kursu (Europian School of Screening Management, ESSM)
- Uluslararası Elektromanyetik Alanlar Projesi INTERSUN programı 3. Yıllık toplantısıIARC (Uluslararası Kanser Ajansı) ziyareti: 4-8 Haziran 2014 isviçre-Cenevre
Teknolojinin giderek gelişmesi kablosuz cihazların özellikle de kablosuz internet ve cep
telefonlarının kullanımlarının yaygınlaşması, baz istasyonlarının kurulumlarının artmasına
dair giderek artan gereksinimler uluslararası düzeyde Non-İyonizan Radyasyon’un olası
sağlık etkilerine yönelik EMA Toplantısına Uz.Dr.Ezgi HACIKAMİLOĞLU katılım
göstermiş ve Uluslar arası Kanser Ajansını’da ziyarette bulunmuşlardır.
Faaliyetin Adı: TSBS-HBYS-USVS Çalışmaları:
Bilişim teknolojilerinin, sağlık hizmetinin verim ve kalitesinin artırılmasında
önemli bir role sahip olduğu artık tüm dünya tarafından kabul edilmiş bir gerçektir. USVS,
Türkiye deki sağlık kurumlarında kullanılmakta olan bilgi sistemlerinin referans olarak
kullanacağı, içinde farklı kategorilerde veri kümelerinin olduğu hiyerarşik terim ve nesne
toplulukları ve bu terimler arası ilişkiler tanımlamaktadır.
Halk Sağlığı Bilgi Yönetim Sistemi (HSBS): 2014 yılı içinde HSBS içerisinde yer
alan Kanser modülü üzerinde çalışmaları tamamlanmıştır. Modülün saha uygulaması
sırasında sorunlarla karşılaşılmış, sorunların çözümü için yardım masası oluşturulmuştur.
Ulusal
Sağlık
Veri
Seti
(USVS):
2014
yılı
içinde
USVS
içerisinde
Patoloji/Sitoloji/Hematoloji Veri Seti oluşturulmuştur. Söz konusu veri seti için iş akışları
belirlenmiştir. Bu veri setinin en önemli özelliği ICD-O-3 üzerinden kayıtların yapılmasına
olanak sağlamasıdır. Ayrıca Kanser MSVS veri setinde değişiklikler yapılarak sahada
çalışan hekimler için çalışılması çok daha kolay bir veri seti haline getirilmiştir.
Karar Destek Sistemi (KDS): KDS sistemi içerisinde 2014 yılında kanser taramaları
raporlamasında istenen değişikliklere ilişkin çalışmalar tamamlanmıştır. Raporlamadaki
hatalara ilişkin analiz çalışmaları 2015 yılı içinde planlanmaktadır.
Kanser Kayıtçılığı Programı Yazılımı Çalışması: Hali hazırda kullanılmakta olan
kanser kayıt programı Uluslararası Kanser Ajansı tarafından ücretsiz olarak dağıtılmakta
olan bir programdır. Ülkemizde 81 ilde kanser kayıtçılığında kullanılacak, bize özgü,
51
gerçek zamanlı çalışan bir kanser kayıt programının oluşturulması için gerekli çalışmalar
2013 yılında başlatılmış ancak maalesef 2014 yılı içinde tamamlanamamıştır.
Faaliyetin Adı: Ulusal Kanser Danışma Kurulu;
Ulusal Kanser Danışma Kurulu revize edilerek UKDK üst kurulu ile birlikte alt
kurul kurul üyeleri güncellenmiştir.
Ulusal Kanser Danışma Kurulu yıl sonunda oluşturulan Meslek Hastalıkları ve
Kanser Alt Kurulu ile birlikte Üst Kurul ve 13 alt kuruldan oluşmaktadır. UKDK Başkanı
olarak 2 yıllık süre için Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıbbi Onkoloji Ana Bilim Dalı
Başkanı Prof. Dr. Bülent YALÇIN Sayın Bakan tarafından görevlendirilmiştir.
Ulusal Kanser Danışma Kurulu
 Epidemiyoloji ve Kayıt Alt Kurulu
 Alternatif ve Tamamlayıcı Tıp Alt Kurulu
 Tıbbi Jeoloji Alt Kurulu
 Palyatif Bakım Alt Kurulu
 Erken Tanı ve Tarama Alt Kurulu
Meme Kanseri
Serviks Kanseri
Kolorektal Kanserler
Diğer Taramalar
Ürolojik kanserler
Akciğer Kanserleri
Mide Kanseri
Cilt Kanseri
 Radyasyon Güvenliği Alt Kurulu
 Elektromanyetik Alanlar Sağlık Etkileri Değerlendirme Alt Kurulu
 Preventif Onkoloji Alt Kurulu
 Kanserde Tedavi Alt Kurulu
 Onkolojik Araştırmalar Alt Kurulu
 İnsan Kaynaklarıu Alt Kurulu
 Hasta Okulları Alt Kurulu
 Mesleki Kanserler ve Kanser Alt Kurulu
Ayrıca Müsteşar imzası ile yayınlanan 81 ilde de yeni yapılanmada yer alacak kurullar
listesine 2012 yılında İl Kanser Danışma Kurulu da eklenmiştir
52
Faaliyetin Adı: Uluslararası İlişkiler:
Aşağıda konu edilen başlıklarla ilgili süreçlerde Sağlık Bakanlığı Dış İlişkiler
Dairesi Başkanlığı ile birlikte çalışılmaktadır.
Başkanlığımız, kanser konusunda uluslararası faaliyet gösteren; MECC (Middle
East Cancer Consortium), IARC (International Agency for Research on Cancer), UICC
(International Union Against Cancer), NCI (National Cancer Institute), APOCP (Asian
Pacific Organization for Cancer Prevention), WHO (World Health Organisation), NHS
(National Health Service) gibi kuruluşlarla işbirliği içinde ortak çalışmalar yürütmektedir.
Adı geçen kuruluşlar ile işbirliğinin sürdürülmesi ve Avrupa Birliği MEDA
(Mediterranean Development and Aid Programme) programı kapsamında “Kanser Tarama
ve Eğitim Merkezleri” projesinin yürütülmesi amacıyla Başkanlığımız Proje ve
Koordinasyon Şubesi Müdürlüğü 01 Kasım 2004 tarih ve 1742 sayılı Olur ile ihdas
edilmiştir.
Söz konusu tarihten bu yana birçok ulusal ve uluslararası projede çeşitli
pozisyonlarda bulunarak “kanser” ana başlığı altındaki projelere destek verilmiş, yurtiçinde
ve yurtdışında birçok kurum/kuruluş ile işbirliği içinde çeşitli çalışmalar yürütülmüştür.
Halen yakın işbirliği içinde ortak çalışmaların devam ettirildiği uluslararası kuruluşlar ile
ilgili özet bilgi aşağıda sunulmuştur;
MECC (Orta Doğu Kanser Konsorsiyumu)’na bağlı faaliyet göstermekte olan ONS
(Oncology Nurses Society) oluşumu ile ortak birçok seminer ve kurs düzenlenmektedir. Bu
program sayesinde Türkiye’ de bu alanda hizmet veren onkoloji hemşirelerimiz bilgi ve
becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapma fırsatını bulmuş, deneyimlerini diğer
ülkelerden katılım gösteren hemşireler ile paylaşarak en iyi uygulamaları öğrenme,
Ülkemizde yapılan iyi uygulama örneklerini ise uluslararası platformda duyurma olanağını
elde etmişlerdir.
Ayrıca, Türkiye 2004 yılında MECC’in yürüttüğü birleşik kanser kayıt merkezi
projesine dahil olmuştur.
Kanser kayıtçılığı konusunda düzenli eğitimler sayesinde
üyelerini kayıtçılık ile ilgili güncel yaklaşımlar konusunda bilgilendirmektedir.
Başkanlığımız koordinatörlüğünde yurdun çeşitli illerinde hizmet vermekte olan Kanser
Kayıt Birimleri çalışanlarının teknik bilgi ve donanımlarını arttırma amaçlı verilmekte olan
hizmet içi eğitimler konusunda MECC ile işbirliği sürdürülmektedir.
ABD Kanser Enstitüsü ile son 1 yıldır yürütülen görüşmelerde MECC merkezinin
Hacettepe Üniversitesi’ne alınmış olup başkanlık görevi Kanser Daire Başkanlığı ve
Üniversite ortaklığında yürütülecektir. MECC başkanlığında Ortadoğu ülkeleri ile
53
yaürütülecek ortak uluslararası çalışmaların ve eğitim faaliyetlerinin koordinasyonunun
yürütülmesi planlanmaktadır.
IACR (International Agency for Cancer Registry/ Uluslar arası Kanser Kayıtçılığı
Ajansı) ise yıllık kanser kayıtçılığı kongreleri ve kanser kayıtçılığı eğitimleri takip edilerek;
kabul görmüş verilerin yayınlanması ile kanser kayıt programımızın geliştirilmesi
konusunda işbirliği içinde bulunduğumuz diğer bir önemli kuruluştur. Bakanlığımız
IARC’ye üye olması konusunda 2010 yılı içerisinde çalışmalar yapmaya başlamış ve 2011
yılında da üye olmuştur. Bu üyelikle beraber kanser kayıtçılığı ve araştırmaları konusunda
çok önemli bir ivme kazanacağımız ve dünya politikasına yön veren bir ülke olacağımız
açıktır.
MECCA (Middle East Childhood Cancer Alliance/Ortadoğu Çocukluk Çağı
Kanserleri Birliği) ve Başkanlığımız işbirliği ile gerçekleştirilen toplantılar ile yurt
genelinde hizmet vermekte olan pediatrik hematoloji ve onkoloji uzmanları bir araya
getirilmiş, ulusal ve uluslararası düzeyde bilgi paylaşımı sağlanmıştır. Kuruluş ile ortak
çalışmalar yürütülmeye devam edilecektir.
UICC, Onkoloji alanında tüm dünyada faaliyet gösteren en önemli sivil toplum
kuruluşlarından biridir. Oldukça geniş bir popülasyona hitap eden bir kuruluş olan UICC’
ye Sağlık Bakanlığı adına üye olunabilmesi için gerekli prosedür takip edilmiş ve üyelik
hakkı kazanılmıştır. UICC tarafından iletilen güncel bilimsel bilgilerin paylaşımının
sağlanması, bu kapsamda gerçekleştirilen bilimsel faaliyetlere Türk uzmanlar tarafından
katılım sağlanması gibi konularda koordinasyon görevi de Başkanlığımız tarafından
yürütülmektedir.
DSÖ ile Bakanlığımızın işbirliğinde bulunduğu birçok alan olmakla birlikte
Başkanlığımız liderlik ve koordinasyonu ile 2007 yılından itibaren kanser alanında da çok
önemli ortak çalışmalara imza atılmıştır. Bu yıllar içinde ulusal ve uluslararası platformda
kanser konusunda çalışmalarına devam etmekte olan önemli bilim adamlarının bir araya
getirildiği üç büyük çalışma toplantısı gerçekleştirilmiştir. Bu toplantılarda DSÖ
uzmanlarının katkıları ile “Ulusal Kanser Kontrol Programı” dokümanının oluşturulması
sağlanmıştır. Bu kitabın başlıca 4 bölümünden biri olan kanserli hastaların palyatif bakımı
konusuna, Türkiye’ de eksikliği duyulan bir hizmet alanı olması nedeniyle, süregelen
önleme, erken yakalama ve tedavi faaliyetlerinin yanı sıra öncelik verilmiştir. Oluşturulan
palyatif bakım eylem planının ilk basamakları uygulanma aşamasındadır. Karşılıklı
çalışma ziyaretleri ve eğitim toplantıları düzenlenerek bu konuda hizmet veren
merkezlerimizin kapasitesinin artırılması çalışmaları yine DSÖ uzmanlarının katkıları ile
devam etmektedir.
54
APOCP, Özellikle kanser önleme alanında faaliyet gösteren bir kurum olan Asya
Pasifik Kanser Önleme Organizasyonu Türkiye’nin üyelik ve daha sonra liderliği ile yeni
bir boyuta taşınmış, örgütün tanıtımına ve üye ülkelerarası işbirliği ile yürütülen
çalışmalara hız verilmiştir. Tüm üye ülkelerden toplanmakta olan kanser verileri
Başkanlığımız tarafından derlenerek bir kitap halinde yayınlanmıştır. Dünyada bir ilk olan
bu örnek çalışma büyük bir coğrafyaya dair bilgilerin bir arada bulunması açısından önem
taşımaktadır.
ESGO, (Avrupa Jinekolojik Onkoloji Derneği) Jinekolojik Onkoloji alanında
Avrupa ölçeğinde önemli çalışmalar yürüten bir dernektir. Derneğin Yönetim Kurulu
Üyesi olan Kanser Daire Başkanı Doç.Dr.Murat GÜLTEKİN aynı zamanda bu dernek
bünyesinde faaliyet gösteren ENYGO (European Network of Young Gynaecological
Oncologists) isimli genç jinekolojik onkologları bir araya getiren derneğin Kurucu
Başkanıdır. ENYGO özellikle genç onkologların eğitimlerinin kalitesinin yükseltilmesi
yönünde çalışmalarına devam etmekte ve gelecek yıllarda liderlik yapacak olan genç
nesillerin birbiri ile tanışarak ortak çalışmalara imza atmalarını sağlamaktadır. Karşılıklı
yürütülen çalışmaların Dernek platformunda gerçekleştirilmesine katkı verilmektedir.
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı ve Dünya Kanser Liderleri Toplantıları
NCI, Amerika Birleşik Devletleri’nin İnsan ve Sağlık Hizmetleri departmanın onbir
ajansından biri olan Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH-National Institude of Health)’e bağlı bir
enstitüdür. Bu enstitü tarafından kanser nedenleri, önleme, tanı ve tedavi araştırmaları
yürütülmekte ve elde edilen bilgi ve verilerin halka ulaşması sağlanmaktadır. Kanser
tedavisi için geliştirilen yeni ilaçların araştırmalarına da öncülük etmektedir. NCI bu
araştırmaların bir kısmını direkt kendisi yürütmekte, bir kısmını (ABD’nin diğer yerlerinde
yapılan kanser araştırmaları) ise finanse ederek desteklemektedir.
ABD senatosu tarafından NIH 6 Ağustos 1937 tarihi itibariyle bağımsız bir
araştırma enstitüsü olarak ilan edilmiştir. 1 Temmuz 1944 tarihinde ise NCI kurulmuş ve
kansere karşı savaşta hükümet tarafından yasalarla desteklenerek sorumlulukları giderek
genişletilen önemli bir enstitü olmuştur.
NCI tarafından düzenlenen “Uluslararası Kanser Araştırmalarını Destekleyen
Gelişmiş Ülkeler Toplantı”larına Avustralya, Kanada, Çin, Fransa, Almanya, Hong Kong,
İtalya, Japonya, Meksika, Hollanda, İngiltere, ABD gibi gelişmiş ülkelerin kanser liderleri
ve Türkiye katılım göstermektedir.
Bu toplantılarda kanserde dünya liderliği yapan devlet otoritelerinin tanışarak yakın
ilişkiler kurması sağlanmaktadır. Kanser alanında ortak bir dil oluşturulması, uluslararası
55
ortak çalışmaların başlatılması ve yaşanılan sorunların karşılıklı masaya yatırılıp ülkeler
arası yardımlaşma ortamı sağlanması açısından önemlilik taşıyan toplantılar yapılmaktadır.
Faaliyetin Adı: Palyatif Bakım Projesi (Palya-Turk Projesi):
Bilindiği üzere Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), palyatif bakımı "Yaşamı tehdit eden
hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan problemlerle karşılaşan hasta ve ailede; ağrının ve diğer
problemlerin, erken tanılama ve kusursuz bir değerlendirme ile fiziksel, psikolojik, sosyal
ve
manevi
gereksinimlerin
karşılanması
yoluyla
acı
çekmenin
önlenmesi
ve
hafifletilmesine yönelik uygulamaların yer aldığı ve yaşam kalitesini geliştirmenin
amaçlandığı bir yaklaşım" olarak tanımlamıştır. Ülkemize en uygun palyatif bakım
modelini geliştirmek için Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, Türkiye Halk Sağlığı
Kurumu ve Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü iş birliği içinde çalışmaktadırlar. Sağlık
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından ‘Palyatif Bakım Hizmetlerinin Uygulama Usul ve
Esasları Hakkında Yönerge’ 09.10.2014 tarih ve 1970 sayılı Bakan OLUR’u ile yürürlüğe
konulmuştur. Bu yönerge ile palyatif bakımın en temel unsuru modern palyatif bakım
hizmetlerinin verildiği gelişmiş ülkelerdeki gibi aile hekimleri ve evde sağlık hizmetleridir
(özellikle ağrı ve semptom kontrolünde).
Ülkemizde 2010 yılında “Evde Sağlık Hizmetleri” birimi kurulmuş ve takibinde
uzmanlar tarafından palyatif bakım ve evde bakım hizmetlerine yönelik eğitim modülleri
geliştirilmiştir.Palyatif Bakım eğitimleri verilmesine yönelik Hacettepe Üniversitesi ile
sağlık bakanlığı arasında protocol imzalanmış, ayrıca aile hekimleri ve evde sağlık hizmeti
veren sağlık çalışanları için on-line eğitim modülleri hazırlanmıştır.
2023 yılı hedeflerimizin için de tedaviye daha fazla yanıt vermeyen son dönem
hastaların semptom kontrolünün sağlandığı ev benzeri atmosfere sahip Palyatif bakım evi
olarak adlandırabileceğimiz birimler kurulması mevcuttur. Bu birimlerin kurulacağı
yerler, hasta ve refakatçisinin birlikte kalabilecegi özel odalı, hastane karnpüsüne bağlı
olmakla birlikte çok uzak olmayan bağımsız yerler olarak öngörülmüştür. Diğer bir
ifadeyle gerektiğinde konsültan sağlık hizmetlerinin kolaylıkla sunulabileceği lüzumu
halinde hastaların naklinin de sağlanabileceği tam teşekküllü genel hastanelere ulaşım
kolaylığı hedeflenmiştir.
Palyatif bakımın en önemli konusu ağrı yönetimi olup, ne yazık ki hekim ve
hemşirelerin eğitimi bu konuda yetersizdir. Bu nedenle tıp personelinde morfin
kullanımına karşı korku vardır (opiofobi). Ancak doğru hasta seçimi ve doğru kullanım ile,
morfin çok rahatlıkla ve güvenle kullanılabilen bir ağrı kesicidir.
56
Ayrıca palyatif bakım hizmetlerinde önemli bir yere sahip olan morfine ulaşımda
zorluklar vardır, mevcut morfin çeşitliliği de azdır. Özellikle opioid tedavisi konusunda
bilgi eksikliği, opioid kullanımında yan etki ve bağımlılık korkusu, morfin gibi
analjeziklerin tıbbi kullanımlarının kanunlarla kısıtlanması opioid tedavisinde yetersizliğe
neden olmaktadır. Halbuki ülkemiz tüm dünyada kullanılan medikal morfinin
hammaddesinin önemli bir kısmının üretim yeridir. Yerli kemoterapötik ve opioid
üretiminin başlaması için gerekli protokoller tamamlanmış ve üretim aşamasına geçilmiştir
Ülkemiz de Üniversite Hastaneleri, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı
hastaneler ve özel merkezlerde multidisipliner çalışan palyatif bakım merkezleri açılmıştır.
Böylelikle kanserle mücadele eden ve hayatının son günlerini yaşayan vatandaşlarımızın
her türlü ihtiyacını karşılayan, fiziksel, ruhsal, psiko-sosyal ve maddi açıdan destekleyen
bir sağlık sistemi kurulmaya başlanmıştır.
Hedefimiz hayatın uzunluğuyla birlikte
kalitesiyle de ilgilenen böyle bir yaklaşım bilincini sağlık çalışanlarının ve toplumun
benimsemesi ve palyatif bakım hizmetleri sağlayan kurum sayısının artırılmasıdır.
Dünya genelinde de ne yazık ki palyatif bakım hizmetleri oldukça geride kalmıştır.
Dünya Sağlık Örgütü, palyatif bakım hizmetlerine göre ülkeleri Grup 1, 2, 3a, 3b ve 4
olmak üzere belirli gruplara ayırmıştır. 2006 yılında Grup 2’de yer alan Türkiye, 2011
yılında Grup 3b’ye yükselmiştir. Hedefimiz 2015 yılı sonuna kadar Grup 4’e çıkmaktır.
Tablo 11 2- Performans Sonuçları Tablosu
AMAÇ 2 : HASTALIKLARIN MORBİDİTE VE MORTALİTESİNİ TESPİT ETMEK,
ETKİSİNİ AZALTMAYA VE ÖNLEMEYE YÖNELİK GEREKLİ TEDBİRLERİ
ALMAK.
HEDEF 3.9. Kanserin kayıtçılığını, erken tanı ve kontrol programlarını geliştirmek
HEDEF 3.9.3.Kanser tarama programlarını iyileştirmek ve kapsamını genişletmek
PERFORMANS
SORUMLU
GERÇEKLEŞME
HEDEF (2014) GERÇEKLEMESİ
GÖSTERGESİ
BİRİM
ORANI
Mamografi 40- 69
Kanser Daire
yaş Tarama Oranı
32
24,9 (9 aylık)
77,81
Başkanlığı
(yüz binde)
Serviks Kanseri 30Kanser Daire
65 yaş Tarama
40
61,2 (9aylık)
153
Başkanlığı
Oranı(%)
Kolerektal Kanseri
Kanser Daire
50-70 yaş Tarama
40
16,95 (9aylık)
42,38
Başkanlığı
Oranı (%)
57
3- Performans Sonuçlarının Değerlendirilmesi
4- Performans Bilgi Sisteminin Değerlendirilmesi
5- Diğer Hususlar
58
IV- KURUMSAL KABİLİYET ve KAPASİTENİN DEĞERLENDİRİLMESİ
A- Üstünlükler
G1.Tüm paydaşlar ile işbirliği yapabilecek dinamik bir yapıya sahip olması,
G2. Tüm yurda yayılan bir taşra teşkilatı ağı bulunması,
G3. Uluslararası lider kurum ve kuruluşlara üye olunması ve bu kurumlar ile işbirliği
sürdürülebiliyor olması,
G4. Kanserli hasta ve yakınları yararına faaliyet gösteren çok aktif sivil toplum kuruluşları
bulunması ve Başkanlık ile işbirliği içinde bulunabilmesi.
B- Zayıf Yanlar
Z1. Başkanlığın Kanser Kontrol Programı için kullanacağı kendine ait bir bütçesinin alım
satım biriminin olmaması.
Z2. Başkanlığın Tarama, Önleme, Tedavi ve Palyatif bakım konularında yetki sınırlarının
düşük olması
Z3. Faaliyetlerin çeşitliliği ve yoğunluğuna nispetle yeterli nicelik ve nitelikte personel
bulunmaması,
Z4. Başkanlık binası fiziksel şartlarının yetersizliği,
Z5. Taşrada faaliyet gösteren bağlı birimlerin çokluğu,
Z6. Başkanlık ile taşra birimleri arasında online veri akışı sağlayan bir database
bulunmaması,
Z7. Bakanlık bazı birimleri ile yetki ve/veya sorumluluk alanlarının çakışması,
Z8. Bakanlık birimleri arasında koordinasyon eksikliği yaşanması,
ZX9. Kanser taramalarına aile hekimlerimizin organize bir şekilde tam verimlilikle
katılımının sağlanamaması
C-Fırsatlar
1-Sağlıkta Dönüşüm Programının başarılı ve kararlı şekilde sürdürülmesi,
2- Medya ve kamuoyunda halk sağlığı ile ilgili duyarlılığın artması,
3-Medya araç ve gereçlerinin artması ile birlikte hedef kitleye ulaşılacak kanallarda artış
olması.
D-Tehditler
1- Artan medya araçları nedeniyle bilgi kirliliğinin ve dezenformasyonun fazla olması.
59
E-Değerlendirme
 Tüm dünyada kanser kayıtçılığı yapılan nüfusun genel oranı %8 iken, ülkemizde
2013 yılında yapılan çalışmalar ile bu oran % 100 e çıkartılmış olup, 81 ilde aktif kanser
kayıtçılığı yapılmaya başlanmıştır.
 İzmir Kanser Kayıt Merkezimiz, Dünya Sağlık Örgütü Uluslararası Kanser
Araştırma Kurumu (IARC) tarafından, kendi ülkelerinin kanser kaydını yapacak yabancı
uzmanların eğitimi için Bölgesel Eğitim Merkezi olarak belirlenmiştir.
 Kanser önleme çalışmalarında tütün ve obezite ile mücadele devam edecektir.
Ayrıca 2013 yılında, Türkiye Radon Haritalandırma ve Eylem Planı ile Türkiye Asbest
Kontrolü Stratejik Eylem Planı, Akciğer kanserleri tarama projeleri hayata geçirilmiştir.
 KETEM’lerimizde “Erken teşhis hayat kurtarır!” prensibiyle meme, kolorektal
ve serviks kanserlerine karşı tarama hizmetleri ücretsiz verilmektedir. Vatandaşımızın
kanser taramalarına daha kolay ulaşabilmesi için mahallelere kadar giderek Mobil KETEM
araçlarımızla verilen hizmeti yurt geneline yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. Ayrıca kanser
taramaları 2015 yılında tüm illerde Aile Hekimliklerimize entegre edilecektir.
2014
yılında KETEM taramaları hiçbir yatırım yapmadan iki misline çıkarılmıştır. 2014 Aralık
ayı içerisinde 42 dijital mamografi ve 19 CR hizmete girmiştir. Bu cihazların 2015
istatistiklerinde etkisi olacağı aşikardır. Ancak haklen 1. Basamk içerisinde Aile
Hekimlerimizin taramalara aktif katılımı yurt genelinde yaygınlaşamamıştır, bu da tarama
oranlarında yıl sonu hedeflere ulaşamamızda en önemli sebeplerdendir.
 Uygulanan kanser tarama programlarının etkinliğinin artırılması için ulusal
standartlar belirlenmiş ve yayınlanmıştır. Bu çerçevede; ülkemizde meme kanserinin daha
erken yaşlarda görülmesi nedeniyle meme kanseri tarama yaşı 40’a indirilmiştir. Rahim
ağzı kanserlerinin erken teşhisi için 30-65 yaşları arasında devam edilen smear (sürüntü)
programına HPV testleri de ilave edilmiştir. Ayrıca bağırsak kanserlerine yönelik ülke
genelinde 50-70 yaşlar arasındaki vatandaşlarımızın dışkıda gizli kan testi ve kolonoskopi
ile taranmaları sağlanacaktır. Bütün bu taramalar sayesinde bu üç kanser türünde de erken
teşhis imkanları artacak ve hastalarımızda ciddi yan etkilere neden olan tedavilerin önüne
geçilecektir.
 Kanser tedavisi olan vatandaşlarımızın ağrı kontrolünde kullanılan morfinlere
ulaşabilmeleri için merkezi olarak uluslararası morfin ithalatı ve yerli morfin üretim
çalışmaları başlatılmıştır. Benzer şekilde ilk defa ulusal ilaç firmalarımızca yerli
60
kemoterapiler üretilmeye başlanmıştır. Robotik kemoterapi hazırlama ünitelerimizi ve
radyoterapi merkezlerimizi 2023 planlamamıza göre yaygınlaştırmaya devam etmekteyiz.
Ülkemizde uluslararası standartlara göre uygulanan tedavilere her bir vatandaşımız kolayca
ve ücret ödemeden ulaşabilmektedir. Sosyal devletin bir parçası olan bu anlayışımız
önümüzdeki yıllarda da devam edecektir.
 2023 yılı hedeflerimizin için de tedaviye daha fazla yanıt vermeyen son dönem
hastaların semptom kontrolünün sağlandığı ev benzeri atmosfere sahip Palyatif bakım evi
olarak adlandırabileceğimiz birimler kurulması mevcuttur. Bu birimlerin kurulacağı yerler,
hasta ve refakatçisinin birlikte kalabilecegi özel odalı, hastane karnpüsüne bağlı olmakla
birlikte çok uzak olmayan bağımsız yerler olarak öngörülmüştür. Diğer bir ifadeyle
gerektiğinde konsültan sağlık hizmetlerinin kolaylıkla sunulabileceği lüzumu halinde
hastaların naklinin de sağlanabileceği tam teşekküllü genel hastanelere ulaşım kolaylığı
hedeflenmiştir. Bu hedefler doğrultusunda Kamu Hastaneleri Kurumu ile ortaklaşa
çalışmalara devam edilecektir.
 Tüm bu gelişmeler ışığında Kanser Dairesinin 5 yıllık Kurum Stratejik
Hedeflerini 2 yıl içerisinde tamamladığını söylemek mümkündür:
1.5.2. Kansere sebep olan çevresel risk faktörlerinin sağlık etkilerini izlemek ve
gerekli önlemleri almak.
Türkiye Asbest Kontrol Programını uygulamak ve değerlendirerek gerekli ıslah
çalışmalarını yapmak.
Ulusal Radon Programını oluşturarak, Türkiye’nin radon haritasını çıkarmak ve
önleme programını geliştirmek.
Elektromanyetik alanların sağlık etkilerini izlemek, değerlendirmek ve gerekli
önlemleri almak.
Çevresel risk faktörlerini azaltmak için ilgili sektörlerle işbirliği yapmak.
Toplumum farkındalık düzeyini yükseltmek için çalışmalar yapmak.
3.9.1. Kanser hastalığından korunma ve erken teşhisin önemi konusunda
farkındalık oluşturmak.
Kanser konusundaki farkındalığı artırmak amacıyla kamu kurum ve kuruluşları, sivil
toplum kuruluşları işbirliği ile hizmet içi ve halk eğitimleri ile uygun etkinlikler
düzenlemek.
Kanser hastalığı ve erken teşhisin önemi konusunda farkındalığı artırmak ve sağlıklı
davranışları teşvik etmek amacıyla özel gün ve haftalarda etkinlikler düzenlemek.
Erken teşhis için taramanın önemi konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla
toplumda örnek alınan kişilerin katılacağı etkinlikler düzenlemek.
61
Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü ile çalışılarak medya kampanyaları
düzenlemek.
3.9.3. Kanser tarama programlarını iyileştirmek ve kapsamını genişletmek
Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerinin (KETEM) fiziki ortamlarını,
teknolojik donanımlarını iyileştirmek.
KETEM personelinin iletişim, danışmanlık ve eğitim becerilerinin artması için
eğitim programları düzenlemek.
Meme, serviks ve kolorektal kanserlerin erken teşhisi amacıyla ücretsiz tarama
hizmetlerini sürdürmek.
Hizmete ulaşımı kolaylaştırarak, taramalara katılımı artırmak amacıyla gezici tarama
araçları (Mobil KETEM) kullanmak.
Meme kanseri taramasında çekilen mamografilerin değerlendirilmesi için merkezi
okuma sistemi kurmak.
Serviks kanseri taramalarında HPV tarama testine geçmek ve değerlendirmek için
merkezi laboratuar kurmak.
Kanser Tarama Programının Aile Hekimliği uygulamalarına entegrasyonunu
sağlamak.
Toplum tabanlı kanser taramalarında Aile Hekimliği ve KETEM arasında işbirliği
sağlamak.
Kanser hastalarının palyatif bakım hizmetlerinin aile hekimliği uygulamasına
entegrasyonunu sağlamak.
V- ÖNERİ VE TEDBİRLER
Aktif Kanser Kayıt merkezlerinin desteklenmesi, Kanser Erken Teşhis ve Tarama
Merkezlerinin sayısını ve fonksiyonlarının arttırılması, kanserin önemli nedenlerinden olan
sigara, kötü beslenme ve endüstriyel faktörler başta olmak üzere birincil koruma
kapsamında topluma yönelik eğitim çalışmalarının gerçekleştirilmesi, kurulmuş olan tüm
Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezlerinin taramalarda Aile Hekimleri ile
entegrasyonunun tamamlanması, halk eğitim çalışmalarının genişletilmesi, toplumun tütün
ve mamullerinin zararlarına yönelik bilinçlendirilmesi ve korunması yönünde kararlı bir
tutum sergilenmesi, KETEM’ler de sigara bırakma konusunda çalışmaların yapılması ve
sigara bıraktırma merkezlerinin sayısının arttırılmasının desteklenmesi.
Ayrıca illerde KETEM konusunun kurumlararası protokollarla çözümlenmesi
gerçekleştirilmelidir.
62
EKLER
1. Harcama Yetkilisinin İç Kontrol Güvence Beyanı
İÇ KONTROL GÜVENCE BEYANI1[6]
Harcama yetkilisi olarak yetkim dâhilinde;
Bu raporda yer alan bilgilerin güvenilir, tam ve doğru olduğunu beyan ederim.
Bu raporda açıklanan faaliyetler için idare bütçesinden harcama birimimize tahsis edilmiş
kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanıldığını, görev ve yetki alanım
çerçevesinde iç kontrol sisteminin idari ve mali kararlar ile bunlara ilişkin işlemlerin
yasallık ve düzenliliği hususunda yeterli güvenceyi sağladığını ve harcama birimimizde
süreç kontrolünün etkin olarak uygulandığını bildiririm.
Bu güvence, harcama yetkilisi olarak sahip olduğum bilgi ve değerlendirmeler, iç
kontroller, iç denetçi raporları ile Sayıştay raporları gibi bilgim dahilindeki hususlara
dayanmaktadır.2[7]
Burada raporlanmayan, idarenin menfaatlerine zarar veren herhangi bir husus hakkında
bilgim olmadığını beyan ederim.
.3[8]
Ankara
…../……/2014
Doç. Dr. Murat GÜLTEKİN
Daire Başkanı
Harcama yetkilileri tarafından imzalanan iç kontrol güvence beyanı birim faaliyet raporlarına eklenir.
Yıl içinde harcama yetkilisi değişmişse “benden önceki harcama yetkilisi/yetkililerinden almış olduğum
bilgiler” ibaresi de eklenir.
Harcama yetkilisinin herhangi bir çekincesi varsa bunlar liste olarak bu beyana eklenir ve beyanın bu
çekincelerle birlikte dikkate alınması gerektiği belirtilir.
63
Download