Bilim
ve
Teknik
Sinir Sistemi
Ekim 2013 (551. sayının) ekidir.
Çeviri: İlay Çelik
Sinir sistemi beyne vücudun her bölümünden bilgi getirir ve
beynin verdiği yanıtları bu bölümlere iletir.
Farklı Alt Sistemlerden
Oluşan Bir Bilgi Ağı
ENSEFALON
1. MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ
İlişkilendirme işlevi, duyumsama ve hareketle ilgili işlevleri
vardır. İstemlidir.
Ensefalon
Ensefalon ve
Kafatasıyla
omurilik sinirlerin
korunur. Beyni,
vücut içinde tüm
beyinciği, beyin
yönlere dallandığı
sapını ve ponsu
ekseni oluşturur.
kapsar.
Sinirler
Omurilik
Omurga tarafından
korunur.
Organizmadaki sinirlerin tamamıdır.
3. OTONOM SİNİR SİSTEMİ
3
Bitkisel hayat işlevlerini (dolaşım, solunum, sindirim) düzenler.
İstemli değildir.
Birbiriyle zıt yönde işlev gören iki büyük sistem yoluyla çalışır.
A
SEMPATİK
Uyarıcı işlev.
Omurganın her iki tarafında
yer alan birer çift gangliyon
zincirinden oluşur.
Organizmanın her bölümüne
giden lifleri vardır.
KRANİAL SİNİRLER
Doğrudan ensefalondan başlarlar.
OMURİLİK
GÖĞÜS SİNİRLERİ
Göğüs duvarına
ve karna doğru
dallanırlar.
B
PARASEMPATİK
Engelleyici işlev.
Merkezi sinir sisteminden
(beyin ve omurilik) çıkıp
kranial sinirler ve kuyruk
sokumu sinirleri boyunca
dallanan sinirlerden oluşur.
BEYİN
Hareketleri kontrol eder
ve denge sistemine
yardımcı olur.
BOYUN SİNİRLERİ
Boyun, baş, göğüs
ve kollara doğru
dallanırlar.
RADYAL SİNİR
KÜBİTAL SİNİR
KUYRUK
SOKUMU
SİNİRLERİ
Leğen kemiğine,
bacaklara ve
ayaklara doğru
dallanırlar.
BACAK SİNİRLERİ
Kuyruk sokumu
sinirleri ile lumbal
sinirlerin dallarıdırlar.
SİYATİK SİNİRİ
AYAK SİNİRİ
_____ Mide _____
____ Pankreas ____
41x57_poster.indd 1
5 Sakral
Sakral pleksus
1 Koksigeal
Sakral koksigeal pleksus
TABAN
İÇ YAN
SİNİRİ
__ İncebağırsak__
_ Kalınbağırsak_
__ İdrar Kesesi __
Kuyruk
sokumu
bölgesi
TABAN
DIŞ YAN
SİNİRİ
KÜBİTAL
SİNİR
MEDYAN
SİNİR
Dışı beyaz
maddeden, içi gri
maddeden oluşur.
12 tanedirler ve ensefalonun alt
kısmından dallanırlar. Baş, boyun,
göğüs ve karındaki ilgili duyu
nöronları ve motor nöronlarla
ilişkilidir.
I
Koku siniri
II
Göz siniri
V
Trigeminal
sinir
VI
Abdusens
siniri
VII
Yüz siniri
VIII
İşitme
denge siniri
Omurilik
Sinir
3 Elektriksel uyarı
kaslara refleks hareketi
yapma emri verir.
2 Elektrik akımı
bir nöronu
uyarır ve nöron
elektriksel bir
uyarı verir.
Arka kök
NÖRONLAR
Sinir sisteminin hücreleri. Hücre
gövdesinden çıkan dallanmış
iplikçikler şeklindeki dendritlerden
ve uzun aksondan oluşur.
1 AKSON
Sinyalleri
hücre
gövdesine
ileten uzantı
KAN
DAMARLARI
IV
Troklear
sinir
Ön kök
REFLEKS HAREKETLERİ
1 Bir uyaran ilgili sinirde
Deri
elektrik akımı oluşturur.
ENDONÖRAL
___ Akciğer ___
__ Eşey Bezleri __
Lumbar pleksus
SİNİR
LİFLERİ
_ Tükürük Bezi _
Bel
bölgesi
5 Lumbar
SİNİR
DEMETLERİ
TİBİYAL SİNİR
Dışı gri maddeden,
içi beyaz maddeden
oluşur.
Beyaz madde
Omurga
Omuriliği
çevreleyen
bir zincir
oluşturur.
GEVŞEK BAĞ
DOKU
EL SİNİRLERİ
___ Salgı Bezi ___
Göğüs
bölgesi
Brakiyal pleksus
SİNİR
NEYE BENZER ?
Omurilik
III
Oküler-motor
siniri
12 Dorsal
KAS
Beyin ve beyincik
KRANİAL
SİNİRLER
Gri madde
MEDYAN SİNİR
______ İris ______
__ Gözyaşı Bezi __
Omurilik siniri
Sinirsel uyarıları beyinden diğer
Sinir köklerinin
kısımlara ve diğer kısımlardan beyne
birleşmesinden oluşur.
ileten organ ve refleks hareketlerinin
Ön kök
merkezidir. 31 omurilik siniri
omurilikten dallanarak vücudun geri
Arka
kalanına bağlanır. Bu sinirler pleksus
kök
denen beş ağ şeklinde gruplanır.
OMURİLİK SİNİRLERİ
8 Boyun
Servikal pleksus
KOL SİNİRLERİ
Çoğunlukla boyun
sinirlerinin dallarıdırlar.
LUMBAL
SİNİRLER
Omuzdan aşağı
kısımlara, karna
ve bacaklara
doğru dallanırlar.
2. ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ
OMURİLİK
Merkezi sinir sistemi
BEYİN
Nöronların ve vücuttaki başka
mekanizmaların oluşturduğu sinirsel
uyarılar sayesinde vücudu kontrol eder.
SİNİR SİSTEMİNİ
OLUŞTURAN MADDELER
Gri Madde: Nöronların hücre
gövdelerinden oluşur.
Beyaz Madde: Aksonlardan
ya da sinir liflerinden oluşur.
28 milyar
Sinir sistemindeki nöronların sayısı
Nöronlar sinir sisteminin işlevsel hücreleridir.
Çoğalamadıkları için diğer hücrelerden farklıdırlar,
dolayısıyla zarar gördüklerinde yenilenemezler.
DALLANMA
NOKTASI
IX Dil-yutak
siniri
X
Vagus siniri
SİNAPSLAR
Bilgilerin bir nörondan diğerine kimyasal ve elektriksel
sinyaller biçiminde akışında işlev gören yapılar.
Akson boyunca gelen elektriksel uyarımlar, akson
sinaptik düğümü içindeki keseciklerde bulunan
ve bilgi taşıyan nörotransmiter adlı maddelerin sinapsa
salınmasını sağlar.
2 DENDRİTLER
Sinyalleri alan ve
hücre gövdesine
getiren kısa,
çoklu uzantılar
3 GÖVDE
Çekirdeğin
bulunduğu
kısımdır.
XII
Hipoglossal
sinir
XI
Spinal aksesuar sinir
Almaçlar
Sinaps
Kesecik
FARKLI NÖRON TÜRLERİ
Duyu Nöronları
Uyarımları omuriliğe ve
beyne getirir.
Motor Nöronlar
Omurilikten ve beyinden gelen
yanıtları toplar ve kaslara etki eder.
Ara Nöronlar
Pek çok nöronu birbirine bağlar.
Çekirdek
Hücrenin kontrol merkezi
Nörotransmiter
Sinaptik düğüm
Çekirdekçik
Miyelin kılıf
Aksonu yalıtıp
koruyarak uyarımın
iletilme hızını artırır.
EPİNÖRAL
Tüm lifleri bir arada
tutan dış tabaka
27.09.2013 17:04
Download

Sinir Sistemi - Bilim Teknik