GENEL VETERİNER KLİNİĞİ PRENSİPLERİ VE EKİPMAN BİLGİSİ
VEYSEL TAHİROĞLU
Temel Kavramlar
• Hasta
• Hastalık
• Semptom, sendrom
• Sağaltım
• Prognoz
• Koruma
• Muayene yöntemleri
• Hastalık belirtileri
HASTA
• Vücudun tutuluşu, yürüyüş, yeme isteği, yemi ağzına alma, çiğneme
ve yutma, nefes alıp verme, işleme, dışkılama, terleme, kıl dökülmesi,
nabzın sayısı, ritmi ve şiddetinde değişikliklerden bir veya birkaçını
gösteren hayvanlar hasta olarak değerlendirilir.
HASTALIK
• Hastalık, organ fonksiyonlarının normal dışına çıkmasıdır. Organ, doku
ve hücrelerde oluşan bozukluklar fiziksel muayene, görüntüleme
cihazları ve laboratuvar analizleriyle saptanabilir.
Semptom ve Sendrom
• Semptom hastalarda gözlenen veya saptanan hastalık belirtilerinden
her birine denir.
iştahsızlık, halsizlik, burun akması, öksürük, kusma, ishal, kaşıntı, sık
işeme,nabzın hızlanması gibi.
• Sendrom, birden fazla semptomun bir arada görüldü¤ü ve bir
hastalığa işaret eden bulgular topluluğudur.
Tanı, Ayırıcı Tanı
• Hasta sahibinden alınan bilgi, fiziksel muayene, görüntüleme ve
laboratuvar analiz bulgularına bakılarak hastalığın hangi organa
yerleştiğini akıl yürütme yöntemi kullanılarak belirlemeye hastalığın
tanısını koyma denir.
• Hastalarda anamnezi, fiziksel, laboratuvar ve görüntüleme
muayenelerini değerlendirip benzer bulgulara yol açan hastalıkları
eleyerek tanı koymaya ayırıcı tanı denir.
Sağaltım
• Hastalık nedenlerini ortadan kaldırmak ve bozukluklar› düzeltilmek
için yapılan uygulamalara sağaltım denir. Sağaltım bir etkenin ortadan
kaldırılması için yapılıyorsa buna küratif sağaltım, belirtinin giderilmesi
için yapılıyorsa buna semptomatik sağaltım denir.
• Örneğin bakteriyel sistitiste antibiyotik kullanılmasına küratif sağaltım,
ağrılı işeme belirtisini gidermek için sakinleştrici ilaç vermeye
semptomatik sağaltım denir.
Prognoz
• Klinik muayene, görüntüleme ve laboratuvar analiz bulguları ile
sağaltıma yanıt dikkate alınarak hastanın sağlık durumu hakkında
verilecek karara prognoz denir.
Klinik Çalışmalar
Hasta ve Hasta Sahiplerini Karşılama
• Veteriner kliniği hayvanların muayenesi, sağaltımı ve aşı
uygulamalarının yapıldığı bir iş yeridir.
• Hayvan sahibine güven verecek tarzda bilinçli ve kararlı bir şekilde
hastanın anamnezini almalı ve hayvan sahibine hastanın durumu ve
uygulayacağı muayene yöntemleri hakkında kısaca bilgi vererek
bilgilendirilmiş onam almalıdır.
Hasta sahibinin sözlü veya gerekirse yazılı oluru alındıktan sonra
hastalığın zoonoz olma ihtimaline karşı önlemler almalı ve gerekli
muayene prosedürünü uygulamalıdır.
• Muayeneye başlamadan önce hayvanın çevresindeki kişilere zarar
vermemesi için hayvan sahibinden yardım isteyerek tutma ve bağlama
işlemi yapılmalıdır. Bu esnada hayvanın hırçınlaşması ve çevresine
zarar vermesi durumlarında sakin kalmaya dikkat edilmeli
Zoonoz Hastalıklar
Hayvanlarda görülen ve insanlara da bulaşabilen hastalıklara zoonoz
hastalıklar denir. Hastanın kliniğe getirildiğinde ilk düşünülmesi gereken
zoonoz hastalıklar kuduz, kedi tırmalama hastalığı, tüberküloz, ve ruam
olmalıdır.
Bunlardan kuduz hastalığı hayvanın ısırması veya derideki çiziklerin
salyayla teması sonucu bulaştığından ve sağaltımı olanaksız olan beyin
hastalığına yol açtığından zoonoz hastalıkların en önemlisi olarak bilinir.
Hastalık Belirtileri
Kusma
İshal
Kanlı dışkılama
Karın genişlemesi
Burun akıntısı
Solunum güçlüğü
Öksürük
Sık ve ağrılı işeme
Kanlı işeme
Fazla miktarda idrar çıkarma
Deride kaşıntı
Deride kepeklenme
Deride Yağlanma
Bayılma
Ayakta duramama
Yürüyüş bozukluğu
Kasılmalar
Felç
Yangı
Ödem
Apse
Hematom
Flegmon
Anfizem
Kırık, çıkık
Yara
Yabancı cisim
Meme şişlikleri
Dış genital organ akıntıları
Kusma
Kusma genellikle patolojik bir olaydır ve mide içeriğinin ağızdan dışarıya
çıkarılmasıdır.
Kediler ve köpekler bir defada fazla miktarda yemek yediklerinde gıdayı
çıkarır ve tekrar yerler. Yine kediler mide mukozasını yenilemek için ince
çimlerden yerler ve bunu kusarlar.
• Sığır, koyun ve keçiler geviş için gıdayı ağza getirirler. Atlar ve tavşanlar
kusamazlar
ishal
• Dışkının sulu çıkarılmasıdır. Bağırsaklarda sindirilemeyen, emilemeyen
her türlü madde ve bağırsaklarda hastalığa neden olan etkenler ishale
yol açar.
• Kanlı dışkılama: Kan bağırsakların ön kısmından geliyorsa dışkı katran
rengindedir.Kan bağırsakların arka kısmından geliyorsa dışkı kırmızı renkte çıkar.
• Karın genişlemesi:Atlarda mide genişlemesi, bağırsak dönmesi, kör
bağırsak genişlemesi ve karın zarı yangısı ve gebelik; sığır, koyun ve
keçilerde ön midede gaz ve sıvı içerik toplanması, karın zarı yangısı ve
gebelik; köpek ve kedilerde karın içinde sıvı toplanması, mide bağırsak
dönmesi ve gebelik durumunda; kuşlarda karın içi sıvı toplanması,
karın içi kitlesi, karın zarı yangısı, egzotik hayvanlarda kabızlık, karın
zarı ve organ yangısı, tavşanlarda bağırsak durgunluğu karın
genişlemesine neden olur.
Burun akıntısı: Tüm hayvanlarda solunum yolu enfeksiyonlarında
görülür.Kanlı akıntı derin doku yangısını gösterir ve önemlidir. irinli
akıntılar da ciddi hastalık bulgusudur.
Solunum güçlüğü: Burun, boğaz, nefes borusu ve akciğerler
bozukluklarında ortaya çıkar
Öksürük: Boğaz, nefes borusu ve akciğerlerdeki bozukluklarda ortaya
çıkar.
Sık ve ağrılı işeme: Sidik kesesi ve idrar yollarının hastalıklarında ortaya
çıkar.
Kanlı işeme: Böbrek, idrar kesesi ve idrar yollarındaki kanamalı
hastalıklarda idrarda kan görülür.
Fazla miktarda idrar çıkarma:Böbrek bozuklukları, karaciğer ve uterus
hastalıkları, şeker hastalığı ve hormonel hastalıklar sonucu ortaya ç›kar.
idrar kaçırma: idrar kesesini kontrol eden sinirler ve kasların çalışma
yetersizliği veya uyumsuzlu¤una bağlı gelişir.
Deride kaşıntı: Deride sinir uçlarına kadar ulaşan hastalıklarda ortaya
çıkar.
Deride kepeklenme: Deride hücre yenilenmesini etkileyen hastalıklarda
ortaya çıkar
Deride Yağlanma:Deride yağ bezlerini uyaran hastalıklarda ortaya çıkar.
Bayılma: Beyine yeterince kan gidememesine neden olan durumlar, ani
ağrılar ve travmalar bayılmaya neden olur.
Ayakta duramama: Halsizlik, kas ve iskelet ağrıları, vücut içi organ
ağrıları ve beyin hastalıklarında ortaya çıkar
• Yürüyüş bozukluğu: Kas iskelet sistemi, beyin, omurilik ve sinir
kollarının hastalıklarında ortaya çıkar.
• Kasılmalar:Omurilik hastalıklarında ortaya çıkar.
• Felç:Beyin ve omurilik hastalıklarında, sinir-kas ileti aksaklıklarında
ortaya çıkar.
• Yangı: Dokularda kan sıvısı, hücreler ve diğer şekilli elemanların
toplanmasıyla oluşan kızarıklık, ağrı, şişlik ile karakterize bozukluktur.
• Ödem: Dokularda hücreler arası bölgeye kanın sıvı kısmının
toplanmasıdır.
• Apse: Dokularda içi irin dolu şişliklerin oluşmasıdır. irin sıvı halde iken
şişlik operatif olarak boşaltılır. şişlik sertleşmişse doku operasyonla bir
bütün olarak kesilip alınır.
• Hematom: Dokulara kanın toplanmasıdır.
• Flegmon: Dokularda yangıya bağlı olarak oluşan sertleşmedir.
• Anfizem: Dokulara gaz veya hava toplanmasıdır.
• Kırık, çıkık: Kemiklerin bütünlüğünün bozulmasına kırık denir. Bandajla
veya operasyonla kırık uçlar bir araya getirilir. Kemiklerin eklem yaptığı
yerden çıkmasına çıkık denir.
• Yara: Dokulardaki yüzlek veya derin doku kayıplarıdır.
• Yabancı cisim: Dokulara yabancı cisim batmasıdır.
• Meme şişlikleri: Meme yangı ve tümörlerinde ortaya çıkar
• Dış genital organ akıntıları: iç ve dış genital organlardaki yangı, lezyon
ve tümörlerde ortaya çıkar.
Download

Temel Kavramlar - Akademik Bilgi Sistemi