BİRLEŞMİŞ MİLLETLER
BİNYIL KALKINMA HEDEFLERİ
VE
2030 SÜRDÜRÜLEBİLİR
KALKINMA HEDEFLERİ
Selin Nergiz Özbakır
Stajyer
İzmir Ticaret Odası
TEMMUZ 2016
Binyıl Kalkınma Hedefleri
Binyıl Kalkınma Hedefleri, Eylül 2000’de Birleşmiş Milletler’in New York Binyıl Zirvesi’nde kabul
edilen Binyıl Bildirisinde kayıtlı kalkınma hedeflerini ifade etmektedir. Binyıl Kalkınma Hedefleri,
Birleşmiş Milletlere üye olan 192 ülke tarafından 2015’e kadar yerine getirilmesi planlanan 8
hedeftir. Bu 8 Binyıl Kalkınma Hedefleri 2015 yılına kadar sürdürülebilir kalkınma ve yoksullukla
mücadele alanında sağlanan ilerlemeyi ölçülebilir ve izlenebilir bir biçimde gösterecek şekilde
geliştirilmiştir. Planlanan hedefler, aşırı yoksulluktan ve diğer pek çok yoksunluktan kurtarmayı da
içeren 8 ana başlık altında toplanmaktadır.
8 Binyıl Kalkınma Hedefleri
Hedef 1. Aşırı yoksulluk ve açlığın ortadan kaldırılması

Günde bir doların altında geliri bulunan nüfusu azaltmak

Açlık çeken nüfusun yarı yarıya azaltılması
Hedef 2. Evrensel ilköğretimin gerçekleştirilmesi

Tüm kız ve erkek çocukların ilköğretimlerini eksiksiz ve eşit olarak tamamlamaları
Hedef 3. Kadın-erkek eşitliğinin sağlanması ve kadınların konumunu güçlendirmek

Kadınların toplumsal konumunun güçlendirilmesi

İlköğretim ve orta öğretimde kız-erkek öğrenci eşitsizliğinin her düzeyde giderilmesi
Hedef 4. Çocuk ölümlerinin azaltılması

5 yaş altındaki çocuk ölümlerinin üçte iki oranında azaltılması
Hedef 5. Anne sağlığının iyileştirilmesi

Anne ölüm oranının dörtte üç azaltılması
2
Hedef 6. HIV/AIDS, sıtma ve öteki hastalıklarla mücadele edilmesi

HIV/AIDS’in yayılmasının durdurulması ve geri döndürülmeye başlanması

Sıtma ve öteki önemli hastalıkların görülme sıklığının durdurulması ve geri döndürülmeye
başlanması
Hedef 7. Çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması

Sürdürülebilir kalkınma ilkelerinin ulusal politika ve programlarla bütünleştirilmesi; çevresel
kaynaklar kaybının kazanıma dönüştürülmesi

Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfusun yarı yarıya azaltılması
Hedef 8. Kalkınma için küresel bir ortaklık geliştirilmesi

Kurallara bağlı, öngörülebilir ve ayrımcılık olmaksızın açık bir ticari ve mali sistem
geliştirilmesi

En az gelişmiş ülkelerin özel ihtiyaçlarının ele alınması; bu ülkelerin ihracatına gümrük
vergisi ve kota bağışıklığı sağlanması; ağır borçlu yoksul ülkelere ödeme kolaylığı
sağlanması; resmi iki taraflı borçların iptal edilmesi; ve yoksullukla mücadele eden ülkelere
daha eli açık resmi kalkınma yardımı yapılması

Denize çıkışı olmayan gelişmekte olan ülkelerle gelişmekte olan ada devletçiklerinin özel
ihtiyaçlarının ele alınması

Borcun uzun vadede sürdürülebilir kılınmasına yönelik ulusal ve uluslararası önlemler
aracılığıyla gelişmekte olan ülkelerin borç sorununun kapsamlı biçimde ele alınması

Gelişmekte olan ülkelerle işbirliği içinde, gençlik için düzgün ve üretken iş olanakları
sağlanması

İlaç şirketleri ile işbirliği içinde, gelişmekte olan ülkelerde zorunlu ilaçlara makul fiyatlarla
ulaşılabilirliğinin sağlanması

Özel sektör ile işbirliği içinde, yeni teknolojilerin, özellikle enformasyon ve iletişim
teknolojilerinin yararlarının yaygınlaştırılması
3
Binyıl Kalkınma Hedefleri, tüm bu amaçlara 2015 yılına kadar ulaşılması hedefi koymuştur. Günde
1 Dolar’ın altında geliri olan insanların sayısının yarıya indirilmesi; 1990 ve 2015 yılları arasında 5
yaş altındaki çocuk ölümlerinin üçte iki oranında azaltılması; yine 1990 ve 2015 yılları arasındaki
anne ölümlerinin dörtte üç oranında azaltılması; 2015 itibariyle temiz içme suyu ve temel hijyen
ihtiyaçlarından mahrum olan nüfus oranının yarı yarıya azaltılması söz konusu somut sayısal
kıstaslara örnek teşkil etmektedir. Binyıl Kalkınma Hedefleri, uluslararası düzeyde önemli bir
farkındalık yaratmıştır. Binyıl Kalkınma Hedefleri, en az gelişmiş, az gelişmiş ve gelişmekte olan
ülkeleri söz konusu hedeflerin hayata geçirilmesi açısından teşvik etmiştir. Binyıl Kalkınma
Hedefleri’ne yönelik farkındalığın ve taahhütlerin yenilenmesine olanak sağlayan üç üst düzeyli
etkinlik gerçekleştirilmiştir. Etkinliklerden ilki 2005 yılındaki Dünya Zirvesi, ikincisi 25 Eylül 2008
tarihinde düzenlenen Binyıl Kalkınma Hedeflerine ilişkin Üst Düzeyli Etkinlik, sonuncusu ise Eylül
2010’daki BM Binyıl Kalkınma Hedefleri Zirvesi’dir. Ayrıca 2010 yılı Zirvesi sonunda bir küresel
eylem planı kabul edilmiştir.
Birleşmiş Milletler Binyıl Kalkınma Hedefleri Raporları
2013 BM Raporuna göre, Binyıl Kalkınma Hedeflerinde sağlanan ilerlemeler daha fazla hedefin
gerçekleştirilmesini mümkün kılmıştır. Temmuz 2013 – BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon
tarafından yayımlanan rapora göre, Binyıl Kalkınma Hedeflerinden bazılarına ulaşılmış ve daha
fazla hedefin 2015’e kadar gerçekleşmesi mümkün görülmüştür. Ayrıca rapora göre, bazı
hedeflere ilişkin sorunların ele alınması gerekmektedir. Raporda belirtildiğine göre, yoksulluğun
azaltılması, temiz suya erişimin yaygınlaştırılması, kentlerin yoksul mahallelerinde yaşam
koşullarının iyileştirilmesi ve ilkokullarda cinsiyet eşitliğinin sağlanması sayesinde gerçekleştirilen
iyileşmelerle birlikte 2015 yılına kadar daha fazla Binyıl Kalkınma Hedeflerine ulaşılması mümkün
hale gelmiştir. Rapora göre, 2000 ile 2010 yılları arasında sağlık alanında sağlanan iyileşmeler ile
sıtma ölümleri tüm dünyada yüzde 25 oranında azalmış ve 1995 ile 2011 yılları arasında toplam
51 milyon tüberküloz hastası başarıyla tedavi edilmiştir. Tüm dünyada 1990 ile 1992 yıllarında
4
yeterince beslenemeyen insan oranı yüzde 23 iken 2010 ile 2012 yıllarında yüzde 15’e inmiştir.
Raporda belirtildiğine göre, beş yaşından küçük çocuk ölüm hızı tüm dünyada azalmaktadır. Anne
ölüm hızı ise son yirmi yıl içinde yüzde 47 azalmıştır. 2000 ile 20011 yılları arasında ise okula
gitmeyen çocuk sayısında azalma görülmüştür. Rapor, eşitsizliklere de dikkat çekmektedir. Sekiz
Binyıl Kalkınma Hedefleri ile sağlanan ilerleme bölge, ülke, ülke içi nüfus grupları arasında eşitsiz
biçimde gerçekleşmektedir. Bu duruma örnek olarak, gelişkin su imkânlarından yoksun nüfusun
yüzde 83’ü kırsal alanlarda yaşamakta ve kentsel alanlarda doğumlar vasıflı sağlıkçıların
gözetiminde gerçekleşirken kırsal alanlarda bu oran oldukça düşüktür. Rapora göre, yardımlardaki
azalma hedeflere ulaşılmasını etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Bu azalmadan en çok zarar
görenler en az gelişmiş ülkelerdir. Bu durum ile birlikte rapor, dış borç yükünün azalmasının ve
dünya ticaretine daha fazla katılımın gelişmekte olan ülkeler için yarar sağladığını göstermektedir.
BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon tarafından yayımlanan 2014 raporuna göre, pek çok Binyıl
Kalkınma Hedefi şimdiden gerçekleştirilmiş olsa dahi 2015’e kadar daha çok hedefe ulaşılabileceği
belirtilmiştir. Yoksulluğun azaltılması, geliştirilmiş içme suyu imkânlarına erişimin artırılması, yoksul
kent mahallelerinde yaşayanların durumlarının iyileştirilmesi ve ilköğretimde toplumsal cinsiyet
eşitliğinin sağlanması gibi alanlardaki hedefler gerçekleştirilmiştir. Raporda belirtildiğine göre,
teknolojiye erişim, ortalama gümrük tarifelerinin azaltılması, borç silinmesi ve kadınların katılımı
gibi alanlarda da önemli ilerlemeler sağlanmıştır.
Binyıl Kalkınma Hedefleri 2015 raporuna göre, 2000 yılında Binyıl Bildirgesi’nde belirtilen 8 hedef
15 yıllık çabanın ardından bazı eksikliklere rağmen büyük oranda gerçekleştirilmiştir. Rapora göre,
Binyıl Kalkınma Hedeflerinin milyonlarca insanı yoksulluktan kurtulabileceğini, kadınları
güçlendirebileceğini, sağlık ve refahı geliştirebileceğini ve yeni fırsatlar yaratabileceğini kanıtlamıştır.
Raporda belirtilenlere göre, 1990’da 1,9 milyar olan yoksulluk içinde yaşayan insan sayısı 2015’te
836 milyona düşmüştür. İlkokullarda cinsiyet eşitliğinin gerçekleştirilmesi ile okula kaydolan
öğrenciler arasındaki cinsiyet eşitliğinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Verilere göre, 174
ülkenin yaklaşık yüzde 90’ındaki parlamentolarda kadın sayısında artış görülmektedir. Beş yaş altı
5
çocuk ölüm oranı 1990’da 1000 doğum başına 90 ölüm iken bu oran 43 ölüme düştü. Anne
ölümlerinde ise yüzde 45 oranında bir düşüş görülmüştür. HIV/AIDS ve sıtma gibi hastalıklara
yapılan yatırımlar ile 2000 ve 2015 yılları arasında 6,2 milyonun üzerinde sıtma ölümüne engel
olunmuştur. Ayrıca tüberküloz önleme, teşhis ve tedavi müdahaleleri 2000 ve 2013 yılları
arasında yaklaşık 37 milyon hayatı kurtarmıştır. Dünya genelinde ise 2,1 milyar insan iyileştirilmiş
sağlık hizmetlerine erişim imkânı kazanmıştır.
Raporlardan yola çıkılarak elde edilen verilere göre, Binyıl Kalkınma Hedefleri’ne ulaşıldı, yoksulluk
oranı 1990 ve 2010 yılları arasında yarı yarıya azaldı fakat 1,2 milyar insan hala aşırı yoksulluk
içinde yaşamaktadır. 2000’li yılların başlarında ilerleme kaydedilmesine rağmen okulu bırakan
çocuk sayısını azaltma konusundaki ilerlemeler belirgin şekilde yavaşladı. Kadınlar kota sisteminin
de desteğiyle parlamentolarda daha fazla güç sahibi olmasına rağmen toplumsal cinsiyet eşitsizliği
devam etmektedir. Önemli gelişmeler yaşamasına rağmen çocuk ölüm oranının azaltılması
konusundaki Binyıl Kalkınma Hedefinde geride kalındı. Daha fazla ilerleme kaydedilmesi gereken
hedeflerden biride anne ölüm oranını azaltmak. Yoksulluğun giderilmesi ve eğitim ile ergenlik
çağındaki doğum oranlarının azaltılması gerekmektedir. Sağlık açısından ise hala çok sayıda HIV
enfeksiyonu vakası görülmektedir. Çevre faktöründe ise milyonlarca hektar ağaç her yıl yok
olmaktadır. Küresel sera gazı salımı artmaya devam etmekte ve küresel karbondioksit salımı
1990’dan beri yüzde 50 artmıştır. Ayrıca su kıtlığı tüm dünyada insanların yüzde 40’ını
etkilemekte ve etkilenen insan sayısında giderek artış beklenmektedir. Resmi kalkınma yardımları
en yüksek seviyeye ulaşmış ve son yıllardaki gerilemeyi tersine çevirmiştir.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin, Binyıl Kalkınma Hedeflerinin uygulanmasına ilişkin yıllık
raporlarında 2015 sonrasında uygulanabilirliği ve ne şekilde uygulanabileceği, hedeflerin hayata
geçirilebilmesi tartışmalarına yer verilmiştir. Gelişme ve kalkınmayla birlikte insan faaliyetlerinin
doğa ve çevre üzerindeki baskılarının azaltılmasını göz önünde tutan modeller öne çıkartılmıştır.
Bu çerçevede, sosyo-ekonomik ihtiyaçlarla doğal hayat unsurunu bir araya getirmeyi hedefleyen
‘yeşil kalkınma’ anlayışı destek kazanmıştır. Söz konusu olan Yeni Sürdürülebilir Kalkınma
6
Modelleri’nin gıda, mali ve iklim krizleriyle ve artan eşitsizliklerle mücadele edebilecek şekilde
tasarlanması gerektiği tartışılmıştır. Birçok az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkenin 2015 yılı itibariyle
Binyıl Kalkınma Hedefleri’ ne ulaşamayacağı açıkça görülmüş. Özellikle en az gelişmiş ülkeler için
açlıkla mücadele, temel eğitim ve sağlık hedeflerinin kısa vadede geliştirilmesinin mümkün
olmadığı görülmektedir. Aynı zamanda diğer birçok ülke için de cinsiyet eşitliğinin geliştirilmesi,
çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması ve kalkınma için küresel ortaklıklar geliştirilmesi hedeflerinin
uzun vadede geliştirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri
Birleşmiş Milletler’ in üye ülkeleri 25 Eylül 2015 tarihinde Binyıl Kalkınma Hedefleri’ni takip
edecek olan Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi’nde, 2030 yılına kadar yoksulluğu sona erdirmek,
eşitsizlik ve adaletsizlikle mücadele, ekonomik büyüme, enerji, sürdürülebilir tüketim ve üretim,
sanayileşme ve iklim değişikliği ile ilgili konuları kapsayan 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefini
kabul etmiştir. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, 2015 yılına kadar yerine getirilmesi için
taahhütte bulunulan sekiz yoksullukla mücadele hedefi Binyıl Kalkınma Hedeflerinin üzerine inşa
edilmiştir.
Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, diğer bir değişle Küresel Hedefler, Binyıl Kalkınma Hedeflerinin
daha da ötesinde yoksulluğun ana nedenlerine çözüm bulmayı ve evrensel kalkınmayı sağlamayı
amaçlamıştır. Yoksullukla mücadele hareketi olan Binyıl Kalkınma Hedefleri yeni Sürdürülebilir
Kalkınma Gündemi için bir adım olmuştur. 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, 17 ana hedef
ve 169 alt başlık ile geniş bir kapsama sahiptir.
17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri
Hedef 1. Her tür yoksulluğu, nerede olursa olsun sona erdirmek

Günde 1,25 dolardan daha az gelire sahip insan sayısı ile tanımlanan aşırı yoksulluğu
2030’a kadar ortadan kaldırmak
7

Temel mal ve hizmetleri dâhil ederek herkes için sosyal koruma sistemlerinin hayata
geçirilmesi ve 2030’a kadar yoksul durumdaki kişiler için koruma sağlanması

Yoksul durumdaki insanlar olmak üzere, bütün erkek ve kadınların ekonomik kaynaklara
ulaşma, temel hizmetlere erişim, toprak ve diğer mülk türlerine sahip olma ve
üzerlerinde kontrol kurabilme, miras, doğal kaynaklar, uygun yeni teknolojiler ve
mikrofinansı kapsayan finansal hizmetlerde eşit haklara sahip olmanın güvencesini
sağlama

2030’a kadar yoksulların aşırı hava olayları ve diğer ekonomik, sosyal ve çevresel şoklar
ve afetler nedeniyle yaşadığı etkilerin azaltılması

En az gelişmiş ülkeler başta olmak üzere, gelişmekte olan ülkelerin yoksulluğu her
yönüyle sona erdirmek adına programlar ve politikalar uygulayabilmeleri için onlara çeşitli
kaynaklardan kaynakların yönlendirilmesinin sağlanması

Yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yönelik yapılan hızlandırılmış yatırımları desteklemek
için ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeylerde, toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı
kalkınma stratejilerine dayalı politikaların altyapılarının oluşturulması
Hedef 2. Açlığı bitirmek, gıda güvenliğini sağlamak, beslenme imkânlarını geliştirmek ve
sürdürülebilir tarımı desteklemek

2030’a kadar açlığın sona erdirilmesi ve başta yoksullar ve çocuklar olmak üzere herkesin
güvenli, besleyici ve yeterli miktarda besine erişiminin güvence altına alınması

2030’a kadar yetersiz beslenmenin ortadan kaldırılması ve 2025’e kadar 5 yaş altı
çocukların
büyümelerini
engelleyen
unsurların
ortadan
kaldırılması
hedefinin
gerçekleştirilmesi

Tarımsal verimliliğin ve küçük çaplı gıda üreticilerinin, kadınlar, yerli halklar, çiftçilikle
uğraşan aileler, göçebe çobanlar, balıkçılar, toprağa, diğer verimli kaynaklara ve girdilere,
bilgiye, finansal hizmetlere, piyasalara ve değer temini ve tarım dışı istihdam olanaklarına
güvenli ve eşit erişiminin sağlanması ile gelirlerinin iki katına çıkarılması
8

Sürdürülebilir tarım sistemlerinin güvence altına alınması ve üretimi arttıran,
ekosistemlerin sürdürülmesine yardımcı olan, iklim değişikliği, aşırı hava koşulları, sel ve
diğer felaketlere uyum sağlama kapasitesini arttıran dayanıklı tarım uygulamalarının hayata
geçirilmesi

2020’ye kadar tohumların, kültür bitkilerinin, çiftlik hayvanlarının ve evcilleştirilmiş
hayvanların ve vahşi türlerin ulusal, bölgesel ve uluslararası tohum ve bitki bankaları
aracılığıyla genetik çeşitliliğin sürdürülmesi

En az gelişmiş ülkeler başta olmak üzere, gelişmekte olan ülkelerde tarımsal üretim
kapasitesinin arttırılması için kırsal altyapı, tarımsal araştırma ve yayım hizmetleri, teknoloji
geliştirme ve bitki ve hayvan gen bankaları alanlarına yatırımın arttırılması

Gıda hammadde piyasalarının ve türevlerinin etkin olarak işlemelerini sağlamak için
önlemler almak ve gıda rezervleriyle ilgili bilgileri kapsayan piyasa bilgilerine erişimin
kolaylaştırılması
Hedef 3. İnsanların sağlıklı bir yaşam sürmelerini ve herkesin her yaşta refahını sağlamak

Anne ölüm oranının her 100.000 doğumda 70’in altına indirilmesi

Yeni doğan ölüm oranının her 1000 canlı doğumda en az 12’ye ve her 5 yaş altı çocuk
ölüm oranının her 1000 canlı doğumda en az 25’e düşmesinin sağlanması

2030’a kadar AIDS, tüberküloz, sıtma ve tropikal salgın hastalıkların sona erdirilmesi ile
hepatit ve diğer bulaşıcı hastalıklarla mücadele edilmesi

Bulaşıcı olmayan hastalıklardan kaynaklı prematüre bebek ölümlerinin ve hastalıklarının
önlem ve tedavi yoluyla üçte bir oranında azaltılması

Uyuşturucu madde kullanımı ve alkol bağımlılığının önlenmesi ve tedavisinin
güçlendirilmesi

2020’ye kadar karayolları trafik kazalarından kaynaklanan küresel ölümlerin ve
yaralanmaların yarıya indirilmesi

Cinsel sağlık ve aile planlaması hakkında bilgi ve eğitime evrensel erişimin sağlanması
9

Kaliteli temel sağlık hizmetlerine, kaliteli ve uygun fiyatlı temel ilaçlara ve aşılara erişimi
kapsayan evrensel bir sağlık güvencesi sisteminin oluşturulması

Zararlı kimyasallardan, hava, su ve toprak kirliliğinden kaynaklanan hastalık ve ölümlerin
2030’a kadar büyük ölçüde azaltılması
Hedef 4. Herkesi kapsayan ve herkese eşit derecede kaliteli eğitim sağlamak ve herkese yaşam
boyu eğitim imkânı tanımak

2030’a kadar bütün kız ve erkek çocuklarının ücretsiz ve kaliteli bir ilköğretim ve
ortaöğretimi tamamlamalarını sağlamak

Bütün kadın ve erkeklerin kaliteli teknik eğitim, mesleki eğitim ve üniversiteyi kapsayan
yüksek öğretime eşit olarak erişimlerini sağlamak

İstihdam ve girişimciliğe yönelik teknik ve mesleki becerileri kapsayan becerilere sahip
genç ve yetişkinlerin sayısının arttırılması

2030’a kadar eğitim alanındaki toplumsal cinsiyet eşitsizliğini ortadan kaldırmak ve engelli
ve çocuklar dâhil insanların her düzeyde eğitim ve mesleki eğitime eşit olarak erişimlerinin
sağlanması

Tüm gençlerin ve erkek ve kadın olmak üzere yetişkinlerin büyük bir bölümünün
okuryazar olmasını sağlamak
Hedef 5. Toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak ve kadınların ve kız çocuklarının toplumsal
konumlarını güçlendirmek

Kadınlara ve kız çocuklarına karşı yapılan her türlü ayrımcılığın sona erdirilmesi

Kamu ve özel alanlarda, bütün kadın ve kız çocuklarına yönelik kadın ticareti, cinsel ve her
türlü istismarı kapsayan şiddetin ortadan kaldırılması

Çocuk evliliği, erken yaştaki zorla evlendirmeler ve kadın sünneti gibi uygulamaların
ortadan kaldırılması
10

Kadınların siyasi, ekonomik ve sosyal hayatın karar verme süreçlerine katılımlarının ve
karar verme mekanizmalarında eşit fırsatlar tanınmasının sağlanması

Cinsel sağlık ve üreme sağlığı haklarına evrensel erişimin sağlanması

Toplumsal cinsiyet eşitliğinin ilerletilmesi ve kadınların ve kız çocuklarının güçlenmesi için
politikaların yasal olarak kabul edilip güçlendirilmesi
Hedef 6. Herkes için suyun ve sıhhi koşulların erişilebilirliği ve sürdürülebilir yönetimin güvence
altına alınması

Güvenilir ve erişilebilir içme suyuna herkesin eşit biçimde 2030’a kadar erişebilmesi

Yeterli temizlik ve sıhhi koşullara herkesin eşit biçimde erişiminin sağlanması ve kamuya
açık alanlarda dışkılamanın sona erdirilmesi

2030’a kadar kirliliği azaltarak, çöp boşaltmayı ortadan kaldırarak, zararlı kimyasalların ve
maddelerin salınımını en aza indirgeyerek, arıtılmamış atık su oranını yarıya indirerek, geri
dönüşümü ve tekrar kullanımı artırarak su kalitesini yükseltmek

Su kıtlığı sorununu çözmek için sürdürülebilir tedarikinin sağlanması ve su kıtlığından
etkilenen insan sayısının azaltılması

2020’ye kadar dağları, ormanları, sulak alanları, nehirleri ve gölleri kapsayan su
ekosistemlerinin korunması ve eski hallerine döndürülmesi
Hedef 7. Herkes için erişilebilir, güvenilir, sürdürülebilir ve modern enerji sağlanması ve güvence
altına alınması

2030’a kadar uygun fiyatlı, güvenilir ve modern enerji hizmetlerine erişimin sağlanması

Yenilenebilir enerjinin küresel enerji kaynakları içindeki payının artırılması ve 2030’a kadar
küresel enerji verimliliği ilerleme oranının iki katına çıkarılması
Hedef 8. Sürdürülebilir ve kapsayıcı ekonomik kalkınmayı sağlamak, tam ve üretici istihdamı
ve insan onuruna yakışır işleri sağlamak
11

Ulusal koşullara uygun olarak kişi başına düşen gelir artışının sürdürülmesi ve başta en az
gelişmiş ülkelerde olmak üzere gayri safi yurt içi hasılada yıllık en az yüzde 7 oranında
büyüme sağlanması

Çeşitlendirme, teknoloji geliştirme ve yenilik getirme aracılığıyla ekonomik verimliliğin
daha yüksek seviyelere çekilmesi

Mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin resmiyet kazanmalarının ve büyümelerinin
teşvik edilmesi için finansal hizmetlere erişimin sağlanması ve üretim faaliyetlerine,
istihdam
yaratmaya,
girişimciliğe,
yaratıcılık
ve
yenilikçiliğe
odaklı
politikaların
desteklenmesi

2030’a kadar başta gelişmiş ülkeler olmak üzere, sürdürülebilir tüketim ve üretim için 10
Yıllık Çerçeve Programı’na uygun olarak ekonomik büyümenin çevrenin bozulmasından
ayrıştırılması

Gençler ve engelliler dâhil olmak üzere kadın ve erkeklerin tam ve üretken istihdam ve
insana yakışır işlere erişimlerinin sağlanması ve eşit işe eşit ücret ilkesinin benimsenmesi

2020’ye kadar işsiz ve eğitim görmeyen gençlerin oranında düşüş sağlanması

Zorla çalıştırmayı, modern köleliği ve insan ticaretini sona erdirmek ve çocukların asker
olarak kullanılmalarını, çocuk işçiliğinin yasaklanmasının ve ortadan kaldırılmasının güvence
altına alınması ve 2025’e kadar çocuk işçiliğinin sona erdirilmesi

Özellikle kadın göçmenler başta olmak üzere göçmen işçiler ve güvencesiz işlerde çalışan
insanlar dâhil bütün çalışanlar için güvenli çalışma ortamı sağlamak ve haklarının
korunması

2030’a kadar en az gelişmiş ülkeler başta olmak üzere gelişmekte olan ülkeler için, en az
gelişmiş ülkelere ticaretle bağlantılı teknik destek için entegre edilmiş Çerçeve Dayanışma
Fonu aracılığıyla ticaret yardımı sağlanmasının artırılması
Hedef 9. Dayanıklı altyapı inşa etmek, sürdürülebilir ve kapsayıcı sanayileşmeyi ve yeni
buluşları teşvik etmek
12

Ekonomik kalkınmayı ve insanların esenliğini desteklemek için bölgesel ve sınırlar arası
altyapıyı kapsayan kaliteli, güvenilir, sürdürülebilir altyapıların oluşturulması

2030’a kadar sanayinin ve gayri safi yurtiçi hasıla payının ulusal koşullarla uyumlu olarak
arttırılması ve en az gelişmiş ülkelerde bu payın iki katına çıkarılması

Gelişmekte olan ülkelerde küçük ölçekli sanayi işletmelerinin ve diğer işletmelerin finansal
hizmetlere erişimlerinin ve piyasalara entegrasyonlarının artırılması

Gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere tüm ülkelerde yenilikçiliğin teşvik edilmesi ve
araştırma-geliştirme
alanında
çalışan
kişi
sayısının,
kamu
araştırmalarının,
özel
araştırmaların ve hükümet harcamalarının artırılması ile bilimsel araştırmaların geliştirilmesi
Hedef 10. Ülkelerin içinde ve aralarındaki eşitsizlikleri azaltmak

2030’a kadar nüfusun tabandaki yüzde 40 içinde bulunan kesiminin gelirinin ulusal
ortalamadan yüksek bir oranda, devamlı olarak artmasını ve sürdürülmesini sağlamak

Yaş, cinsiyet, engellilik, ırk, etnik köken, din, ekonomik ya da başka bir statü göz önünde
bulundurulmadan herkesin güçlendirilmesi ve sosyal, ekonomik ve siyasi olarak
kapsanmasının desteklenmesi

2030’a kadar ayrımcılığa dayalı yasaların, politikaların ve uygulamaların ortadan kaldırılması
ve eşit fırsatlar sunulması ve eşitsizliklerin azaltılması

Küresel finans piyasalarının ve kurumlarının düzenlenmesi, denetlenmesi ve hayata
geçirilmelerinin güçlendirilmesi

Gelişmekte olan ülkelerin küresel uluslararası ekonomi ve finans kurumlarındaki karar
verme süreçlerinde daha iyi temsilinin sağlanması

Göç politikalarının planlı ve iyi yönetilmesi ile insanların güvenli ve düzenli göçlerinin ve
yer değiştirmelerinin kolaylaştırılması

En az gelişmiş ülkeler, Afrika ülkeleri, gelişmekte olan küçük ada devletleri ve karayla
çevrili gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere ulusal plan ve programlarına göre nakit
akışlarının ve resmi kalkınma yardımlarının teşvik edilmesi
13
Hedef 11. Kentleri ve insan yerleşim yerlerini herkesi kapsayan, güvenli, güçlü ve
sürdürülebilir kılmak

Gecekondu mahallelerinin iyileştirilmesi ve herkes için güvenilir ve uygun fiyatlı konutlara
erişiminin sağlanması

2030’a kadar kadınların, çocukların, engellilerin ve yaşlıların ihtiyaçlarına daha özel bir
önem gösterilmesi, toplu taşıma sisteminin geliştirilmesiyle herkes için güvenli, uygun
fiyatlı ve sürdürülebilir ulaşım sistemleri sağlanması

Suyla ilgili afetleri de kapsaya afetler nedeniyle küresel gayri safi yurt içi hasılayla doğrudan
ilgili ekonomik kayıpların düşürülmesi ve ölümlerin ve etkilenen insan sayısının azaltılması

Hava kalitesine ve belediye atık yönetimi ve diğer atık yönetimlerine önem vererek
olumsuz çevresel etkilerin azalmasını sağlamak

Sendai Afet Riskini Azaltma Çerçeve Eylem Planı 2015-2030 doğrultusunda afet risk
yönetiminin geliştirilmesi ve uygulanması
Hedef 12. Sürdürülebilir tüketimi ve üretimi sağlamak

Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ve yetkinliklerini göz önünde bulundurarak
Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim için 10 Yıllık Çerçeve Programı’nın uygulanması

Doğal kaynakların sürdürülebilir yönetiminin ve etkin kullanımının 2030’a kadar sağlanması

Perakende ve tüketici düzeyindeki kişi başına düşen küresel gıda atığının yarıya indirilmesi
ve hasat sonrası kayıpları ve tedarik zincirlerindeki gıda kayıplarının azaltılması

2020’ye kadar uluslararası çerçevelere uygun olarak kimyasalların ve tüm atıkların insan
sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirgemek için hava, su ve toprağa
karışmalarının büyük ölçüde azaltılması

Katı atık üretiminin geri dönüşüm ve tekrar kullanma yoluyla önemli ölçüde azaltılmasının
sağlanması
14

Herkesin sürdürülebilir kalkınmayla ilgili bilgi ve farkındalık edinmesinin ve doğayla uyum
içinde bir yaşam sürmesinin güvence altına alınması
Hedef 13. İklim değişikliği ve etkileri ile mücadele için acil olarak adım atmak

Bütün ülkelerde iklimle ilgili tehlikelere ve doğal afetlere karşı dayanıklılığın ve uyumun
güçlendirilmesi ve iklim değişikliğiyle ilgili önlemlerin ulusal politikalara, stratejilere ve
planlara entegre edilmesi

İklim değişikliğinde azaltım ve etkinin azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve erken uyarı
konuları doğrultusunda eğitimin ve insani ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesi

2020’ye kadar gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarını ele almak için yıllık 100 milyar doların
ortaklaşa seferber edilmesi taahhüdünün uygulanması ve Yeşil İklim Fonu’nun
sermayelendirme yoluyla olabilecek en kısa sürede faaliyete geçirilmesini sağlamak
Hedef 14. Okyanusları, denizleri ve deniz kaynaklarını sürdürülebilir kalkınma için korumak
ve sürdürülebilir şekilde kullanmak

Özellikle karasal kökenli faaliyetlerden kaynaklanan deniz çöpü ve gıda atıklarının
dökülmesinden kaynaklanan su kirliliği gibi deniz kirliliğine sebep olan tüm biçimlerin
2025’e kadar azaltılması

2020’ye kadar deniz ve kıyı ekosistemlerinin sürdürülebilir biçimde yönetilmesi ve
korunması ve üretken okyanuslara sahip olmak için okyanusların eski haline
dönüştürülmesini sağlamak

Balık stoklarını 2020’ye kadar eski durumuna getirmek ya da maksimum sürdürülebilir
ürünü verebilecek seviyeye ulaştırmak için balık hasadının düzenlenmesi, aşırı avlanma,
yasa dışı, bildirilmeyen ve düzenlemesiz ve doğaya zararlı balıkçılık uygulamalarının sona
erdirilmesi
15

2020’ye kadar kapasite aşımı ve aşırı avlanmaya katkıda bulunan balıkçılık teşviklerinin bazı
türlerinin yasaklanması, yasa dışı, bildirilmeyen ve düzenlemesiz balıkçılığa katkıda bulunan
teşviklerin sonlandırılması ve bu tür yeni teşviklerin uygulamaya konulmasından kaçınılması

Okyanus sağlığı ve deniz biyoçeşitliliğinin gelişmekte olan küçük ada devletleri, en az
gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ülkelerin kalkınmasına sağladığı katkıyı artırmak için,
Deniz Teknolojisi Transferine İlişkin Hükümetler arası Oşinografi Komisyonu Kriterleri ve
Rehberleri’ni göz önünde bulundurarak bilimsel bilginin artırılması, araştırma kapasitesinin
geliştirilmesi ve deniz teknolojisinin transfer edilmesi
Hedef 15. Karasal ekosistemleri korumak, restore etmek ve sürdürülebilir kullanımını
sağlamak, ormanların sürdürülebilir kullanımını sağlamak, çölleşme ile mücadele etmek,
toprakların verimlilik kaybını durdurmak ve geriye çevirmek ve biyoçeşitlik kaybını
durdurmak

2020’ye kadar orman, sulak alan, dağ ve kurak alanlardaki karasal ve iç tatlı su
ekosistemlerinin korunması, eski haline getirilmesi ve sürdürülebilir kullanımının
sağlanması

Ormansızlaşmanın sona erdirilmesi, tahrip edilmiş ormanların eski haline döndürülmesi ve
ağaçlandırma ve yeniden ormanlaştırmanın 2020’ye kadar küresel olarak artırılması

2030’a kadar çölleşme, kuraklık ve sellerden etkilenen alanlar ve tahrip edilmiş toprakların
eski haline dönüştürülmesi ve dağ ekosistemlerinin ve biyoçeşitliliğinin korunmasının
güvence altına alınması

2020’ye kadar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan türlerin korunması ve nesillerinin
tükenmesinin engellenmesi ve doğal habitatın bozulmasının azaltılması ve biyoçeşitlilik
kaybının durdurulması

Korunan türlerin yasa dışı avlanılması, kaçakçılığının yapılması ve yasa dışı vahşi yaşam
ürünlerinin arz ve talebi sorununun ele alınıp harekete geçilmesi
16

2020’ye kadar ekosistem ve biyoçeşitlilik değerlerinin ulusal ve yerel planlama, kalkınma
süreçleri, yoksulluğun azaltılması doğrultusunda strateji ve raporlara entegre edilmesi ve
biyoçeşitliliği ve ekosistemleri korumak ve sürdürülebilir biçimde kullanmak için finansal
kaynakların önemli ölçüde artırılması
Hedef 16. Sürdürülebilir kalkınma için barışçıl ve herkesi kucaklayan toplumları teşvik etmek,
herkesin adalete erişimini sağlamak, her seviyede etkin, hesap verebilir ve kucaklayıcı kurumlar
inşa etmek

Her türlü şiddetin ve şiddet sonucunda yaşanan ölümlerin oranının büyük ölçüde
azaltılması

Çocuklara yönelik şiddet ve işkencenin ve çocuk istismarının, sömürüsünün, ticaretinin
sona erdirilmesi

Herkesin adalete eşit erişiminin güvence altına alınması ve 2030’a kadar yasa dışı para ve
silah akışının azaltılması ve organize suçun her türüyle mücadele edilmesi

Yolsuzluk ve rüşvetin önemli ölçüde azaltılması

Her düzeyde etkili, hesap verilebilir ve şeffaf kurumlar kurulması ve duyarlı, kapsayıcı,
katılımcı ve temsil edici karar verme mekanizmalarının oluşturulması

2030’a kadar herkese yasal kimlik kazandırılması ve temek özgürlüklerin korunması

Başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere şiddet ve terörü önlemek ve mücadele etmek
için uluslararası işbirliği yoluyla ulusal kurumların güçlendirilmesi ve ayrımcılık gözetmeyen
yasa ve politikaların ilerletilmesi ve uygulanması
Hedef 17. Sürdürülebilir kalkınma için küresel ortaklığın uygulama araçlarını güçlendirmek ve
küresel ortaklığı yeniden canlandırmak

Vergi, diğer gelir hasılatı ve yurt içi kapasiteyi artırmak için gelişmekte olan ülkelere
uluslararası destek sağlanması doğrultusunda yurt içi kaynak seferberliğinin güçlendirilmesi
17

Birçok gelişmiş ülkenin gelişmekte olan ülkelere yapacağı Resmi Kalkınma Yardımı için
ayrılan gayri safi milli hasıla payını 0,7’ye ve en az gelişmiş ülkelere yapacağı Resmi
Kalkınma Yardımı için ayrılan gayri safi milli hasıla payını da yüzde 0,15 ila 0,20’ye
ulaştırma taahhütleri dâhil resmi kalkınma yardımına ilişkin taahhütlerin gelişmiş ülkeler
tarafından tam olarak gerçekleştirilmesi

Gelişmekte olan ülkelerin borç finansmanı, borç hafifletme ve borç yeniden
yapılandırmayı
güçlendirmeyi
hedefleyen
uzun
vadede
borç
sürdürülebilirliğini
sağlamalarına yardım edilmesi ve ağır borç yükü altında olan yoksul ülkelerin dış borç
sorunlarının ele alınması

En az gelişmiş ülkeler için yatırım teşvik uygulamalarının kabulü ve uygulanması

Bilim, teknoloji ve yenilikçilik alanlarında Kuzey-Güney, Güney-Güney ve üçlü bölgesel ve
uluslararası işbirliğinin ilerletilmesi

Çevresel açıdan sağlam ve teknolojilerin gelişmekte olan ülkeler üzerinde uygun
koşullarda gelişiminin, transferinin ve yayılmasının desteklenmesi

2017’ye kadar en az gelişmiş ülkeler için teknoloji bankasının ve bilim, teknoloji ve
yenilikçi kapasitenin geliştirme mekanizmasının faaliyete geçirilmesi ve bilgi ve iletişim
teknolojileri başta olmak üzere etkinleştirme teknolojileri kullanım oranının artırılması

Kuzey-Güney, Güney-Güney ve üçlü işbirliği aracılığıyla ulusal planları desteklemek
amacıyla gelişmekte olan ülkelerdeki hedeflenen kapasite geliştirme uygulamaları için
uluslararası destek sağlanması

Doha Kalkınma Gündemi çerçevesinde yürütülen müzakereler sonucunda, Dünya Ticaret
Örgütü bünyesinde açık, ayrım gözetmeyen ve eşitlikçi, kurallara dayanan, çok taraflı bir
ticaret sisteminin desteklenmesi

2020’ye kadar gelişmekte olan ülkelerin ihracatlarının ve en az gelişmiş ülkelerin küresel
ihracat payının iki katına çıkarılması
18

Dünya Ticaret Örgütü kararlarına uygun olarak, en az gelişmiş ülkeler için gümrükten ve
kotadan muaf tutulma, devamlılık arz eden bir piyasa erişimi
ve erişimin
kolaylaştırılmasının sağlanması

Makroekonomik istikrarın ve sürdürülebilir kalkınma için politika tutarlılığının geliştirilmesi

Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine bütün ülkelerde ulaşılmasını desteklemek için bilgi,
uzmanlık, teknoloji ve finansal kaynakları paylaşan ortaklıklar tarafından Sürdürülebilir
Kalkınma için Küresel Ortaklıkların çoğaltılması

Gelir, yaş, ırk, etnik köken, göçmen statüsü, engellilik, coğrafi konum ve ulusal
bağlamlardaki diğer niteliklere göre ayrılan verilerin elde edilebilirliğinin ve gelişmekte olan
ülkeleri kapsayan kapasite geliştirme desteğinin artırılması
Binyıl Kalkınma Hedefleri yoksulluğu ve açlığı ortadan kaldırmak, hastalıkları engellemek ve
tüm çocuklar için eğitim fırsatlarını genişletmek gibi kalkınma konularında evrensel olarak
kabul edilen hedeflerdi.
Binyıl Kalkınma Hedefleri ile gelir yoksulluğu, iyileştirilmiş su kaynaklarına erişim,
ilköğretime kayıt oranı, çocuk ölüm oranı gibi birçok önemli alanlarda ilerleme
görülmüştür. 2015’e kadar açlığın sona erdirilmesini, toplumsal cinsiyet eşitliğinin tam
anlamıyla sağlanmasını, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesini ve her çocuğun okula
gönderilmesini amaçlayan Binyıl Kalkınma Hedefleri doğrultusunda barışçıl ve kapsayıcı
toplumları teşvik edecek, daha iyi işler yaratacak ve özellikle iklim değişikliği gibi çevresel
zorluklar ile mücadele edecek ve tüm ülkelerde uygulanacak 2030 Sürdürülebilir
Kalkınma Hedefleri oluşturulmuştur. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kavramı, 2012
yılında Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Konferansı Rio+20 sırasında ortaya
çıkmıştır. 2030 Gündemi, 2030’a kadar her yerde ve kalıcı bir şekilde yoksulluğun küresel
ölçekte ortadan kaldırılması ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefine ulaşılması ve politikalara
ve fonlara rehberlik edecek 17 Yeni Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinden, diğer bir
19
deyişle Küresel Hedeflerden, oluşmaktadır. İlk küresel anlaşma niteliğinde olan 2030
Gündemi, 17 adet Sürdürülebilir Kalkınma Hedefinin yanı sıra bunlarla ilgili 169 amaç
içermektedir. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri bu amaçlara ulaşılması için tüm ülkeleri
harekete geçirmekte ve ulusal politikaları da etkilemektedir.
20
KAYNAKLAR
UNICEF Basın Merkezi, Binyıl Kalkınma Hedefleri Raporu, 2013, Binyıl Kalkınma Hedefleri
Raporu
2014,
Binyıl
Kalkınma
Hedefleri
Raporu
2015.
http://www.unicef.org.tr/basinmerkezidetay.aspx?id=2340
Birleşmiş
Milletler
Evi,
Binyıl
http://www.un.org.tr/includes/files/Binyil02.pdf
Kalkınma
Hedefleri
Nedir?
Birleşmiş Milletler, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi, 2015. http://avrupa.info.tr/tr/bilgikaynaklari/eeas-haberleri/eeas-single-view/article/ab-2030-suerdueruelebilir-kalkinmaguendeminin-bm-tarafindan-kabuluenue-memnuniyetlekarsiliyo.html?cHash=a61b7f5c936a44fa555676efbd10afef&print=1
Yeni
Sürdürülebilir
Kalkınma
http://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/post-2015.html
Gündemi,
2015.
Sustainable Development, Solutions Network, A Global Initiative for the United Nations,
TURKEY, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri. http://unsdsn.boun.edu.tr/28/surdurulebilir-kalkinmahedefleri
Sosyal Fayda Zirvesi / Social Good Summit, Sürdürülebilir Kalkınma İçin Küresel Hedefler, 2015.
http://www.sgsistanbul.org/surdurulebilir-kalkinma-hedefleri/
UNDP
Türkiye,
Sürdürülebilir
Kalkınma
için
2030
http://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/post-2015/sdg-overview.html
Gündemi.
Dosya
Konusu,
Sürdürülebilir
Kalkınma
http://www.dosyakonusu.com/2015/10/birlesmis-milletlerin-2030-hedefleri/
Hedefleri.
21
Download

birleşmiş milletler binyıl kalkınma hedefleri ve 2030 sürdürülebilir