11. Hafta
Para ve maliye politikaları
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Mal piyasalarında denge
• Mal piyasasında denge toplam talep ve
gerçekleşen gelir birbirine eşit
olduğunda gerçekleşir.
• IS şedülü mal piyasasını dengeye
getiren farklı gelir ve faiz oranı
bileşimlerini gösterir.
1
©The McGraw-Hill Companies, 2002
IS şedülü
45o doğrusu
AD1
AD0
r
Y0
Y1
Gelir
r0
r1
IS
Y0
Y1
Gelir
2
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Para piyasasında denge
• Para piyasasında denge reel para
balanslarına olan talep arzına eşit
olduğunda gerçekleşir.
• LM şedülü para piyasalarını dengeye
getiren farklı gelir ve faiz oranı
bileşimlerini gösterir.
3
©The McGraw-Hill Companies, 2002
LM şedülü
r
r
r1
LM
r1
r0
r0
LL1
LL0
L0
Y0
Reel para
balansları
4
Y1
Gelir
©The McGraw-Hill Companies, 2002
IS ve LM’de kaymalar
• IS’in pozisyonu:
– (faiz dışında) toplam talebi kaydıran şeyler:
ör:
• otonom yatırımlar
• otonom tüketim
• hükümet harcamaları
• LM’in pozisyonu
– para arzı
– (fiyat seviyesi)
5
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Para ve Mal piyasalarında Eşanlı denge
r
LM
r*
IS
Y*
Gelir
6
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Mali Politikalar ve IS-LM
Y0, r0 ilk denge.
r
Tahvil satışı ile finanse
edilen hükümet harcamaları IS eğrisini sağa
kaydırır.
Yeni denge r1, Y1.
LM
r1
r0



IS1
Bazı özel harcamalar
(Y1Y’) yüksek faiz
yüzünden dışlandı.
IS0
Y0 Y1 Y’
Gelir
7
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Mali Politikalar ve IS-LM (2)
r
LM
LM’
r1
r0



IS1
Faiz oranının r0’da kalması
için para politikasının gevşetilmesi geliri Y’
seviyesine çıkarır.
IS0
Y0 Y1 Y’
Gelir
8
©The McGraw-Hill Companies, 2002
IS-LM modelinde para politikası
Y0, r0 ilk denge.
r
LM0
r0
r1

Para arzındaki artış LM
eğrisini sağa kaydırır.
LM1

Yeni denge r1, Y1.
IS0
Y0 Y1
Gelir
9
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Karma Politika
Talep yönetimi, gelir düzeyini yüksek bir ortalamada tutmak
için para ve maliye politikalarının birlikte kullanılmasıdır.
Y* gelir seviyesi şu şekilde
r
elde edilebilir:
LM1
r1
r0
‘Sıkı’ maliye politikası (IS0)
ve ‘gevşek’ para politikası
(LM0)
LM0

VEYA ‘gevşek’ maliye
politikası (IS1) ve ‘sıkı’
para politikası (LM1).

IS1
IS0
Y*
Bu, ekonomideki kamu:özel
harcama dengesini etkiler
Gelir
10
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Fakat...
• IS-LM modeli hükümete milli geliri
etkilemek için önemli fırsatlar sunar.
• Fakat…
– düşünülmesi gereken başka şeyler de var
• fiyat seviyesi ve enflasyon
• ekonominin arz yönü
• döviz kuru
11
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Toplam Arz, Fiyatlar
ve
Şoklara Uyum
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Klasik makroekonomi modeli
• KLASİK makroekonomi modeli
Keynesyen modelin tam tersidir.
• Ekonomiyi ücretler ve fiyatlar tam
esneken analiz eder.
• Bu modelde, ekonomi her zaman
potansiyel seviyesindedir.
13
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Klasik makroekonomi modeli (2)
• Fazla talep ya da arz ücret ve fiyatlardaki
değişmelerle hızlı bir şekilde yok olur böylece
potansiyel hasıla hızlıca eski yerine ulaşır
• Para ve maliye politikaları fiyatları etkiler fakat
hasıla üzerinde etkisi yoktur
• Fiyat ve ücretlerin hızla uyum sağlayamadığı
kısa dönemde Keynesyen tez geçerliyken
uzun dönemde klasik model geçerlidir
14
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Makroekonomik talep şedülü
•
•
MDS
Makroekonomik talep
şedülü (MDS) toplam
talebin hasılya eşit
olduğu enflasyon ve
hasılaya bileşimlerini
gösterir.
Yiksek enflasyon düşük
toplam talep ve düşük
hasıla anlamına gelir.
hasıla
15
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Toplam arz ve potansiyel hasıla
• Potansiyel hasıla şunlara bağlıdır:
– teknoloji seviyesi
– uzun dönem emek arz ve talebi
– Fiyat ve ücretler tam esnekse, hasıla herzaman
potansiyel seviyesindedir
• Kısa dönemde potansiyel seviyeyi veri kabul
ederiz
16
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Klasik toplam arz şedülü
• Klasik modelde arz şedülü potansiyel
seviyesinde dik bir doğrudur
• Bu denge hasıla değerinin farklı
enflaston oranlarına elde edilebileceği
anlamına gelir
• Klasik modelde, para aldanması yoktur
• Sonuç olarak, sadece reel değişkenler
diğer reel değişkenleri etkileyebilir
17
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Klasik toplam arz şedülü (2)
Bu eğri firmaların her enflasyon oranı için arz etmek
istedikleri miktarı gösterir.
Ücretler ve fiyatlar esnek
olduğunda, hasıla hep (Y*)
potansiyel seviyesindedir
Potansiyel hasıla
ekonominin uzun dönem
denge seviyesidir.
AS
Y*
hasıla
18
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Klasik toplam arz şedülü (3)
• Daha iyi teknoloji AS’yi sağa kaydırır ve
potansiyel seviyeyi arttırır
• Artan istihdam da AS’yi sağa kaydırır ve
potansiyel seviyeyi arttırır
• keza artan sermaye de
• Kısa dönemde, potansiyel seviyeyi veri
kabul edebiliriz
19
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Denge enflasyon değeri
AS
*
Denge MDS = AS olduğunda
gerçekleşir, Y* denge geliri ve
* denge enflasyon oranı.
A
MDS
Y*
A noktasında, tüm mal,
para ve emek piyasaları
dengededir
hasıla
20
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Denge enflasyon: arz şoku
AS0
0*
A
Pozitif bir arz şoku potansiyel
hasılayı yükseltir (AS0 ‘den AS1’e
ve enflasyonu da düşürür (2* D).
Eğer MB enflasyon hedefini 0*’da
tutmak isterse, faizleri
düşürmelidir.
AS1
C
D
2*
MDS1
MDS0
Y0*
Y1*
hasıla
Bu talep edilen para miktarını
arttıracaktır: para piyasasını bu
faiz oranından dengede tutmak
için MB daha fazla para arz
etmelidir.
21
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Denge enflasyon: talep şoku
A noktasında, örneğin yatırımlarda artış
sonucu toplam talep arttığında (MDS0)
den (MDS1))’e, yeni denge B noktası.
B’de, pottansiyel hasıla aynıdır ama
enflasyon daha yüksektir 1* .
AS0
1*
B
0*
A
Potansiyel hasıla aynı olduğundan,
MB para politikasını, enflasyon
MDS1
MDS0
Y0*
hedefini 0*’da gerçekleştirmek
için sıkılaştırmalıdır.
Banka hedef reel faiz oranını arttırıp
MDS’deki artışı tersine çevirebilir.
hasıla
22
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Arz-yanlı ekonomi
• Toplam talebi değil, toplam arzı
arttıralım.
• Potansiyel hasılayı arttırmak kritik
öneme sahiptir.
23
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Enflasyon, beklentiler ve
kredibilite
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Enflasyon ...
• Enflasyon fiyatlar genel seviyesindeki
artıştır
25
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Miktar teorisi
• ‘Nominal para arzındaki artış fiyat
seviyesinde kendisine eş bir artışa
neden olur fakat hasıla ve istihdam
üzerinde etkisi yoktur.’
26
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Miktar teorisi (2)
• MV = PY
–
V = dolaşım hızı
Y = reel GSYİH potansiyel seviyesi
P = fiyat seviyesi
M = nominal para arzı
27
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Para, fiyat ve enflasyon
• Milton Friedman
‘Enflasyon her zaman her yerde parasal bir
fenomendir.’
– yani para arzı reel hasıladan daha hızlı
büyüdüğünde ortaya çıkar.
28
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Enflasyon ve faiz oranı
• REEL FAİZ ORANI
– Nominal faiz oranı eksi enflasyon oranı
29
©The McGraw-Hill Companies, 2002
enflasyon oranı (%)
Phillips eğrisi
Phillips eğrisi
U*
işsizlik oranı (%)
30
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Uzun-dönem Phillips eğrisi (1)
• Dikey uzun-dönem Phillips eğrisi
ekonomi er ya da geç doğal işsizlik oranı
U* seviyesine dönecektir der.
• Kısa-dönem Phillips eğrisi beklenen
enflasyon oranına bağlıdır
31
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Uzun-dönem Phillips eğrisi (2)
• Uzun-dönem ve kısa dönem eğrileri
gerçekleşen ve beklenen enflasyon
oranları eşit olduğunda kesişirler
• uzun-dönem Phillips eğrisi işsizlik ve
enflasyon arasında uzun dönemde ters
yönlü bir ilişki olmadığını gösterir
32
©The McGraw-Hill Companies, 2002
enflasyon
Uzun dönem Phillips eğrisi ve toplam
talepte artış (1)
2
1
Varsayalımki E’de dengedeyiz,
işsizlik doğal oranında U*, ve
enflasyon 1
A
E
U1 U*
işsizlik
PC1
Genişletici para politikasıyla
desteklenen hükümet harcamalarındaki artış ekonomiyi
A noktasına taşır,
işsizlik düşer
(U1) enflasyon artar 2.
… sonra?
33
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Uzun dönem Phillips eğrisi ve toplam
talepde artış (2)
Eğer nominal para arzı aynı hızda
genişlemeye devam ederse,
ekonomi B noktasına ulaşır PC2.
enflasyon
LRPC
2 A
B
1
E
U1 U*
işsizlik
B noktasında, beklenen ve
gerçekleşen enflasyon kesişir
ve nominal ücretler yeniden
belirlenir, sonuçta
reel ücret ve istihdam parasal
genişleme öncesindeki gibidir
PC1 PC2
yani işsizlik ve enflasyon arasında
uzun dönemde ters yönlü bir ilişki
yok
34
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Enflasyonu yenmek
• Uzun dönemde, para büyüme oranı
küçükse enflasyonda küçük olacaktır.
• Eğer beklentiler yavaş uyum sağlarsa
yüksek enflasyondan düşüğe geçiş
sancılı olur.
• Kredibilitesi olan politikalar uyum
sürecini kolaylaştırır ve hızlandırır
35
©The McGraw-Hill Companies, 2002
Download

Chapter 25 Monetary and fiscal policy in a closed economy