elektrik akımı

advertisement
2. BÖLÜM
ELEKTRİK AKIMI
MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ
3.
Telin kesit alanı,
A = 400 mm2 = 4.10–4 m2
Telin direnci ise,
1.
,
500
= 4.10–6 .
= 5 Ω dur.
–4
A
4.10
Telden geçen akım, ohm kanunundan,
R = ρ.
3a
3a
a
2a
a
2a
X
Y
I=
X in boyu,
,X = 3a
X in kesit alanı,
AX = a.a = a2
X in direnci,
RX = ρ
Y nin boyu,
,Y = 3a
3a
a
=
2
3t
= 12Ω
a
4.
RY = ρ
lsıtılan telin direnci,
= 100.(1 + 0,0039.(100 – 0))
= 139 Ω bulunur.
CEVAP C
3a
4a
2
5.
1 3ρ
= $d n
4 a
Devreden geçen proton sayısı,
q = (Ne + Np) qe
8 = (3.1019 + Np) . 1,6 . 10–19
1
= .(12)
4
8 = 4,8 + 1,6 . 10–19 . Np
3,2 = 1,6 .10–19 . Np ⇒ Np = 2.1019 tane olur.
= 3Ω olur.
CEVAP B
CEVAP C
6.
2.
X ve Y iletkenlerinin dirençleri,
R X = ρX .
l
A
R Y = ρY .
, dır.
Telin direnci, Ro = ρ
A
özdirenç ρ 3 ρ
RX
=
RY
,
2
Yeni direnç
7.
olur.
CEVAP E
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
,
4rr
2
olur.
ρY .
2,
rr
2
,
4rr
2
=
ρX
3
.8 = .8 = 12 olur.
2
ρY
I. aralıkta doğrunun eğimi sabit olduğundan,
V
R = = sabittir.
I
II. aralıkta doğrunun eğimi azaldığından R ifadesi
Buna göre II ve III ifadeleri doğrudur.
80
2
CEVAP E
,
R
=ρ 2 =
2A
4
r.r
ρX .
alan A 3 2A olur.
Rı
2,
Taraf tarafa oranlanırsa,
Tel ikiye katlanırsa,
boy , 3
CEVAP D
R = Ro .(1 + α.∆t)
Y nin kesit alanı, AY = 2a.2a = 4a2
Y nin direnci,
240
V
=
= 48 amper olur.
5
R
de azalır. Bu durumda II. aralıkta direnç düzgün
olarak azalır.
CEVAP E
MODEL SORU - 2 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ
3.
6Ω
2Ω
K
1.
paralel
1Ω
2Ω
6Ω
2Ω
2Ω
1Ω
4Ω
L
X
1Ω
2Ω
2Ω
2Ω
seri
Refl=1Ω
2Ω
6Ω
K
Y
3Ω
6Ω
2Ω
Devreyi daha açık çizersek,
1Ω
6Ω
L
2Ω
2Ω
1Ω
X
Y
K-L arasındaki eşdeğer direnç,
1
1
1
1
=
+
+
R efl
2
3
6
6Ω
1
1
1
1
=
+
+
R efl
6
6
3
Reş =
Reş = 1Ω olur.
CEVAP A
3
Ω olur.
2
CEVAP B
4.
2Ω
6Ω
6Ω
Y
6Ω
4Ω
6Ω
2.
3Ω
3Ω
9Ω
9Ω
6Ω
2Ω
X
4Ω
2Ω
X
4Ω
9Ω
Y
k›sa devre
4Ω
3Ω
3Ω
2Ω
6Ω
2Ω
6Ω
Y
6Ω
4Ω
3Ω
6Ω
X
Y
X
3Ω
6Ω
Reş =
Reş =
6
= 2Ω olur.
3
CEVAP A
6Ω
6
= 3Ω olur.
2
CEVAP C
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
81
5.
8.
Paralel
Paralel 6Ω
6Ω
6Ω
K
6Ω
Paralel
4Ω
6Ω
L
2Ω
6Ω
X/2
X/2
8Ω
6Ω
8Ω
K
4Ω
2Ω
Paralel
2Ω
2Ω
L
1Ω
CEVAP D
k›sa devre
K
L
K
8Ω
4Ω
2Ω
6Ω
3Ω
2Ω
1Ω
L
K
3Ω
6Ω
8Ω
2Ω
K
3Ω
2Ω
XY
1Ω
2Ω
1Ω
XY
L
8Ω
2Ω
2Ω
6Ω
XY
R KL =
R efl =1+2+2 = 5Ω
1Ω
L
6Ω
X Y
4Ω
3Ω
L
8Ω
2Ω
6Ω
K
3Ω
L
Boyu Y olan iletkenin direnci 9 Ω olduğundan, boyu
Y
2Y
olan iletkenin direnci 3 Ω,
olan iletkenin
3
3
direnci 6 Ω olur.
4.3
12
⇒ Reş =
Ω olur.
4+3
7
6.
6Ω
Boyu X olan iletkenin direnci 16 Ω olduğundan,
X
Boyu
olan iletkenin direnci 8 Ω olur.
2
Seri
Reş =
2Y/3
3Ω
Seri
K
2Ω
Y/3
R 8
= =4X
n 2
CEVAP E
2Ω
CEVAP C
9.
7.
k›sa devre
9Ω
6Ω
2Ω
K 4Ω
9Ω
L
K
3Ω
12Ω
M
M
9Ω
K
6Ω
4Ω
M
4Ω
2Ω
M
4Ω
K
6Ω
4Ω
K
L
12Ω
M
4Ω
2Ω
M 12Ω
9Ω
4Ω
2Ω
9Ω
K
2Ω
R1
9Ω
4Ω
L
M
K
4Ω
6Ω
L
2Ω 4Ω
12Ω
12Ω
6Ω
1
1 1 1 1
= + + + & R 1 = 2 X olur.
R1 9 9 9 6
3Ω
K
RKL = 2 + 2 = 4Ω olur.
CEVAP E
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
4Ω
L
12Ω
K-L arasındaki eşdeğer direnç,
82
2Ω
RKL = 2 + 3 = 5Ω
CEVAP C
10.
N
N
N
6Ω
M
L
6Ω
k›sa devre
L
L
X X
4Ω
8Ω
6Ω
4Ω
X
X
4Ω
L
4Ω
X
2Ω
8Ω
L
L
2Ω
M
6Ω
6Ω
6Ω
6Ω
N
6Ω
6Ω
L
2Ω
Y
Wheatstone
köprüsü
Şekildeki devrede Wheatstone Köprüsü olduğundan devremiz aşağıdaki şekildeki gibi olur.
6Ω
2Ω
L
K
2Ω
1Ω
4Ω
2Ω
3Ω
X
6Ω
R KL =
4Ω
4Ω
6Ω
2Ω
2Ω
X
2Ω
8Ω
2Ω
Y
2Ω
1Ω
K
8Ω
Y
4Ω
K
8Ω
Y
4Ω
4Ω
k›sa devre
8Ω
K
Y
4Ω
6Ω
N
M
8Ω
8Ω K
M
2Ω
6Ω
N
6Ω
M
1Ω
N
4Ω
N
N
6Ω
12.
k›sa devre
4Ω
R 6
= = 3 X olur.
n 2
CEVAP B
R XY =
Y
6Ω
3.6
= 2 X olur.
3+6
CEVAP B
11. K-L arasındaki dirençler açılacak olursa soru daha
rahat çözülebilir.
8Ω
6Ω
4Ω 3Ω
2Ω
K
6Ω
3Ω
12Ω
6Ω
L
3Ω
4Ω
12Ω
4Ω 4Ω
1Ω
5Ω 2Ω
10Ω
1Ω
4Ω 6Ω
2Ω
2Ω
4Ω
10Ω
6Ω
8Ω
3Ω
6Ω
K
3Ω
2Ω
3Ω 6Ω
8Ω
L
5Ω
3Ω
1Ω
12Ω
10Ω
1Ω
10Ω
4Ω
K
8Ω
6Ω
8Ω
6Ω
L
6Ω
4Ω
2Ω
2Ω
RKL = 2 + 2 = 4Ω olur.
CEVAP C
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
83
MODEL SORU - 3 TEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ
1.
2.
4Ω
R›efl =
R 4
= =2W
n 2
4Ω
I1
I2
3Ω
R
Ι
V
+
I1
Anahtar açıkken R direnci üzerinden akım geç-
V
+ –
mez. Bu durumda devrenin eşdeğer direnci,
I2
Reş = 2 + 3 = 5Ω olur.
Anahtarlar açıkken eşdeğer direnç,
Reş = 3R, akım I1 =
Üretecin gerilimi,
V
= I olsun.
3R
V = I. Reş
= 6.5
3
R
2
paralel
K
–
= 30 V olur.
R
2
Anahtar kapatıldığında eşdeğer direnç,
I2
ı
ı
V = I .Reş
V
+ –
ı
Anahtarlar kapatılırsa, devrenin eşdeğer direnci,
Reş = 2 +
3.R
3+R
4=2+
3.R
3+R
ı
Reş
ı
30 = 7,5.Reş ⇒ Reş = 4Ω olur.
3
R. c .R m
3
2
=
=
R olur.
5
3
R+ R
2
6 + 2R = 3R ⇒ R = 6Ω olur.
CEVAP C
Anakol akımı ise,
I2 =
5V
V
=
= 5I bulunur.
3R
3
R
5
Akımların oranı,
I1
I
1
=
=
5I
I2
5
3.
olur.
6Ι
2Ω
4Ι
CEVAP A
3Ω
3Ι
4Ω
5Ω
Ι1
Ι2
6Ω
6Ω
2Ι
2Ι
Şekildeki 5 tane direnç paralel olduklarından, akımla direnç ters orantılı paylaşılır..
I1 = 6I + 4I + 3I + 2I + 2I = 17I
I2 = 4I + 3I + 2I = 9I
Akımların oranı,
I1 17I 17
olur.
=
=
9I
9
I2
84
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
CEVAP B
4.
8Ω
4Ω
6.
k›sa
devre
i1=5i 3R
I2
I1=11i
R
i2=9i
A
6i
R
2R
4R
4Ω
I1
I2=3i
4Ω
+ –
+ –
I0
4R
Dolayısı ile 8 Ω direnç kısa devre olur. Bu durumda
4R
2R
9i
+ –
V
Anakol akımı,
R1 direnci, R 1 =
V
36
Io =
=
= 6A olur.
R efl
6
R.2R
2R
=
olur.
R + 2R
3
R direnci R1 e seri bağlandığından,
Ampermetre 4 Ω luk direnç üzerindeki akımı gösterdiğinde,
R2 = R +
2R 5R
=
olur.
3
3
Io
6
=
= 3A olur.
2
2
CEVAP C
Ι'
3R
3Ι
5R
3
X
4R
2l
V1 ve V2 gerilimleri eşit olduğundan,
l /2
A
Z
r/2
V1 = V2
5
i 1 .3R = i 2 . R
3
X, Y ve Z tellerinin direnci,
RX = t.
RZ = t.
2,
r. (2r)
,
r.r
2
2
V
+ –
Y
2r
RY = t.
V1
V2
4R
l
r
3i
4R
4
=
+ 4 = 6Ω
2
5.
6i
R
devrenin eşdeğer direnci,
I1 =
i2=5i
R
Ampermetre ideal olduğundan iç direnci sıfırdır.
Reş
V
3R
36 volt
= 10Ω ⇒
t.,
r.r
2
3i 1 = 5i 2
= 20Ω
i1 5
= & i 1 = 5i, i 2 = 9i
i2 9
= 20Ω
I1 = i 1 + 6i = 5i + 6i = 11i
,
t.,
2
=2
= 40Ω
2
r 2
r.r
r. b l
2
I2 = i 2 – 6i = 9i – 6i = 3i
olur. Ι1 ve Ι2 oranlanırsa
20Ω
I1 11i 11
bulunur.
=
=
I2
3i
3
X
10Ω
Ι
CEVAP D
Y
40Ω
A
Z
80Volt
Ι akımının büyüklüğü,
V 80
I= =
= 2A bulunur.
R 40
CEVAP D
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
85
MODEL SORU - 4 TEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ
3.
4R
V1
I
1.
2I
3R
R
3R
V1
I
+
–
V2
R
3I
2I
V2
V3
2R
4R
2R
I
Paralel kollarda dirençler eşit olduğunda akımlar da
2R direncinden I akımı geçerse, R direncinden 2I,
eşittir.
4R direncinden ise 3I akımı geçer.
Bu durumda,
Bu durumda,
V1 = 4R.I = 4V
V2 = 3R.I = 3V
V1 = 2I.R
V3 = 2R.2I = 4V
V2 = 3I.4R = 12.IR
olur. Buradan, V1 = V3 > V2 bulunur.
CEVAP C
V1 ve V2 taraf tarafa oranlan›rsa,
V1
2I.R
1
bulunur.
=
=
V2 12.IR 6
CEVAP A
4.
6Ω
Ι
4Ω
Ι
2.
V
V
V
I
3Ω
12Ω
5Ω
4Ω
Devreden geçen akım,
3Ω
I
ε
I=
+ –
r=1Ω
Voltmetrenin gösterdiği değer 20 volt olduğundan,
V=Ι.5
V 20
=
= 5A
R
4
Üretecin gerilimi,
V = Ι.Reş = 5. (4 + 6) = 50 V olur.
20 = Ι . 5 ⇒ Ι = 4 A olur.
Devrenin eşdeğer direnci,
4 ohm luk direncin yerine 14 Ω luk direnç bağlandığında,
Reş = 3 + 5 + 3 + 1 = 12Ω olur.
ı
I =
Bu durumda,
ε = Ι.Reş = 4.12 = 48 volt olur.
›
CEVAP E
V
ı
R efl
›
=
V = I .R =
50
5
= A
(6 + 14) 2
5
.14 = 35V olur.
2
CEVAP D
86
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
5.
3Ω
ε=40V–
+
4Ω
L
V
L
4Ω
L
MODEL SORU - 5 TEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ
L
L
k›sa
devre
4Ω
r=1Ω
1.
A1
L
K
A2
4Ω
L
4Ω
–
L
+
Devrenin eşdeğer direnci,
A4
A3
Reş = 3 + 4 + 1 = 8Ω olur.
Anakoldan geçen Ι akımı,
I=
40
f
=
= 5A
R efl
8
Diyotlar tek yönde akım geçirdiğinden A3 ampermetresinin üzerinden akım geçmez.
olur.
CEVAP B
Voltmetrenin gösterdiği değer,
V = Ι.3 = 5.3 = 15 volt olur.
CEVAP C
2.
I2
D1
8X
I3=I
2X
D2
I2=4I
D3
ε
6X
5I
6.
R1
A
R2
V
X
+ –
Io
3X
4X
I1=5I
D3 diyotu akıma ters bağlı olduğundan üzerinden
akım geçmez. D1 ve D2 diyotları üzerinden akım
geçer. Ana koldan gelen akım 5I ise I1 = 5I olur.
Akım ile direnç ters orantalı olduğundan I3 = I ise
I2 = 4I olur.
Bu durumda,
Ampermetrenin iç direnci sıfırdır. Voltmetrenin iç
direnci çok büyüktür.
Voltmetre, anahtar açıkken ve kapatıldığında pil
üzerindeki gerilimi okur. X anahtarı kapatıldığında
I1 5I 5
olur.
=
=
I2 4I 4
CEVAP B
R2 direnci kısa devre olur. Dolayısıyla Reş azalır,
akım artar. Voltmetrenin gösterdiği değer değişmez.
CEVAP B
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
87
TEST
1
ÇÖZÜMLER
1.
R
DİRENÇLER
4.
K›sa devre
R
R
L
A
B A
5
R olur.
4
1Ω
6Ω
5Ω
2Ω
6Ω
A
B
Reş = 5 + 2 + 6 = 13Ω dur.
CEVAP E
CEVAP A
5.
paralel
2Ω
2Ω
4Ω
6Ω
4Ω
2Ω
6Ω
6Ω
10Ω
4Ω
2Ω
K
5Ω
L
4Ω
4Ω
5Ω
10Ω
K L
2Ω
4Ω
4Ω
paralel
2Ω
3Ω
2Ω
2Ω
paralel
B
3Ω
1Ω
Şekilde gösterilen R direnci kısa devre olur. Bu
durumda devrenin eşdeğer direnci,
R
+R
Reş =
4
6Ω
6Ω
5Ω
paralel
Paralel
2.
6Ω
4Ω
4Ω
2Ω
1Ω
2Ω
5Ω
R
=
3Ω
2Ω
R
K
2Ω
paralel
R
K L
4Ω
4Ω
5Ω
5Ω
Reş = 2 + 2 + 5 = 9Ω
CEVAP A
3.
Y
4X
6X
X
X
Z
Z
Y
Y
1X
1
1
1
1
=
+
+
R efl
10
10
6
Reş =
30
Ω olur.
11
paralel
X
6.
L 7Ω K
4X
7Ω
L
4X
7X
seri
7X
X
3X
1X
Z
Z
RXZ= 1.7 = 7 X
1+7 8
R XY 2 16
olur.
=
=
R XZ 7
7
8
CEVAP C
88
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
K
L
7Ω
K
7Ω
L L
K
K
7Ω
paralel
X
1X
CEVAP D
RXY= 4 =2X
2
4X
3X
4X
seri
3X
6X
1X
3X
4X
L
10Ω
6X 6X
1X
6Ω
paralel
4X
3W
6Ω
K
Y
seri
X
4Ω
k›sa
devre
7Ω
7Ω
L
7Ω
K
K
7Ω
L
L
K
k›sa
devre
Şekil dikkatlice incelendiğinde, iki direnç kısa devre, diğer dirençler ise paralel bağlıdır. Bu durumda
devrenin eşdeğer direnci,
R
7
Reş =
=
= 1Ω olur.
7
7
CEVAP C
9.
7.
2Ω
6Ω
4Ω
4Ω
6X
1X
1X
2X
3Ω
6Ω
K
L
K
L
4X
8X
8X
4X
8X
8X
paralel
paralel
paralel
2X
1X
1X
1X
1X
2X
6X
3X
3Ω
2Ω
8Ω
8Ω
6Ω
6X
4Ω
2X
seri
paralel
K
L
2Ω
4X
5Ω
3Ω
2X
K
4X
1X
1X
seri
6X
L
6X
3X
1X
1X
seri
3Ω
K
L
2X
4X
4X
1X
1X
6Ω
2X
K-L noktaları arasındaki eşdeğer direnç,
6X
1
1
1
1
=
+
+
R efl
6
3
5
Reş =
1X
paralel
K
L
10
Ω olur.
7
4X
CEVAP B
4X
4X
1X
2X
6X
1X
seri
K
L
2X
8.
1X
6X
6Ω
K
k›sa
devre
2Ω
8Ω
2X
4X
1X
paralel
6Ω
K
L
4X
4X
6Ω
4X
2X
3Ω 6Ω
6Ω
5Ω
L
1X
6X
paralel
K
L
6Ω
4Ω
K
2X
8Ω
2Ω
Refl = 6 + 2 + 2
= 10X
5Ω
Reş =
L
2X
3Ω
CEVAP C
6X
= 3Ω olur.
2
CEVAP B
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
89
10.
paralel
2R
paralel 2R
2R
K
seri
4R
2R
2R
paralel
R
2R
4R
seri
R
L
4R
4R
K
K
R
4R
seri
R
2R
2R
2R
L
L
1
1
1
1
⇒ Reş = R olur.
=
+
+
R efl 4R 4R 2R
CEVAP C
11. Devre incelendiğinde dirençlerin birbirine paralel
bağlı olduğu görülür. Bu durumda eşdeğer direnç,
Reş =
R
R
=
olur.
5
n
CEVAP A
12.
K
R
K
R
L
R
R
K
R
L
R
R
L
L
R
K
R
L
R
K
Şekildeki tüm dirençlerin bir ucu K, diğer ucu L
noktasına bağlı olduğundan tüm dirençler paraleldir. 10 tane direnç olduğundan;
R R
R efl = =
olur.
n 10
CEVAP B
90
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
TEST
1.
2
ÇÖZÜMLER
Telden geçen akımın şiddeti,
3.
V 24
i= =
= 4A olur.
R
6
N.e = i.t
I
•
II aralığında grafiğin 0
eğimi azaldığından,
elemanın direnci azalmaktadır.
N.1,6.10–19 = 4.8
32
1, 6.10
potansiyel fark›
Akım-gerilim grafiğinin eğimi elemanın
direncini verir.
I aralığında grafiğin
eğimi sabit olduğundan, elemanın direnci değişmez.
Telin herhangi bir kesitinden 8 saniyede geçen
elektron sayısı,
N=
ELEKTRİK AKIMI
–19
•
N = 20.1019
II
•
ak›m
fliddeti
CEVAP D
N = 2.1020 olur.
CEVAP D
4.
Bir iletkenin kesitinden geçen yük miktarı,
q = i.t
q = N.e
K
2.
i.t = N.e
2R
•
•
i.10 = 5.1020.1,6.10–19
10i = 8.10
2R
A
i = 8A olur.
CEVAP E
R
f
r=0
5.
3X
K anahtarı açık iken:
K
Ampermetrenin gösterdiği değer,
i1 =
f
olur.
3R
A
2X
K anahtarı kapalı iken:
r=1X
K anahtarı açık iken:
f
olur.
2R
f
RR
f
5=
6
i1 =
Ampermetrenin gösterdiği değer,
i2 =
V
f
Ana koldan geçen akım,
i=
6X
•
•
i
f
olur.
=
2 4R
f = 30V olur.
K anahtarı kapalı iken:
i1 ve i2 akımları taraf tarafa oranlanırsa,
f
i 1 3R 4
olur.
=
=
i2
f
3
4R
i2 =
30
f
=
= 6A olur.
5
RR
Voltmetrenin gösterdiği değer,
CEVAP C
V = i2.R = 6.2 = 12V olur.
CEVAP C
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
91
6.
Şekildeki devrede X anahtarı kapatıldığında paralel
olan direnç sayısı artacağından, devredeki eşdeğer
direnç azalır. Anakoldan
geçen Ι akımı artar. Bu
du rum da am per met re nin
gösterdiği değer artar.
r
K
V
K
Ι
9.
•
•
3X
2X
L
ε
+ –
A
L
r
6X
4X
r
A
X
f
L
Voltmetre dirençlere ve üre- K
tece paralel olduğundan,
voltmetre aynı zamanda üretecin üzerindeki gerilimi ölçer.
V = ε – Ι.r ifadesinde
Ι arttığından V azalır.
K
V
L
r
K
K
L
r=0
K anahtarı açık iken:
ε ve r sabit olduğundan
CEVAP E
i1 =
f
RR
3=
f
8
f = 24V olur.
K anahtarı kapalı iken:
Ampermetrenin gösterdiği değer,
R
7.
i/3
3R
i2 =
2i/3
•
i
i/6 6R
i
K
i/3
•L
Voltmetrenin gösterdiği değer,
i/2
A1
2R
i
A2
24
f
=
= 4A olur.
6
RR
V = i2.R = 4.2 = 8V olur.
2R
CEVAP C
i
i
,i =
olur.
3 2 6
Şekilde görüldüğü gibi, i1 =
Akımların oranı ise,
i
i1 3
=
= 2 olur.
i2
i
6
CEVAP B
10.
2A
A
1A
3A
6X
3A 5X
5A
2A
6A
5A
6X
A
f=60V
11X
r=1X
3A
6A
Ana koldan geçen akım,
f=18V
i=
r=0
92
6X
5Ω
3X
5A
10X
5X
3 A 10X
2
4X
15X
10X
7A
2
8.
3A
2
60
f
=
= 5A olur.
12
RR
Şekilde görüldüğü gibi ampermetre 5 amperi gösterir.
7
amperi
Şekilde görüldüğü gibi, ampermetre
2
gösterir.
CEVAP D
CEVAP D
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
11.
4X
V
12X
A
6X
f
r=0
Elektrik devresindeki 4 X ve 12X luk dirençler kısa
devre olur.
Ampermetrenin gösterdiği değer,
i=
24
V
=
= 4 A olur.
6
R
CEVAP D
12.
4X
4A
12X
3A
1A
3A
2A
6X
2X
A
6A
4X
2X
6A
f
r=1X
Üretecin emk sı,
f
RR
f
6=
5
i=
f = 30 V olur.
CEVAP D
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
93
TEST
3
ÇÖZÜMLER
ELEKTRİK AKIMI
4.
1.
V1
12X
i
K•
P
8X
N
i
X
•L
M
X
V2
V1 gerilimi
K
L
V
–
+
V1 = i.(12 + 8)
40 = i.20
X anahtarı kapatılırsa, K direnci pile paralel bağla-
i = 2A olur.
nır ve üzerindeki gerilim maksimum olur.
V2 geriliminden,
CEVAP A
V2 = (8 + x).i
24 = (8 + x).2
12 = 8 + x
5.
x = 4X olur.
CEVAP E
K•
9
A
2
A
2A
3X
1A
6X
V
3
A
2
2.
10X
3A
•
7A
2A
K
15X
9
A
2
i1=3A 4X
•L
12X
i1 akımı,
A1
5A 4X
7A
i1 =
A2
•L
Şekilde görüldüğü gibi, ampermetrenin gösterdiği
9
amper olur.
değer
2
CEVAP D
25X
2A
V 12
=
= 3A olur.
R
4
Şekilde görüldüğü gibi, A2 ampermetresi 7 amperi
gösterir.
CEVAP C
6.
3A
1A
4X
A
3X
12X
4A
3X
4A
2A
3.
3A
4X
V
6A
6X
12X
f=30V
6A
r=1X
K•
i=6A
1A
2A
12X
A
6X
4A
2A
4X
i=6A
•L
i=
8X
Voltmetrenin gösterdiği değer,
CEVAP C
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
30
f
=
= 6A olur.
5
RR
Şekilde görüldüğü gibi, ampermetrenin gösterdiği
değer 3 amper olur.
V = i1.R1 = 4.4 = 16 V olur.
94
Ana koldan geçen akım,
CEVAP B
7.
2X
K
i
10.
•
•
i
i
10X
i
6X
A
4X
10X
12X
i
i
f
A
r=1X
K anahtarı açık iken:
f
i1 =
RR
f
⇒ f = 30 V olur.
5=
6
r=0
Ampermetrenin gösterdiği değer,
20
20
f
=
=
= 1A olur.
i=
10 + 10
20
RR
CEVAP A
Ampermetrenin gösterdiği değer,
30
f
i2 =
=
= 6 A olur.
5
RR
11.
K
CEVAP D
3i
i
10X
K anahtarı kapalı iken:
8.
f=20V
i
•
•
6X
i
4i
4X
r=1X
f=16V
f
f
r=1X
r=1X
12X
V
K anahtarı açık iken:
A
4i =
2f = 24V olur.
f
RR
K anahtarı kapalı iken:
16
⇒ i = 1A olur.
4
Ampermetrenin gösterdiği değer,
4i =
Devreden geçen akım,
2f
24
i=
=
= 3A olur.
RR
8
3i = 3.1 = 3A olur.
Voltmetrenin gösterdiği değer,
V = i.R = 3.6 = 18V olur.
CEVAP E
CEVAP B
9.
6X
12.
k›sa devre
R
A
K
3X
•
•
3X
A
3R
A
3R
K anahtarı açık iken:
f
i1 =
RR
f
3=
⇒ f = 30 V olur.
10
K anahtarı kapalı iken:
Ampermetrenin gösterdiği değer,
30
f
i2 =
=
= 5 A olur.
6
RR
CEVAP B
A1
V2
B
R
A
B
+ –
f
r=1X
B
2R
ε
A
B
B
V1
A
B
A2
R
B
B
Şekil incelendiğinde V1 voltmetresi, V1 = Ι1.R gibi
bir değer olur. Ι1 akımı A1 ampermetresinin üzerinden geçeceğinden A1 ampermetresi değer okur.
Bu durumda 2R direnci A1 ampermetresi yüzünden
kısa devre olacağından V2 voltmetresi değer göstermez. Aynı zamanda A2 ampermetresinin üzerinden akım geçmeyeceğinden A2 ampermetreside
değer okumaz. Bu durumda V1 ve A1 in gösterdiği
değer sıfırdan farklıdır.
CEVAP C
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
95
Adı ve Soyadı : .....................................
Sınıfı
: .....................................
Numara
: .....................................
Aldığı Not
: .....................................
Bölüm
Yazılı Soruları
(Elektrik Akımı)
1.
ÇÖZÜMLER
2.
3Ω
K
•K
6Ω
K
6Ω
L
L
L
R
6Ω
2R
6Ω
L
K
L
6Ω
M
6Ω
a)
6Ω
L•
M
R KM =
3Ω
•M
R
2R. (R + R)
= R = 12 X
2R + 2R
3Ω
6Ω
6Ω
K
a) R KL =
3R.R
3
3
= .R = .12 = 9 X
3R + R 4
4
b) R LM =
(R + 2R) .R 3 .
3
= R = .12 = 9 X
3R + R
4
4
L
6Ω
6Ω
6Ω
K
L
6Ω
R KL =
b)
3.
6
= 2X
3
3Ω
gerilim
3V
6Ω
6Ω
2Ω
3Ω
L
i
2i
Z
3i
3V V
= = 6 X oldu¤undan,
3i
R
3V 3 .
RY =
= 6=9X
2i
2
3V
RZ =
= 3.6 = 18 X olur.
i
RX =
M
6Ω
L
b)
15Ω
6Ω
M
9Ω
K
L
6Ω
R LM =
96
6
= 3X
2
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
L
a) X in direnci,
RKM = 2 + 3 = 5Ω
c)
Y
ak›m
M
6Ω
X
K
V
L
K
X
Y
2V
3Ω
6Ω
K
Z
18Ω
R KL =
15.18
270 90
=
=
X
15 + 18
33
11
4.
6.
4Ω
K
K
K
K
Anahtar açıkken,
K
6Ω
6Ω
M
paralel
2Ω
K
M
4Ω
K
3Ω
•L
2Ω
4Ω
3Ω
a)
3Ω
4Ω
4Ω
M
M
paralel
3Ω
X
6Ω
6Ω
seri
4Ω
Ι = 4A
4Ω
K
6Ω
2Ω L
Ι = 4A
6Ω
V
6Ω
6Ω
V
Reş = 2 + 2 + 6 = 10Ω
M
V = I.Reş
6Ω
4Ω
2Ω
= 4.10
2Ω
= 40 volt olur.
4Ω
2Ω
2Ω
K
Anahtar kapatılırsa 3 Ω luk dirençler kısa devre
olur. Bu durumda,
L
Reş = 2 + 6 = 8Ω olur.
4Ω
Devreden geçen akım,
RKL = 2 + 2 = 4Ω
b)
K
K
K
K
K
4Ω
K
6Ω
V
40
=
= 5 amper olur.
R efl
8
K
X
6Ω
I=
K
4Ω
6Ω
K
K
4Ω
2Ω
•L
7.
seri
2 Ω luk direnç haricinde tüm dirençler K noktasına
bağlı olduğundan kısa devre olur.
4Ω
2Ω
6Ω
1Ω
2Ω
RKL = 2Ω olur.
K
3Ω
2Ω
A
5.
paralel
seri
2Ω
2Ω
paralel
6Ω
A
2Ω
V
Anahtar aç›kken
V
2Ω
k›sa devre
6Ω
2Ω
seri
V = I.Refl
= 20.4
= 80.V
A
I
6Ω
V
6Ω
4Ω
A
2X
1X
2Ω
24V
4X
1X
2X
2X
2X
A
A
1X
2Ω
I
RV
24
24
I=
=
=
= 3A olur.
RR 4 + 2 + 2
8
V = I . R = 3 . 2 = 6 volt olur.
›
2X
V
Anahtar kapal›yken
4Ω
24V
Iı akımı Iı =
paralel
3X
K
V
6X
›
I
2X
A
V
2X
seri
A
V
80
V
=
amper olur.
3
R
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
97
8.
10.
9Ω
5Ω
4Ω
9Ω
İletkenin kesitinden geçen yük miktarı,
R›
q = n.e
9Ω
3Ω
6Ω
12Ω
= 5.1019.1,6.10-19
2I›
I›
A
= 8 C olur.
I
42Volt
+ –
r=0
Bu durumda oluşan akım,
›
R =
q 8
I = = = 8A olur.
t 1
6.12
72
=
=4X
6 + 12 18
Devrenin toplam direnci,
Reş = 4 + 3 = 7Ω olur.
Ana koldan geçen akım,
I=
42
f
=
= 6A olur.
R efl
7
Akım dirençle ters orantılı dağılacağından,
2Iı + Iı = 6
3Iı = 6 ⇒ Iı = 2A olur.
9.
V
6Ω
6i
R
4Ω
3i
2R
4Ω
2i
3R
I
A
Paralel
4Ω luk dirençler paralel bağlı olduğundan,
Reş =
4
= 2 olur.
2
Bu direncin üzerinden geçen akım,
I=
44
V
=
= 22A olur.
2
R efl
3R direnci üzerinden geçen akım 2i ise
2R direnci üzerinden geçen akım 3i
R direnci üzerinden geçen akım 6i olur.
Bu durumda,
I = 2i + 3i + 6i
22 = 11i ⇒ i = 2A olur.
Ampermetre 3R lik direncin üzerinden geçen akımı
okur.
2i = 4A olur.
98
ELEKTRİK VE MANYETİZMA
Ampermetrenin üzerinden geçen akım,
2Ιı = 2 . 2 = 4A olur.
Download